श्रीशुक उवाच वितथस्य सुतान् मन्योर्बृहत्क्षत्रो जयस्ततः । महावीर्यो नरो गर्गः सङ्कृतिस्तु नरात्मजः ॥
śrīśuka uvāca vitathasya sutān manyorbṛhatkṣatro jayastataḥ / mahāvīryo naro gargaḥ saṅkṛtistu narātmajaḥ //
गुरुश्च रन्तिदेवश्च सङ्कृतेः पाण्डुनन्दन । रन्तिदेवस्य महिमा इहामुत्र च गीयते ॥
guruśca rantidevaśca saṅkṛteḥ pāṇḍunandana / rantidevasya mahimā ihāmutra ca gīyate //
वियद्वित्तस्य ददतो लब्धं लब्धं बुभुक्षतः । निष्किञ्चनस्य धीरस्य सकुटुम्बस्य सीदतः ॥
viyadvittasya dadato labdhaṃ labdhaṃ bubhukṣataḥ / niṣkiñcanasya dhīrasya sakuṭumbasya sīdataḥ //
व्यतीयुरष्टचत्वारिंशदहान्यपिबतः किल । घृतपायससंयावं तोयं प्रातरुपस्थितम् ॥
vyatīyuraṣṭacatvāriṃśadahānyapibataḥ kila / ghṛtapāyasasaṃyāvaṃ toyaṃ prātarupasthitam //
कृच्छ्रप्राप्तकुटुम्बस्य क्षुत्तृड्भ्यां जातवेपथोः । अतिथिर्ब्राह्मणः काले भोक्तुकामस्य चागमत् ॥
kṛcchraprāptakuṭumbasya kṣuttṛḍbhyāṃ jātavepathoḥ / atithirbrāhmaṇaḥ kāle bhoktukāmasya cāgamat //
तस्मै संव्यभजत् सो ऽन्नमादृत्य श्रद्धयान्वितः । हरिं सर्वत्र सम्पश्यन् स भुक्त्वा प्रययौ द्विजः ॥
tasmai saṃvyabhajat so 'nnamādṛtya śraddhayānvitaḥ / hariṃ sarvatra sampaśyan sa bhuktvā prayayau dvijaḥ //
अथान्यो भोक्ष्यमाणस्य विभक्तस्य महीपतेः । विभक्तं व्यभजत् तस्मै वृषलाय हरिं स्मरन् ॥
athānyo bhokṣyamāṇasya vibhaktasya mahīpateḥ / vibhaktaṃ vyabhajat tasmai vṛṣalāya hariṃ smaran //
याते शूद्रे तमन्यो ऽगादतिथिः श्वभिरावृतः । राजन् मे दीयतामन्नं सगणाय बुभुक्षते ॥
yāte śūdre tamanyo 'gādatithiḥ śvabhirāvṛtaḥ / rājan me dīyatāmannaṃ sagaṇāya bubhukṣate //
स आदृत्यावशिष्टं यद्बहुमानपुरस्कृतम् । तच् च दत्त्वा नमश्चक्रे श्वभ्यः श्वपतये विभुः ॥
sa ādṛtyāvaśiṣṭaṃ yadbahumānapuraskṛtam / tac ca dattvā namaścakre śvabhyaḥ śvapataye vibhuḥ //
पानीयमात्रमुच्छेषं तच् चैकपरितर्पणम् । पास्यतः पुल्कसो ऽभ्यागादपो देह्यशुभाय मे ॥
pānīyamātramuccheṣaṃ tac caikaparitarpaṇam / pāsyataḥ pulkaso 'bhyāgādapo dehyaśubhāya me //
तस्य तां करुणां वाचं निशम्य विपुलश्रमाम् । कृपया भृशसन्तप्त इदमाहामृतं वचः ॥
tasya tāṃ karuṇāṃ vācaṃ niśamya vipulaśramām / kṛpayā bhṛśasantapta idamāhāmṛtaṃ vacaḥ //
न कामये ऽहं गतिमीश्वरात् पराम् अष्टर्द्धियुक्तामपुनर्भवं वा । आर्तिं प्रपद्ये ऽखिलदेहभाजाम् अन्तःस्थितो येन भवन्त्यदुःखाः ॥
na kāmaye 'haṃ gatimīśvarāt parām aṣṭarddhiyuktāmapunarbhavaṃ vā / ārtiṃ prapadye 'khiladehabhājām antaḥsthito yena bhavantyaduḥkhāḥ //
क्षुत्तृट्श्रमो गात्रपरिभ्रमश्च दैन्यं क्लमः शोकविषादमोहाः । सर्वे निवृत्ताः कृपणस्य जन्तोर् जिजीविषोर्जीवजलार्पणान् मे ॥
kṣuttṛṭśramo gātraparibhramaśca dainyaṃ klamaḥ śokaviṣādamohāḥ / sarve nivṛttāḥ kṛpaṇasya jantor jijīviṣorjīvajalārpaṇān me //
इति प्रभाष्य पानीयं म्रियमाणः पिपासया । पुल्कसायाददाद्धीरो निसर्गकरुणो नृपः ॥
iti prabhāṣya pānīyaṃ mriyamāṇaḥ pipāsayā / pulkasāyādadāddhīro nisargakaruṇo nṛpaḥ //
तस्य त्रिभुवनाधीशाः फलदाः फलमिच्छताम् । आत्मानं दर्शयां चक्रुर्माया विष्णुविनिर्मिताः ॥
tasya tribhuvanādhīśāḥ phaladāḥ phalamicchatām / ātmānaṃ darśayāṃ cakrurmāyā viṣṇuvinirmitāḥ //
स वै तेभ्यो नमस्कृत्य निःसङ्गो विगतस्पृहः । वासुदेवे भगवति भक्त्या चक्रे मनः परम् ॥
sa vai tebhyo namaskṛtya niḥsaṅgo vigataspṛhaḥ / vāsudeve bhagavati bhaktyā cakre manaḥ param //
ईश्वरालम्बनं चित्तं कुर्वतो ऽनन्यराधसः । माया गुणमयी राजन् स्वप्नवत् प्रत्यलीयत ॥
īśvarālambanaṃ cittaṃ kurvato 'nanyarādhasaḥ / māyā guṇamayī rājan svapnavat pratyalīyata //
तत्प्रसङ्गानुभावेन रन्तिदेवानुवर्तिनः । अभवन् योगिनः सर्वे नारायणपरायणाः ॥
tatprasaṅgānubhāvena rantidevānuvartinaḥ / abhavan yoginaḥ sarve nārāyaṇaparāyaṇāḥ //
गर्गाच् छिनिस्ततो गार्ग्यः क्षत्राद्ब्रह्म ह्यवर्तत । दुरितक्षयो महावीर्यात् तस्य त्रय्यारुणिः कविः ॥
gargāc chinistato gārgyaḥ kṣatrādbrahma hyavartata / duritakṣayo mahāvīryāt tasya trayyāruṇiḥ kaviḥ //
पुष्करारुणिरित्यत्र ये ब्राह्मणगतिं गताः । बृहत्क्षत्रस्य पुत्रो ऽभूद्धस्ती यद्धस्तिनापुरम् ॥
puṣkarāruṇirityatra ye brāhmaṇagatiṃ gatāḥ / bṛhatkṣatrasya putro 'bhūddhastī yaddhastināpuram //
अजमीढो द्विमीढश्च पुरुमीढश्च हस्तिनः । अजमीढस्य वंश्याः स्युः प्रियमेधादयो द्विजाः ॥
ajamīḍho dvimīḍhaśca purumīḍhaśca hastinaḥ / ajamīḍhasya vaṃśyāḥ syuḥ priyamedhādayo dvijāḥ //
अजमीढाद्बृहदिषुस्तस्य पुत्रो बृहद्धनुः । बृहत्कायस्ततस्तस्य पुत्र आसीज् जयद्रथः ॥
ajamīḍhādbṛhadiṣustasya putro bṛhaddhanuḥ / bṛhatkāyastatastasya putra āsīj jayadrathaḥ //
तत्सुतो विशदस्तस्य स्येनजित् समजायत । रुचिराश्वो दृढहनुः काश्यो वत्सश्च तत्सुताः ॥
tatsuto viśadastasya syenajit samajāyata / rucirāśvo dṛḍhahanuḥ kāśyo vatsaśca tatsutāḥ //
रुचिराश्वसुतः पारः पृथुसेनस्तदात्मजः । पारस्य तनयो नीपस्तस्य पुत्रशतं त्व् अभूत् ॥
rucirāśvasutaḥ pāraḥ pṛthusenastadātmajaḥ / pārasya tanayo nīpastasya putraśataṃ tv abhūt //
स कृत्व्यां शुककन्यायां ब्रह्मदत्तमजीजनत् । योगी स गवि भार्यायां विष्वक्सेनमधात् सुतम् ॥
sa kṛtvyāṃ śukakanyāyāṃ brahmadattamajījanat / yogī sa gavi bhāryāyāṃ viṣvaksenamadhāt sutam //
जैगीषव्योपदेशेन योगतन्त्रं चकार ह । उदक्सेनस्ततस्तस्माद्भल्लाटो बार्हदीषवाः ॥
jaigīṣavyopadeśena yogatantraṃ cakāra ha / udaksenastatastasmādbhallāṭo bārhadīṣavāḥ //
यवीनरो द्विमीढस्य कृतिमांस्तत्सुतः स्मृतः । नाम्ना सत्यधृतिस्तस्य दृढनेमिः सुपार्श्वकृत् ॥
yavīnaro dvimīḍhasya kṛtimāṃstatsutaḥ smṛtaḥ / nāmnā satyadhṛtistasya dṛḍhanemiḥ supārśvakṛt //
सुपार्श्वात् सुमतिस्तस्य पुत्रः सन्नतिमांस्ततः । कृती हिरण्यनाभाद्यो योगं प्राप्य जगौ स्म षट् ॥
supārśvāt sumatistasya putraḥ sannatimāṃstataḥ / kṛtī hiraṇyanābhādyo yogaṃ prāpya jagau sma ṣaṭ //
संहिताः प्राच्यसाम्नां वै नीपो ह्युद्ग्रायुधस्ततः । तस्य क्षेम्यः सुवीरो ऽथ सुवीरस्य रिपुञ्जयः ॥
saṃhitāḥ prācyasāmnāṃ vai nīpo hyudgrāyudhastataḥ / tasya kṣemyaḥ suvīro 'tha suvīrasya ripuñjayaḥ //
ततो बहुरथो नाम पुरुमीढो ऽप्रजो ऽभवत् । नलिन्यामजमीढस्य नीलः शान्तिस्तु तत्सुतः ॥
tato bahuratho nāma purumīḍho 'prajo 'bhavat / nalinyāmajamīḍhasya nīlaḥ śāntistu tatsutaḥ //
शान्तेः सुशान्तिस्तत्पुत्रः पुरुजो ऽर्कस्ततो ऽभवत् । भर्म्याश्वस्तनयस्तस्य पञ्चासन् मुद्गलादयः ॥
śānteḥ suśāntistatputraḥ purujo 'rkastato 'bhavat / bharmyāśvastanayastasya pañcāsan mudgalādayaḥ //
यवीनरो बृहद्विश्वः काम्पिल्लः सञ्जयः सुताः । भर्म्याश्वः प्राह पुत्रा मे पञ्चानां रक्षणाय हि ॥
yavīnaro bṛhadviśvaḥ kāmpillaḥ sañjayaḥ sutāḥ / bharmyāśvaḥ prāha putrā me pañcānāṃ rakṣaṇāya hi //
विषयाणामलमिमे इति पञ्चालसंज्ञिताः । मुद्गलाद्ब्रह्मनिर्वृत्तं गोत्रं मौद्गल्यसंज्ञितम् ॥
viṣayāṇāmalamime iti pañcālasaṃjñitāḥ / mudgalādbrahmanirvṛttaṃ gotraṃ maudgalyasaṃjñitam //
मिथुनं मुद्गलाद्भार्म्याद्दिवोदासः पुमान् अभूत् । अहल्या कन्यका यस्यां शतानन्दस्तु गौतमात् ॥
mithunaṃ mudgalādbhārmyāddivodāsaḥ pumān abhūt / ahalyā kanyakā yasyāṃ śatānandastu gautamāt //
तस्य सत्यधृतिः पुत्रो धनुर्वेदविशारदः । शरद्वांस्तत्सुतो यस्मादुर्वशीदर्शनात् किल ॥
tasya satyadhṛtiḥ putro dhanurvedaviśāradaḥ / śaradvāṃstatsuto yasmādurvaśīdarśanāt kila //
शरस्तम्बे ऽपतद्रेतो मिथुनं तदभूच् छुभम् । तद्दृष्ट्वा कृपयागृह्णाच् छान्तनुर्मृगयां चरन् । कृपः कुमारः कन्या च द्रोणपत्न्यभवत् कृपी ॥
śarastambe 'patadreto mithunaṃ tadabhūc chubham / taddṛṣṭvā kṛpayāgṛhṇāc chāntanurmṛgayāṃ caran / kṛpaḥ kumāraḥ kanyā ca droṇapatnyabhavat kṛpī //