अथ चतुःसप्तत्यधिकशततमो ऽध्यायः
atha catuḥsaptatyadhikaśatatamo 'dhyāyaḥ
प्रायश्चित्तानि
prāyaścittāni
अग्निर् उवाच
agnir uvāca
देवाश्रमार्चनादीनां प्रायश्चित्तन्तु लोपतः
devāśramārcanādīnāṃ prāyaścittantu lopataḥ
पूजालोपे चाष्टशतं जपेद्द्विगुणपूजनं
pūjālope cāṣṭaśataṃ japeddviguṇapūjanaṃ
पञ्चोपनिषदैर् मन्त्रैर् हुत्वा ब्राह्मणभोजनं
pañcopaniṣadair mantrair hutvā brāhmaṇabhojanaṃ
सूतिकान्त्यजकोदक्यास्पृष्टे देवे शतं जपेत्
sūtikāntyajakodakyāspṛṣṭe deve śataṃ japet
पञ्चोपनिषदैः पूजां द्विगुणं स्नानमेव च
pañcopaniṣadaiḥ pūjāṃ dviguṇaṃ snānameva ca
विप्रभोज्यं होमलोपे होमस्नानं तथार्चनं
viprabhojyaṃ homalope homasnānaṃ tathārcanaṃ
होमद्रव्ये मूषिकाद्यैर् भक्षिते कीटसंयुते
homadravye mūṣikādyair bhakṣite kīṭasaṃyute
तावन्मात्रं परित्यज्य प्रोक्ष्य देवादि पूजयेत्
tāvanmātraṃ parityajya prokṣya devādi pūjayet
अङ्कुरार्पणमात्रन्तु छिन्नं भिन्नं परित्यजेत्
aṅkurārpaṇamātrantu chinnaṃ bhinnaṃ parityajet
अस्पृश्यैश् चैव संस्पृष्टे अन्यपात्रे तदर्पणं
aspṛśyaiś caiva saṃspṛṣṭe anyapātre tadarpaṇaṃ
देवमानुषविघ्नघ्नं पूजाकाले तथैव च
devamānuṣavighnaghnaṃ pūjākāle tathaiva ca
मन्त्रद्रव्यादिव्यत्यासे मूलं जप्त्वा पुनर्जपेत्
mantradravyādivyatyāse mūlaṃ japtvā punarjapet
कुम्भेनाष्टशतजपो देवे तु पतिते करात्
kumbhenāṣṭaśatajapo deve tu patite karāt
भिन्ने नष्टे चोपवासः शतहोमाच्छुभं भवेत्
bhinne naṣṭe copavāsaḥ śatahomācchubhaṃ bhavet
कृते पापे ऽनुतापो वै यस्य पुंसः प्रजायते
kṛte pāpe 'nutāpo vai yasya puṃsaḥ prajāyate
प्रायश्चित्तन्तु तस्यैकं हरिसंस्मरणं परं
prāyaścittantu tasyaikaṃ harisaṃsmaraṇaṃ paraṃ
चान्द्रायणं पराको वा प्राजापत्यमघौघनुत्
cāndrāyaṇaṃ parāko vā prājāpatyamaghaughanut
सूर्येशशक्तिश्रीशदिमन्त्रजप्यमघौघनुत्
sūryeśaśaktiśrīśadimantrajapyamaghaughanut
गायत्रीप्रणवस्तोत्रमन्त्रजप्यमघान्तकं
gāyatrīpraṇavastotramantrajapyamaghāntakaṃ
काद्यैर् आवीजसंयुक्तैर् आद्यैर् आद्यैस्तदन्तकैः
kādyair āvījasaṃyuktair ādyair ādyaistadantakaiḥ
सूर्येशशक्तिश्रीशादिमन्त्राः कोट्यधिकाः पृथक्
sūryeśaśaktiśrīśādimantrāḥ koṭyadhikāḥ pṛthak
ओंह्रीमाद्याश् चतुर्थ्यन्ता नमोन्ताः सर्वकामदाः
oṃhrīmādyāś caturthyantā namontāḥ sarvakāmadāḥ
नृसिंहद्वादशाष्टार्णमालामन्त्राद्यघौघनुत्
nṛsiṃhadvādaśāṣṭārṇamālāmantrādyaghaughanut
आग्नेयस्य पुराणस्य पठनं श्रवणादिकं
āgneyasya purāṇasya paṭhanaṃ śravaṇādikaṃ
द्विविद्यारूपको विष्णुरग्निरूपस्तु गीयते
dvividyārūpako viṣṇuragnirūpastu gīyate
परमात्मा देवमुखं सर्ववेदेषु गीयते
paramātmā devamukhaṃ sarvavedeṣu gīyate
प्रवृत्तौ तु निवृत्तौ तु इज्यते भुक्तिमुक्तिदः
pravṛttau tu nivṛttau tu ijyate bhuktimuktidaḥ
अग्निरूपस्य विष्णोर्हि हवनं ध्यानमर्चनं
agnirūpasya viṣṇorhi havanaṃ dhyānamarcanaṃ
जप्यं स्तुतिश् च प्रणतिः शारीराशेषाघौघनुत्
japyaṃ stutiś ca praṇatiḥ śārīrāśeṣāghaughanut
दशस्वर्णानि दानानि धान्यद्वादशमेव च
daśasvarṇāni dānāni dhānyadvādaśameva ca
तुलापुरुषमुख्यानि महादानानि षोडश
tulāpuruṣamukhyāni mahādānāni ṣoḍaśa
अन्नदानानि मुख्यानि सर्वाण्यघहराणि हि
annadānāni mukhyāni sarvāṇyaghaharāṇi hi
तिथिवारर्क्षसङ्क्रान्तियोगमन्वादिकालके
tithivārarkṣasaṅkrāntiyogamanvādikālake
ब्रतादि सूर्येशशक्तिश्रीशादेरघघातनं
bratādi sūryeśaśaktiśrīśāderaghaghātanaṃ
गङ्गा गया प्रयागश् च काश्ययोध्या ह्य् अवम्तिका
gaṅgā gayā prayāgaś ca kāśyayodhyā hy avamtikā
कुरुक्षेत्रं पुष्करञ्च नैमिषं पुरुषोत्तमः
kurukṣetraṃ puṣkarañca naimiṣaṃ puruṣottamaḥ
शालग्रामप्रभासाद्यं तीर्थञ्चघोघघातकं
śālagrāmaprabhāsādyaṃ tīrthañcaghoghaghātakaṃ
अहं ब्रह्म परं ज्योतिरिति ध्यानमघौघनुत्
ahaṃ brahma paraṃ jyotiriti dhyānamaghaughanut
पुराणं ब्रह्म चाग्नेयं ब्रह्मा विष्णुर्महेश्वरः
purāṇaṃ brahma cāgneyaṃ brahmā viṣṇurmaheśvaraḥ
अवताराः सर्वपूजाः प्रतिष्ठाप्रतिमादिकं
avatārāḥ sarvapūjāḥ pratiṣṭhāpratimādikaṃ
ज्योतिःशास्त्रपुराणानि स्मृतयस्तु तपोव्रतं
jyotiḥśāstrapurāṇāni smṛtayastu tapovrataṃ
अर्थशास्त्रञ्च सर्गाद्या आयुर्वेदो धनुर्मतिः
arthaśāstrañca sargādyā āyurvedo dhanurmatiḥ
शिक्षा छन्दो व्याकरणं निरुक्तञ्चाभिधानकं
śikṣā chando vyākaraṇaṃ niruktañcābhidhānakaṃ
कल्पो न्यायश् च मीमांसा ह्य् अन्यत् सर्वं हरिः प्रभुः
kalpo nyāyaś ca mīmāṃsā hy anyat sarvaṃ hariḥ prabhuḥ
एके द्वयोर्यतो यस्मिन् यः सर्वमिति वेद यः
eke dvayoryato yasmin yaḥ sarvamiti veda yaḥ
तं दृष्ट्वान्यस्य पापानि विनश्यन्ति हरिश् च सः
taṃ dṛṣṭvānyasya pāpāni vinaśyanti hariś ca saḥ
विद्याष्टादशरूपश् च सूक्ष्मः स्थूलो ऽपरो हरिः
vidyāṣṭādaśarūpaś ca sūkṣmaḥ sthūlo 'paro hariḥ
ज्योतिः सदक्षरं ब्रह्म परं विष्णुश् च निर्मलः
jyotiḥ sadakṣaraṃ brahma paraṃ viṣṇuś ca nirmalaḥ
इत्य् आग्नेये महापुराणे प्रायश्चित्तानि नाम चतुःसप्तत्यधिकशततमो ऽध्यायः ॥
ity āgneye mahāpurāṇe prāyaścittāni nāma catuḥsaptatyadhikaśatatamo 'dhyāyaḥ ||
