Living Bliss — Awakening Inner Bliss
Hindu Digital Library
ॐ श्री गुरुभ्यो नमःॐ श्री परमात्मने नमः
Agni Purāṇa

Source appendix 4

अग्निपुराणम्

Supplementary material from the source edition.

§

अथ चतुर्थो ऽध्यायः

atha caturtho 'dhyāyaḥ

§

सृष्टि-प्रकरणं

sṛṣṭi-prakaraṇaṃ

§

भरद्वाज उवाच

bharadvāja uvāca

AP_*4.001ab

रुद्रसर्गन्तु मे ब्रुहि विस्तरेण महामते

rudrasargantu me bruhi vistareṇa mahāmate

AP_*4.001cd

अनुसर्गं मरीच्याद्याः ससृजुस्ते कथं पुनः

anusargaṃ marīcyādyāḥ sasṛjuste kathaṃ punaḥ

AP_*4.002ab

मित्रावरुणपुत्रत्वं वशिष्ठस्य कथं भवेत्

mitrāvaruṇaputratvaṃ vaśiṣṭhasya kathaṃ bhavet

AP_*4.002cd

ब्रह्मणो मनसः पूर्वमुत्पन्नस्य महागते

brahmaṇo manasaḥ pūrvamutpannasya mahāgate

§

सूत उवाच

sūta uvāca

AP_*4.003ab

रुद्रसृष्टिन्तु वक्ष्यामि तत्सर्गञ्चैव सत्तं

rudrasṛṣṭintu vakṣyāmi tatsargañcaiva sattaṃ

AP_*4.003cd

प्रतिसर्गं मुनीनान्तु विस्तराद्गदतः शृणु

pratisargaṃ munīnāntu vistarādgadataḥ śṛṇu

AP_*4.004ab

कल्पादावात्मनस्तुल्यं सुतं प्रध्यायतस्ततः

kalpādāvātmanastulyaṃ sutaṃ pradhyāyatastataḥ

AP_*4.004cd

प्रादुरासीत् प्रभोरङ्गे कुमारो नीललोहितः

prādurāsīt prabhoraṅge kumāro nīlalohitaḥ

AP_*4.005ab

अर्धनारीश्वरवपुः प्रचण्डो ऽति शरीरवान्

ardhanārīśvaravapuḥ pracaṇḍo 'ti śarīravān

AP_*4.005cd

तेजसा भासयन् सर्वा दिशश् च विदिशस् तथा

tejasā bhāsayan sarvā diśaś ca vidiśas tathā

AP_*4.006ab

तं दृष्ट्वा तेजसा दीप्तं प्रत्युवाच प्रजापतिः

taṃ dṛṣṭvā tejasā dīptaṃ pratyuvāca prajāpatiḥ

AP_*4.006cd

विभज्यात्मानमद्य त्वं मम वाक्यान्महामते

vibhajyātmānamadya tvaṃ mama vākyānmahāmate

AP_*4.007ab

इत्युक्तो ब्रह्मणा तेन रुद्रस्तत्र प्रतापवान्

ityukto brahmaṇā tena rudrastatra pratāpavān

AP_*4.007cd

स्त्रीभावं पुरुषत्वञ्च पृथक् पृथगथाकरोत्

strībhāvaṃ puruṣatvañca pṛthak pṛthagathākarot

AP_*4.008ab

विभेद पुरुषत्वञ्च दशधा वैकथा तु सः

vibheda puruṣatvañca daśadhā vaikathā tu saḥ

AP_*4.008cd

तेषां नामानि वक्ष्यामि शृणु मे द्विजसत्तम

teṣāṃ nāmāni vakṣyāmi śṛṇu me dvijasattama

AP_*4.009ab

अजैकपादहिर्व्रध्नः कपाली रुद्र एव च

ajaikapādahirvradhnaḥ kapālī rudra eva ca

AP_*4.009cd

हरश् च वहुरूपश् च त्र्यम्बकश्चापराजितः

haraś ca vahurūpaś ca tryambakaścāparājitaḥ

AP_*4.010ab

वृषाकपिश् च शम्भुश् च कपर्दो रैवतस् तथा

vṛṣākapiś ca śambhuś ca kapardo raivatas tathā

AP_*4.010cd

एकादशैते कथिता रुद्रास्त्रिभुवनेश्वराः

ekādaśaite kathitā rudrāstribhuvaneśvarāḥ

AP_*4.011ab

स्त्रीत्वञ्चैव तथा रुद्रो विभेद दशधैकधा

strītvañcaiva tathā rudro vibheda daśadhaikadhā

AP_*4.011cd

तमेव वहुरूपेण पत्नीत्वेन व्यवस्थिता

tameva vahurūpeṇa patnītvena vyavasthitā

AP_*4.012ab

तपस्तप्त्वा जले घोरमुत्तानः स यदा पुरा

tapastaptvā jale ghoramuttānaḥ sa yadā purā

AP_*4.012cd

तदा स सृष्टवान्देवो रुद्रस्तत्र प्रतापवान्

tadā sa sṛṣṭavāndevo rudrastatra pratāpavān

AP_*4.013ab

तपोबलेन विप्रेन्द्र भूतानि विविधानि च

tapobalena viprendra bhūtāni vividhāni ca

AP_*4.013cd

पिशाचान् कश्मलांश् चैव सिंहोष्ट्रमकराननान्

piśācān kaśmalāṃś caiva siṃhoṣṭramakarānanān

AP_*4.014ab

वेतालप्रमुखानन्यानन्यांश् चैव सहस्रशः

vetālapramukhānanyānanyāṃś caiva sahasraśaḥ

AP_*4.014cd

तेन सृष्टास्तु कैलासे ब्रह्मभूतास्थितनह

tena sṛṣṭāstu kailāse brahmabhūtāsthitanaha

AP_*4.015ab

विनायकानां रुद्राणां व्रिंशत्कोट्यर्धमेव च

vināyakānāṃ rudrāṇāṃ vriṃśatkoṭyardhameva ca

AP_*4.015cd

नारकाख्यविनाशाय सृष्टवान्स्कन्दमेव च

nārakākhyavināśāya sṛṣṭavānskandameva ca

AP_*4.016ab

एवम्प्रकारो रुद्रो ऽसौ मया ते कीर्तितः प्रभुः

evamprakāro rudro 'sau mayā te kīrtitaḥ prabhuḥ

AP_*4.016cd

अनुसर्गं मरीच्यादेः कथयामि निबोध मे

anusargaṃ marīcyādeḥ kathayāmi nibodha me

AP_*4.017ab

देवद्याः स्थावरान्ताश् च प्रजाः सृष्टाः स्वयम्भुवा

devadyāḥ sthāvarāntāś ca prajāḥ sṛṣṭāḥ svayambhuvā

AP_*4.017cd

यदाX स्यX ताः सर्वाः नाभ्यवर्धन्त धीमतः

yadāX syaX tāḥ sarvāḥ nābhyavardhanta dhīmataḥ

AP_*4.018ab

तदा स मानसान् पुत्रान् सदृशानात्मनो ऽसृजत्

tadā sa mānasān putrān sadṛśānātmano 'sṛjat

AP_*4.018cd

मरीचिमत्र्यङ्गिरसं पुलस्त्यं पुलहं क्रतुं

marīcimatryaṅgirasaṃ pulastyaṃ pulahaṃ kratuṃ

AP_*4.019ab

प्रचेतसं वशिष्ठञ्च ??? ??? ??? ??? महामतिं

pracetasaṃ vaśiṣṭhañca ??? ??? ??? ??? mahāmatiṃ

AP_*4.019cd

नव ब्रह्मण इत्य् एते पुराणे निश् चयं गताः

nava brahmaṇa ity ete purāṇe niś cayaṃ gatāḥ

AP_*4.020ab

अग्निनश् च पितरश् चैव ब्रह्मपुत्रो तु मानसौ

agninaś ca pitaraś caiva brahmaputro tu mānasau

AP_*4.020cd

सृष्टिकाले महाभाग धर्मं स्वायम्भुवं मनुं

sṛṣṭikāle mahābhāga dharmaṃ svāyambhuvaṃ manuṃ

AP_*4.021ab

शतरूपाञ्च सृष्ट्वा तु कन्यां स मनवे ददौ

śatarūpāñca sṛṣṭvā tu kanyāṃ sa manave dadau

AP_*4.021cd

तस्माच्च पुरुषाद्देवी शतरूपा व्यजायत

tasmācca puruṣāddevī śatarūpā vyajāyata

AP_*4.022ab

प्रियव्रतोत्तानपादौ प्रसुतीञ्चैव कन्यकां

priyavratottānapādau prasutīñcaiva kanyakāṃ

AP_*4.022cd

ददौ प्रसूतिं दक्षाय मनुः खायम्भुवः सूतां

dadau prasūtiṃ dakṣāya manuḥ khāyambhuvaḥ sūtāṃ

AP_*4.023ab

प्रसूतिश् च तदा दक्षाच्चत्वारो विंशतिस् तथा

prasūtiś ca tadā dakṣāccatvāro viṃśatis tathā

AP_*4.023cd

ससर्ज कन्यकास्तासां शृणु नामानि मे ऽधुना

sasarja kanyakāstāsāṃ śṛṇu nāmāni me 'dhunā

AP_*4.024ab

श्रद्धा सूतिर्धृतिस्तुष्टिः पुष्टिर्मेधा क्रिया तथा

śraddhā sūtirdhṛtistuṣṭiḥ puṣṭirmedhā kriyā tathā

AP_*4.024cd

बुद्धिर्लज्जा वपुः शान्तिः सिद्धिः कीर्तिस्त्रयोदश

buddhirlajjā vapuḥ śāntiḥ siddhiḥ kīrtistrayodaśa

AP_*4.025ab

पत्न्यर्थं प्रतिजग्राह धर्मो दाक्षायणीः प्रभुः

patnyarthaṃ pratijagrāha dharmo dākṣāyaṇīḥ prabhuḥ

AP_*4.025cd

श्रद्धादीनान्तु पत्नीनां जाताः कामादयः सुताः

śraddhādīnāntu patnīnāṃ jātāḥ kāmādayaḥ sutāḥ

AP_*4.026ab

धर्मस्य पुत्रपौत्राद्यैर् धर्मवंशो विवर्धितः

dharmasya putrapautrādyair dharmavaṃśo vivardhitaḥ

AP_*4.026cd

तासु शिष्टा यवीयस्यस्तासां नामानि कीर्तये

tāsu śiṣṭā yavīyasyastāsāṃ nāmāni kīrtaye

AP_*4.027ab

सम्भूतिश्चानुभूया च स्मृतिः प्रीतिः क्षमा तथा

sambhūtiścānubhūyā ca smṛtiḥ prītiḥ kṣamā tathā

AP_*4.027cd

सन्नतिश्चाथ सत्या च उर्जा ख्यातिर्द्विजोत्तम

sannatiścātha satyā ca urjā khyātirdvijottama

AP_*4.028ab

स्वाहा च दशमी ज्ञेया स्वधा चैकादशी स्मृता

svāhā ca daśamī jñeyā svadhā caikādaśī smṛtā

AP_*4.028cd

एताश् च दत्ता दक्षेण ऋषीणां भावितात्मनां

etāś ca dattā dakṣeṇa ṛṣīṇāṃ bhāvitātmanāṃ

AP_*4.029ab

मरीच्यादीनाञ्च ये पुत्रास्तानहं कथयामि ते

marīcyādīnāñca ye putrāstānahaṃ kathayāmi te

AP_*4.029cd

पत्री मरीचेः सम्भूतिर्जज्ञे सा कश्यपं मुनिं

patrī marīceḥ sambhūtirjajñe sā kaśyapaṃ muniṃ

AP_*4.030ab

स्मृतिश्चाङ्गिरसः पत्नी प्रसूता कन्यकास् तथा

smṛtiścāṅgirasaḥ patnī prasūtā kanyakās tathā

AP_*4.030cd

सिनीवाली कुहश् चैव राका चानुमतिस् तथा

sinīvālī kuhaś caiva rākā cānumatis tathā

AP_*4.031ab

अनसूया तथैवात्रेर्जज्ञे पुत्रानकन्मषान्

anasūyā tathaivātrerjajñe putrānakanmaṣān

AP_*4.031cd

सोमं दुर्वाससञ्चैव दत्तात्रेयञ्च योगिनं

somaṃ durvāsasañcaiva dattātreyañca yoginaṃ

AP_*4.032ab

प्रीत्यां पुलस्त्यभार्यायां दादानिस्तत्सुतो ऽभवत्

prītyāṃ pulastyabhāryāyāṃ dādānistatsuto 'bhavat

AP_*4.032cd

तस्य वै विश्रवाः पुत्रस्तत्पुत्रा रावणादिकाः

tasya vai viśravāḥ putrastatputrā rāvaṇādikāḥ

AP_*4.033ab

??? ??? ??? राक्षसाः प्रोक्ता लङ्कापुरनिवासिनः

??? ??? ??? rākṣasāḥ proktā laṅkāpuranivāsinaḥ

AP_*4.033cd

येषां बधाय लोकेषु विष्णुः क्षीरोदनीरधौ

yeṣāṃ badhāya lokeṣu viṣṇuḥ kṣīrodanīradhau

AP_*4.034ab

ब्रह्माद्यैः प्रार्थितो देवैर् अवतारमिहाकरोत्

brahmādyaiḥ prārthito devair avatāramihākarot

AP_*4.034cd

कर्दमश्चाम्बरीषश् च सहिष्णुश्चे सुतत्रयम्

kardamaścāmbarīṣaś ca sahiṣṇuśce sutatrayam

AP_*4.035ab

क्षमा तु सुसुवे भार्या पुलस्त्यस्य प्रजापतेः

kṣamā tu susuve bhāryā pulastyasya prajāpateḥ

AP_*4.035cd

क्रतोस्तु सत्वतिर्भार्या वालिखिल्वानसूयत

kratostu satvatirbhāryā vālikhilvānasūyata

AP_*4.036ab

षष्टि तानि सहस्रानि ऋषीणामूर्ध्वरेतसां

ṣaṣṭi tāni sahasrāni ṛṣīṇāmūrdhvaretasāṃ

AP_*4.036cd

अङ्गुष्ठपर्वमानानां ज्वलद्भास्करतेजसां

aṅguṣṭhaparvamānānāṃ jvaladbhāskaratejasāṃ

AP_*4.037ab

प्रचेतसो ऽथ सत्यायां सत्यसन्ध्यास्त्रयः सुताः

pracetaso 'tha satyāyāṃ satyasandhyāstrayaḥ sutāḥ

AP_*4.037cd

जातास्तत्पुत्रपौत्राश् च शतशो ऽथ सहस्रशः

jātāstatputrapautrāś ca śataśo 'tha sahasraśaḥ

AP_*4.038ab

उर्जायाञ्च वसिष्ठस्य सप्ताजायन्त वै सुताः

urjāyāñca vasiṣṭhasya saptājāyanta vai sutāḥ

AP_*4.038cd

राजा चोर्ध्ववाहुश् च सरनश्चानघन्तिमे

rājā cordhvavāhuś ca saranaścānaghantime

AP_*4.039ab

सुर्रूपाः शुक्र इत्य् एते सर्वे सप्तर्षयो ऽभवन्

surrūpāḥ śukra ity ete sarve saptarṣayo 'bhavan

AP_*4.039cd

भृगोःख्यात्यां समुत्पन्ना लक्ष्मीर्विष्णुपरिग्रहा

bhṛgoḥkhyātyāṃ samutpannā lakṣmīrviṣṇuparigrahā

AP_*4.040ab

तथा धाताविधातार्रौ खात्यां जातौ सुतौ भृगोः

tathā dhātāvidhātārrau khātyāṃ jātau sutau bhṛgoḥ

AP_*4.040cd

आयतिर्नियतिश् चैव मेरोः कन्ये सुशोभने

āyatirniyatiś caiva meroḥ kanye suśobhane

AP_*4.041ab

धाताविधात्रोस्ते भार्ये तयोर्जातौ सुताबुभौ

dhātāvidhātroste bhārye tayorjātau sutābubhau

AP_*4.041cd

प्राणश् चैवमृकण्डुश् च मार्कण्डेयो मृकण्डुजः

prāṇaś caivamṛkaṇḍuś ca mārkaṇḍeyo mṛkaṇḍujaḥ

AP_*4.042ab

येन मृत्युर्जितो विप्र पुरा नारायणाय या

yena mṛtyurjito vipra purā nārāyaṇāya yā

AP_*4.042cd

ततो देवशिवा जज्ञे प्राणस्यापि सुतो ऽभवत्

tato devaśivā jajñe prāṇasyāpi suto 'bhavat

AP_*4.043ab

द्युतिमानिति विख्यातः सञ्जयस्तत्सुतो ऽभवत्

dyutimāniti vikhyātaḥ sañjayastatsuto 'bhavat

AP_*4.043cd

ततो वंशो महाभाग भार्गवो विस्तरं गतः

tato vaṃśo mahābhāga bhārgavo vistaraṃ gataḥ

AP_*4.044ab

यश्चासावग्निनामा च ब्रह्मणस्तनयो ऽग्रजः

yaścāsāvagnināmā ca brahmaṇastanayo 'grajaḥ

AP_*4.044cd

तस्मात् स्वाहा सुताल्लेभे त्रीनुदारौजसो द्विजाः

tasmāt svāhā sutāllebhe trīnudāraujaso dvijāḥ

AP_*4.045ab

पावकं पवमानञ्च शुचिञ्चापि जलाशिनं

pāvakaṃ pavamānañca śuciñcāpi jalāśinaṃ

AP_*4.045cd

तेषान्तु वंशजान् वक्ष्ये षट्चत्वारिंशदीरितान्

teṣāntu vaṃśajān vakṣye ṣaṭcatvāriṃśadīritān

AP_*4.046ab

कथ्यन्ते वहुशश् चैते पिता पौत्रत्रयञ्च यत्

kathyante vahuśaś caite pitā pautratrayañca yat

AP_*4.046cd

एवमेकोनपञ्चाशदन्वयात् परिकीर्तिताः

evamekonapañcāśadanvayāt parikīrtitāḥ

AP_*4.047ab

पितेरो ब्रह्मणा सृष्टा व्याख्याता ये मया तव

pitero brahmaṇā sṛṣṭā vyākhyātā ye mayā tava

AP_*4.047cd

तेभ्यः स्वधा सुते जज्ञे मेना वै धरणीधरा

tebhyaḥ svadhā sute jajñe menā vai dharaṇīdharā

AP_*4.048ab

प्रजाः सृजेति व्यादिष्टः पूर्वं दक्षः स्वयम्भुवा

prajāḥ sṛjeti vyādiṣṭaḥ pūrvaṃ dakṣaḥ svayambhuvā

AP_*4.048cd

यथा ससर्ज भूतानि तथा मे शृणु सत्तम

yathā sasarja bhūtāni tathā me śṛṇu sattama

AP_*4.049ab

भूतानि मनसा पूर्वं दक्षX ??? असृजन्सुने

bhūtāni manasā pūrvaṃ dakṣaX ??? asṛjansune

AP_*4.049cd

देवानृषीन् सगन्धर्वानसुरान् पन्नगांस्तदा

devānṛṣīn sagandharvānasurān pannagāṃstadā

AP_*4.050ab

पदास्य सृजमानस्य न व्यवर्धन्त वै प्रजाः

padāsya sṛjamānasya na vyavardhanta vai prajāḥ

AP_*4.050cd

तदा सञ्चिन्त्य स मुनिः सृष्टिहेतोः प्रजापतिः

tadā sañcintya sa muniḥ sṛṣṭihetoḥ prajāpatiḥ

AP_*4.051ab

मैथुनेनैव धर्मेण सिसृक्षुर्विविधाः प्रजाः

maithunenaiva dharmeṇa sisṛkṣurvividhāḥ prajāḥ

AP_*4.051cd

असिक्नी यद्वृहत्कन्या वीरणस्य प्रजापतेः

asiknī yadvṛhatkanyā vīraṇasya prajāpateḥ

AP_*4.052ab

षष्टि दक्षो ऽसृजत् कन्या वैरिण्यामितिं नः श्रुतिः

ṣaṣṭi dakṣo 'sṛjat kanyā vairiṇyāmitiṃ naḥ śrutiḥ

AP_*4.052cd

ददौ स दश धर्माय कश्यपाय त्रयोदश

dadau sa daśa dharmāya kaśyapāya trayodaśa

AP_*4.053ab

सप्तविंशति सोमाय चतस्रो विष्णुनेमिने

saptaviṃśati somāya catasro viṣṇunemine

AP_*4.053cd

द्वे चैव बुद्धपुत्राय द्वे चैवाङ्गिरसे तदा

dve caiva buddhaputrāya dve caivāṅgirase tadā

AP_*4.054ab

द्वे कृशाश्वाय विदुषे तदपत्यानि मे शृणु

dve kṛśāśvāya viduṣe tadapatyāni me śṛṇu

AP_*4.054cd

विश्वेदेवास्तु विश्वाय साध्यासाध्यानसुयत

viśvedevāstu viśvāya sādhyāsādhyānasuyata

AP_*4.055ab

मरुत्यान्तु मरुत्वन्तो वसो ऽस्तु वसवः स्मृताः

marutyāntu marutvanto vaso 'stu vasavaḥ smṛtāḥ

AP_*4.055cd

भानोस्तु भानवो देवा मुहूर्तायां मुहूर्तजाः

bhānostu bhānavo devā muhūrtāyāṃ muhūrtajāḥ

AP_*4.056ab

नद्यायाञ्चैव घोपाख्यो नागवीथ्याञ्च जामिजाः

nadyāyāñcaiva ghopākhyo nāgavīthyāñca jāmijāḥ

AP_*4.056cd

पृथिवीविषयं पूर्वमरुन्धत्यां व्यजायत

pṛthivīviṣayaṃ pūrvamarundhatyāṃ vyajāyata

AP_*4.057ab

सङ्कल्पायान्तु सङ्कल्पः पुत्रो यज्ञे महामते

saṅkalpāyāntu saṅkalpaḥ putro yajñe mahāmate

AP_*4.057cd

ये त्वनेकवसुप्राणा देवज्योतिःपुरोगमाः

ye tvanekavasuprāṇā devajyotiḥpurogamāḥ

AP_*4.058ab

वसवो ऽष्टौ समाख्यातास्तेषां नामानि मे शृणु

vasavo 'ṣṭau samākhyātāsteṣāṃ nāmāni me śṛṇu

AP_*4.058cd

आपो ध्रवश् च सोमश् च धरश् चैवानिलो ऽनलः

āpo dhravaś ca somaś ca dharaś caivānilo 'nalaḥ

AP_*4.059ab

प्रत्यूषश् च प्रभाषश् च वसवो ऽष्टौ प्रकीर्तिताः

pratyūṣaś ca prabhāṣaś ca vasavo 'ṣṭau prakīrtitāḥ

AP_*4.059cd

तेषां पुत्राश् च पौत्राश् च शतशो ऽथ सहस्रशः

teṣāṃ putrāś ca pautrāś ca śataśo 'tha sahasraśaḥ

AP_*4.060ab

साध्याश् च वहवः प्रोक्तास्तत्पुत्राश् च सहस्रशः

sādhyāś ca vahavaḥ proktāstatputrāś ca sahasraśaḥ

AP_*4.060cd

अदितिर्दितिर्दनुश् चैव अरिष्टा सुरसा तथा

aditirditirdanuś caiva ariṣṭā surasā tathā

AP_*4.061ab

सुरभिर्विनता चैव ताम्रा क्रोधा खसा इरा

surabhirvinatā caiva tāmrā krodhā khasā irā

AP_*4.061cd

कद्रुर्मुनिश् च धर्मज्ञ तदपत्यानि मे शृणु

kadrurmuniś ca dharmajña tadapatyāni me śṛṇu

AP_*4.062ab

अदित्यां कश्यपाज्जाताः पुत्रा द्वादश शोभनाः

adityāṃ kaśyapājjātāḥ putrā dvādaśa śobhanāḥ

AP_*4.062cd

तानहं नामतो वक्ष्ये शृणुष्व गदतो मम

tānahaṃ nāmato vakṣye śṛṇuṣva gadato mama

AP_*4.063ab

मर्गो ऽंशुरर्यमान् चैव मित्रो ऽथ वरुणस् तथा

margo 'ṃśuraryamān caiva mitro 'tha varuṇas tathā

AP_*4.063cd

सविता चैव धाता च विवस्वांश् च महामते

savitā caiva dhātā ca vivasvāṃś ca mahāmate

AP_*4.064ab

त्वष्टा पूषा तथैवेन्द्रो द्वादश विष्णुरुच्यते

tvaṣṭā pūṣā tathaivendro dvādaśa viṣṇurucyate

AP_*4.064cd

दित्याः पुत्रद्वयं जज्ञे कश्यपादिति नः श्रुतं

dityāḥ putradvayaṃ jajñe kaśyapāditi naḥ śrutaṃ

AP_*4.065ab

हिरण्याक्षो महाकायो वाराहेण तु यो हतः

hiraṇyākṣo mahākāyo vārāheṇa tu yo hataḥ

AP_*4.065cd

अन्ये च वहवो दैत्या दितिपुत्रा महाबलाः

anye ca vahavo daityā ditiputrā mahābalāḥ

AP_*4.066ab

अरिष्टायान्तु गन्धर्वाज् जज्ञिरे . . . . .

ariṣṭāyāntu gandharvāj jajñire . . . . .

AP_*4.066cd

सुरसायामथोत्पन्ना विद्याधरगणा वहुः

surasāyāmathotpannā vidyādharagaṇā vahuḥ

AP_*4.067ab

गास्तु वै जनयामास सुरभ्यां कश्यपो मुनिः

gāstu vai janayāmāsa surabhyāṃ kaśyapo muniḥ

AP_*4.067cd

विनतायान्तु पुत्रौ द्वौ प्रख्यातौ गरुडारुणौ

vinatāyāntu putrau dvau prakhyātau garuḍāruṇau

AP_*4.068ab

गरुडो देवदेवस्य विष्णोरमिततेजसः

garuḍo devadevasya viṣṇoramitatejasaḥ

AP_*4.068cd

वाहनत्वं गतः प्रीत्या अरुणः सूर्यासारथिः

vāhanatvaṃ gataḥ prītyā aruṇaḥ sūryāsārathiḥ

AP_*4.069ab

ताम्रायाः कश्यपाज्जाताः षट्पुत्रास्तान् निबोध मे

tāmrāyāḥ kaśyapājjātāḥ ṣaṭputrāstān nibodha me

AP_*4.069cd

अश्व+उष्ट्रा गर्दभाश् च हस्तिनो गवया मृगाः

aśva+uṣṭrā gardabhāś ca hastino gavayā mṛgāḥ

AP_*4.070ab

क्रोधायां जज्ञिरे तद्वत् पशवो दुष्टजातयः

krodhāyāṃ jajñire tadvat paśavo duṣṭajātayaḥ

AP_*4.070cd

इरा वृक्षलतावल्लीतृणजात्यश्वपुत्रिकाः

irā vṛkṣalatāvallītṛṇajātyaśvaputrikāḥ

AP_*4.071ab

खसा तु यक्षरक्षांसि मुनेरप्सरसस् तथा

khasā tu yakṣarakṣāṃsi munerapsarasas tathā

AP_*4.071cd

कद्रुपुत्रा महानागा दन्दशूका विषोर्वणाः

kadruputrā mahānāgā dandaśūkā viṣorvaṇāḥ

AP_*4.072ab

सप्तविंशति याः प्रोक्ताः सोमपत्न्यो ऽथ सुव्रताः

saptaviṃśati yāḥ proktāḥ somapatnyo 'tha suvratāḥ

AP_*4.072cd

तासां पुत्रा महासत्वा बुधाद्या अभवन्द्विज

tāsāṃ putrā mahāsatvā budhādyā abhavandvija

AP_*4.073ab

अरिष्टनेमिपत्नीनामपत्यानीह षोडश

ariṣṭanemipatnīnāmapatyānīha ṣoḍaśa

AP_*4.073cd

वहुपुत्रस्य विदुषः ताम्रायां विद्युदादयः

vahuputrasya viduṣaḥ tāmrāyāṃ vidyudādayaḥ

AP_*4.074ab

प्रत्यङ्गिरःसुताः श्रेष्ठा ऋषयो ऋषिसत्कृताः

pratyaṅgiraḥsutāḥ śreṣṭhā ṛṣayo ṛṣisatkṛtāḥ

AP_*4.074cd

कृशाश्वस्य तु देवर्षेर्देवप्रहरणाः सुताः

kṛśāśvasya tu devarṣerdevapraharaṇāḥ sutāḥ

AP_*4.075ab

एते युगसहस्रान्ते जायन्ते पुनरेव हि

ete yugasahasrānte jāyante punareva hi

AP_*4.075cd

एते कश्यपदायादाः कीर्तिताः स्थाणुजङ्गमाः

ete kaśyapadāyādāḥ kīrtitāḥ sthāṇujaṅgamāḥ

AP_*4.076ab

एतेषां पुत्रपौत्राद्यैर् वृद्धा सृष्टिः प्रजापतेः

eteṣāṃ putrapautrādyair vṛddhā sṛṣṭiḥ prajāpateḥ

AP_*4.076cd

स्थिरौ स्थितस्य देवस्य नारसिंहस्य धीमतः

sthirau sthitasya devasya nārasiṃhasya dhīmataḥ

AP_*4.077ab

एता विभृतयो विप्र मया ते परिकीर्तिताः

etā vibhṛtayo vipra mayā te parikīrtitāḥ

AP_*4.077cd

कथिता दक्षकन्यानां मया ते ऽपत्यसन्ततिः

kathitā dakṣakanyānāṃ mayā te 'patyasantatiḥ

AP_*4.077ef

श्रद्धावान् यः स्मरेदेतान् यशःसन्तानवान् भवेत्

śraddhāvān yaḥ smaredetān yaśaḥsantānavān bhavet

AP_*4.078ab

सर्गानुसर्गौ कथितौ मया ते समासतः सृष्टिविवृद्धिहेतोः

sargānusargau kathitau mayā te samāsataḥ sṛṣṭivivṛddhihetoḥ

§

पठन्ते ये विष्णुपराः सदा नराः इदं द्विजास्ते विमला

paṭhante ye viṣṇuparāḥ sadā narāḥ idaṃ dvijāste vimalā

AP_*4.078cd

भवन्ति च

bhavanti ca

§

इत्य् आग्नेये महापुराणे सृष्टिप्रकरणं नाम चतुर्थो ऽध्यायः ॥

ity āgneye mahāpurāṇe sṛṣṭiprakaraṇaṃ nāma caturtho 'dhyāyaḥ ||

Source variants and edition notes (2)

These belong to the source apparatus and are separate from the main reading.

Edition note

1 pāṭho 'yaṃ na sādhuḥ

Edition note

1 pāṭho 'yaṃ ādarśadoṣeṇāpariśuddhaḥ

Edition, source and reuse
Edition
Rajendralal Mitra, Asiatic Society of Bengal, Calcutta, 1870–1879, 3 volumes, Bibliotheca Indica 65, 1–3.
Electronic text
Jun Takashima · GRETIL, SUB Göttingen · 2020-07-31
Review status
Source imported; scholarly proofreading pending

The IAST Sanskrit is preserved from the source. Devanāgarī is generated from IAST and awaits proofreading. Source variants and edition notes are shown separately. Unusual numbering and repeated source lines are retained.

TEI chapter extraction, regularized readings, whitespace normalization, reference labels and mechanical IAST-to-Devanāgarī conversion. Original XML preserved. No translation or commentary added.

This text and our script conversion are available under CC BY-NC-SA 4.0, including attribution, noncommercial use and share-alike requirements. This licence applies to the text, independently of the site design.

Hindu Digital Library
ॐ श्री गुरुभ्यो नमःॐ श्री परमात्मने नमः