श्रीशुक उवाच इत्य् उक्तवन्तं पुरुषं पुरातनं महानुभावो ऽखिलसाधुसम्मतः । बद्धाञ्जलिर्बाष्पकलाकुलेक्षणो भक्त्युत्कलो गद्गदया गिराब्रवीत् ॥
śrīśuka uvāca ity uktavantaṃ puruṣaṃ purātanaṃ mahānubhāvo 'khilasādhusammataḥ / baddhāñjalirbāṣpakalākulekṣaṇo bhaktyutkalo gadgadayā girābravīt //
श्रीबलिरुवाच अहो प्रणामाय कृतः समुद्यमः प्रपन्नभक्तार्थविधौ समाहितः । यल् लोकपालैस्त्वदनुग्रहो ऽमरैर् अलब्धपूर्वो ऽपसदे ऽसुरे ऽर्पितः ॥
śrībaliruvāca aho praṇāmāya kṛtaḥ samudyamaḥ prapannabhaktārthavidhau samāhitaḥ / yal lokapālaistvadanugraho 'marair alabdhapūrvo 'pasade 'sure 'rpitaḥ //
श्रीशुक उवाच इत्य् उक्त्वा हरिमानत्य ब्रह्माणं सभवं ततः । विवेश सुतलं प्रीतो बलिर्मुक्तः सहासुरैः ॥
śrīśuka uvāca ity uktvā harimānatya brahmāṇaṃ sabhavaṃ tataḥ / viveśa sutalaṃ prīto balirmuktaḥ sahāsuraiḥ //
एवमिन्द्राय भगवान् प्रत्यानीय त्रिविष्टपम् । पूरयित्वादितेः काममशासत् सकलं जगत् ॥
evamindrāya bhagavān pratyānīya triviṣṭapam / pūrayitvāditeḥ kāmamaśāsat sakalaṃ jagat //
लब्धप्रसादं निर्मुक्तं पौत्रं वंशधरं बलिम् । निशाम्य भक्तिप्रवणः प्रह्राद इदमब्रवीत् ॥
labdhaprasādaṃ nirmuktaṃ pautraṃ vaṃśadharaṃ balim / niśāmya bhaktipravaṇaḥ prahrāda idamabravīt //
श्रीप्रह्राद उवाच नेमं विरिञ्चो लभते प्रसादं न श्रीर्न शर्वः किमुतापरे ऽन्ये । यन् नो ऽसुराणामसि दुर्गपालो विश्वाभिवन्द्यैरभिवन्दिताङ्घ्रिः ॥
śrīprahrāda uvāca nemaṃ viriñco labhate prasādaṃ na śrīrna śarvaḥ kimutāpare 'nye / yan no 'surāṇāmasi durgapālo viśvābhivandyairabhivanditāṅghriḥ //
यत्पादपद्ममकरन्दनिषेवणेन ब्रह्मादयः शरणदाश्नुवते विभूतीः अम्प्; कस्माद्वयं कुसृतयः खलयोनयस्ते दाक्षिण्यदृष्टिपदवीं भवतः प्रणीताः ॥
yatpādapadmamakarandaniṣevaṇena brahmādayaḥ śaraṇadāśnuvate vibhūtīḥ amp; kasmādvayaṃ kusṛtayaḥ khalayonayaste dākṣiṇyadṛṣṭipadavīṃ bhavataḥ praṇītāḥ //
चित्रं तवेहितमहो ऽमितयोगमाया लीलाविसृष्टभुवनस्य विशारदस्य चित्रं तवेहितमहो ऽमितयोगमाया लीलाविसृष्टभुवनस्य विशारदस्य सर्वात्मनः समदृशो ऽविषमः स्वभावो भक्तप्रियो यदसि कल्पतरुस्वभावः ॥
citraṃ tavehitamaho 'mitayogamāyā līlāvisṛṣṭabhuvanasya viśāradasya citraṃ tavehitamaho 'mitayogamāyā līlāvisṛṣṭabhuvanasya viśāradasya sarvātmanaḥ samadṛśo 'viṣamaḥ svabhāvo bhaktapriyo yadasi kalpatarusvabhāvaḥ //
श्रीभगवान् उवाच वत्स प्रह्राद भद्रं ते प्रयाहि सुतलालयम् । मोदमानः स्वपौत्रेण ज्ञातीनां सुखमावह ॥
śrībhagavān uvāca vatsa prahrāda bhadraṃ te prayāhi sutalālayam / modamānaḥ svapautreṇa jñātīnāṃ sukhamāvaha //
नित्यं द्रष्टासि मां तत्र गदापाणिमवस्थितम् । मद्दर्शनमहाह्लाद ध्वस्तकर्मनिबन्धनः ॥
nityaṃ draṣṭāsi māṃ tatra gadāpāṇimavasthitam / maddarśanamahāhlāda dhvastakarmanibandhanaḥ //
श्रीशुक उवाच आज्ञां भगवतो राजन् प्रह्रादो बलिना सह । बाढमित्य् अमलप्रज्ञो मूर्ध्न्य् आधाय कृताञ्जलिः ॥
śrīśuka uvāca ājñāṃ bhagavato rājan prahrādo balinā saha / bāḍhamity amalaprajño mūrdhny ādhāya kṛtāñjaliḥ //
परिक्रम्यादिपुरुषं सर्वासुरचमूपतिः । प्रणतस्तदनुज्ञातः प्रविवेश महाबिलम् ॥
parikramyādipuruṣaṃ sarvāsuracamūpatiḥ / praṇatastadanujñātaḥ praviveśa mahābilam //
अथाहोशनसं राजन् हरिर्नारायणो ऽन्तिके । आसीनमृत्विजां मध्ये सदसि ब्रह्मवादिनाम् ॥
athāhośanasaṃ rājan harirnārāyaṇo 'ntike / āsīnamṛtvijāṃ madhye sadasi brahmavādinām //
ब्रह्मन् सन्तनु शिष्यस्य कर्मच्छिद्रं वितन्वतः । यत् तत् कर्मसु वैषम्यं ब्रह्मदृष्टं समं भवेत् ॥
brahman santanu śiṣyasya karmacchidraṃ vitanvataḥ / yat tat karmasu vaiṣamyaṃ brahmadṛṣṭaṃ samaṃ bhavet //
श्रीशुक्र उवाच कुतस्तत्कर्मवैषम्यं यस्य कर्मेश्वरो भवान् । यज्ञेशो यज्ञपुरुषः सर्वभावेन पूजितः ॥
śrīśukra uvāca kutastatkarmavaiṣamyaṃ yasya karmeśvaro bhavān / yajñeśo yajñapuruṣaḥ sarvabhāvena pūjitaḥ //
मन्त्रतस्तन्त्रतश्छिद्रं देशकालार्हवस्तुतः । सर्वं करोति निश्छिद्रमनुसङ्कीर्तनं तव ॥
mantratastantrataśchidraṃ deśakālārhavastutaḥ / sarvaṃ karoti niśchidramanusaṅkīrtanaṃ tava //
तथापि वदतो भूमन् करिष्याम्य् अनुशासनम् । एतच् छ्रेयः परं पुंसां यत् तवाज्ञानुपालनम् ॥
tathāpi vadato bhūman kariṣyāmy anuśāsanam / etac chreyaḥ paraṃ puṃsāṃ yat tavājñānupālanam //
श्रीशुक उवाच प्रतिनन्द्य हरेराज्ञामुशना भगवान् इति । यज्ञच्छिद्रं समाधत्त बलेर्विप्रर्षिभिः सह ॥
śrīśuka uvāca pratinandya harerājñāmuśanā bhagavān iti / yajñacchidraṃ samādhatta balerviprarṣibhiḥ saha //
एवं बलेर्महीं राजन् भिक्षित्वा वामनो हरिः । ददौ भ्रात्रे महेन्द्राय त्रिदिवं यत् परैर्हृतम् ॥
evaṃ balermahīṃ rājan bhikṣitvā vāmano hariḥ / dadau bhrātre mahendrāya tridivaṃ yat parairhṛtam //
प्रजापतिपतिर्ब्रह्मा देवर्षिपितृभूमिपैः । दक्षभृग्वङ्गिरोमुख्यैः कुमारेण भवेन च ॥
prajāpatipatirbrahmā devarṣipitṛbhūmipaiḥ / dakṣabhṛgvaṅgiromukhyaiḥ kumāreṇa bhavena ca //
कश्यपस्यादितेः प्रीत्यै सर्वभूतभवाय च । लोकानां लोकपालानामकरोद्वामनं पतिम् ॥
kaśyapasyāditeḥ prītyai sarvabhūtabhavāya ca / lokānāṃ lokapālānāmakarodvāmanaṃ patim //
वेदानां सर्वदेवानां धर्मस्य यशसः श्रियः । मङ्गलानां व्रतानां च कल्पं स्वर्गापवर्गयोः ॥
vedānāṃ sarvadevānāṃ dharmasya yaśasaḥ śriyaḥ / maṅgalānāṃ vratānāṃ ca kalpaṃ svargāpavargayoḥ //
उपेन्द्रं कल्पयां चक्रे पतिं सर्वविभूतये । तदा सर्वाणि भूतानि भृशं मुमुदिरे नृप ॥
upendraṃ kalpayāṃ cakre patiṃ sarvavibhūtaye / tadā sarvāṇi bhūtāni bhṛśaṃ mumudire nṛpa //
ततस्त्विन्द्रः पुरस्कृत्य देवयानेन वामनम् । लोकपालैर्दिवं निन्ये ब्रह्मणा चानुमोदितः ॥
tatastvindraḥ puraskṛtya devayānena vāmanam / lokapālairdivaṃ ninye brahmaṇā cānumoditaḥ //
प्राप्य त्रिभुवनं चेन्द्र उपेन्द्रभुजपालितः । श्रिया परमया जुष्टो मुमुदे गतसाध्वसः ॥
prāpya tribhuvanaṃ cendra upendrabhujapālitaḥ / śriyā paramayā juṣṭo mumude gatasādhvasaḥ //
ब्रह्मा शर्वः कुमारश्च भृग्वाद्या मुनयो नृप । पितरः सर्वभूतानि सिद्धा वैमानिकाश्च ये ॥
brahmā śarvaḥ kumāraśca bhṛgvādyā munayo nṛpa / pitaraḥ sarvabhūtāni siddhā vaimānikāśca ye //
सुमहत् कर्म तद्विष्णोर्गायन्तः परमद्भुतम् । धिष्ण्यानि स्वानि ते जग्मुरदितिं च शशंसिरे ॥
sumahat karma tadviṣṇorgāyantaḥ paramadbhutam / dhiṣṇyāni svāni te jagmuraditiṃ ca śaśaṃsire //
सर्वमेतन् मयाख्यातं भवतः कुलनन्दन । उरुक्रमस्य चरितं श्रोतॄणामघमोचनम् ॥
sarvametan mayākhyātaṃ bhavataḥ kulanandana / urukramasya caritaṃ śrotṝṇāmaghamocanam //
पारं महिम्न उरुविक्रमतो गृणानो यः पार्थिवानि विममे स रजांसि मर्त्यः अम्प्; किं जायमान उत जात उपैति मर्त्य इत्य् आह मन्त्रदृग् ऋषिः पुरुषस्य यस्य ॥
pāraṃ mahimna uruvikramato gṛṇāno yaḥ pārthivāni vimame sa rajāṃsi martyaḥ amp; kiṃ jāyamāna uta jāta upaiti martya ity āha mantradṛg ṛṣiḥ puruṣasya yasya //
य इदं देवदेवस्य हरेरद्भुतकर्मणः । अवतारानुचरितं शृण्वन् याति परां गतिम् ॥
ya idaṃ devadevasya hareradbhutakarmaṇaḥ / avatārānucaritaṃ śṛṇvan yāti parāṃ gatim //
क्रियमाणे कर्मणीदं दैवे पित्र्ये ऽथ मानुषे । यत्र यत्रानुकीर्त्येत तत् तेषां सुकृतं विदुः ॥
kriyamāṇe karmaṇīdaṃ daive pitrye 'tha mānuṣe / yatra yatrānukīrtyeta tat teṣāṃ sukṛtaṃ viduḥ //