Chapter 285

कल्पाम्मृत्युञ्चयान्वक्ष्ये ह्य् आयुर्दान्रोगसर्दनान्

kalpāmmṛtyuñcayānvakṣye hy āyurdānrogasardanān

त्रिशती रोगहा सेव्या मध्वाज्यत्रिफलामृता

triśatī rogahā sevyā madhvājyatriphalāmṛtā

पलं पलार्धं कर्षं वा त्रिफलां सकलां तथा

palaṃ palārdhaṃ karṣaṃ vā triphalāṃ sakalāṃ tathā

बिल्वतैलस्य नस्यञ्च मासं पञ्चशती कविः

bilvatailasya nasyañca māsaṃ pañcaśatī kaviḥ

रोगापमृत्युबलिजित् तिलं भल्लातकं तथा

rogāpamṛtyubalijit tilaṃ bhallātakaṃ tathā

पञ्चाङ्गं वाकूचीचूणं षण्मासं खदिरोदकैः

pañcāṅgaṃ vākūcīcūṇaṃ ṣaṇmāsaṃ khadirodakaiḥ

क्वाथैः कुष्ठञ्जयेत् सेव्यं चूर्णं नीलकुरुण्टजम्

kvāthaiḥ kuṣṭhañjayet sevyaṃ cūrṇaṃ nīlakuruṇṭajam

क्षिरेण मधुना वापि शतायुः खण्डदुग्धभुक्

kṣireṇa madhunā vāpi śatāyuḥ khaṇḍadugdhabhuk

मध्वाज्यशुण्ठीं संसेव्य पलं प्रातः समृद्युजित्

madhvājyaśuṇṭhīṃ saṃsevya palaṃ prātaḥ samṛdyujit

बलीपलितजिज्जीवेन्माण्डकीचूर्णदुग्धपाः

balīpalitajijjīvenmāṇḍakīcūrṇadugdhapāḥ

उच्चटामधुना कर्षं पयःपा मृत्युजिन्नरः

uccaṭāmadhunā karṣaṃ payaḥpā mṛtyujinnaraḥ

मध्वाज्यैः पयसा वापि निर्गुण्डी रोगमृत्युजित्

madhvājyaiḥ payasā vāpi nirguṇḍī rogamṛtyujit

पलाशतैलं कर्षैकं षण्मासं मधुना पिवेत्

palāśatailaṃ karṣaikaṃ ṣaṇmāsaṃ madhunā pivet

दुग्धभोजी पञ्चशती सहस्रायुर्भवेन्नरः

dugdhabhojī pañcaśatī sahasrāyurbhavennaraḥ

ज्योतिष्मतीपत्ररसं पयसा त्रिफलां पिवेत्

jyotiṣmatīpatrarasaṃ payasā triphalāṃ pivet

मधुनाज्यन्ततस्तद्वत् शतावर्या रजः पलं

madhunājyantatastadvat śatāvaryā rajaḥ palaṃ

क्षौद्राज्यैः पयसा वापि निर्गुण्डी रोगमृत्युजित्

kṣaudrājyaiḥ payasā vāpi nirguṇḍī rogamṛtyujit

पञ्चाङ्गं निम्बचूर्णस्य खदिरक्वाथभावितं

pañcāṅgaṃ nimbacūrṇasya khadirakvāthabhāvitaṃ

कर्षं भृङ्गरसेनापि रोगजिच्चामरो भवेत्

karṣaṃ bhṛṅgarasenāpi rogajiccāmaro bhavet

रुदन्तिकाज्यमधुभुक् दुग्धभोजी च मृत्युजित्

rudantikājyamadhubhuk dugdhabhojī ca mṛtyujit

कर्षचूर्णं हरीतक्या भावितं भृङ्गराड्रसैः

karṣacūrṇaṃ harītakyā bhāvitaṃ bhṛṅgarāḍrasaiḥ

घृतेन मधुना सेव्य त्रिशतायुश् च रोगजित्

ghṛtena madhunā sevya triśatāyuś ca rogajit

वाराहिका भृङ्गरसं लोहचूर्णं शतावरी

vārāhikā bhṛṅgarasaṃ lohacūrṇaṃ śatāvarī

साज्यं कर्षं पञ्चशती कर्तचूर्णं शतावरी

sājyaṃ karṣaṃ pañcaśatī kartacūrṇaṃ śatāvarī

भावितं भृङ्गराजेन मध्वाज्यन्त्रिशती भवेत्

bhāvitaṃ bhṛṅgarājena madhvājyantriśatī bhavet

ताम्रं मृतं सृततुल्यं गन्धकञ्च कुमारिका

tāmraṃ mṛtaṃ sṛtatulyaṃ gandhakañca kumārikā

रसैर् विमृज्य द्वे गुञ्जे साज्यं पञ्चशताब्दवान्

rasair vimṛjya dve guñje sājyaṃ pañcaśatābdavān

अश्वगन्धा पलं तैलं साज्यं खण्डं शताब्दवान्

aśvagandhā palaṃ tailaṃ sājyaṃ khaṇḍaṃ śatābdavān

पलम्पुनर् नवाचूर्णं मध्वाज्यपयसा पिवम्

palampunar navācūrṇaṃ madhvājyapayasā pivam

अशोकचूर्णस्य पलं मध्वाज्यं पयसार्तिनुत्

aśokacūrṇasya palaṃ madhvājyaṃ payasārtinut

तिलस्य तैलं समधु नस्यात् कृष्णकचः शती

tilasya tailaṃ samadhu nasyāt kṛṣṇakacaḥ śatī

कर्षमक्षं समध्वाज्यं शतायुः पयसा पिवन्

karṣamakṣaṃ samadhvājyaṃ śatāyuḥ payasā pivan

अभयं सगुडञ्चग्ध्वा घृतेन मधुरादिभिः

abhayaṃ saguḍañcagdhvā ghṛtena madhurādibhiḥ

दुग्धान्नभुक् कृष्णकेशो ऽरोगी पञ्चशताब्दवान्

dugdhānnabhuk kṛṣṇakeśo 'rogī pañcaśatābdavān

पलङ्कुष्माण्डिकाचूर्णं मध्वाज्यपयसा पिवन्

palaṅkuṣmāṇḍikācūrṇaṃ madhvājyapayasā pivan

मासं दुग्धान्नभोजी च सहस्रायुर्विरोगवान्

māsaṃ dugdhānnabhojī ca sahasrāyurvirogavān

शालूकचूर्णं भृङ्गाज्यं समध्वाज्यं शताब्दकृत्

śālūkacūrṇaṃ bhṛṅgājyaṃ samadhvājyaṃ śatābdakṛt

कटुतुम्बीतैलनस्यं कर्षं शतद्वयाब्दवान्

kaṭutumbītailanasyaṃ karṣaṃ śatadvayābdavān

त्रिफला पिप्पली शुण्ठी सेविता त्रिशताब्दकृत्

triphalā pippalī śuṇṭhī sevitā triśatābdakṛt

शतावर्याः पूर्वयोगः सहस्रायुर्बलातिकृत्

śatāvaryāḥ pūrvayogaḥ sahasrāyurbalātikṛt

चित्रकेन तथा पुर्वस् तथा शुण्ठीविडङ्गतः

citrakena tathā purvas tathā śuṇṭhīviḍaṅgataḥ

लोहेन भृङ्गराजेन बलया निम्बपञ्चकैः

lohena bhṛṅgarājena balayā nimbapañcakaiḥ

खदिरेण च निर्गुण्ड्या कण्टकार्याथ वासकात्

khadireṇa ca nirguṇḍyā kaṇṭakāryātha vāsakāt

वर्षाभुवा तद्रसैर् वा भावितो वटिकाकृतः

varṣābhuvā tadrasair vā bhāvito vaṭikākṛtaḥ

चूर्णङ्घृतैर् वा मधुना गुडाद्यैर् वारिणा तथा

cūrṇaṅghṛtair vā madhunā guḍādyair vāriṇā tathā

ओं ह्रूं स इतिमन्त्रेण मन्त्रतो योगराजकः

oṃ hrūṃ sa itimantreṇa mantrato yogarājakaḥ

मृतसञ्जीवनीकल्पो रोगमृत्युञ्जयो भवेत्

mṛtasañjīvanīkalpo rogamṛtyuñjayo bhavet

सुरासुरैश् च मुनिभिः सेविताः कल्पसागराः

surāsuraiś ca munibhiḥ sevitāḥ kalpasāgarāḥ

गजायुर्वेदं प्रोवाच पालकाप्ये ऽङ्गराजकं

gajāyurvedaṃ provāca pālakāpye 'ṅgarājakaṃ