श्रीशुक उवाच स इत्थमाचरन् कामान् स्त्रैणो ऽपह्नवमात्मनः । बुद्ध्वा प्रियायै निर्विण्णो गाथामेतामगायत ॥
śrīśuka uvāca sa itthamācaran kāmān straiṇo 'pahnavamātmanaḥ / buddhvā priyāyai nirviṇṇo gāthāmetāmagāyata //
शृणु भार्गव्यमूं गाथां मद्विधाचरितां भुवि । धीरा यस्यानुशोचन्ति वने ग्रामनिवासिनः ॥
śṛṇu bhārgavyamūṃ gāthāṃ madvidhācaritāṃ bhuvi / dhīrā yasyānuśocanti vane grāmanivāsinaḥ //
बस्त एको वने कश्चिद्विचिन्वन् प्रियमात्मनः । ददर्श कूपे पतितां स्वकर्मवशगामजाम् ॥
basta eko vane kaścidvicinvan priyamātmanaḥ / dadarśa kūpe patitāṃ svakarmavaśagāmajām //
तस्या उद्धरणोपायं बस्तः कामी विचिन्तयन् । व्यधत्त तीर्थमुद्धृत्य विषाणाग्रेण रोधसी ॥
tasyā uddharaṇopāyaṃ bastaḥ kāmī vicintayan / vyadhatta tīrthamuddhṛtya viṣāṇāgreṇa rodhasī //
सोत्तीर्य कूपात् सुश्रोणी तमेव चकमे किल । तया वृतं समुद्वीक्ष्य बह्व्यो ऽजाः कान्तकामिनीः ॥
sottīrya kūpāt suśroṇī tameva cakame kila / tayā vṛtaṃ samudvīkṣya bahvyo 'jāḥ kāntakāminīḥ //
पीवानं श्मश्रुलं प्रेष्ठं मीढ्वांसं याभकोविदम् । स एको ऽजवृषस्तासां बह्वीनां रतिवर्धनः । रेमे कामग्रहग्रस्त आत्मानं नावबुध्यत ॥
pīvānaṃ śmaśrulaṃ preṣṭhaṃ mīḍhvāṃsaṃ yābhakovidam / sa eko 'javṛṣastāsāṃ bahvīnāṃ rativardhanaḥ / reme kāmagrahagrasta ātmānaṃ nāvabudhyata //
तमेव प्रेष्ठतमया रममाणमजान्यया । विलोक्य कूपसंविग्ना नामृष्यद्बस्तकर्म तत् ॥
tameva preṣṭhatamayā ramamāṇamajānyayā / vilokya kūpasaṃvignā nāmṛṣyadbastakarma tat //
तं दुर्हृदं सुहृद्रूपं कामिनं क्षणसौहृदम् । इन्द्रियाराममुत्सृज्य स्वामिनं दुःखिता ययौ ॥
taṃ durhṛdaṃ suhṛdrūpaṃ kāminaṃ kṣaṇasauhṛdam / indriyārāmamutsṛjya svāminaṃ duḥkhitā yayau //
सो ऽपि चानुगतः स्त्रैणः कृपणस्तां प्रसादितुम् । कुर्वन्निडविडाकारं नाशक्नोत् पथि सन्धितुम् ॥
so 'pi cānugataḥ straiṇaḥ kṛpaṇastāṃ prasāditum / kurvanniḍaviḍākāraṃ nāśaknot pathi sandhitum //
तस्य तत्र द्विजः कश्चिदजास्वाम्यच्छिनद्रुषा । लम्बन्तं वृषणं भूयः सन्दधे ऽर्थाय योगवित् ॥
tasya tatra dvijaḥ kaścidajāsvāmyacchinadruṣā / lambantaṃ vṛṣaṇaṃ bhūyaḥ sandadhe 'rthāya yogavit //
सम्बद्धवृषणः सो ऽपि ह्यजया कूपलब्धया । कालं बहुतिथं भद्रे कामैर्नाद्यापि तुष्यति ॥
sambaddhavṛṣaṇaḥ so 'pi hyajayā kūpalabdhayā / kālaṃ bahutithaṃ bhadre kāmairnādyāpi tuṣyati //
तथाहं कृपणः सुभ्रु भवत्याः प्रेमयन्त्रितः । आत्मानं नाभिजानामि मोहितस्तव मायया ॥
tathāhaṃ kṛpaṇaḥ subhru bhavatyāḥ premayantritaḥ / ātmānaṃ nābhijānāmi mohitastava māyayā //
यत् पृथिव्यां व्रीहियवं हिरण्यं पशवः स्त्रियः । न दुह्यन्ति मनःप्रीतिं पुंसः कामहतस्य ते ॥
yat pṛthivyāṃ vrīhiyavaṃ hiraṇyaṃ paśavaḥ striyaḥ / na duhyanti manaḥprītiṃ puṃsaḥ kāmahatasya te //
न जातु कामः कामानामुपभोगेन शांयति । हविषा कृष्णवर्त्मेव भूय एवाभिवर्धते ॥
na jātu kāmaḥ kāmānāmupabhogena śāṃyati / haviṣā kṛṣṇavartmeva bhūya evābhivardhate //
यदा न कुरुते भावं सर्वभूतेष्व् अमङ्गलम् । समदृष्टेस्तदा पुंसः सर्वाः सुखमया दिशः ॥
yadā na kurute bhāvaṃ sarvabhūteṣv amaṅgalam / samadṛṣṭestadā puṃsaḥ sarvāḥ sukhamayā diśaḥ //
या दुस्त्यजा दुर्मतिभिर्जीर्यतो या न जीर्यते । तां तृष्णां दुःखनिवहां शर्मकामो द्रुतं त्यजेत् ॥
yā dustyajā durmatibhirjīryato yā na jīryate / tāṃ tṛṣṇāṃ duḥkhanivahāṃ śarmakāmo drutaṃ tyajet //
मात्रा स्वस्रा दुहित्रा वा नाविविक्तासनो भवेत् । बलवान् इन्द्रियग्रामो विद्वांसमपि कर्षति ॥
mātrā svasrā duhitrā vā nāviviktāsano bhavet / balavān indriyagrāmo vidvāṃsamapi karṣati //
पूर्णं वर्षसहस्रं मे विषयान् सेवतो ऽसकृत् । तथापि चानुसवनं तृष्णा तेषूपजायते ॥
pūrṇaṃ varṣasahasraṃ me viṣayān sevato 'sakṛt / tathāpi cānusavanaṃ tṛṣṇā teṣūpajāyate //
तस्मादेतामहं त्यक्त्वा ब्रह्मण्यध्याय मानसम् । निर्द्वन्द्वो निरहङ्कारश्चरिष्यामि मृगैः सह ॥
tasmādetāmahaṃ tyaktvā brahmaṇyadhyāya mānasam / nirdvandvo nirahaṅkāraścariṣyāmi mṛgaiḥ saha //
दृष्टं श्रुतमसद्बुद्ध्वा नानुध्यायेन् न सन्दिशेत् । संसृतिं चात्मनाशं च तत्र विद्वान् स आत्मदृक् ॥
dṛṣṭaṃ śrutamasadbuddhvā nānudhyāyen na sandiśet / saṃsṛtiṃ cātmanāśaṃ ca tatra vidvān sa ātmadṛk //
इत्युक्त्वा नाहुषो जायां तदीयं पूरवे वयः । दत्त्वा स्वजरसं तस्मादाददे विगतस्पृहः ॥
ityuktvā nāhuṣo jāyāṃ tadīyaṃ pūrave vayaḥ / dattvā svajarasaṃ tasmādādade vigataspṛhaḥ //
दिशि दक्षिणपूर्वस्यां द्रुह्युं दक्षिणतो यदुम् । प्रतीच्यां तुर्वसुं चक्र उदीच्यामनुमीश्वरम् ॥
diśi dakṣiṇapūrvasyāṃ druhyuṃ dakṣiṇato yadum / pratīcyāṃ turvasuṃ cakra udīcyāmanumīśvaram //
भूमण्डलस्य सर्वस्य पूरुमर्हत्तमं विशाम् । अभिषिच्याग्रजांस्तस्य वशे स्थाप्य वनं ययौ ॥
bhūmaṇḍalasya sarvasya pūrumarhattamaṃ viśām / abhiṣicyāgrajāṃstasya vaśe sthāpya vanaṃ yayau //
आसेवितं वर्षपूगान् षड्वर्गं विषयेषु सः । क्षणेन मुमुचे नीडं जातपक्ष इव द्विजः ॥
āsevitaṃ varṣapūgān ṣaḍvargaṃ viṣayeṣu saḥ / kṣaṇena mumuce nīḍaṃ jātapakṣa iva dvijaḥ //
स तत्र निर्मुक्तसमस्तसङ्ग आत्मानुभूत्या विधुतत्रिलिङ्गः । परे ऽमले ब्रह्मणि वासुदेवे लेभे गतिं भागवतीं प्रतीतः ॥
sa tatra nirmuktasamastasaṅga ātmānubhūtyā vidhutatriliṅgaḥ / pare 'male brahmaṇi vāsudeve lebhe gatiṃ bhāgavatīṃ pratītaḥ //
श्रुत्वा गाथां देवयानी मेने प्रस्तोभमात्मनः । स्त्रीपुंसोः स्नेहवैक्लव्यात् परिहासमिवेरितम् ॥
śrutvā gāthāṃ devayānī mene prastobhamātmanaḥ / strīpuṃsoḥ snehavaiklavyāt parihāsamiveritam //
सा सन्निवासं सुहृदां प्रपायामिव गच्छताम् । विज्ञायेश्वरतन्त्राणां मायाविरचितं प्रभोः ॥
sā sannivāsaṃ suhṛdāṃ prapāyāmiva gacchatām / vijñāyeśvaratantrāṇāṃ māyāviracitaṃ prabhoḥ //
सर्वत्र सङ्गमुत्सृज्य स्वप्नौपम्येन भार्गवी । कृष्णे मनः समावेश्य व्यधुनोल् लिङ्गमात्मनः ॥
sarvatra saṅgamutsṛjya svapnaupamyena bhārgavī / kṛṣṇe manaḥ samāveśya vyadhunol liṅgamātmanaḥ //
नमस्तुभ्यं भगवते वासुदेवाय वेधसे । सर्वभूताधिवासाय शान्ताय बृहते नमः ॥
namastubhyaṃ bhagavate vāsudevāya vedhase / sarvabhūtādhivāsāya śāntāya bṛhate namaḥ //