कोटितीर्थम् इति ख्यातं गङ्गाया दक्षिणे तटे यस्यानुस्मरणाद् एव सर्वपापैः प्रमुच्यते ॥
koṭitīrtham iti khyātaṃ gaṅgāyā dakṣiṇe taṭe yasyānusmaraṇād eva sarvapāpaiḥ pramucyate //
यत्र कोटीश्वरो देवः सर्वं कोटिगुणं भवेत् कोटिद्वयं तत्र पूर्णं तीर्थानां शुभदायिनाम् ॥
yatra koṭīśvaro devaḥ sarvaṃ koṭiguṇaṃ bhavet koṭidvayaṃ tatra pūrṇaṃ tīrthānāṃ śubhadāyinām //
तत्र व्युष्टिं प्रवक्ष्यामि शृणु नारद तन्मनाः कण्वस्य तु सुतो ज्येष्ठो बाह्लीक इति विश्रुतः ॥
tatra vyuṣṭiṃ pravakṣyāmi śṛṇu nārada tanmanāḥ kaṇvasya tu suto jyeṣṭho bāhlīka iti viśrutaḥ //
काण्वश् चेति जनैः ख्यातो वेदवेदाङ्गपारगः इष्टीः पार्वायणानीर् याः सभार्यो वेदपारगः ॥
kāṇvaś ceti janaiḥ khyāto vedavedāṅgapāragaḥ iṣṭīḥ pārvāyaṇānīr yāḥ sabhāryo vedapāragaḥ //
कुर्वन्न् आस्ते स गौतम्यास् तीरस्थो लोकपूजितः प्रातःकाले सभार्यो ऽसौ जुह्वद् अग्नौ समाहितः ॥
kurvann āste sa gautamyās tīrastho lokapūjitaḥ prātaḥkāle sabhāryo 'sau juhvad agnau samāhitaḥ //
सर्वदास्ते कदाचित् तु हवनाय समुद्यतः एकाहुतिं स हुत्वा तु समिद्धे हव्यवाहने ॥
sarvadāste kadācit tu havanāya samudyataḥ ekāhutiṃ sa hutvā tu samiddhe havyavāhane //
आहुत्यन्तरदानाय हविर् द्रव्यं करे ऽग्रहीत् एतस्मिन्न् अन्तरे वह्निर् उपशान्तो ऽभवत् तदा ॥
āhutyantaradānāya havir dravyaṃ kare 'grahīt etasminn antare vahnir upaśānto 'bhavat tadā //
ततश् चिन्तापरः काण्वः कर्तव्यं किं भवेद् इति अन्तर् विचारयाम् आस विषादं परमं गतः ॥
tataś cintāparaḥ kāṇvaḥ kartavyaṃ kiṃ bhaved iti antar vicārayām āsa viṣādaṃ paramaṃ gataḥ //
आहुत्योश् च द्वयोर् मध्य उपशान्तो हुताशनः अग्न्यन्तरम् उपादेयं वैदिकं लौकिकं तथा ॥
āhutyoś ca dvayor madhya upaśānto hutāśanaḥ agnyantaram upādeyaṃ vaidikaṃ laukikaṃ tathā //
क्व होष्यं स्याद् द्वितीयं तु आहुत्यन्तरम् एव च एवं मीमांसमाने तु दैवी वाग् अब्रवीत् तदा ॥
kva hoṣyaṃ syād dvitīyaṃ tu āhutyantaram eva ca evaṃ mīmāṃsamāne tu daivī vāg abravīt tadā //
अग्न्यन्तरं नैव ते ऽत्र उपादेयं भविष्यति यानि तत्र भविष्यन्ति शकलानि समीपतः ॥
agnyantaraṃ naiva te 'tra upādeyaṃ bhaviṣyati yāni tatra bhaviṣyanti śakalāni samīpataḥ //
अर्धदग्धेषु काष्ठेषु विप्रराज प्रहूयताम् नेत्य् उवाच तदा काण्वः सैव वाग् अब्रवीत् पुनः ॥
ardhadagdheṣu kāṣṭheṣu viprarāja prahūyatām nety uvāca tadā kāṇvaḥ saiva vāg abravīt punaḥ //
अग्नेः पुत्रो हिरण्यस् तु पिता पुत्रः स एव तु पुत्रे दत्तं प्रियायैव पितुः प्रीत्यै भविष्यति ॥
agneḥ putro hiraṇyas tu pitā putraḥ sa eva tu putre dattaṃ priyāyaiva pituḥ prītyai bhaviṣyati //
पित्रे देयं सुते दद्यात् कोटिप्रीतिगुणं भवेत् दैवी वाग् अब्रवीद् एवं ततः सर्वे महर्षयः ॥
pitre deyaṃ sute dadyāt koṭiprītiguṇaṃ bhavet daivī vāg abravīd evaṃ tataḥ sarve maharṣayaḥ //
निश्चित्य धर्मसर्वस्वं तथा चक्रुर् यथोदितम् एतज् ज्ञात्वा जगत्य् अत्र पुत्रे दत्तं पितुर् भवेत् ॥
niścitya dharmasarvasvaṃ tathā cakrur yathoditam etaj jñātvā jagaty atra putre dattaṃ pitur bhavet //
अपत्याद्युपकारेण पित्रोः प्रीतिर् यथा भवेत् तथा नान्येन केनापि जगत्य् एतद् धि विश्रुतम् ॥
apatyādyupakāreṇa pitroḥ prītir yathā bhavet tathā nānyena kenāpi jagaty etad dhi viśrutam //
सुप्रसिद्धं जगत्य् एतत् सर्वलोकेषु पूजितम् तस्मिन् दत्ते भवेत् पुण्यं सर्वं कोटिगुणं सुत ॥
suprasiddhaṃ jagaty etat sarvalokeṣu pūjitam tasmin datte bhavet puṇyaṃ sarvaṃ koṭiguṇaṃ suta //
मनोग्लानिनिवृत्तिश् च जायते च महत् सुखम् पुनर् अप्य् आह सा वाणी काण्वे ऽस्मिंस् तीर्थ उत्तमे ॥
manoglāninivṛttiś ca jāyate ca mahat sukham punar apy āha sā vāṇī kāṇve 'smiṃs tīrtha uttame //
अभवत् तन् महत् तीर्थं काण्व पुण्यप्रभावतः लोकत्रयाश्रयाशेषतीर्थेभ्यो ऽपि महाफलम् ॥
abhavat tan mahat tīrthaṃ kāṇva puṇyaprabhāvataḥ lokatrayāśrayāśeṣatīrthebhyo 'pi mahāphalam //
स्नानदानादिकं किंचिद् भक्त्या कुर्वन् समाहितः फलं प्राप्स्यस्य् अशेषेण सर्वं कोटिगुणं मुने ॥
snānadānādikaṃ kiṃcid bhaktyā kurvan samāhitaḥ phalaṃ prāpsyasy aśeṣeṇa sarvaṃ koṭiguṇaṃ mune //
यत् किंचित् क्रियते चात्र स्नानदानादिकं नरैः सर्वं कोटिगुणं विद्यात् कोटितीर्थं ततो विदुः ॥
yat kiṃcit kriyate cātra snānadānādikaṃ naraiḥ sarvaṃ koṭiguṇaṃ vidyāt koṭitīrthaṃ tato viduḥ //
यत्रैतद् वृत्तम् आग्नेयं काण्वं पौत्रं हिरण्यकम् वाणीसंज्ञं कोटितीर्थं कोटितीर्थफलं यतः ॥
yatraitad vṛttam āgneyaṃ kāṇvaṃ pautraṃ hiraṇyakam vāṇīsaṃjñaṃ koṭitīrthaṃ koṭitīrthaphalaṃ yataḥ //
कोटितीर्थस्य माहात्म्यम् अत्र वक्तुं न शक्यते वाचस्पतिप्रभृतिभिर् अथवान्यैः सुरैर् अपि ॥
koṭitīrthasya māhātmyam atra vaktuṃ na śakyate vācaspatiprabhṛtibhir athavānyaiḥ surair api //
यत्रानुष्ठीयमानं हि सर्वं कर्म यथा तथा गोदावर्याः प्रसादेन सर्वं कोटिगुणं भवेत् ॥
yatrānuṣṭhīyamānaṃ hi sarvaṃ karma yathā tathā godāvaryāḥ prasādena sarvaṃ koṭiguṇaṃ bhavet //
कोटितीर्थे द्विजाग्र्याय गाम् एकां यः प्रयच्छति तस्य तीर्थस्य माहात्म्याद् गोकोटिफलम् अश्नुते ॥
koṭitīrthe dvijāgryāya gām ekāṃ yaḥ prayacchati tasya tīrthasya māhātmyād gokoṭiphalam aśnute //
तस्मिंस् तीर्थे शुचिर् भूत्वा भूमिदानं करोति यः श्रद्धायुक्तेन मनसा स्यात् तत्कोटिगुणोत्तरम् ॥
tasmiṃs tīrthe śucir bhūtvā bhūmidānaṃ karoti yaḥ śraddhāyuktena manasā syāt tatkoṭiguṇottaram //
सर्वत्र गौतमीतीरे पितॄणां दानम् उत्तमम् विशेषतः कोटितीर्थे तद् अनन्तफलप्रदम् अत्रैकन्यूनपञ्चाशत् तीर्थानि मुनयो विदुः ॥
sarvatra gautamītīre pitṝṇāṃ dānam uttamam viśeṣataḥ koṭitīrthe tad anantaphalapradam atraikanyūnapañcāśat tīrthāni munayo viduḥ //