श्री-शुक उवाच अथ कृष्णः परिवृतो ज्ञातिभिर् मुदितात्मभिः । अनुगीयमानो न्यविशद् व्रजं गोकुल-मण्डितम् ॥
śrī-śuka uvāca atha kṛṣṇaḥ parivṛto jñātibhir muditātmabhiḥ / anugīyamāno nyaviśad vrajaṃ gokula-maṇḍitam //
व्रजे विक्रीडतोर् एवं गोपाल-च्छद्म-मायया । ग्रीष्मो नामर्तुर् अभवन् नाति-प्रेयाञ् छरीरिणाम् ॥
vraje vikrīḍator evaṃ gopāla-cchadma-māyayā / grīṣmo nāmartur abhavan nāti-preyāñ charīriṇām //
स च वृन्दावन-गुणैर् वसन्त इव लक्षितः । यत्रास्ते भगवान् साक्षाद् रामेण सह केशवः ॥
sa ca vṛndāvana-guṇair vasanta iva lakṣitaḥ / yatrāste bhagavān sākṣād rāmeṇa saha keśavaḥ //
यत्र निर्झर-निर्ह्राद- निवृत्त-स्वन-झिल्लिकम् । शश्वत् तच्-छीकरर्जीष- द्रुम-मण्डल-मण्डितम् ॥
yatra nirjhara-nirhrāda- nivṛtta-svana-jhillikam / śaśvat tac-chīkararjīṣa- druma-maṇḍala-maṇḍitam //
सरित्-सरः-प्रस्रवणोर्मि-वायुना कह्लार-कञ्जोत्पल-रेणु-हारिणा । न विद्यते यत्र वनौकसां दवो निदाघ-वह्न्य्-अर्क-भवो ऽति-शाद्वले ॥
sarit-saraḥ-prasravaṇormi-vāyunā kahlāra-kañjotpala-reṇu-hāriṇā / na vidyate yatra vanaukasāṃ davo nidāgha-vahny-arka-bhavo 'ti-śādvale //
अगाध-तोय-ह्रदिनी-तटोर्मिभिर् द्रवत्-पुरीष्याः पुलिनैः समन्ततः । न यत्र चण्डांशु-करा विषोल्बणा भुवो रसं शाद्वलितं च गृह्णते ॥
agādha-toya-hradinī-taṭormibhir dravat-purīṣyāḥ pulinaiḥ samantataḥ / na yatra caṇḍāṃśu-karā viṣolbaṇā bhuvo rasaṃ śādvalitaṃ ca gṛhṇate //
वनं कुसुमितं श्रीमन् नदच्-चित्र-मृग-द्विजम् । गायन् मयूर-भ्रमरं कूजत्-कोकिल-सारसम् ॥
vanaṃ kusumitaṃ śrīman nadac-citra-mṛga-dvijam / gāyan mayūra-bhramaraṃ kūjat-kokila-sārasam //
क्रीडिष्यमाणस् तत् क्र्ष्णो भगवान् बल-संयुतः । वेणुं विरणयन् गोपैर् गो-धनैः संवृतो ऽविशत् ॥
krīḍiṣyamāṇas tat krṣṇo bhagavān bala-saṃyutaḥ / veṇuṃ viraṇayan gopair go-dhanaiḥ saṃvṛto 'viśat //
प्रवाल-बर्ह-स्तबक- स्रग्-धातु-कृत-भूषणाः । राम-कृष्णादयो गोपा ननृतुर् युयुधुर् जगुः ॥
pravāla-barha-stabaka- srag-dhātu-kṛta-bhūṣaṇāḥ / rāma-kṛṣṇādayo gopā nanṛtur yuyudhur jaguḥ //
कृष्णस्य नृत्यतः केचिज् जगुः केचिद् अवादयन् । वेणु-पाणितलैः शृङ्गैः प्रशशंसुर् अथापरे ॥
kṛṣṇasya nṛtyataḥ kecij jaguḥ kecid avādayan / veṇu-pāṇitalaiḥ śṛṅgaiḥ praśaśaṃsur athāpare //
गोप-जाति-प्रतिच्छन्ना देवा गोपाल-रूपिणौ । ईडिरे कृष्ण-रामौ च नटा इव नटं नृप ॥
gopa-jāti-praticchannā devā gopāla-rūpiṇau / īḍire kṛṣṇa-rāmau ca naṭā iva naṭaṃ nṛpa //
भ्रमणैर् लङ्घनैः क्षेपैर् आस्फोटन-विकर्षणैः । चिक्रीडतुर् नियुद्धेन काक-पक्ष-धरौ क्वचित् ॥
bhramaṇair laṅghanaiḥ kṣepair āsphoṭana-vikarṣaṇaiḥ / cikrīḍatur niyuddhena kāka-pakṣa-dharau kvacit //
क्वचिन् नृत्यत्सु चान्येषु गायकौ वादकौ स्वयम् । शशंसतुर् महा-राज साधु साध्व् इति वादिनौ ॥
kvacin nṛtyatsu cānyeṣu gāyakau vādakau svayam / śaśaṃsatur mahā-rāja sādhu sādhv iti vādinau //
क्वचिद् बिल्वैः क्वचित् कुम्भैः क्वचामलक-मुष्टिभिः । अस्पृश्य-नेत्र-बन्धाद्यैः क्वचिन् मृग-खगेहया ॥
kvacid bilvaiḥ kvacit kumbhaiḥ kvacāmalaka-muṣṭibhiḥ / aspṛśya-netra-bandhādyaiḥ kvacin mṛga-khagehayā //
क्वचिच् च दर्दुर-प्लावैर् विविधैर् उपहासकैः । कदाचित् स्यन्दोलिकया कर्हिचिन् नृप-चेष्टया ॥
kvacic ca dardura-plāvair vividhair upahāsakaiḥ / kadācit syandolikayā karhicin nṛpa-ceṣṭayā //
एवं तौ लोक-सिद्धाभिः क्रीडाभिश् चेरतुर् वने । नद्य्-अद्रि-द्रोणि-कुञ्जेषु काननेषु सरःसु च ॥
evaṃ tau loka-siddhābhiḥ krīḍābhiś ceratur vane / nady-adri-droṇi-kuñjeṣu kānaneṣu saraḥsu ca //
पशूंश् चारयतोर् गोपैस् तद्-वने राम-कृष्णयोः । गोप-रूपी प्रलम्बो ऽगाद् असुरस् तज्-जिहीर्षया ॥
paśūṃś cārayator gopais tad-vane rāma-kṛṣṇayoḥ / gopa-rūpī pralambo 'gād asuras taj-jihīrṣayā //
तं विद्वान् अपि दाशार्हो भगवान् सर्व-दर्शनः । अन्वमोदत तत्-सख्यं वधं तस्य विचिन्तयन् ॥
taṃ vidvān api dāśārho bhagavān sarva-darśanaḥ / anvamodata tat-sakhyaṃ vadhaṃ tasya vicintayan //
तत्रोपाहूय गोपालान् कृष्णः प्राह विहार-वित् । हे गोपा विहरिष्यामो द्वन्द्वी-भूय यथा-यथम् ॥
tatropāhūya gopālān kṛṣṇaḥ prāha vihāra-vit / he gopā vihariṣyāmo dvandvī-bhūya yathā-yatham //
तत्र चक्रुः परिवृढौ गोपा राम-जनार्दनौ । कृष्ण-सङ्घट्टिनः केचिद् आसन् रामस्य चापरे ॥
tatra cakruḥ parivṛḍhau gopā rāma-janārdanau / kṛṣṇa-saṅghaṭṭinaḥ kecid āsan rāmasya cāpare //
आचेरुर् विविधाः क्रीडा वाह्य-वाहक-लक्षणाः । यत्रारोहन्ति जेतारो वहन्ति च पराजिताः ॥
ācerur vividhāḥ krīḍā vāhya-vāhaka-lakṣaṇāḥ / yatrārohanti jetāro vahanti ca parājitāḥ //
वहन्तो वाह्यमानाश् च चारयन्तश् च गो-धनम् । भाण्डीरकं नाम वटं जग्मुः कृष्ण-पुरोगमाः ॥
vahanto vāhyamānāś ca cārayantaś ca go-dhanam / bhāṇḍīrakaṃ nāma vaṭaṃ jagmuḥ kṛṣṇa-purogamāḥ //
राम-सङ्घट्टिनो यर्हि श्रीदाम-वृषभादयः । क्रीडायां जयिनस् तांस् तान् ऊहुः कृष्णादयो नृप ॥
rāma-saṅghaṭṭino yarhi śrīdāma-vṛṣabhādayaḥ / krīḍāyāṃ jayinas tāṃs tān ūhuḥ kṛṣṇādayo nṛpa //
उवाह कृष्णो भगवान् श्रीदामानं पराजितः । वृषभं भद्रसेनस् तु प्रलम्बो रोहिणी-सुतम् ॥
uvāha kṛṣṇo bhagavān śrīdāmānaṃ parājitaḥ / vṛṣabhaṃ bhadrasenas tu pralambo rohiṇī-sutam //
अविषह्यं मन्यमानः कृष्णं दानव-पुङ्गवः । वहन् द्रुततरं प्रागाद् अवरोहणतः परम् ॥
aviṣahyaṃ manyamānaḥ kṛṣṇaṃ dānava-puṅgavaḥ / vahan drutataraṃ prāgād avarohaṇataḥ param //
तम् उद्वहन् धरणि-धरेन्द्र-गौरवं महासुरो विगत-रयो निजं वपुः अम्प्; स आस्थितः पुरट-परिच्छदो बभौ तडिद्-द्युमान् उडुपति-वाड् इवाम्बुदः ॥
tam udvahan dharaṇi-dharendra-gauravaṃ mahāsuro vigata-rayo nijaṃ vapuḥ amp; sa āsthitaḥ puraṭa-paricchado babhau taḍid-dyumān uḍupati-vāḍ ivāmbudaḥ //
निरीक्ष्य तद्-वपुर् अलम् अम्बरे चरत् प्रदीप्त-दृग् भ्रु-कुटि-तटोग्र-दंष्ट्रकम् निरीक्ष्य तद्-वपुर् अलम् अम्बरे चरत् प्रदीप्त-दृग् भ्रु-कुटि-तटोग्र-दंष्ट्रकम् ज्वलच्-छिखं कटक-किरीट-कुण्डल- त्विषाद्भुतं हलधर ईषद् अत्रसत् ॥
nirīkṣya tad-vapur alam ambare carat pradīpta-dṛg bhru-kuṭi-taṭogra-daṃṣṭrakam nirīkṣya tad-vapur alam ambare carat pradīpta-dṛg bhru-kuṭi-taṭogra-daṃṣṭrakam jvalac-chikhaṃ kaṭaka-kirīṭa-kuṇḍala- tviṣādbhutaṃ haladhara īṣad atrasat //
अथागत-स्मृतिर् अभयो रिपुं बलो विहाय सार्थम् इव हरन्तम् आत्मनः । रुषाहनच् छिरसि दृढेन मुष्टिना सुराधिपो गिरिम् इव वज्र-रंहसा ॥
athāgata-smṛtir abhayo ripuṃ balo vihāya sārtham iva harantam ātmanaḥ / ruṣāhanac chirasi dṛḍhena muṣṭinā surādhipo girim iva vajra-raṃhasā //
स आहतः सपदि विशीर्ण-मस्तको मुखाद् वमन् रुधिरम् अपस्मृतो ऽसुरः । महा-रवं व्यसुर् अपतत् समीरयन् गिरिर् यथा मघवत आयुधाहतः ॥
sa āhataḥ sapadi viśīrṇa-mastako mukhād vaman rudhiram apasmṛto 'suraḥ / mahā-ravaṃ vyasur apatat samīrayan girir yathā maghavata āyudhāhataḥ //
दृष्ट्वा प्रलम्बं निहतं बलेन बल-शालिना । गोपाः सु-विस्मिता आसन् साधु साध्व् इति वादिनः ॥
dṛṣṭvā pralambaṃ nihataṃ balena bala-śālinā / gopāḥ su-vismitā āsan sādhu sādhv iti vādinaḥ //
आशिषो ऽभिगृणन्तस् तं प्रशशंसुस् तद्-अर्हणम् । प्रेत्यागतम् इवालिङ्ग्य प्रेम-विह्वल-चेतसः ॥
āśiṣo 'bhigṛṇantas taṃ praśaśaṃsus tad-arhaṇam / pretyāgatam ivāliṅgya prema-vihvala-cetasaḥ //
पापे प्रलम्बे निहते देवाः परम-निर्वृताः । अभ्यवर्षन् बलं माल्यैः शशंसुः साधु साध्व् इति ॥
pāpe pralambe nihate devāḥ parama-nirvṛtāḥ / abhyavarṣan balaṃ mālyaiḥ śaśaṃsuḥ sādhu sādhv iti //