श्रीशुक उवाच एवं विप्रकृतो राजन् बलिर्भगवतासुरः । भिद्यमानो ऽप्य् अभिन्नात्मा प्रत्याहाविक्लवं वचः ॥
śrīśuka uvāca evaṃ viprakṛto rājan balirbhagavatāsuraḥ / bhidyamāno 'py abhinnātmā pratyāhāviklavaṃ vacaḥ //
श्रीबलिरुवाच यद्य् उत्तमश्लोक भवान् ममेरितं वचो व्यलीकं सुरवर्य मन्यते । करोम्य् ऋतं तन् न भवेत् प्रलम्भनं पदं तृतीयं कुरु शीर्ष्णि मे निजम् ॥
śrībaliruvāca yady uttamaśloka bhavān mameritaṃ vaco vyalīkaṃ suravarya manyate / karomy ṛtaṃ tan na bhavet pralambhanaṃ padaṃ tṛtīyaṃ kuru śīrṣṇi me nijam //
बिभेमि नाहं निरयात् पदच्युतो न पाशबन्धाद्व्यसनाद्दुरत्ययात् । नैवार्थकृच्छ्राद्भवतो विनिग्रहाद् असाधुवादाद्भृशमुद्विजे यथा ॥
bibhemi nāhaṃ nirayāt padacyuto na pāśabandhādvyasanādduratyayāt / naivārthakṛcchrādbhavato vinigrahād asādhuvādādbhṛśamudvije yathā //
पुंसां श्लाघ्यतमं मन्ये दण्डमर्हत्तमार्पितम् । यं न माता पिता भ्राता सुहृदश्चादिशन्ति हि ॥
puṃsāṃ ślāghyatamaṃ manye daṇḍamarhattamārpitam / yaṃ na mātā pitā bhrātā suhṛdaścādiśanti hi //
त्वं नूनमसुराणां नः परोक्षः परमो गुरुः । यो नो ऽनेकमदान्धानां विभ्रंशं चक्षुरादिशत् ॥
tvaṃ nūnamasurāṇāṃ naḥ parokṣaḥ paramo guruḥ / yo no 'nekamadāndhānāṃ vibhraṃśaṃ cakṣurādiśat //
यस्मिन् वैरानुबन्धेन व्यूढेन विबुधेतराः । बहवो लेभिरे सिद्धिं यामु हैकान्तयोगिनः ॥
yasmin vairānubandhena vyūḍhena vibudhetarāḥ / bahavo lebhire siddhiṃ yāmu haikāntayoginaḥ //
तेनाहं निगृहीतो ऽस्मि भवता भूरिकर्मणा । बद्धश्च वारुणैः पाशैर्नातिव्रीडे न च व्यथे ॥
tenāhaṃ nigṛhīto 'smi bhavatā bhūrikarmaṇā / baddhaśca vāruṇaiḥ pāśairnātivrīḍe na ca vyathe //
पितामहो मे भवदीयसम्मतः प्रह्राद आविष्कृतसाधुवादः । भवद्विपक्षेण विचित्रवैशसं सम्प्रापितस्त्वं परमः स्वपित्रा ॥
pitāmaho me bhavadīyasammataḥ prahrāda āviṣkṛtasādhuvādaḥ / bhavadvipakṣeṇa vicitravaiśasaṃ samprāpitastvaṃ paramaḥ svapitrā //
किमात्मनानेन जहाति यो ऽन्ततः किं रिक्थहारैः स्वजनाख्यदस्युभिः । किं जायया संसृतिहेतुभूतया मर्त्यस्य गेहैः किमिहायुषो व्ययः ॥
kimātmanānena jahāti yo 'ntataḥ kiṃ rikthahāraiḥ svajanākhyadasyubhiḥ / kiṃ jāyayā saṃsṛtihetubhūtayā martyasya gehaiḥ kimihāyuṣo vyayaḥ //
इत्थं स निश्चित्य पितामहो महान् अगाधबोधो भवतः पादपद्मम् । ध्रुवं प्रपेदे ह्य् अकुतोभयं जनाद् भीतः स्वपक्षक्षपणस्य सत्तम ॥
itthaṃ sa niścitya pitāmaho mahān agādhabodho bhavataḥ pādapadmam / dhruvaṃ prapede hy akutobhayaṃ janād bhītaḥ svapakṣakṣapaṇasya sattama //
अथाहमप्य् आत्मरिपोस्तवान्तिकं दैवेन नीतः प्रसभं त्याजितश्रीः । इदं कृतान्तान्तिकवर्ति जीवितं ययाध्रुवं स्तब्धमतिर्न बुध्यते ॥
athāhamapy ātmaripostavāntikaṃ daivena nītaḥ prasabhaṃ tyājitaśrīḥ / idaṃ kṛtāntāntikavarti jīvitaṃ yayādhruvaṃ stabdhamatirna budhyate //
श्रीशुक उवाच तस्येत्थं भाषमाणस्य प्रह्रादो भगवत्प्रियः । आजगाम कुरुश्रेष्ठ राकापतिरिवोत्थितः ॥
śrīśuka uvāca tasyetthaṃ bhāṣamāṇasya prahrādo bhagavatpriyaḥ / ājagāma kuruśreṣṭha rākāpatirivotthitaḥ //
तमिन्द्रसेनः स्वपितामहं श्रिया विराजमानं नलिनायतेक्षणम् । प्रांशुं पिशङ्गाम्बरमञ्जनत्विषं प्रलम्बबाहुं शुभगर्षभमैक्षत ॥
tamindrasenaḥ svapitāmahaṃ śriyā virājamānaṃ nalināyatekṣaṇam / prāṃśuṃ piśaṅgāmbaramañjanatviṣaṃ pralambabāhuṃ śubhagarṣabhamaikṣata //
तस्मै बलिर्वारुणपाशयन्त्रितः समर्हणं नोपजहार पूर्ववत् । ननाम मूर्ध्नाश्रुविलोललोचनः सव्रीडनीचीनमुखो बभूव ह ॥
tasmai balirvāruṇapāśayantritaḥ samarhaṇaṃ nopajahāra pūrvavat / nanāma mūrdhnāśruvilolalocanaḥ savrīḍanīcīnamukho babhūva ha //
स तत्र हासीनमुदीक्ष्य सत्पतिं हरिं सुनन्दाद्यनुगैरुपासितम् । उपेत्य भूमौ शिरसा महामना ननाम मूर्ध्ना पुलकाश्रुविक्लवः ॥
sa tatra hāsīnamudīkṣya satpatiṃ hariṃ sunandādyanugairupāsitam / upetya bhūmau śirasā mahāmanā nanāma mūrdhnā pulakāśruviklavaḥ //
श्रीप्रह्राद उवाच त्वयैव दत्तं पदमैन्द्रमूर्जितं हृतं तदेवाद्य तथैव शोभनम् । मन्ये महान् अस्य कृतो ह्य् अनुग्रहो विभ्रंशितो यच् छ्रिय आत्ममोहनात् ॥
śrīprahrāda uvāca tvayaiva dattaṃ padamaindramūrjitaṃ hṛtaṃ tadevādya tathaiva śobhanam / manye mahān asya kṛto hy anugraho vibhraṃśito yac chriya ātmamohanāt //
यया हि विद्वान् अपि मुह्यते यतस् तत् को विचष्टे गतिमात्मनो यथा । तस्मै नमस्ते जगदीश्वराय वै नारायणायाखिललोकसाक्षिणे ॥
yayā hi vidvān api muhyate yatas tat ko vicaṣṭe gatimātmano yathā / tasmai namaste jagadīśvarāya vai nārāyaṇāyākhilalokasākṣiṇe //
श्रीशुक उवाच तस्यानुशृण्वतो राजन् प्रह्रादस्य कृताञ्जलेः । हिरण्यगर्भो भगवान् उवाच मधुसूदनम् ॥
śrīśuka uvāca tasyānuśṛṇvato rājan prahrādasya kṛtāñjaleḥ / hiraṇyagarbho bhagavān uvāca madhusūdanam //
बद्धं वीक्ष्य पतिं साध्वी तत्पत्नी भयविह्वला । प्राञ्जलिः प्रणतोपेन्द्रं बभाषे ऽवाङ्मुखी नृप ॥
baddhaṃ vīkṣya patiṃ sādhvī tatpatnī bhayavihvalā / prāñjaliḥ praṇatopendraṃ babhāṣe 'vāṅmukhī nṛpa //
श्रीविन्ध्यावलिरुवाच क्रीडार्थमात्मन इदं त्रिजगत् कृतं ते स्वाम्यं तु तत्र कुधियो ऽपर ईश कुर्युः । कर्तुः प्रभोस्तव किमस्यत आवहन्ति त्यक्तह्रियस्त्वदवरोपितकर्तृवादाः ॥
śrīvindhyāvaliruvāca krīḍārthamātmana idaṃ trijagat kṛtaṃ te svāmyaṃ tu tatra kudhiyo 'para īśa kuryuḥ / kartuḥ prabhostava kimasyata āvahanti tyaktahriyastvadavaropitakartṛvādāḥ //
श्रीब्रह्मोवाच भूतभावन भूतेश देवदेव जगन्मय । मुञ्चैनं हृतसर्वस्वं नायमर्हति निग्रहम् ॥
śrībrahmovāca bhūtabhāvana bhūteśa devadeva jaganmaya / muñcainaṃ hṛtasarvasvaṃ nāyamarhati nigraham //
कृत्स्ना ते ऽनेन दत्ता भूर्लोकाः कर्मार्जिताश्च ये । निवेदितं च सर्वस्वमात्माविक्लवया धिया ॥
kṛtsnā te 'nena dattā bhūrlokāḥ karmārjitāśca ye / niveditaṃ ca sarvasvamātmāviklavayā dhiyā //
यत्पादयोरशठधीः सलिलं प्रदाय दूर्वाङ्कुरैरपि विधाय सतीं सपर्याम् अम्प्; अप्य् उत्तमां गतिमसौ भजते त्रिलोकीं दाश्वान् अविक्लवमनाः कथमार्तिमृच्छेत् ॥
yatpādayoraśaṭhadhīḥ salilaṃ pradāya dūrvāṅkurairapi vidhāya satīṃ saparyām amp; apy uttamāṃ gatimasau bhajate trilokīṃ dāśvān aviklavamanāḥ kathamārtimṛcchet //
श्रीभगवान् उवाच ब्रह्मन् यमनुगृह्णामि तद्विशो विधुनोम्य् अहम् । यन्मदः पुरुषः स्तब्धो लोकं मां चावमन्यते ॥
śrībhagavān uvāca brahman yamanugṛhṇāmi tadviśo vidhunomy aham / yanmadaḥ puruṣaḥ stabdho lokaṃ māṃ cāvamanyate //
यदा कदाचिज् जीवात्मा संसरन् निजकर्मभिः । नानायोनिष्वनीशो ऽयं पौरुषीं गतिमाव्रजेत् ॥
yadā kadācij jīvātmā saṃsaran nijakarmabhiḥ / nānāyoniṣvanīśo 'yaṃ pauruṣīṃ gatimāvrajet //
जन्मकर्मवयोरूप विद्यैश्वर्यधनादिभिः । यद्य् अस्य न भवेत् स्तम्भस्तत्रायं मदनुग्रहः ॥
janmakarmavayorūpa vidyaiśvaryadhanādibhiḥ / yady asya na bhavet stambhastatrāyaṃ madanugrahaḥ //
मानस्तम्भनिमित्तानां जन्मादीनां समन्ततः । सर्वश्रेयःप्रतीपानां हन्त मुह्येन् न मत्परः ॥
mānastambhanimittānāṃ janmādīnāṃ samantataḥ / sarvaśreyaḥpratīpānāṃ hanta muhyen na matparaḥ //
एष दानवदैत्यानामग्रनीः कीर्तिवर्धनः । अजैषीदजयां मायां सीदन्नपि न मुह्यति ॥
eṣa dānavadaityānāmagranīḥ kīrtivardhanaḥ / ajaiṣīdajayāṃ māyāṃ sīdannapi na muhyati //
क्षीणरिक्थश्च्युतः स्थानात् क्षिप्तो बद्धश्च शत्रुभिः । ज्ञातिभिश्च परित्यक्तो यातनामनुयापितः ॥
kṣīṇarikthaścyutaḥ sthānāt kṣipto baddhaśca śatrubhiḥ / jñātibhiśca parityakto yātanāmanuyāpitaḥ //
गुरुणा भर्त्सितः शप्तो जहौ सत्यं न सुव्रतः । छलैरुक्तो मया धर्मो नायं त्यजति सत्यवाक् ॥
guruṇā bhartsitaḥ śapto jahau satyaṃ na suvrataḥ / chalairukto mayā dharmo nāyaṃ tyajati satyavāk //
एष मे प्रापितः स्थानं दुष्प्रापममरैरपि । सावर्णेरन्तरस्यायं भवितेन्द्रो मदाश्रयः ॥
eṣa me prāpitaḥ sthānaṃ duṣprāpamamarairapi / sāvarṇerantarasyāyaṃ bhavitendro madāśrayaḥ //
तावत् सुतलमध्यास्तां विश्वकर्मविनिर्मितम् । यदाधयो व्याधयश्च क्लमस्तन्द्रा पराभवः । नोपसर्गा निवसतां सम्भवन्ति ममेक्षया ॥
tāvat sutalamadhyāstāṃ viśvakarmavinirmitam / yadādhayo vyādhayaśca klamastandrā parābhavaḥ / nopasargā nivasatāṃ sambhavanti mamekṣayā //
इन्द्रसेन महाराज याहि भो भद्रमस्तु ते । सुतलं स्वर्गिभिः प्रार्थ्यं ज्ञातिभिः परिवारितः ॥
indrasena mahārāja yāhi bho bhadramastu te / sutalaṃ svargibhiḥ prārthyaṃ jñātibhiḥ parivāritaḥ //
न त्वामभिभविष्यन्ति लोकेशाः किमुतापरे । त्वच्छासनातिगान् दैत्यांश्चक्रं मे सूदयिष्यति ॥
na tvāmabhibhaviṣyanti lokeśāḥ kimutāpare / tvacchāsanātigān daityāṃścakraṃ me sūdayiṣyati //
रक्षिष्ये सर्वतो ऽहं त्वां सानुगं सपरिच्छदम् । सदा सन्निहितं वीर तत्र मां द्रक्ष्यते भवान् ॥
rakṣiṣye sarvato 'haṃ tvāṃ sānugaṃ saparicchadam / sadā sannihitaṃ vīra tatra māṃ drakṣyate bhavān //
तत्र दानवदैत्यानां सङ्गात् ते भाव आसुरः । दृष्ट्वा मदनुभावं वै सद्यः कुण्ठो विनङ्क्ष्यति ॥
tatra dānavadaityānāṃ saṅgāt te bhāva āsuraḥ / dṛṣṭvā madanubhāvaṃ vai sadyaḥ kuṇṭho vinaṅkṣyati //