Chapter 38

वासुदेवाद्यालयस्य कृतौ वक्ष्ये फलादिकं

vāsudevādyālayasya kṛtau vakṣye phalādikaṃ

चिकीर्षोर्देवधामादि सहस्रजनिपापनुत्

cikīrṣordevadhāmādi sahasrajanipāpanut

मनसा सद्मकर्तॄणां शतजन्माघनाशनं

manasā sadmakartṝṇāṃ śatajanmāghanāśanaṃ

येनुमोदन्ति कृष्णस्य क्रियमाणं नरा गृहं

yenumodanti kṛṣṇasya kriyamāṇaṃ narā gṛhaṃ

तेपि पापैर् विनिर्मुक्ताः प्रयान्त्यच्युतलोकतां

tepi pāpair vinirmuktāḥ prayāntyacyutalokatāṃ

समतीतं भविष्यञ्च कुलानामयुतं नरः

samatītaṃ bhaviṣyañca kulānāmayutaṃ naraḥ

विष्णुलोकं नयत्याशु कारयित्वा हरेर्गृहं

viṣṇulokaṃ nayatyāśu kārayitvā harergṛhaṃ

वसन्ति पितरो दृष्ट्वा विष्णुलोके ह्य् अलङ्कृताः

vasanti pitaro dṛṣṭvā viṣṇuloke hy alaṅkṛtāḥ

विमुक्ता नारकैर् दुःखैः कर्तुः कृष्णस्य मन्दिरं

vimuktā nārakair duḥkhaiḥ kartuḥ kṛṣṇasya mandiraṃ

ब्रह्महत्यादिपापौघघातकं देवतालयं

brahmahatyādipāpaughaghātakaṃ devatālayaṃ

फलं यन्नाप्यते यज्ञैर् धाम कृत्वा तदाप्यते

phalaṃ yannāpyate yajñair dhāma kṛtvā tadāpyate

देवागारे कृते सर्वतीर्थस्नानफलं लभेत्

devāgāre kṛte sarvatīrthasnānaphalaṃ labhet

देवाद्यर्थे हतानाञ्च रणे यत्तत्फलादिकं

devādyarthe hatānāñca raṇe yattatphalādikaṃ

शाठ्येन पांशुना वापि कृतं धाम च नाकदं

śāṭhyena pāṃśunā vāpi kṛtaṃ dhāma ca nākadaṃ

एकायतनकृत् स्वर्गी त्र्यगारी ब्रह्मलोकभाक्

ekāyatanakṛt svargī tryagārī brahmalokabhāk

पञ्चागारी शम्भुलोकमष्टागाराद्धरौ स्थितिः

pañcāgārī śambhulokamaṣṭāgārāddharau sthitiḥ

षोडशालयकारी तु भुक्तिमुक्तिमवाप्नुयात्

ṣoḍaśālayakārī tu bhuktimuktimavāpnuyāt

कनिष्ठं मध्यमं श्रेष्ठं कारयित्वा हरेर्गृहं

kaniṣṭhaṃ madhyamaṃ śreṣṭhaṃ kārayitvā harergṛhaṃ

स्वर्गं च वैष्णवं लोकं मोक्षमाप्नोति च क्रमात्

svargaṃ ca vaiṣṇavaṃ lokaṃ mokṣamāpnoti ca kramāt

श्रेष्ठमायतनं विष्णोः कृत्वा यद्धनवान् लभेत्

śreṣṭhamāyatanaṃ viṣṇoḥ kṛtvā yaddhanavān labhet

कनिष्ठेनैव तत् पुण्यं प्राप्नोत्यधनवान्नरः

kaniṣṭhenaiva tat puṇyaṃ prāpnotyadhanavānnaraḥ

समुत्पाद्य धनं कृत्या स्वल्पेनापि सुरालयं

samutpādya dhanaṃ kṛtyā svalpenāpi surālayaṃ

कारयित्वा हरेः पुण्यं सम्प्राप्नोत्यधिकं वरं

kārayitvā hareḥ puṇyaṃ samprāpnotyadhikaṃ varaṃ

लक्षणाथ सहस्रेण शतेनार्धेन वा हरेः

lakṣaṇātha sahasreṇa śatenārdhena vā hareḥ

कारयन् भवनं याति यत्रास्ते गरुडध्वजः

kārayan bhavanaṃ yāti yatrāste garuḍadhvajaḥ

बाल्ये तु क्रीडमाणा ये पांशुभिर्भवनं हरेः

bālye tu krīḍamāṇā ye pāṃśubhirbhavanaṃ hareḥ

वासुदेवस्य कुर्वन्ति तेपि तल्लोकगामिनः

vāsudevasya kurvanti tepi tallokagāminaḥ

तीर्थे चायतने पुण्ये सद्धक्षेत्रे तथाष्टमे

tīrthe cāyatane puṇye saddhakṣetre tathāṣṭame

कर्तुरायतनं विष्णोर्यथोक्तात्त्रिगुणं फलं

karturāyatanaṃ viṣṇoryathoktāttriguṇaṃ phalaṃ

बन्धूकपुष्पविन्यासैः सुधापङ्केन वैष्णवं

bandhūkapuṣpavinyāsaiḥ sudhāpaṅkena vaiṣṇavaṃ

ये विलिम्पन्ति भवनं ते यान्ति भगवत्पुरं

ye vilimpanti bhavanaṃ te yānti bhagavatpuraṃ

पतितं पतमानन्तु तथार्धपतितं नरः

patitaṃ patamānantu tathārdhapatitaṃ naraḥ

समुद्धृत्य हरेर्धाम प्राप्नोति द्विगुणं फलं

samuddhṛtya harerdhāma prāpnoti dviguṇaṃ phalaṃ

पतितस्य तु यः कर्ता पतितस्य च रक्षिता

patitasya tu yaḥ kartā patitasya ca rakṣitā

विष्णोरायतनस्येह नरो विष्णुलोकभाक्

viṣṇorāyatanasyeha naro viṣṇulokabhāk

इष्टकानिचयस्तिष्ठेद् यावदायतने हरेः

iṣṭakānicayastiṣṭhed yāvadāyatane hareḥ

सकुलस्तस्य वै कर्ता विष्णुलोके महीयते

sakulastasya vai kartā viṣṇuloke mahīyate

स एव पुण्यवान् पूज्य इह लोके परत्र च

sa eva puṇyavān pūjya iha loke paratra ca

कृष्णस्य वासुदेवस्य यः कारयति केतनं

kṛṣṇasya vāsudevasya yaḥ kārayati ketanaṃ

जातः स एव सुकृती कुलन्तेनैव पावितं

jātaḥ sa eva sukṛtī kulantenaiva pāvitaṃ

विष्णुरुद्रार्कदेव्यादेर्गृहकर्ता स कीर्तिभाक्

viṣṇurudrārkadevyādergṛhakartā sa kīrtibhāk

किं तस्य वित्तनिचयैर् मूढस्य परिरक्षितः

kiṃ tasya vittanicayair mūḍhasya parirakṣitaḥ

दुःखार्जितैर् यः कृष्णस्य न कारयति केतनं

duḥkhārjitair yaḥ kṛṣṇasya na kārayati ketanaṃ

नोपभोग्यं धनं यस्य पितृविप्रदिवौकसां

nopabhogyaṃ dhanaṃ yasya pitṛvipradivaukasāṃ

नोपभोगाय बन्धूनां व्यर्थस्तस्य धनागमः

nopabhogāya bandhūnāṃ vyarthastasya dhanāgamaḥ

यथा ध्रुवो नृणां मृत्युर्वित्तनाशस् तथा ध्रुवः

yathā dhruvo nṛṇāṃ mṛtyurvittanāśas tathā dhruvaḥ

मूढस्तत्रानुबध्नाति जीवितेथ चले घने

mūḍhastatrānubadhnāti jīvitetha cale ghane

यदा वित्तं न दानाय नोपभोगाय देहिनां

yadā vittaṃ na dānāya nopabhogāya dehināṃ

नापि कीर्त्यै न धर्माथं तस्य स्वाम्येथ को गुणः

nāpi kīrtyai na dharmāthaṃ tasya svāmyetha ko guṇaḥ

तस्माद्वित्तं समासाद्य दैवाद्वा पौरुषादथ

tasmādvittaṃ samāsādya daivādvā pauruṣādatha

दद्यात् सम्यग् द्विजाग्र्येभ्यः कीर्तनानि च कारयेत्

dadyāt samyag dvijāgryebhyaḥ kīrtanāni ca kārayet

दानेभ्यश्चाधिकं यस्मात् कीर्तनेभ्यो वरं यतः

dānebhyaścādhikaṃ yasmāt kīrtanebhyo varaṃ yataḥ

अतस्तत्कारयेद्धीमान् विष्ण्वादेर्मन्दिरादिकं

atastatkārayeddhīmān viṣṇvādermandirādikaṃ

विनिवेश्य हरेर्धाम भक्तिमद्भिर् नरोत्तमैः

viniveśya harerdhāma bhaktimadbhir narottamaiḥ

निवेशितं भवेत् कृत्स्नं त्रैलोक्यं सचराचरं

niveśitaṃ bhavet kṛtsnaṃ trailokyaṃ sacarācaraṃ

भूतं भवयम् भविष्यञ्च स्थूलं सूक्ष्मं तथेतरत्

bhūtaṃ bhavayam bhaviṣyañca sthūlaṃ sūkṣmaṃ tathetarat

आब्राह्मस्तम्बपर्यन्तं सर्वं विष्णोः समुद्भवं

ābrāhmastambaparyantaṃ sarvaṃ viṣṇoḥ samudbhavaṃ

तस्य देवादिदेवस्य सर्वगस्य महात्मनः

tasya devādidevasya sarvagasya mahātmanaḥ

निवेश्य भवनं विष्णोर् न भूयो भुवि जायते

niveśya bhavanaṃ viṣṇor na bhūyo bhuvi jāyate

यथा विष्णोर्धामकृतौ फलं तद्वद्दिवौकसां

yathā viṣṇordhāmakṛtau phalaṃ tadvaddivaukasāṃ

शिवब्रह्मार्कविघ्नेशचण्डीलक्ष्म्यादिकात्मनां

śivabrahmārkavighneśacaṇḍīlakṣmyādikātmanāṃ

देवालयकृतेः पुण्यं प्रतिमाकरणेधिकं

devālayakṛteḥ puṇyaṃ pratimākaraṇedhikaṃ

प्रतिमास्थापने यागे फलस्यान्तो न विद्यते

pratimāsthāpane yāge phalasyānto na vidyate

मृण्मयाद्दारुजे पुण्यं दारुजादिष्ट्काभवे

mṛṇmayāddāruje puṇyaṃ dārujādiṣṭkābhave

इष्टकोत्थाच्छैलजे स्याद्धेमादेरधिकं फलं

iṣṭakotthācchailaje syāddhemāderadhikaṃ phalaṃ

सप्तजन्मकृतं पापं प्रारम्भादेव नश्यति

saptajanmakṛtaṃ pāpaṃ prārambhādeva naśyati

देवालयस्य स्वर्गी स्यान्नरकं न स गच्छति

devālayasya svargī syānnarakaṃ na sa gacchati

कुलानां शतमुद्धृत्य विष्णुलोकं नयेन्नरः

kulānāṃ śatamuddhṛtya viṣṇulokaṃ nayennaraḥ

यमो यमभटानाह देवमन्दिरकारिणः

yamo yamabhaṭānāha devamandirakāriṇaḥ

प्रतिमापूजादिकृतो नानेया नरकं नराः

pratimāpūjādikṛto nāneyā narakaṃ narāḥ

देवालयाद्यकर्तार आनेयास्ते तु गोचरे

devālayādyakartāra āneyāste tu gocare

विसारध्वं यथान्यायन्नियोगो मम पाल्यतां

visāradhvaṃ yathānyāyanniyogo mama pālyatāṃ

नाज्ञाभङ्गं करिष्यन्ति भवतां जन्तवः क्वचित्

nājñābhaṅgaṃ kariṣyanti bhavatāṃ jantavaḥ kvacit

केवलं ते जगत्तातमनन्तं समुपाश्रिताः

kevalaṃ te jagattātamanantaṃ samupāśritāḥ

भवद्भिः परिहर्तव्यास्तेषां नात्रास्ति संस्थितिः

bhavadbhiḥ parihartavyāsteṣāṃ nātrāsti saṃsthitiḥ

ये च भगवता लोके तच्चित्तास्तत्परायणाः

ye ca bhagavatā loke taccittāstatparāyaṇāḥ

पूजयन्ति सदा विष्णुं ते वस्त्याज्याः सुदूरतः

pūjayanti sadā viṣṇuṃ te vastyājyāḥ sudūrataḥ

यस्तिष्ठन् प्रस्वपन् गच्छन्नुत्तिष्ठन् स्खलिते स्थिते

yastiṣṭhan prasvapan gacchannuttiṣṭhan skhalite sthite

सङ्कीर्तयन्ति गोविन्दं ते वस्त्याज्याः सुदूरतः

saṅkīrtayanti govindaṃ te vastyājyāḥ sudūrataḥ

नित्यनैमित्तिकैर् देवं ये यजन्ति जनार्दनम्

nityanaimittikair devaṃ ye yajanti janārdanam

नावलोक्या भवद्भिस्ते तद्गता यान्ति तद्गतिम्

nāvalokyā bhavadbhiste tadgatā yānti tadgatim

ये पुष्पधूपवासोभिर्भूषणैश्चातिवल्लभैः

ye puṣpadhūpavāsobhirbhūṣaṇaiścātivallabhaiḥ

अर्चयन्ति न ते ग्राह्या नराः कृष्णालये गताः

arcayanti na te grāhyā narāḥ kṛṣṇālaye gatāḥ

उपलेपनकर्तारः सम्मार्जनपराश् च ये

upalepanakartāraḥ sammārjanaparāś ca ye

कृष्णालये परित्यज्यास्तेषां पुत्रास् तथा कुलम्

kṛṣṇālaye parityajyāsteṣāṃ putrās tathā kulam

येन चायतनं विष्णोः कारितं तत्कुलोद्भवम्

yena cāyatanaṃ viṣṇoḥ kāritaṃ tatkulodbhavam

पुंसां शतं नावलोक्यं भवद्भिर्दुष्टचेतसा

puṃsāṃ śataṃ nāvalokyaṃ bhavadbhirduṣṭacetasā

यस्तु देवालयं विष्णोर्दारुशैलमयं तथा

yastu devālayaṃ viṣṇordāruśailamayaṃ tathā

कारयेन् मृण्मयं वापि सर्वपापैः प्रमुच्यते

kārayen mṛṇmayaṃ vāpi sarvapāpaiḥ pramucyate

अहन्यहनि यज्ञेन यजतो यन् महाफलम्

ahanyahani yajñena yajato yan mahāphalam

प्राप्नोति तत् फलं विष्णोर्यः कारयति केतनं

prāpnoti tat phalaṃ viṣṇoryaḥ kārayati ketanaṃ

कुलानां शतमागामि समतीतं तथा शतं

kulānāṃ śatamāgāmi samatītaṃ tathā śataṃ

कारयन् भगवद्धाम नयत्यच्युतलोकतां

kārayan bhagavaddhāma nayatyacyutalokatāṃ

सप्तलोकमयो विष्णुस्तस्य यः कुरुते गृहं

saptalokamayo viṣṇustasya yaḥ kurute gṛhaṃ

तारयत्यक्षयांल्लोकानक्षयान् प्रतिपद्यते

tārayatyakṣayāṃllokānakṣayān pratipadyate

इष्टकाचयविन्यासो यावन्त्यब्दानि तिष्ठति

iṣṭakācayavinyāso yāvantyabdāni tiṣṭhati

तावद्वर्षसहस्राणि तत्कर्तुर्दिवि संस्थितिः

tāvadvarṣasahasrāṇi tatkarturdivi saṃsthitiḥ

प्रतिमाकृद्विष्णुलोकं स्थापको लीयते हरौ

pratimākṛdviṣṇulokaṃ sthāpako līyate harau

देवसद्मप्रतिकृतिप्रतिष्ठाकृत्तु गोचरे

devasadmapratikṛtipratiṣṭhākṛttu gocare

यमोक्ता नानयंस्तेथ प्रतिष्ठादिकृतं हरेः

yamoktā nānayaṃstetha pratiṣṭhādikṛtaṃ hareḥ

हयशीर्षः प्रतिष्ठार्थं देवानां ब्रह्मणे ऽब्रवीत्

hayaśīrṣaḥ pratiṣṭhārthaṃ devānāṃ brahmaṇe 'bravīt