शेषतीर्थम् इति ख्यातं सर्वकामप्रदायकम् तस्य रूपं प्रवक्ष्यामि यन् मया परिभाषितम् ॥
śeṣatīrtham iti khyātaṃ sarvakāmapradāyakam tasya rūpaṃ pravakṣyāmi yan mayā paribhāṣitam //
शेषो नाम महानागो रसातलपतिः प्रभुः सर्वनागैः परिवृतो रसातलम् अथाभ्यगात् ॥
śeṣo nāma mahānāgo rasātalapatiḥ prabhuḥ sarvanāgaiḥ parivṛto rasātalam athābhyagāt //
राक्षसा दैत्यदनुजाः प्रविष्टा ये रसातलम् तैर् निरस्तो भोगिपतिर् माम् उवाचाथ विह्वलः ॥
rākṣasā daityadanujāḥ praviṣṭā ye rasātalam tair nirasto bhogipatir mām uvācātha vihvalaḥ //
रसातलं त्वया दत्तं राक्षसानां ममापि च ते मे स्थानं न दास्यन्ति तस्मात् त्वां शरणं गतः ॥
rasātalaṃ tvayā dattaṃ rākṣasānāṃ mamāpi ca te me sthānaṃ na dāsyanti tasmāt tvāṃ śaraṇaṃ gataḥ //
ततो ऽहम् अब्रवं नागं गौतमीं याहि पन्नग तत्र स्तुत्वा महादेवं लप्स्यसे त्वं मनोरथम् ॥
tato 'ham abravaṃ nāgaṃ gautamīṃ yāhi pannaga tatra stutvā mahādevaṃ lapsyase tvaṃ manoratham //
नान्यो ऽस्ति लोकत्रितये मनोरथसमर्पकः मद्वाक्यप्रेरितो नागो गङ्गाम् आप्लुत्य यत्नतः कृताञ्जलिपुटो भूत्वा तुष्टाव त्रिदशेश्वरम् ॥
nānyo 'sti lokatritaye manorathasamarpakaḥ madvākyaprerito nāgo gaṅgām āplutya yatnataḥ kṛtāñjalipuṭo bhūtvā tuṣṭāva tridaśeśvaram //
नमस् त्रैलोक्यनाथाय दक्षयज्ञविभेदिने आदिकर्त्रे नमस् तुभ्यं नमस् त्रैलोक्यरूपिणे ॥
namas trailokyanāthāya dakṣayajñavibhedine ādikartre namas tubhyaṃ namas trailokyarūpiṇe //
नमः सहस्रशिरसे नमः संहारकारिणे सोमसूर्याग्निरूपाय जलरूपाय ते नमः ॥
namaḥ sahasraśirase namaḥ saṃhārakāriṇe somasūryāgnirūpāya jalarūpāya te namaḥ //
सर्वदा सर्वरूपाय कालरूपाय ते नमः पाहि शंकर सर्वेश पाहि सोमेश सर्वग जगन्नाथ नमस् तुभ्यं देहि मे मनसेप्सितम् ॥
sarvadā sarvarūpāya kālarūpāya te namaḥ pāhi śaṃkara sarveśa pāhi someśa sarvaga jagannātha namas tubhyaṃ dehi me manasepsitam //
ततो महेश्वरः प्रीतः प्रादान् नागेप्सितान् वरान् विनाशाय सुरारीणां दैत्यदानवरक्षसाम् ॥
tato maheśvaraḥ prītaḥ prādān nāgepsitān varān vināśāya surārīṇāṃ daityadānavarakṣasām //
शेषाय प्रददौ शूलं जह्य् अनेनारिपुंगवान् ततः प्रोक्तः शिवेनासौ शेषः शूलेन भोगिभिः ॥
śeṣāya pradadau śūlaṃ jahy anenāripuṃgavān tataḥ proktaḥ śivenāsau śeṣaḥ śūlena bhogibhiḥ //
रसातलम् अथो गत्वा निजघान रिपून् रणे निहत्य नागः शूलेन दैत्यदानवराक्षसान् ॥
rasātalam atho gatvā nijaghāna ripūn raṇe nihatya nāgaḥ śūlena daityadānavarākṣasān //
न्यवर्तत पुनर् देवो यत्र शेषेश्वरो हरः पथा येन समायातो देवं द्रष्टुं स नागराट् ॥
nyavartata punar devo yatra śeṣeśvaro haraḥ pathā yena samāyāto devaṃ draṣṭuṃ sa nāgarāṭ //
रसातलाद् यत्र देवो बिलं तत्र व्यजायत तस्माद् बिलतलाद् यातं गाङ्गं वार्य् अतिपुण्यदम् ॥
rasātalād yatra devo bilaṃ tatra vyajāyata tasmād bilatalād yātaṃ gāṅgaṃ vāry atipuṇyadam //
तद् वारि गङ्गाम् अगमद् गङ्गायाः संगमस् ततः देवस्य पुरतश् चापि कुण्डं तत्र सुविस्तरम् ॥
tad vāri gaṅgām agamad gaṅgāyāḥ saṃgamas tataḥ devasya purataś cāpi kuṇḍaṃ tatra suvistaram //
नागस् तत्राकरोद् धोमं यत्र चाग्निः सदा स्थितः सोष्णं तद् अभवद् वारि गङ्गायास् तत्र संगमः ॥
nāgas tatrākarod dhomaṃ yatra cāgniḥ sadā sthitaḥ soṣṇaṃ tad abhavad vāri gaṅgāyās tatra saṃgamaḥ //
देवदेवं समाराध्य नागः प्रीतो महायशाः रसातलं ततो ऽभीष्टं शिवात् प्राप्य तलं ययौ ॥
devadevaṃ samārādhya nāgaḥ prīto mahāyaśāḥ rasātalaṃ tato 'bhīṣṭaṃ śivāt prāpya talaṃ yayau //
ततः प्रभृति तत् तीर्थं नागतीर्थम् उदाहृतम् सर्वकामप्रदं पुण्यं रोगदारिद्र्यनाशनम् ॥
tataḥ prabhṛti tat tīrthaṃ nāgatīrtham udāhṛtam sarvakāmapradaṃ puṇyaṃ rogadāridryanāśanam //
आयुर्लक्ष्मीकरं पुण्यं स्नानदानाच् च मुक्तिदम् शृणुयाद् वा पठेद् भक्त्या यो वापि स्मरते तु तत् ॥
āyurlakṣmīkaraṃ puṇyaṃ snānadānāc ca muktidam śṛṇuyād vā paṭhed bhaktyā yo vāpi smarate tu tat //
तीर्थं शेषेश्वरो यत्र यत्र शक्तिप्रदः शिवः एकविंशतितीर्थानाम् उभयोस् तत्र तीरयोः शतानि मुनिशार्दूल सर्वसंपत्प्रदायिनाम् ॥
tīrthaṃ śeṣeśvaro yatra yatra śaktipradaḥ śivaḥ ekaviṃśatitīrthānām ubhayos tatra tīrayoḥ śatāni muniśārdūla sarvasaṃpatpradāyinām //