॥ इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां पञ्चम आवन्त्यखण्डे रेवाखण्डे भीमेश्वरतीर्थमाहात्म्यवर्णनं नाम सप्तसप्ततितमो ऽध्यायः ॥ RKV अध्याय 78 श्रीमार्कण्डेय उवाच: ततो गच्छेत्तु राजेन्द्र नरदेश्वरमुत्तमम् । तीर्थानां परमं तीर्थं निर्मितं नारदेन तु
|| iti śrīskānde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ pañcama āvantyakhaṇḍe revākhaṇḍe bhīmeśvaratīrthamāhātmyavarṇanaṃ nāma saptasaptatitamo 'dhyāyaḥ || RKV adhyāya 78 śrīmārkaṇḍeya uvāca: tato gacchettu rājendra naradeśvaramuttamam / tīrthānāṃ paramaṃ tīrthaṃ nirmitaṃ nāradena tu
युधिष्ठिर उवाच: नारदेन मुनिश्रेष्ठ कस्मात्तीर्थं विनिर्मितम् । एतदाख्याहि मे सर्वं प्रसन्नो यदि सत्तम
yudhiṣṭhira uvāca: nāradena muniśreṣṭha kasmāttīrthaṃ vinirmitam / etadākhyāhi me sarvaṃ prasanno yadi sattama
श्रीमार्कण्डेय उवाच: परमेष्ठिसुतः पार्थ नारदो मुनिसत्तमः । रेवायाश्चोत्तरे कूले तपस्तेन पुरा कृतम्
śrīmārkaṇḍeya uvāca: parameṣṭhisutaḥ pārtha nārado munisattamaḥ / revāyāścottare kūle tapastena purā kṛtam
नवनाडीनिरोधेन काष्ठावत्यां गतेन च । तोषितः पशुभर्ता वै नारदेन युधिष्ठिर
navanāḍīnirodhena kāṣṭhāvatyāṃ gatena ca / toṣitaḥ paśubhartā vai nāradena yudhiṣṭhira
ईश्वर उवाच: तुष्टो ऽहं तव विप्रेन्द्र योगिनाथ अयोनिज । वरं प्रार्थय मे वत्स यस्ते मनसि वर्तते
īśvara uvāca: tuṣṭo 'haṃ tava viprendra yoginātha ayonija / varaṃ prārthaya me vatsa yaste manasi vartate
नारद उवाच: त्वत्प्रसादेन मे शम्भो योगश्चैव प्रसिध्यतु । अचला ते भवेद्भक्तिः सर्वकालं ममैव तु
nārada uvāca: tvatprasādena me śambho yogaścaiva prasidhyatu / acalā te bhavedbhaktiḥ sarvakālaṃ mamaiva tu
स्वेच्छाचारी भवे देव वेदवेदाङ्गपारगः । त्रिकालज्ञो जगन्नाथ गीतज्ञो ऽहं सदा भवे
svecchācārī bhave deva vedavedāṅgapāragaḥ / trikālajño jagannātha gītajño 'haṃ sadā bhave
दिने दिने यथा युद्धं देवदानवमानुषैः । पाताले मर्त्यलोके वा स्वर्गे वापि महेश्वर
dine dine yathā yuddhaṃ devadānavamānuṣaiḥ / pātāle martyaloke vā svarge vāpi maheśvara
पश्येयं त्वत्प्रसादेन भवन्तं पार्वतीं तथा । तीर्थं लोकेषु विख्यातं सर्वपापक्षयंकरम्
paśyeyaṃ tvatprasādena bhavantaṃ pārvatīṃ tathā / tīrthaṃ lokeṣu vikhyātaṃ sarvapāpakṣayaṃkaram
ईश्वर उवाच: एवं नारद सर्वं तु भविष्यति न संशयः । चिन्तितं मत्प्रसादेन सिध्यते नात्र संशयः
īśvara uvāca: evaṃ nārada sarvaṃ tu bhaviṣyati na saṃśayaḥ / cintitaṃ matprasādena sidhyate nātra saṃśayaḥ
स्वेच्छाचारो भवेर्वत्स स्वर्गे पातालगोचरे । मर्त्ये वा भ्रम वै योगिन्न केनापि निवार्यसे
svecchācāro bhavervatsa svarge pātālagocare / martye vā bhrama vai yoginna kenāpi nivāryase
सप्त स्वरास्त्रयो ग्रामा मूर्च्छनाश्चैकविंशतिः । ताना एकोनपञ्चाशत्प्रसादान्मे तव ध्रुवम्
sapta svarāstrayo grāmā mūrcchanāścaikaviṃśatiḥ / tānā ekonapañcāśatprasādānme tava dhruvam
मम प्रियंकरं दिव्यं नृत्यगीतं भविष्यति । कलिं च पश्यसे नित्यं देवदानवकिन्नरैः
mama priyaṃkaraṃ divyaṃ nṛtyagītaṃ bhaviṣyati / kaliṃ ca paśyase nityaṃ devadānavakinnaraiḥ
त्वत्तीर्थं भूतले पुण्यं मत्प्रसादाद् भविष्यति । वेदवेदाङ्गतत्त्वज्ञो ह्यशेषज्ञानकोविदः । एकस्त्वमसि निःसङ्गो मत्प्रसादेन नारद
tvattīrthaṃ bhūtale puṇyaṃ matprasādād bhaviṣyati / vedavedāṅgatattvajño hyaśeṣajñānakovidaḥ / ekastvamasi niḥsaṅgo matprasādena nārada
इत्युक्त्वान्तर्दधे देवो नारदस्तत्र शूलिनम् । स्थापयामास राजेन्द्र सर्वसत्त्वोपकारकम्
ityuktvāntardadhe devo nāradastatra śūlinam / sthāpayāmāsa rājendra sarvasattvopakārakam
पृथिव्यामुत्तमं तीर्थं निर्मितं नारदेन तु । तत्र तीर्थे नृपश्रेष्ठ यो गच्छेद्विजितेन्द्रियः
pṛthivyāmuttamaṃ tīrthaṃ nirmitaṃ nāradena tu / tatra tīrthe nṛpaśreṣṭha yo gacchedvijitendriyaḥ
मासि भाद्रपदे पार्थ कृष्णपक्षे चतुर्दशी । उपोष्य परया भक्त्या रात्रौ कुर्वीत जागरम्
māsi bhādrapade pārtha kṛṣṇapakṣe caturdaśī / upoṣya parayā bhaktyā rātrau kurvīta jāgaram
छत्रं तत्र प्रदातव्यं ब्राह्मणे शुभलक्षणे । शस्त्रेण तु हता ये वै तेषां श्राद्धं प्रदापयेत् । ते यान्ति परमं लोकं पिण्डदानप्रभावतः
chatraṃ tatra pradātavyaṃ brāhmaṇe śubhalakṣaṇe / śastreṇa tu hatā ye vai teṣāṃ śrāddhaṃ pradāpayet / te yānti paramaṃ lokaṃ piṇḍadānaprabhāvataḥ
कपिला तत्र दातव्या पित्ःन् उद्दिश्य भारत । इत्युच्चार्य द्विजे देया यान्तु ते परमां गतिम्
kapilā tatra dātavyā pitḥn uddiśya bhārata / ityuccārya dvije deyā yāntu te paramāṃ gatim
अस्य श्राद्धस्य भावेन ब्राह्मणस्य प्रसादतः । नर्मदातोयभावेन न्यायार्जितधनस्य च । तेषां चैव प्रभावेन प्रेता यान्तु परां गतिम्
asya śrāddhasya bhāvena brāhmaṇasya prasādataḥ / narmadātoyabhāvena nyāyārjitadhanasya ca / teṣāṃ caiva prabhāvena pretā yāntu parāṃ gatim
इत्युच्चार्य द्विजे देया दक्षिणा च स्वशक्तितः । हविष्यान्नं विशालाक्ष द्विजानां चैव दापयेत्
ityuccārya dvije deyā dakṣiṇā ca svaśaktitaḥ / haviṣyānnaṃ viśālākṣa dvijānāṃ caiva dāpayet
दीपं भक्त्या प्रदातव्यं नृत्यं गीतं च कारयेत् । अवाप्तं तेन वै सर्वं यः करोतीश्वरालये
dīpaṃ bhaktyā pradātavyaṃ nṛtyaṃ gītaṃ ca kārayet / avāptaṃ tena vai sarvaṃ yaḥ karotīśvarālaye
स याति रुद्रसांनिध्यम् इति रुद्रः स्वयं जगौ । विद्यादानेन चैकेन अक्षयां गतिम् आप्नुयात्
sa yāti rudrasāṃnidhyam iti rudraḥ svayaṃ jagau / vidyādānena caikena akṣayāṃ gatim āpnuyāt
धूर्वहास्तत्र दातव्या भूमिः सस्यवती नृप । चित्रभानुं शुभैर्मन्त्रैः प्रीणयेत् तत्र भक्तितः
dhūrvahāstatra dātavyā bhūmiḥ sasyavatī nṛpa / citrabhānuṃ śubhairmantraiḥ prīṇayet tatra bhaktitaḥ
आज्येन सुप्रभूतेन होमद्रव्येण भारत । ये यजन्ति सदा भक्त्या त्रिकालं नृत्यमेव च
ājyena suprabhūtena homadravyeṇa bhārata / ye yajanti sadā bhaktyā trikālaṃ nṛtyameva ca
तीर्थे नारदनामाख्ये रेवायाश्चोत्तरे तटे । चित्रभानुमुखा देवाः सर्वदेवमय ऋषिः
tīrthe nāradanāmākhye revāyāścottare taṭe / citrabhānumukhā devāḥ sarvadevamaya ṛṣiḥ
ऋषिणा प्रीणिताः सर्वे तस्मात् प्रीत्यो हुताशनः । पूजिते हव्यवाहे तु दारिद्र्यं नैव जायते
ṛṣiṇā prīṇitāḥ sarve tasmāt prītyo hutāśanaḥ / pūjite havyavāhe tu dāridryaṃ naiva jāyate
धनेन विपुला प्रीतिर् जायते प्रतिजन्मनि । कुलीनाश्च सुवेषाश्च सर्वकालं धनेन तु
dhanena vipulā prītir jāyate pratijanmani / kulīnāśca suveṣāśca sarvakālaṃ dhanena tu
प्लवो नदीनां पतिरङ्गनानां राजा च सद्वृत्तरतः प्रजानाम् । धनं नराणामृतवस्तरूणां गतं गतं यौवनमानयन्ति
plavo nadīnāṃ patiraṅganānāṃ rājā ca sadvṛttarataḥ prajānām / dhanaṃ narāṇāmṛtavastarūṇāṃ gataṃ gataṃ yauvanamānayanti
धनदत्वं धनेशेन तस्मिंस्तीर्थे ह्युपार्जितम् । यमेन च यमत्वं हि इन्द्रत्वं चैव वज्रिणा
dhanadatvaṃ dhaneśena tasmiṃstīrthe hyupārjitam / yamena ca yamatvaṃ hi indratvaṃ caiva vajriṇā
अन्यैरपि महीपालैः पार्थिवत्वमुपार्जितम् । नारदेश्वरमाहात्म्याद् ध्रुवो निश्चलतां गतः
anyairapi mahīpālaiḥ pārthivatvamupārjitam / nāradeśvaramāhātmyād dhruvo niścalatāṃ gataḥ
सर्वतीर्थवरं तीर्थं निर्मितं नारदेन तु । पृथिव्यां सागरान्तायां रेवायाश्चोत्तरे तटे । तद्वरं सर्वतीर्थानां महापातकनाशनम्
sarvatīrthavaraṃ tīrthaṃ nirmitaṃ nāradena tu / pṛthivyāṃ sāgarāntāyāṃ revāyāścottare taṭe / tadvaraṃ sarvatīrthānāṃ mahāpātakanāśanam