श्री-भगवान् उवाच कर्मणा दैव-नेत्रेण जन्तुर् देहोपपत्तये । स्त्रियाः प्रविष्ट उदरं पुंसो रेतः-कणाश्रयः ॥
śrī-bhagavān uvāca karmaṇā daiva-netreṇa jantur dehopapattaye / striyāḥ praviṣṭa udaraṃ puṃso retaḥ-kaṇāśrayaḥ //
कललं त्व् एक-रात्रेण पञ्च-रात्रेण बुद्बुदम् । दशाहेन तु कर्कन्धूः पेश्य् अण्डं वा ततः परम् ॥
kalalaṃ tv eka-rātreṇa pañca-rātreṇa budbudam / daśāhena tu karkandhūḥ peśy aṇḍaṃ vā tataḥ param //
मासेन तु शिरो द्वाभ्यां बाह्व्-अङ्घ्र्य्-आद्य्-अङ्ग-विग्रहः । नख-लोमास्थि-चर्माणि लिङ्ग-च्छिद्रोद्भवस् त्रिभिः ॥
māsena tu śiro dvābhyāṃ bāhv-aṅghry-ādy-aṅga-vigrahaḥ / nakha-lomāsthi-carmāṇi liṅga-cchidrodbhavas tribhiḥ //
चतुर्भिर् धातवः सप्त पञ्चभिः क्षुत्-तृड्-उद्भवः । षड्भिर् जरायुणा वीतः कुक्षौ भ्राम्यति दक्षिणे ॥
caturbhir dhātavaḥ sapta pañcabhiḥ kṣut-tṛḍ-udbhavaḥ / ṣaḍbhir jarāyuṇā vītaḥ kukṣau bhrāmyati dakṣiṇe //
मातुर् जग्धान्न-पानाद्यैर् एधद्-धातुर् असम्मते । शेते विण्-मूत्रयोर् गर्ते स जन्तुर् जन्तु-सम्भवे ॥
mātur jagdhānna-pānādyair edhad-dhātur asammate / śete viṇ-mūtrayor garte sa jantur jantu-sambhave //
कृमिभिः क्षत-सर्वाङ्गः सौकुमार्यात् प्रतिक्षणम् । मूर्च्छाम् आप्नोत्य् उरु-क्लेशस् तत्रत्यैः क्षुधितैर् मुहुः ॥
kṛmibhiḥ kṣata-sarvāṅgaḥ saukumāryāt pratikṣaṇam / mūrcchām āpnoty uru-kleśas tatratyaiḥ kṣudhitair muhuḥ //
कटु-तीक्ष्णोष्ण-लवण- रूक्षाम्लादिभिर् उल्बणैः । मातृ-भुक्तैर् उपस्पृष्टः सर्वाङ्गोत्थित-वेदनः ॥
kaṭu-tīkṣṇoṣṇa-lavaṇa- rūkṣāmlādibhir ulbaṇaiḥ / mātṛ-bhuktair upaspṛṣṭaḥ sarvāṅgotthita-vedanaḥ //
उल्बेन संवृतस् तस्मिन्न् अन्त्रैश् च बहिर् आवृतः । आस्ते कृत्वा शिरः कुक्षौ भुग्न-पृष्ठ-शिरोधरः ॥
ulbena saṃvṛtas tasminn antraiś ca bahir āvṛtaḥ / āste kṛtvā śiraḥ kukṣau bhugna-pṛṣṭha-śirodharaḥ //
अकल्पः स्वाङ्ग-चेष्टायां शकुन्त इव पञ्जरे । तत्र लब्ध-स्मृतिर् दैवात् कर्म जन्म-शतोद्भवम् । स्मरन् दीर्घम् अनुच्छ्वासं शर्म किं नाम विन्दते ॥
akalpaḥ svāṅga-ceṣṭāyāṃ śakunta iva pañjare / tatra labdha-smṛtir daivāt karma janma-śatodbhavam / smaran dīrgham anucchvāsaṃ śarma kiṃ nāma vindate //
आरभ्य सप्तमान् मासाल् लब्ध-बोधो ऽपि वेपितः । नैकत्रास्ते सूति-वातैर् विष्ठा-भूर् इव सोदरः ॥
ārabhya saptamān māsāl labdha-bodho 'pi vepitaḥ / naikatrāste sūti-vātair viṣṭhā-bhūr iva sodaraḥ //
नाथमान ऋषिर् भीतः सप्त-वध्रिः कृताञ्जलिः । स्तुवीत तं विक्लवया वाचा येनोदरे ऽर्पितः ॥
nāthamāna ṛṣir bhītaḥ sapta-vadhriḥ kṛtāñjaliḥ / stuvīta taṃ viklavayā vācā yenodare 'rpitaḥ //
जन्तुर् उवाच तस्योपसन्नम् अवितुं जगद् इच्छयात्त- नाना-तनोर् भुवि चलच्-चरणारविन्दम् तस्योपसन्नम् अवितुं जगद् इच्छयात्त- नाना-तनोर् भुवि चलच्-चरणारविन्दम् सो ऽहं व्रजामि शरणं ह्य् अकुतो-भयं मे येनेदृशी गतिर् अदर्श्य् असतो ऽनुरूपा ॥
jantur uvāca tasyopasannam avituṃ jagad icchayātta- nānā-tanor bhuvi calac-caraṇāravindam tasyopasannam avituṃ jagad icchayātta- nānā-tanor bhuvi calac-caraṇāravindam so 'haṃ vrajāmi śaraṇaṃ hy akuto-bhayaṃ me yenedṛśī gatir adarśy asato 'nurūpā //
यस् त्व् अत्र बद्ध इव कर्मभिर् आवृतात्मा भूतेन्द्रियाशयमयीम् अवलम्ब्य मायाम् यस् त्व् अत्र बद्ध इव कर्मभिर् आवृतात्मा भूतेन्द्रियाशयमयीम् अवलम्ब्य मायाम् आस्ते विशुद्धम् अविकारम् अखण्ड-बोधम् आतप्यमान-हृदये ऽवसितं नमामि ॥
yas tv atra baddha iva karmabhir āvṛtātmā bhūtendriyāśayamayīm avalambya māyām yas tv atra baddha iva karmabhir āvṛtātmā bhūtendriyāśayamayīm avalambya māyām āste viśuddham avikāram akhaṇḍa-bodham ātapyamāna-hṛdaye 'vasitaṃ namāmi //
यः पञ्च-भूत-रचिते रहितः शरीरे च्छन्नो ऽयथेन्द्रिय-गुणार्थ-चिद्-आत्मको ऽहम् यः पञ्च-भूत-रचिते रहितः शरीरे च्छन्नो ऽयथेन्द्रिय-गुणार्थ-चिद्-आत्मको ऽहम् तेनाविकुण्ठ-महिमानम् ऋषिं तम् एनं वन्दे परं प्रकृति-पूरुषयोः पुमांसम् ॥
yaḥ pañca-bhūta-racite rahitaḥ śarīre cchanno 'yathendriya-guṇārtha-cid-ātmako 'ham yaḥ pañca-bhūta-racite rahitaḥ śarīre cchanno 'yathendriya-guṇārtha-cid-ātmako 'ham tenāvikuṇṭha-mahimānam ṛṣiṃ tam enaṃ vande paraṃ prakṛti-pūruṣayoḥ pumāṃsam //
यन्-माययोरु-गुण-कर्म-निबन्धने ऽस्मिन् सांसारिके पथि चरंस् तद्-अभिश्रमेण यन्-माययोरु-गुण-कर्म-निबन्धने ऽस्मिन् सांसारिके पथि चरंस् तद्-अभिश्रमेण नष्ट-स्मृतिः पुनर् अयं प्रवृणीत लोकं युक्त्या कया महद्-अनुग्रहम् अन्तरेण ॥
yan-māyayoru-guṇa-karma-nibandhane 'smin sāṃsārike pathi caraṃs tad-abhiśrameṇa yan-māyayoru-guṇa-karma-nibandhane 'smin sāṃsārike pathi caraṃs tad-abhiśrameṇa naṣṭa-smṛtiḥ punar ayaṃ pravṛṇīta lokaṃ yuktyā kayā mahad-anugraham antareṇa //
ज्ञानं यद् एतद् अदधात् कतमः स देवस् त्रै-कालिकं स्थिर-चरेष्व् अनुवर्तितांशः ज्ञानं यद् एतद् अदधात् कतमः स देवस् त्रै-कालिकं स्थिर-चरेष्व् अनुवर्तितांशः तं जीव-कर्म-पदवीम् अनुवर्तमानास् ताप-त्रयोपशमनाय वयं भजेम ॥
jñānaṃ yad etad adadhāt katamaḥ sa devas trai-kālikaṃ sthira-careṣv anuvartitāṃśaḥ jñānaṃ yad etad adadhāt katamaḥ sa devas trai-kālikaṃ sthira-careṣv anuvartitāṃśaḥ taṃ jīva-karma-padavīm anuvartamānās tāpa-trayopaśamanāya vayaṃ bhajema //
देह्य् अन्य-देह-विवरे जठराग्निनासृग्- विण्-मूत्र-कूप-पतितो भृश-तप्त-देहः देह्य् अन्य-देह-विवरे जठराग्निनासृग्- विण्-मूत्र-कूप-पतितो भृश-तप्त-देहः इच्छन्न् इतो विवसितुं गणयन् स्व-मासान् निर्वास्यते कृपण-धीर् भगवन् कदा नु ॥
dehy anya-deha-vivare jaṭharāgnināsṛg- viṇ-mūtra-kūpa-patito bhṛśa-tapta-dehaḥ dehy anya-deha-vivare jaṭharāgnināsṛg- viṇ-mūtra-kūpa-patito bhṛśa-tapta-dehaḥ icchann ito vivasituṃ gaṇayan sva-māsān nirvāsyate kṛpaṇa-dhīr bhagavan kadā nu //
येनेदृशीं गतिम् असौ दश-मास्य ईश सङ्ग्राहितः पुरु-दयेन भवादृशेन येनेदृशीं गतिम् असौ दश-मास्य ईश सङ्ग्राहितः पुरु-दयेन भवादृशेन स्वेनैव तुष्यतु कृतेन स दीन-नाथः को नाम तत्-प्रति विनाञ्जलिम् अस्य कुर्यात् ॥
yenedṛśīṃ gatim asau daśa-māsya īśa saṅgrāhitaḥ puru-dayena bhavādṛśena yenedṛśīṃ gatim asau daśa-māsya īśa saṅgrāhitaḥ puru-dayena bhavādṛśena svenaiva tuṣyatu kṛtena sa dīna-nāthaḥ ko nāma tat-prati vināñjalim asya kuryāt //
पश्यत्य् अयं धिषणया ननु सप्त-वध्रिः शारीरके दम-शरीर्य् अपरः स्व-देहे पश्यत्य् अयं धिषणया ननु सप्त-वध्रिः शारीरके दम-शरीर्य् अपरः स्व-देहे यत्-सृष्टयासं तम् अहं पुरुषं पुराणं पश्ये बहिर् हृदि च चैत्यम् इव प्रतीतम् ॥
paśyaty ayaṃ dhiṣaṇayā nanu sapta-vadhriḥ śārīrake dama-śarīry aparaḥ sva-dehe paśyaty ayaṃ dhiṣaṇayā nanu sapta-vadhriḥ śārīrake dama-śarīry aparaḥ sva-dehe yat-sṛṣṭayāsaṃ tam ahaṃ puruṣaṃ purāṇaṃ paśye bahir hṛdi ca caityam iva pratītam //
सो ऽहं वसन्न् अपि विभो बहु-दुःख-वासं गर्भान् न निर्जिगमिषे बहिर् अन्ध-कूपे सो ऽहं वसन्न् अपि विभो बहु-दुःख-वासं गर्भान् न निर्जिगमिषे बहिर् अन्ध-कूपे यत्रोपयातम् उपसर्पति देव-माया मिथ्या मतिर् यद्-अनु संसृति-चक्रम् एतत् ॥
so 'haṃ vasann api vibho bahu-duḥkha-vāsaṃ garbhān na nirjigamiṣe bahir andha-kūpe so 'haṃ vasann api vibho bahu-duḥkha-vāsaṃ garbhān na nirjigamiṣe bahir andha-kūpe yatropayātam upasarpati deva-māyā mithyā matir yad-anu saṃsṛti-cakram etat //
तस्माद् अहं विगत-विक्लव उद्धरिष्य आत्मानम् आशु तमसः सुहृदात्मनैव तस्माद् अहं विगत-विक्लव उद्धरिष्य आत्मानम् आशु तमसः सुहृदात्मनैव भूयो यथा व्यसनम् एतद् अनेक-रन्ध्रं मा मे भविष्यद् उपसादित-विष्णु-पादः ॥
tasmād ahaṃ vigata-viklava uddhariṣya ātmānam āśu tamasaḥ suhṛdātmanaiva tasmād ahaṃ vigata-viklava uddhariṣya ātmānam āśu tamasaḥ suhṛdātmanaiva bhūyo yathā vyasanam etad aneka-randhraṃ mā me bhaviṣyad upasādita-viṣṇu-pādaḥ //