अथैकपञ्चाशदधिकशततनो ऽध्यायः
athaikapañcāśadadhikaśatatano 'dhyāyaḥ
वर्णेतरधर्माः
varṇetaradharmāḥ
अग्निर् उवाच
agnir uvāca
मन्वादयो भुक्तिमुक्तिधर्मांश्चीर्त्वाप्नुवन्ति यान्
manvādayo bhuktimuktidharmāṃścīrtvāpnuvanti yān
प्रोचे परशुरामाय वरुणोक्तन्तु पुष्करः
proce paraśurāmāya varuṇoktantu puṣkaraḥ
पुष्कर उवाच
puṣkara uvāca
वर्णाश्रमेतराणान्ते धर्मान्वक्ष्यामि सर्वदान्
varṇāśrametarāṇānte dharmānvakṣyāmi sarvadān
मन्वादिभिर् निगदितान् वासुदेवादितुष्टिदान्
manvādibhir nigaditān vāsudevādituṣṭidān
अहिंसा सत्यवचनन्दया भूतेष्वनुग्रहः
ahiṃsā satyavacanandayā bhūteṣvanugrahaḥ
तीर्थानुसरणं दानं ब्रह्मचर्यम्मत्सरः
tīrthānusaraṇaṃ dānaṃ brahmacaryammatsaraḥ
देवद्विजातिशुश्रूषा गुरूणाञ्च भृगूत्तम
devadvijātiśuśrūṣā gurūṇāñca bhṛgūttama
श्रवणं सर्वधर्माणां पितॄणां पूजनं तथा
śravaṇaṃ sarvadharmāṇāṃ pitṝṇāṃ pūjanaṃ tathā
भक्तिश् च नृपतौ नित्यं तथा सच्छास्त्रनेत्रता
bhaktiś ca nṛpatau nityaṃ tathā sacchāstranetratā
आनृशंष्यन्तितिक्षा च तथा चास्तिक्यमेव च
ānṛśaṃṣyantitikṣā ca tathā cāstikyameva ca
वर्णाश्रमाणां सामान्यं धर्माधर्मं समीरितं
varṇāśramāṇāṃ sāmānyaṃ dharmādharmaṃ samīritaṃ
यजनं याजनं दानं वेदाद्यध्यापनक्रिया
yajanaṃ yājanaṃ dānaṃ vedādyadhyāpanakriyā
प्रतिग्रहञ्चाध्ययनं विप्रकर्माणि निर्दिशेत्
pratigrahañcādhyayanaṃ viprakarmāṇi nirdiśet
दानमध्ययनञ्चैव यजनञ्च यथाविधिः
dānamadhyayanañcaiva yajanañca yathāvidhiḥ
क्षत्रियस्य सवैश्यस्य कर्मेदं परिकीर्तितं
kṣatriyasya savaiśyasya karmedaṃ parikīrtitaṃ
क्षत्रियस्य विशेषेण पालनं दुष्टनिग्रहः
kṣatriyasya viśeṣeṇa pālanaṃ duṣṭanigrahaḥ
कृषिगोरक्ष्यवाणिज्यं वैश्यस्य परिकीर्तितं
kṛṣigorakṣyavāṇijyaṃ vaiśyasya parikīrtitaṃ
शूद्रस्य द्विजशुश्रूषा सर्वशिल्पानि वाप्यथ
śūdrasya dvijaśuśrūṣā sarvaśilpāni vāpyatha
मौञ्जीबन्धनतो जन्म विप्रादेश् च द्वितीयकं
mauñjībandhanato janma viprādeś ca dvitīyakaṃ
आनुलोम्येन वर्णानां जातिर्मातृसमा स्मृता
ānulomyena varṇānāṃ jātirmātṛsamā smṛtā
चण्डालो ब्राह्मणीपुत्रः शूद्राच्च प्रतिलोमतः
caṇḍālo brāhmaṇīputraḥ śūdrācca pratilomataḥ
सूतस्तु क्षत्रियाज्जातो वैश्याद्वै देवलस् तथा
sūtastu kṣatriyājjāto vaiśyādvai devalas tathā
पुक्कसः क्षत्रियापुत्रः शूद्रात् स्यात् प्रतिलोमजः
pukkasaḥ kṣatriyāputraḥ śūdrāt syāt pratilomajaḥ
मागधः स्यात्तथा वैश्याच्छूद्रादयोगवो भवेत्
māgadhaḥ syāttathā vaiśyācchūdrādayogavo bhavet
वैश्यायां प्रतिलोमेभ्यः प्रतिलोमाः सहस्रशः
vaiśyāyāṃ pratilomebhyaḥ pratilomāḥ sahasraśaḥ
विवाहः सदृशैस्तेषां नोत्तमैर् नाधमैस् तथा
vivāhaḥ sadṛśaisteṣāṃ nottamair nādhamais tathā
चण्डालकर्म निर्दिष्टं बध्यानां घातनं तथा
caṇḍālakarma nirdiṣṭaṃ badhyānāṃ ghātanaṃ tathā
स्त्रीजीवन्तु तद्रक्षाप्रोक्तं वैदेहकस्य च
strījīvantu tadrakṣāproktaṃ vaidehakasya ca
सूतानामश्वसारथ्यं पुक्कसानाञ्च व्याधता
sūtānāmaśvasārathyaṃ pukkasānāñca vyādhatā
स्तुतिक्रिया माघ्धानां तथा चायोगशस्य च
stutikriyā māghdhānāṃ tathā cāyogaśasya ca
रङ्गावतरणं प्रोक्तं तथा शिल्पैश् च जीवनं
raṅgāvataraṇaṃ proktaṃ tathā śilpaiś ca jīvanaṃ
वहिर्ग्रामनिवासश् च मृतचेलस्य धारणं
vahirgrāmanivāsaś ca mṛtacelasya dhāraṇaṃ
न संस्पर्शस्तथैवान्यैश् चण्डालस्य विधीयते
na saṃsparśastathaivānyaiś caṇḍālasya vidhīyate
ब्राह्मणार्थे गवार्थे वा देहत्यागो ऽत्र यः कृतः
brāhmaṇārthe gavārthe vā dehatyāgo 'tra yaḥ kṛtaḥ
स्त्रीबालाद्युपपतो वा वाह्याणां सिद्धिकारणं
strībālādyupapato vā vāhyāṇāṃ siddhikāraṇaṃ
सङ्करे जातयो ज्ञेयाः पितुर्मातुश् च कर्मतः
saṅkare jātayo jñeyāḥ piturmātuś ca karmataḥ
इत्य् आग्नेये महापुराणे वर्णान्तरधर्मा नामैकपञ्चाशदधिकशततमो ऽध्यायः ॥
ity āgneye mahāpurāṇe varṇāntaradharmā nāmaikapañcāśadadhikaśatatamo 'dhyāyaḥ ||
