॥ इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां पञ्चम आवन्त्यखण्डे रेवाखण्डे नर्मदामाहात्म्ये सहैतुकरेवानाममाहात्म्यवर्णने मयूरकल्पसमुद्भवो नाम षष्ठो ऽध्यायः ॥ RKV अध्याय 7 श्रीमार्कण्डेय उवाच: पुनरेकार्णवे घोरे नष्टे स्थावरजंगमे । सलिलेनाप्लुते लोके निरालोके तमोद्भवे
|| iti śrīskānde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ pañcama āvantyakhaṇḍe revākhaṇḍe narmadāmāhātmye sahaitukarevānāmamāhātmyavarṇane mayūrakalpasamudbhavo nāma ṣaṣṭho 'dhyāyaḥ || RKV adhyāya 7 śrīmārkaṇḍeya uvāca: punarekārṇave ghore naṣṭe sthāvarajaṃgame / salilenāplute loke nirāloke tamodbhave
ब्रह्मैको विचरंस्तत्र तमीभूते महार्णवे । दिव्यवर्षसहस्रं तु खद्योत इव रूपवान्
brahmaiko vicaraṃstatra tamībhūte mahārṇave / divyavarṣasahasraṃ tu khadyota iva rūpavān
शेते योजनसाहस्रम् अप्रमेयम् अनुत्तमम् । द्वादशादित्यसंकाशं सहस्रचरणेक्षणम्
śete yojanasāhasram aprameyam anuttamam / dvādaśādityasaṃkāśaṃ sahasracaraṇekṣaṇam
प्रसुप्तं चार्णवे घोरे ह्यपश्यत्कूर्मरूपिणम् । तं दृष्ट्वा विस्मयापन्नो ब्रह्मा बोधयते शनैः
prasuptaṃ cārṇave ghore hyapaśyatkūrmarūpiṇam / taṃ dṛṣṭvā vismayāpanno brahmā bodhayate śanaiḥ
स्तुतिभिर्मंगलैश्चैव वेदवेदांगसंभवैः । वाचस्पते विबुध्यस्व महाभूत नमो ऽस्तु ते
stutibhirmaṃgalaiścaiva vedavedāṃgasaṃbhavaiḥ / vācaspate vibudhyasva mahābhūta namo 'stu te
तवोदरे जगत्सर्वं तिष्ठते परमेश्वर । तद्विमुञ्च महासत्त्व यत्पूर्वं संहृतं त्वया
tavodare jagatsarvaṃ tiṣṭhate parameśvara / tadvimuñca mahāsattva yatpūrvaṃ saṃhṛtaṃ tvayā
व्यतीता रजनी ब्राह्मी दिनं समनुवर्तते । निरीक्ष्य सर्वलोकेश येन संभवते जगत्
vyatītā rajanī brāhmī dinaṃ samanuvartate / nirīkṣya sarvalokeśa yena saṃbhavate jagat
स निशम्य वचस्तस्य उत्थितः परमेश्वरः । समुद्गिरन् स लोकांस्त्रीन् ग्रस्तान् कल्पक्षये तदा
sa niśamya vacastasya utthitaḥ parameśvaraḥ / samudgiran sa lokāṃstrīn grastān kalpakṣaye tadā
देवदानवगन्धर्वाः सयक्षोरगराक्षसाः । सचन्द्रार्कग्रहाः सर्वे शरीरात्तस्य निर्गताः
devadānavagandharvāḥ sayakṣoragarākṣasāḥ / sacandrārkagrahāḥ sarve śarīrāttasya nirgatāḥ
ततो ह्येकार्णवं सर्वं विभज्य परमेश्वरः । विस्तीर्णोपलतोयौघां सरित्सरविवर्धिताम्
tato hyekārṇavaṃ sarvaṃ vibhajya parameśvaraḥ / vistīrṇopalatoyaughāṃ saritsaravivardhitām
पश्यते मेदिनीं देवः सवृक्षौषधिपल्वलाम् । हिमवन्तं गिरिश्रेष्ठं श्वेतं पर्वतमुत्तमम्
paśyate medinīṃ devaḥ savṛkṣauṣadhipalvalām / himavantaṃ giriśreṣṭhaṃ śvetaṃ parvatamuttamam
शृङ्गवन्तं महाशैलं ये चान्ये कुलपर्वताः । जंबुद्वीपं कुशं क्रौञ्चं सगोमेदं सशाल्मलम्
śṛṅgavantaṃ mahāśailaṃ ye cānye kulaparvatāḥ / jaṃbudvīpaṃ kuśaṃ krauñcaṃ sagomedaṃ saśālmalam
पुष्करान्ताश्च ये द्वीपा ये च सप्तमहार्णवाः । लोकालोकं महाशैलं सर्वं च पुरतः स्थितम्
puṣkarāntāśca ye dvīpā ye ca saptamahārṇavāḥ / lokālokaṃ mahāśailaṃ sarvaṃ ca purataḥ sthitam
चतुःप्रकृतिसंयुक्तं जगत् स्थावरजंगमम् । युगान्ते तु विनिष्क्रान्तम् अपश्यत्स महेश्वरः
catuḥprakṛtisaṃyuktaṃ jagat sthāvarajaṃgamam / yugānte tu viniṣkrāntam apaśyatsa maheśvaraḥ
विप्रकीर्णशिलाजालामपश्यत्स वसुंधराम् । कूर्मपृष्ठोपगां देवीं महार्णवगतां प्रभुः
viprakīrṇaśilājālāmapaśyatsa vasuṃdharām / kūrmapṛṣṭhopagāṃ devīṃ mahārṇavagatāṃ prabhuḥ
तस्मिन् विशीर्णशैलाग्रे सरित्सरोविवर्जिते । नानातरंगभिन्नोद आवर्तोद्वर्तसंकुले
tasmin viśīrṇaśailāgre saritsarovivarjite / nānātaraṃgabhinnoda āvartodvartasaṃkule
नानौषधिप्रज्वलिते नानोत्पलशिलातले । नानाविहंगसंघुष्टां मत्स्यकूर्मसमाकुलाम्
nānauṣadhiprajvalite nānotpalaśilātale / nānāvihaṃgasaṃghuṣṭāṃ matsyakūrmasamākulām
दिव्यमायामयीं देवीम् उत्कृष्टाम्बुदसन्निभाम् । नदीमपश्यद्देवेशो ह्यनौपम्यजलाशयाम्
divyamāyāmayīṃ devīm utkṛṣṭāmbudasannibhām / nadīmapaśyaddeveśo hyanaupamyajalāśayām
मध्ये तस्याम्बुदश्यामां पीनोरुजघनस्तनीम् । वस्त्रैरनुपमैर्दिव्यैर्नानाभरणभूषिताम्
madhye tasyāmbudaśyāmāṃ pīnorujaghanastanīm / vastrairanupamairdivyairnānābharaṇabhūṣitām
सनूपुररवोद्दामां हारकेयूरमण्डिताम् । तादृशीं नर्मदां देवीं स्वयं स्त्रीरूपधारिणीम्
sanūpuraravoddāmāṃ hārakeyūramaṇḍitām / tādṛśīṃ narmadāṃ devīṃ svayaṃ strīrūpadhāriṇīm
योगमायामयैश्चित्रैर्भूषणैः स्वैर्विभूषिताम् । अव्यक्ताङ्गीं महाभागामपश्यत्स तु नर्मदाम्
yogamāyāmayaiścitrairbhūṣaṇaiḥ svairvibhūṣitām / avyaktāṅgīṃ mahābhāgāmapaśyatsa tu narmadām
अर्धोद्यतभुजां बालां पद्मपत्रायतेक्षणाम् । स्तुवन्तीं देवदेवेशमुत्थितां तु जलात्तदा
ardhodyatabhujāṃ bālāṃ padmapatrāyatekṣaṇām / stuvantīṃ devadeveśamutthitāṃ tu jalāttadā
विस्मयाविष्टहृदयो ह्यहमुद्वीक्ष्य तां शुभाम् । स्नात्वा जले शुभे तस्याः स्तोतुमभ्युद्यतस्ततः
vismayāviṣṭahṛdayo hyahamudvīkṣya tāṃ śubhām / snātvā jale śubhe tasyāḥ stotumabhyudyatastataḥ
अर्चयामास संहृष्टो मन्त्रैर्वेदांगसंभवैः । सृष्टं च तत्पुरा राजन्पश्येयं सचराचरम्
arcayāmāsa saṃhṛṣṭo mantrairvedāṃgasaṃbhavaiḥ / sṛṣṭaṃ ca tatpurā rājanpaśyeyaṃ sacarācaram
सदेवासुरगन्धर्वं सपन्नगमहोरगम् । पश्याम्येषा महाभागा नैव याता क्षयं पुरा
sadevāsuragandharvaṃ sapannagamahoragam / paśyāmyeṣā mahābhāgā naiva yātā kṣayaṃ purā
महादेवप्रसादाच्च तच्छरीरसमुद्भवा । भूयो भूयो मया दृष्टा कथिता ते नृपोत्तम
mahādevaprasādācca taccharīrasamudbhavā / bhūyo bhūyo mayā dṛṣṭā kathitā te nṛpottama
प्रादुर्भावमिमं कौर्म्यं ये ऽधीयन्ते द्विजोत्तमाः । ये ऽपि शृण्वन्ति विद्वांसो मुच्यन्ते ते ऽपि किल्बिषैः
prādurbhāvamimaṃ kaurmyaṃ ye 'dhīyante dvijottamāḥ / ye 'pi śṛṇvanti vidvāṃso mucyante te 'pi kilbiṣaiḥ