अथ पञ्चाशोध्यायः
atha pañcāśodhyāyaḥ
देवीप्रतिमालक्षणकथनं
devīpratimālakṣaṇakathanaṃ
भगवानुवाच
bhagavānuvāca
चण्डी विंशतिबाहुः स्याद्बिभ्रती दक्षिणैः करः
caṇḍī viṃśatibāhuḥ syādbibhratī dakṣiṇaiḥ karaḥ
शूलासिशक्तिचक्राणि पाशं खेटायुधाभयं
śūlāsiśakticakrāṇi pāśaṃ kheṭāyudhābhayaṃ
डमरुं शक्तिकां वामैर् नागपाशञ्च खेटकं
ḍamaruṃ śaktikāṃ vāmair nāgapāśañca kheṭakaṃ
कुठाङ्कुशचापांश् च घण्टाध्वजगदांस् तथा
kuṭhāṅkuśacāpāṃś ca ghaṇṭādhvajagadāṃs tathā
आदर्शमुद्गरान् हस्तैश् चण्डी वा दशबाहुका
ādarśamudgarān hastaiś caṇḍī vā daśabāhukā
तदधो महिषश्छिन्नमूर्धा पतितमस्तकः
tadadho mahiṣaśchinnamūrdhā patitamastakaḥ
शस्त्रोद्यतकरः क्रुद्धस्तद्ग्रीवासम्भवः पुमान्
śastrodyatakaraḥ kruddhastadgrīvāsambhavaḥ pumān
शूलहस्तो वमद्रक्तो रक्तस्रङ्मूर्धजेक्षणः
śūlahasto vamadrakto raktasraṅmūrdhajekṣaṇaḥ
सिंहेनास्वाद्यमानस्तु पाशबद्धो गले भृशं
siṃhenāsvādyamānastu pāśabaddho gale bhṛśaṃ
याम्याङ्घ्य्राक्रान्तसिंहा च सव्याङ्घ्रिर्नीचगासुरे
yāmyāṅghyrākrāntasiṃhā ca savyāṅghrirnīcagāsure
चण्डिकेयं त्रिनेत्रा च सशस्त्रा रिपुमर्दनी
caṇḍikeyaṃ trinetrā ca saśastrā ripumardanī
नवपद्मात्मके स्थाने पूज्या दुर्गा स्वमूर्तितः
navapadmātmake sthāne pūjyā durgā svamūrtitaḥ
आदौ मध्ये तथेन्द्रादौ नवातत्त्वात्मभिः क्रमात्
ādau madhye tathendrādau navātattvātmabhiḥ kramāt
अष्टादशभुजैका तु दक्षे मुण्डं च खेटकं
aṣṭādaśabhujaikā tu dakṣe muṇḍaṃ ca kheṭakaṃ
आदर्शतर्जनीचापं ध्वजं डमरुकं तथा
ādarśatarjanīcāpaṃ dhvajaṃ ḍamarukaṃ tathā
पाशं वामे बिभ्रती च शक्तिमुद्गरशूलकं
pāśaṃ vāme bibhratī ca śaktimudgaraśūlakaṃ
वज्रखड्गाङ्कुशशरान् चक्रन्देवी शलाकया
vajrakhaḍgāṅkuśaśarān cakrandevī śalākayā
एतैर् एवायुधैर् युक्ता शेषाः षोडशबहुकाः
etair evāyudhair yuktā śeṣāḥ ṣoḍaśabahukāḥ
डमरुं तर्जनीं त्यक्त्वा रुद्रचण्डादयो नव
ḍamaruṃ tarjanīṃ tyaktvā rudracaṇḍādayo nava
रुद्रचण्डा प्रचण्डा च चण्डोग्रा चण्डनायिका
rudracaṇḍā pracaṇḍā ca caṇḍogrā caṇḍanāyikā
चण्डा चण्दवती चैव चण्डरूपातिचण्डिका
caṇḍā caṇdavatī caiva caṇḍarūpāticaṇḍikā
उग्रचण्डा च मध्यस्था रोचनाभारुणासिता
ugracaṇḍā ca madhyasthā rocanābhāruṇāsitā
नीला शुक्ला धूम्रिका च पीता श्वेता च सिंहगाः
nīlā śuklā dhūmrikā ca pītā śvetā ca siṃhagāḥ
महिषोथ पुमान् शस्त्री तत्कचग्रहमुष्टिकाः
mahiṣotha pumān śastrī tatkacagrahamuṣṭikāḥ
आलीढा नव दुर्गाः स्युः स्थाप्याः पुत्रादिवृद्धये
ālīḍhā nava durgāḥ syuḥ sthāpyāḥ putrādivṛddhaye
तथा गौरी च चण्डिकाद्या कुण्ड्यक्षररदाग्निधृक्
tathā gaurī ca caṇḍikādyā kuṇḍyakṣararadāgnidhṛk
सैव रम्भा वने सिद्धाग्निहीना ललिता तथा
saiva rambhā vane siddhāgnihīnā lalitā tathā
स्कन्धमूर्धकरा वामे द्वितीये धृतदर्पणा
skandhamūrdhakarā vāme dvitīye dhṛtadarpaṇā
याम्ये फलाञ्जलिहस्ता सौभाग्या तत्र चोर्ध्विका
yāmye phalāñjalihastā saubhāgyā tatra cordhvikā
लक्ष्मीर्याम्यकराम्भोजा वामे श्रीफलसंयुता
lakṣmīryāmyakarāmbhojā vāme śrīphalasaṃyutā
पुस्ताक्षमालिकाहस्ता वीणाहस्ता सरस्वती
pustākṣamālikāhastā vīṇāhastā sarasvatī
कुम्भाब्जहस्ता श्वेताभा मकरोपरि जाह्नवी
kumbhābjahastā śvetābhā makaropari jāhnavī
कूर्मगा यमुना कुम्भकरा श्यामा च पूज्यते
kūrmagā yamunā kumbhakarā śyāmā ca pūjyate
सवीणस्तुम्बुरुः शुक्लः शूली मात्रग्रतो वृषे
savīṇastumburuḥ śuklaḥ śūlī mātragrato vṛṣe
गौरी चतुर्मुखी ब्राह्मी अक्षमालासुरान्विता
gaurī caturmukhī brāhmī akṣamālāsurānvitā
कुण्डक्षपात्रिणी वामे हंसगा शाङ्करी सिता
kuṇḍakṣapātriṇī vāme haṃsagā śāṅkarī sitā
शरचापौ दक्षिणे ऽस्या वामे चक्रं धनुर्वृषे
śaracāpau dakṣiṇe 'syā vāme cakraṃ dhanurvṛṣe
कौमारी शिखिगा रक्ता शक्तिहस्ता द्विबाहुका
kaumārī śikhigā raktā śaktihastā dvibāhukā
चक्रशङ्खधरा सव्ये वामे लक्ष्मीर्गदाब्जधृक्
cakraśaṅkhadharā savye vāme lakṣmīrgadābjadhṛk
दण्डशङ्खासि गदया वाराहो महिषस्थिता
daṇḍaśaṅkhāsi gadayā vārāho mahiṣasthitā
ऐन्द्री वामे वज्रहस्ता सहस्राक्षी तु सिद्धये
aindrī vāme vajrahastā sahasrākṣī tu siddhaye
चामुण्डा कोटराघ्नी स्यान्निर्मांसा तु त्रिलोचना
cāmuṇḍā koṭarāghnī syānnirmāṃsā tu trilocanā
निर्मांसा अस्थिसारा वा ऊर्ध्वकेशी कृशोदरी
nirmāṃsā asthisārā vā ūrdhvakeśī kṛśodarī
द्वीपचर्मधरा वामे कपालं पट्टिशङ्करे
dvīpacarmadharā vāme kapālaṃ paṭṭiśaṅkare
शूलं कर्त्री दक्षणे ऽस्याः शवारूढास्थितभूषणा
śūlaṃ kartrī dakṣaṇe 'syāḥ śavārūḍhāsthitabhūṣaṇā
विनायको नराकारो वृहत्कुक्षिर्गजाननः
vināyako narākāro vṛhatkukṣirgajānanaḥ
वृहच्छुण्डो ह्य् उपवीतो मुखं सप्तकलं भवेत्
vṛhacchuṇḍo hy upavīto mukhaṃ saptakalaṃ bhavet
विस्ताराद्दैर्घ्यतचैव शुण्डं षट्त्रिंशदङ्गुलं
vistārāddairghyatacaiva śuṇḍaṃ ṣaṭtriṃśadaṅgulaṃ
कला द्वादश नाडी तु ग्रीवा सार्धकलोच्छ्रिता
kalā dvādaśa nāḍī tu grīvā sārdhakalocchritā
षट्त्रिंशदङ्गुलं कण्ठं गुह्यमध्यर्धमङ्गुलं
ṣaṭtriṃśadaṅgulaṃ kaṇṭhaṃ guhyamadhyardhamaṅgulaṃ
नाभिरूरू द्वादशञ्च जङ्घे पादे तु दक्षिणे
nābhirūrū dvādaśañca jaṅghe pāde tu dakṣiṇe
स्वदन्तं परशुं वामे लड्डुकञ्चोत्पलं शये
svadantaṃ paraśuṃ vāme laḍḍukañcotpalaṃ śaye
सुमुखी च विडालाक्षी पार्श्वे स्कन्दो मयूरगः
sumukhī ca viḍālākṣī pārśve skando mayūragaḥ
स्वामी शाखो विशाखश् च द्विभुजो बालरूपधृक्
svāmī śākho viśākhaś ca dvibhujo bālarūpadhṛk
दक्षे शक्तिः कुक्कुटोथ एकवक्त्रोथ षण्मुखः
dakṣe śaktiḥ kukkuṭotha ekavaktrotha ṣaṇmukhaḥ
षड्भुजो वा द्वादशभिर्ग्रामेरण्ये द्विबाहुकः
ṣaḍbhujo vā dvādaśabhirgrāmeraṇye dvibāhukaḥ
शक्तीषुपाशनिस्त्रिंशतोत्रदोस्तर्जनीयुतः
śaktīṣupāśanistriṃśatotradostarjanīyutaḥ
शक्त्या दाक्षिणहस्तेषु षट्सु वामे करे तथा
śaktyā dākṣiṇahasteṣu ṣaṭsu vāme kare tathā
शिखिपिच्छन्धनुः खेटं पताकाभयकुक्कुटे
śikhipicchandhanuḥ kheṭaṃ patākābhayakukkuṭe
कपालकर्तरीशूलपाशभृद्याम्यसौम्ययोः
kapālakartarīśūlapāśabhṛdyāmyasaumyayoḥ
गजचर्मभृदूर्ध्वास्यपादा स्यात् रुद्रचर्चिका
gajacarmabhṛdūrdhvāsyapādā syāt rudracarcikā
सैव चाष्टभुजा देवी शिरोडमरुकान्विता
saiva cāṣṭabhujā devī śiroḍamarukānvitā
तेन सा रुद्रचामुण्डा नाटेश्वर्यथ नृत्यती
tena sā rudracāmuṇḍā nāṭeśvaryatha nṛtyatī
इयमेव महालक्ष्मीरुपविष्टा चतुर्मुखी
iyameva mahālakṣmīrupaviṣṭā caturmukhī
नृवाजिमहिषेभांश् च खादन्ती च करे स्थितान्
nṛvājimahiṣebhāṃś ca khādantī ca kare sthitān
दशबाहुस्त्रिनेत्रा च शस्त्रासिडमरुत्रिकं
daśabāhustrinetrā ca śastrāsiḍamarutrikaṃ
बिभ्रती दक्षिणे हस्ते वामे घण्टां च खेटकं
bibhratī dakṣiṇe haste vāme ghaṇṭāṃ ca kheṭakaṃ
खट्वाङ्गं च त्रिशूलञ्च सिद्धचामुण्डकाह्वया
khaṭvāṅgaṃ ca triśūlañca siddhacāmuṇḍakāhvayā
सिद्धयोगेश्वरी देवी सर्वसिद्धप्रदायिका
siddhayogeśvarī devī sarvasiddhapradāyikā
एतद्रूपा भवेदन्या पाशाङ्कुशयुतारुणा
etadrūpā bhavedanyā pāśāṅkuśayutāruṇā
भैरवी रूपविद्या तु भुजैर् द्वादशभिर्युता
bhairavī rūpavidyā tu bhujair dvādaśabhiryutā
एताः श्मशानजा रौद्रा अम्बाष्टकमिदं स्मृतं
etāḥ śmaśānajā raudrā ambāṣṭakamidaṃ smṛtaṃ
क्षमा शिवावृता वृद्धा द्विभुजा विवृतानना
kṣamā śivāvṛtā vṛddhā dvibhujā vivṛtānanā
दन्तुरा क्षेमकरी स्याद्भूमौ जानुकरा स्थिता
danturā kṣemakarī syādbhūmau jānukarā sthitā
यक्षिण्यस्तब्धदीर्घाक्षाः शाकिन्यो वक्रदृष्टयः
yakṣiṇyastabdhadīrghākṣāḥ śākinyo vakradṛṣṭayaḥ
पिङ्गाक्षाः स्युर्महारम्या रूपिण्योप्सरसः सदा
piṅgākṣāḥ syurmahāramyā rūpiṇyopsarasaḥ sadā
साक्षमाली त्रिशूली च नन्दीशो द्वारपालकः
sākṣamālī triśūlī ca nandīśo dvārapālakaḥ
महाकालोसिमुण्डी स्याच्छूलखटकवांस् तथा
mahākālosimuṇḍī syācchūlakhaṭakavāṃs tathā
कृशो भङ्गी च नृत्यन् वै कुष्माण्डस्थूलखर्ववान्
kṛśo bhaṅgī ca nṛtyan vai kuṣmāṇḍasthūlakharvavān
गजगोकर्णवक्त्राद्या वीरभद्रादयो गणाः
gajagokarṇavaktrādyā vīrabhadrādayo gaṇāḥ
घण्टाकर्णोष्टदशदोः पापरोगं विदारयन्
ghaṇṭākarṇoṣṭadaśadoḥ pāparogaṃ vidārayan
वज्रासिदण्डचक्रेषुमुषलाङ्कुशमुद्गरान्
vajrāsidaṇḍacakreṣumuṣalāṅkuśamudgarān
दक्षिणे तर्जनीं खेटं शक्तिं मुण्डञ्च पाशकं
dakṣiṇe tarjanīṃ kheṭaṃ śaktiṃ muṇḍañca pāśakaṃ
चापं घण्टां कुठारञ्च द्वाभ्याञ्चैव त्रिशूलकं
cāpaṃ ghaṇṭāṃ kuṭhārañca dvābhyāñcaiva triśūlakaṃ
घण्टामालाकुलो देवो विस्फोटकविमर्दनः
ghaṇṭāmālākulo devo visphoṭakavimardanaḥ
इत्य् आदिमहापुराणे आग्नेये देवीप्रतिमालक्षणं नाम पञ्चाशो ऽध्यायः ॥
ity ādimahāpurāṇe āgneye devīpratimālakṣaṇaṃ nāma pañcāśo 'dhyāyaḥ ||
