Chapter 49

दशावतारं मत्स्यादिलक्षणं प्रवदामि ते

daśāvatāraṃ matsyādilakṣaṇaṃ pravadāmi te

मत्स्याकारस्तु मत्स्यः स्यात् कूर्मः कार्माकृलिर्भवेत्

matsyākārastu matsyaḥ syāt kūrmaḥ kārmākṛlirbhavet

नराङ्गो वाथ कर्तव्यो भूवराहो गदादिभृत्

narāṅgo vātha kartavyo bhūvarāho gadādibhṛt

दक्षिणे वामके शङ्खं लक्ष्मीर्वा पद्ममेव वा

dakṣiṇe vāmake śaṅkhaṃ lakṣmīrvā padmameva vā

श्रीवामकूर्परस्था तु क्ष्मानन्तौ चरणानुगौ

śrīvāmakūrparasthā tu kṣmānantau caraṇānugau

वराहस्थापनाद्राज्यं भवाब्धितरणं भवेत्

varāhasthāpanādrājyaṃ bhavābdhitaraṇaṃ bhavet

नरसिंहो विवृत्तास्यो वामोरुक्षतदानवः

narasiṃho vivṛttāsyo vāmorukṣatadānavaḥ

तद्वक्षो दारयन्माली स्फुरच्चक्रगदाधरः

tadvakṣo dārayanmālī sphuraccakragadādharaḥ

छत्री दण्डी वामनः स्यादथवा स्याच्चतुर्भुजः

chatrī daṇḍī vāmanaḥ syādathavā syāccaturbhujaḥ

रामश्चापेषुहस्तः स्यात् कड्गी परशुनान्वितः

rāmaścāpeṣuhastaḥ syāt kaḍgī paraśunānvitaḥ

रामश्चापी शरी खड्गी शङ्खी वा द्विभुजः स्मृतः

rāmaścāpī śarī khaḍgī śaṅkhī vā dvibhujaḥ smṛtaḥ

गदालाङ्गलधारी च रामो वाथ चतुर्भुजः

gadālāṅgaladhārī ca rāmo vātha caturbhujaḥ

वामोर्ध्वे लाङ्गलं दद्यादधः शङ्खं सुशोभनं

vāmordhve lāṅgalaṃ dadyādadhaḥ śaṅkhaṃ suśobhanaṃ

मुषलं दक्षिणोर्ध्वे तु चक्रञ्चाधः सुशोभनं

muṣalaṃ dakṣiṇordhve tu cakrañcādhaḥ suśobhanaṃ

शान्तात्मा लम्बकर्णश् च गौराङ्गश्चाम्बरावृतः

śāntātmā lambakarṇaś ca gaurāṅgaścāmbarāvṛtaḥ

ऊर्ध्वपद्मस्थितो बुद्धो वरदाभयदायकः

ūrdhvapadmasthito buddho varadābhayadāyakaḥ

धनुस्तूणान्वितः कल्की म्लेच्छोत्सादकरो द्विजः

dhanustūṇānvitaḥ kalkī mlecchotsādakaro dvijaḥ

अथवाश्वस्थितः खड्गी शङ्खचक्रशरान्वितः

athavāśvasthitaḥ khaḍgī śaṅkhacakraśarānvitaḥ

लक्षणं वासुदेवादिनवकस्य वदामि ते

lakṣaṇaṃ vāsudevādinavakasya vadāmi te

दक्षिणोर्ध्वे गदा वामे वामोर्ध्वे चक्रमुत्तमं

dakṣiṇordhve gadā vāme vāmordhve cakramuttamaṃ

ब्रह्मेशौ पार्श्वगौ नित्यं वासुदेवोस्ति पूर्ववत्

brahmeśau pārśvagau nityaṃ vāsudevosti pūrvavat

शङ्खी स वरदो वाथ द्विभुजो वा चतुर्भुजः

śaṅkhī sa varado vātha dvibhujo vā caturbhujaḥ

लाङ्गली मुषली रामो गदापद्मधरः स्मृतः

lāṅgalī muṣalī rāmo gadāpadmadharaḥ smṛtaḥ

प्रद्युम्नो दक्षिणे वज्रं शङ्खं वामे धनुः करे

pradyumno dakṣiṇe vajraṃ śaṅkhaṃ vāme dhanuḥ kare

गदानाभ्यावृतः पीत्या प्रद्युम्नो वा धनुःशरी

gadānābhyāvṛtaḥ pītyā pradyumno vā dhanuḥśarī

चतुर्भुजो निरुद्धः स्यात्तथा नारायणो विभुः

caturbhujo niruddhaḥ syāttathā nārāyaṇo vibhuḥ

चतुर्मुखश् चतुर्बाहुर्वृहज्जठरमण्डलः

caturmukhaś caturbāhurvṛhajjaṭharamaṇḍalaḥ

लम्बकूर्चो जटायुक्तो व्रह्मा हंसाग्रवाहनः

lambakūrco jaṭāyukto vrahmā haṃsāgravāhanaḥ

दक्षिणे चाक्षसूत्रञ्च स्रुवो वामे तु कुण्डिका

dakṣiṇe cākṣasūtrañca sruvo vāme tu kuṇḍikā

आज्यस्थाली सरस्वती सावित्री वामदक्षिणे

ājyasthālī sarasvatī sāvitrī vāmadakṣiṇe

विष्णुरष्टभुजस्तार्क्षे करे खड्गस्तु दक्षिणे

viṣṇuraṣṭabhujastārkṣe kare khaḍgastu dakṣiṇe

गदाशरश् च वरदो वामे कार्मुकखेटके

gadāśaraś ca varado vāme kārmukakheṭake

चक्रशङ्खौ चतुर्बाहुर् नरसिंहश् चतुर्भुजः

cakraśaṅkhau caturbāhur narasiṃhaś caturbhujaḥ

शङ्खचक्रधरो वापि विदारितमहासुरः

śaṅkhacakradharo vāpi vidāritamahāsuraḥ

अचतुर्बाहुर्वराहस्तु शेषः पाणितले धृतः

acaturbāhurvarāhastu śeṣaḥ pāṇitale dhṛtaḥ

धारयन् बाहुना पृथ्वीं वाम्नेन कमलाधरः

dhārayan bāhunā pṛthvīṃ vāmnena kamalādharaḥ

पादलग्ना धरा कार्या पदा लक्ष्मीर्व्यवस्थिता

pādalagnā dharā kāryā padā lakṣmīrvyavasthitā

त्रैलोक्यमोहनस्तार्क्ष्ये अष्टबाहुस्तु दक्षिणे

trailokyamohanastārkṣye aṣṭabāhustu dakṣiṇe

चक्रं खड्गं च मुषलं अङ्कुशं वामके करे

cakraṃ khaḍgaṃ ca muṣalaṃ aṅkuśaṃ vāmake kare

शङ्खशार्ङ्गगदापाशान् पद्मवीणासमन्विते

śaṅkhaśārṅgagadāpāśān padmavīṇāsamanvite

लक्ष्मीः सरस्वती कार्ये विश्वरूपो ऽथ दक्षिणे

lakṣmīḥ sarasvatī kārye viśvarūpo 'tha dakṣiṇe

मुद्गरं च तथा पाशं शक्तिशूलं शरं करे

mudgaraṃ ca tathā pāśaṃ śaktiśūlaṃ śaraṃ kare

वामे शङ्खञ्च शार्ङ्गञ्च गदां पाशं च तोमरं

vāme śaṅkhañca śārṅgañca gadāṃ pāśaṃ ca tomaraṃ

लाङ्गलं परशुं दण्डं छुरिकां चर्मक्षेपकं

lāṅgalaṃ paraśuṃ daṇḍaṃ churikāṃ carmakṣepakaṃ

विंशद्बाहुश् चतुर्वक्त्रो दक्षिणस्थोथ वामके

viṃśadbāhuś caturvaktro dakṣiṇasthotha vāmake

त्रिनेत्रे वामपार्श्वे न शयितो जलशाय्यपि

trinetre vāmapārśve na śayito jalaśāyyapi

श्रिया धृतैकचरणो विमलाद्याभिरीडितः

śriyā dhṛtaikacaraṇo vimalādyābhirīḍitaḥ

नाभिपद्मचतुर्वक्त्रो हरिशङ्करको हरिः

nābhipadmacaturvaktro hariśaṅkarako hariḥ

शूलर्ष्टिधारी दक्षे च गदाचक्रधरो पदे

śūlarṣṭidhārī dakṣe ca gadācakradharo pade

रुद्रकेशवलक्ष्माङ्गो गौरीलक्ष्मीसमन्वितः

rudrakeśavalakṣmāṅgo gaurīlakṣmīsamanvitaḥ

शङ्खचक्रगदावेदपाणिश्चाश्वशिरा हरिः

śaṅkhacakragadāvedapāṇiścāśvaśirā hariḥ

वामपादो धृतः शेषे दक्षिणः कूर्मपृष्ठगः

vāmapādo dhṛtaḥ śeṣe dakṣiṇaḥ kūrmapṛṣṭhagaḥ

दत्तात्रेयो द्विबाहुः स्याद्वामोत्सङ्गे श्रिया सह

dattātreyo dvibāhuḥ syādvāmotsaṅge śriyā saha

विश्वक्सेनश् चक्रगदी हली शङ्खी हरेर्गणः

viśvaksenaś cakragadī halī śaṅkhī harergaṇaḥ