श्री-शुक उवाच इन्द्रस् तदात्मनः पूजां विज्ञाय विहतां नृप । गोपेभ्यः कृष्ण-नाथेभ्यो नन्दादिभ्यश् चुकोप ह ॥
śrī-śuka uvāca indras tadātmanaḥ pūjāṃ vijñāya vihatāṃ nṛpa / gopebhyaḥ kṛṣṇa-nāthebhyo nandādibhyaś cukopa ha //
गणं सांवर्तकं नाम मेघानां चान्त-कारीणाम् । इन्द्रः प्रचोदयत् क्रुद्धो वाक्यं चाहेश-मान्य् उत ॥
gaṇaṃ sāṃvartakaṃ nāma meghānāṃ cānta-kārīṇām / indraḥ pracodayat kruddho vākyaṃ cāheśa-māny uta //
अहो श्री-मद-माहात्म्यं गोपानां काननौकसाम् । कृष्णं मर्त्यम् उपाश्रित्य ये चक्रुर् देव-हेलनम् ॥
aho śrī-mada-māhātmyaṃ gopānāṃ kānanaukasām / kṛṣṇaṃ martyam upāśritya ye cakrur deva-helanam //
यथादृढैः कर्म-मयैः क्रतुभिर् नाम-नौ-निभैः । विद्याम् आन्वीक्षिकीं हित्वा तितीर्षन्ति भवार्णवम् ॥
yathādṛḍhaiḥ karma-mayaiḥ kratubhir nāma-nau-nibhaiḥ / vidyām ānvīkṣikīṃ hitvā titīrṣanti bhavārṇavam //
वाचालं बालिशं स्तब्धम् अज्ञं पण्डित-मानिनम् । कृष्णं मर्त्यम् उपाश्रित्य गोपा मे चक्रुर् अप्रियम् ॥
vācālaṃ bāliśaṃ stabdham ajñaṃ paṇḍita-māninam / kṛṣṇaṃ martyam upāśritya gopā me cakrur apriyam //
एषां श्रियावलिप्तानां कृष्णेनाध्मापितात्मनाम् । धुनुत श्री-मद-स्तम्भं पशून् नयत सङ्क्षयम् ॥
eṣāṃ śriyāvaliptānāṃ kṛṣṇenādhmāpitātmanām / dhunuta śrī-mada-stambhaṃ paśūn nayata saṅkṣayam //
अहं चैरावतं नागम् आरुह्यानुव्रजे व्रजम् । मरुद्-गणैर् महा-वेगैर् नन्द-गोष्ठ-जिघांसया ॥
ahaṃ cairāvataṃ nāgam āruhyānuvraje vrajam / marud-gaṇair mahā-vegair nanda-goṣṭha-jighāṃsayā //
श्री-शुक उवाच इत्थं मघवताज्ञप्ता मेघा निर्मुक्त-बन्धनाः । नन्द-गोकुलम् आसारैः पीडयाम् आसुर् ओजसा ॥
śrī-śuka uvāca itthaṃ maghavatājñaptā meghā nirmukta-bandhanāḥ / nanda-gokulam āsāraiḥ pīḍayām āsur ojasā //
विद्योतमाना विद्युद्भिः स्तनन्तः स्तनयित्नुभिः । तीव्रैर् मरुद्-गणैर् नुन्ना ववृषुर् जल-शर्कराः ॥
vidyotamānā vidyudbhiḥ stanantaḥ stanayitnubhiḥ / tīvrair marud-gaṇair nunnā vavṛṣur jala-śarkarāḥ //
स्थूणा-स्थूला वर्ष-धारा मुञ्चत्स्व् अभ्रेष्व् अभीक्ष्णशः । जलौघैः प्लाव्यमाना भूर् नादृश्यत नतोन्नतम् ॥
sthūṇā-sthūlā varṣa-dhārā muñcatsv abhreṣv abhīkṣṇaśaḥ / jalaughaiḥ plāvyamānā bhūr nādṛśyata natonnatam //
अत्य्-आसाराति-वातेन पशवो जात-वेपनाः । गोपा गोप्यश् च शीतार्ता गोविन्दं शरणं ययुः ॥
aty-āsārāti-vātena paśavo jāta-vepanāḥ / gopā gopyaś ca śītārtā govindaṃ śaraṇaṃ yayuḥ //
शिरः सुतांश् च कायेन प्रच्छाद्यासार-पीडिताः । वेपमाना भगवतः पाद-मूलम् उपाययुः ॥
śiraḥ sutāṃś ca kāyena pracchādyāsāra-pīḍitāḥ / vepamānā bhagavataḥ pāda-mūlam upāyayuḥ //
कृष्ण कृष्ण महा-भाग त्वन्-नाथं गोकुलं प्रभो । त्रातुम् अर्हसि देवान् नः कुपिताद् भक्त-वत्सल ॥
kṛṣṇa kṛṣṇa mahā-bhāga tvan-nāthaṃ gokulaṃ prabho / trātum arhasi devān naḥ kupitād bhakta-vatsala //
शिला-वर्षाति-वातेन हन्यमानम् अचेतनम् । निरीक्ष्य भगवान् मेने कुपितेन्द्र-कृतं हरिः ॥
śilā-varṣāti-vātena hanyamānam acetanam / nirīkṣya bhagavān mene kupitendra-kṛtaṃ hariḥ //
अपर्त्व् अत्य्-उल्बणं वर्षम् अति-वातं शिला-मयम् । स्व-यागे विहते ऽस्माभिर् इन्द्रो नाशाय वर्षति ॥
apartv aty-ulbaṇaṃ varṣam ati-vātaṃ śilā-mayam / sva-yāge vihate 'smābhir indro nāśāya varṣati //
तत्र प्रतिविधिं सम्यग् आत्म-योगेन साधये । लोकेश-मानिनां मौढ्याद् धनिष्ये श्री-मदं तमः ॥
tatra pratividhiṃ samyag ātma-yogena sādhaye / lokeśa-mānināṃ mauḍhyād dhaniṣye śrī-madaṃ tamaḥ //
न हि सद्-भाव-युक्तानां सुराणाम् ईश-विस्मयः । मत्तो ऽसतां मान-भङ्गः प्रशमायोपकल्पते ॥
na hi sad-bhāva-yuktānāṃ surāṇām īśa-vismayaḥ / matto 'satāṃ māna-bhaṅgaḥ praśamāyopakalpate //
तस्मान् मच्-छरणं गोष्ठं मन्-नाथं मत्-परिग्रहम् । गोपाये स्वात्म-योगेन सो ऽयं मे व्रत आहितः ॥
tasmān mac-charaṇaṃ goṣṭhaṃ man-nāthaṃ mat-parigraham / gopāye svātma-yogena so 'yaṃ me vrata āhitaḥ //
इत्य् उक्त्वैकेन हस्तेन कृत्वा गोवर्धनाचलम् । दधार लीलया विष्णुश् छत्राकम् इव बालकः ॥
ity uktvaikena hastena kṛtvā govardhanācalam / dadhāra līlayā viṣṇuś chatrākam iva bālakaḥ //
अथाह भगवान् गोपान् हे ऽम्ब तात व्रजौकसः । यथोपजोषं विशत गिरि-गर्तं स-गो-धनाः ॥
athāha bhagavān gopān he 'mba tāta vrajaukasaḥ / yathopajoṣaṃ viśata giri-gartaṃ sa-go-dhanāḥ //
न त्रास इह वः कार्यो मद्-धस्ताद्रि-निपातनात् । वात-वर्ष-भयेनालं तत्-त्राणं विहितं हि वः ॥
na trāsa iha vaḥ kāryo mad-dhastādri-nipātanāt / vāta-varṣa-bhayenālaṃ tat-trāṇaṃ vihitaṃ hi vaḥ //
तथा निर्विविशुर् गर्तं कृष्णाश्वासित-मानसः । यथावकाशं स-धनाः स-व्रजाः सोपजीविनः ॥
tathā nirviviśur gartaṃ kṛṣṇāśvāsita-mānasaḥ / yathāvakāśaṃ sa-dhanāḥ sa-vrajāḥ sopajīvinaḥ //
क्षुत्-तृड्-व्यथां सुखापेक्षां हित्वा तैर् व्रज-वासिभिः । वीक्ष्यमाणो दधाराद्रिं सप्ताहं नाचलत् पदात् ॥
kṣut-tṛḍ-vyathāṃ sukhāpekṣāṃ hitvā tair vraja-vāsibhiḥ / vīkṣyamāṇo dadhārādriṃ saptāhaṃ nācalat padāt //
कृष्ण-योगानुभावं तं निशम्येन्द्रो ऽति-विस्मितः । निस्तम्भो भ्रष्ट-सङ्कल्पः स्वान् मेघान् सन्न्यवारयत् ॥
kṛṣṇa-yogānubhāvaṃ taṃ niśamyendro 'ti-vismitaḥ / nistambho bhraṣṭa-saṅkalpaḥ svān meghān sannyavārayat //
खं व्यभ्रम् उदितादित्यं वात-वर्षं च दारुणम् । निशम्योपरतं गोपान् गोवर्धन-धरो ऽब्रवीत् ॥
khaṃ vyabhram uditādityaṃ vāta-varṣaṃ ca dāruṇam / niśamyoparataṃ gopān govardhana-dharo 'bravīt //
निर्यात त्यजत त्रासं गोपाः स-स्त्री-धनार्भकाः । उपारतं वात-वर्षं व्युद-प्रायाश् च निम्नगाः ॥
niryāta tyajata trāsaṃ gopāḥ sa-strī-dhanārbhakāḥ / upārataṃ vāta-varṣaṃ vyuda-prāyāś ca nimnagāḥ //
ततस् ते निर्ययुर् गोपाः स्वं स्वम् आदाय गो-धनम् । शकटोढोपकरणं स्त्री-बाल-स्थविराः शनैः ॥
tatas te niryayur gopāḥ svaṃ svam ādāya go-dhanam / śakaṭoḍhopakaraṇaṃ strī-bāla-sthavirāḥ śanaiḥ //
भगवान् अपि तं शैलं स्व-स्थाने पूर्व-वत् प्रभुः । पश्यतां सर्व-भूतानां स्थापयाम् आस लीलया ॥
bhagavān api taṃ śailaṃ sva-sthāne pūrva-vat prabhuḥ / paśyatāṃ sarva-bhūtānāṃ sthāpayām āsa līlayā //
तं प्रेम-वेगान् निर्भृता व्रजौकसो यथा समीयुः परिरम्भणादिभिः अम्प्; गोप्यश् च स-स्नेहम् अपूजयन् मुदा दध्य्-अक्षताद्भिर् युयुजुः सद्-आशिषः ॥
taṃ prema-vegān nirbhṛtā vrajaukaso yathā samīyuḥ parirambhaṇādibhiḥ amp; gopyaś ca sa-sneham apūjayan mudā dadhy-akṣatādbhir yuyujuḥ sad-āśiṣaḥ //
यशोदा रोहिणी नन्दो रामश् च बलिनां वरः । कृष्णम् आलिङ्ग्य युयुजुर् आशिषः स्नेह-कातराः ॥
yaśodā rohiṇī nando rāmaś ca balināṃ varaḥ / kṛṣṇam āliṅgya yuyujur āśiṣaḥ sneha-kātarāḥ //
दिवि देव-गणाः सिद्धाः साध्या गन्धर्व-चारणाः । तुष्टुवुर् मुमुचुस् तुष्टाः पुष्प-वर्षाणि पार्थिव ॥
divi deva-gaṇāḥ siddhāḥ sādhyā gandharva-cāraṇāḥ / tuṣṭuvur mumucus tuṣṭāḥ puṣpa-varṣāṇi pārthiva //
शङ्ख-दुन्दुभयो नेदुर् दिवि देव-प्रचोदिताः । जगुर् गन्धर्व-पतयस् तुम्बुरु-प्रमुखा नृप ॥
śaṅkha-dundubhayo nedur divi deva-pracoditāḥ / jagur gandharva-patayas tumburu-pramukhā nṛpa //
ततो ऽनुरक्तैः पशुपैः परिश्रितो राजन् स्व-गोष्ठं स-बलो ऽव्रजद् धरिः । तथा-विधान्य् अस्य कृतानि गोपिका गायन्त्य ईयुर् मुदिता हृदि-स्पृशः ॥
tato 'nuraktaiḥ paśupaiḥ pariśrito rājan sva-goṣṭhaṃ sa-balo 'vrajad dhariḥ / tathā-vidhāny asya kṛtāni gopikā gāyantya īyur muditā hṛdi-spṛśaḥ //