Living Bliss — Awakening Inner Bliss
Hindu Digital Library
ॐ श्री गुरुभ्यो नमःॐ श्री परमात्मने नमः
Brahma Purāṇa

Chapter 15

ब्रह्मपुराणम्

BrP_15.1

क्रोष्टोर् अथाभवत् पुत्रो वृजिनीवान् महायशाः वार्जिनीवतम् इच्छन्ति स्वाहिं स्वाहाकृतां वरम् ॥

kroṣṭor athābhavat putro vṛjinīvān mahāyaśāḥ vārjinīvatam icchanti svāhiṃ svāhākṛtāṃ varam //

BrP_15.2

स्वाहिपुत्रो ऽभवद् राजा उषद्गुर् वदतां वरः महाक्रतुभिर् ईजे यो विविधैर् भूरिदक्षिणैः ॥

svāhiputro 'bhavad rājā uṣadgur vadatāṃ varaḥ mahākratubhir īje yo vividhair bhūridakṣiṇaiḥ //

BrP_15.3

ततः प्रसूतिम् इच्छन् वै उषद्गुः सो ऽग्र्यम् आत्मजम् जज्ञे चित्ररथस् तस्य पुत्रः कर्मभिर् अन्वितः ॥

tataḥ prasūtim icchan vai uṣadguḥ so 'gryam ātmajam jajñe citrarathas tasya putraḥ karmabhir anvitaḥ //

BrP_15.4

आसीच् चैत्ररथिर् वीरो यज्वा विपुलदक्षिणः शशबिन्दुः परं वृत्तं राजर्षीणाम् अनुष्ठितः ॥

āsīc caitrarathir vīro yajvā vipuladakṣiṇaḥ śaśabinduḥ paraṃ vṛttaṃ rājarṣīṇām anuṣṭhitaḥ //

BrP_15.5

पृथुश्रवाः पृथुयशा राजासीच् छाशिबिन्दवः शंसन्ति च पुराणज्ञाः पार्थश्रवसम् अन्तरम् ॥

pṛthuśravāḥ pṛthuyaśā rājāsīc chāśibindavaḥ śaṃsanti ca purāṇajñāḥ pārthaśravasam antaram //

BrP_15.6

अन्तरस्य सुयज्ञस् तु सुयज्ञतनयो ऽभवत् उषतो यज्ञम् अखिलं स्वधर्मे च कृतादरः ॥

antarasya suyajñas tu suyajñatanayo 'bhavat uṣato yajñam akhilaṃ svadharme ca kṛtādaraḥ //

BrP_15.7

शिनेयुर् अभवत् पुत्र उषतः शत्रुतापनः मरुतस् तस्य तनयो राजर्षिर् अभवन् नृपः ॥

śineyur abhavat putra uṣataḥ śatrutāpanaḥ marutas tasya tanayo rājarṣir abhavan nṛpaḥ //

BrP_15.8

मरुतो ऽलभत ज्येष्ठं सुतं कम्बलबर्हिषम् चचार विपुलं धर्मम् अमर्षात् प्रत्यभाग् अपि ॥

maruto 'labhata jyeṣṭhaṃ sutaṃ kambalabarhiṣam cacāra vipulaṃ dharmam amarṣāt pratyabhāg api //

BrP_15.9

स सत्प्रसूतिम् इच्छन् वै सुतं कम्बलबर्हिषः बभूव रुक्मकवचः शतप्रसवतः सुतः ॥

sa satprasūtim icchan vai sutaṃ kambalabarhiṣaḥ babhūva rukmakavacaḥ śataprasavataḥ sutaḥ //

BrP_15.10

निहत्य रुक्मकवचः शतं कवचिनां रणे धन्विनां निशितैर् बाणैर् अवाप श्रियम् उत्तमाम् ॥

nihatya rukmakavacaḥ śataṃ kavacināṃ raṇe dhanvināṃ niśitair bāṇair avāpa śriyam uttamām //

BrP_15.11

जज्ञे च रुक्मकवचात् परजित् परवीरहा जज्ञिरे पञ्च पुत्रास् तु महावीर्याः पराजिताः ॥

jajñe ca rukmakavacāt parajit paravīrahā jajñire pañca putrās tu mahāvīryāḥ parājitāḥ //

BrP_15.12

रुक्मेषुः पृथुरुक्मश् च ज्यामघः पालितो हरिः पालितं च हरिं चैव विदेहेभ्यः पिता ददौ ॥

rukmeṣuḥ pṛthurukmaś ca jyāmaghaḥ pālito hariḥ pālitaṃ ca hariṃ caiva videhebhyaḥ pitā dadau //

BrP_15.13

रुक्मेषुर् अभवद् राजा पृथुरुक्मस्य संश्रयात् ताभ्यां प्रव्राजितो राजा ज्यामघो ऽवसद् आश्रमे ॥

rukmeṣur abhavad rājā pṛthurukmasya saṃśrayāt tābhyāṃ pravrājito rājā jyāmagho 'vasad āśrame //

BrP_15.14

प्रशान्तश् च तदा राजा ब्राह्मणैश् चावबोधितः जगाम धनुर् आदाय देशम् अन्यं ध्वजी रथी ॥

praśāntaś ca tadā rājā brāhmaṇaiś cāvabodhitaḥ jagāma dhanur ādāya deśam anyaṃ dhvajī rathī //

BrP_15.15

नर्मदाकूलम् एकाकीम् एकलां मृत्तिकावतीम् ऋक्षवन्तं गिरिं जित्वा शुक्तिमत्याम् उवास सः ॥

narmadākūlam ekākīm ekalāṃ mṛttikāvatīm ṛkṣavantaṃ giriṃ jitvā śuktimatyām uvāsa saḥ //

BrP_15.16

ज्यामघस्याभवद् भार्या शैब्या बलवती सती अपुत्रो ऽपि स राजा वै नान्यां भार्याम् अविन्दत ॥

jyāmaghasyābhavad bhāryā śaibyā balavatī satī aputro 'pi sa rājā vai nānyāṃ bhāryām avindata //

BrP_15.17

तस्यासीद् विजयो युद्धे तत्र कन्याम् अवाप सः भार्याम् उवाच संत्रस्तः स्नुषेति स जनेश्वरः ॥

tasyāsīd vijayo yuddhe tatra kanyām avāpa saḥ bhāryām uvāca saṃtrastaḥ snuṣeti sa janeśvaraḥ //

BrP_15.18

एतच् छ्रुत्वाब्रवीद् देवी कस्य देव स्नुषेति वै अब्रवीत् तद् उपश्रुत्य ज्यामघो राजसत्तमः ॥

etac chrutvābravīd devī kasya deva snuṣeti vai abravīt tad upaśrutya jyāmagho rājasattamaḥ //

BrP_15.19

यस् ते जनिष्यते पुत्रस् तस्य भार्योपपादिता ॥

yas te janiṣyate putras tasya bhāryopapāditā //

BrP_15.20

उग्रेण तपसा तस्याः कन्यायाः सा व्यजायत पुत्रं विदर्भं सुभागा शैब्या परिणता सती ॥

ugreṇa tapasā tasyāḥ kanyāyāḥ sā vyajāyata putraṃ vidarbhaṃ subhāgā śaibyā pariṇatā satī //

BrP_15.21

राजपुत्र्यां तु विद्वांसौ स्नुषायां क्रथकैशिकौ पश्चाद् विदर्भो ऽजनयच् छूरौ रणविशारदौ ॥

rājaputryāṃ tu vidvāṃsau snuṣāyāṃ krathakaiśikau paścād vidarbho 'janayac chūrau raṇaviśāradau //

BrP_15.22

भीमो विदर्भस्य सुतः कुन्तिस् तस्यात्मजो ऽभवत् कुन्तेर् धृष्टः सुतो जज्ञे रणधृष्टः प्रतापवान् ॥

bhīmo vidarbhasya sutaḥ kuntis tasyātmajo 'bhavat kunter dhṛṣṭaḥ suto jajñe raṇadhṛṣṭaḥ pratāpavān //

BrP_15.23

धृष्टस्य जज्ञिरे शूरास् त्रयः परमधार्मिकाः आवन्तश् च दशार्हश् च बली विषहरश् च सः ॥

dhṛṣṭasya jajñire śūrās trayaḥ paramadhārmikāḥ āvantaś ca daśārhaś ca balī viṣaharaś ca saḥ //

BrP_15.24

दशार्हस्य सुतो व्योमा व्योम्नो जीमूत उच्यते जीमूतपुत्रो विकृतिस् तस्य भीमरथः स्मृतः ॥

daśārhasya suto vyomā vyomno jīmūta ucyate jīmūtaputro vikṛtis tasya bhīmarathaḥ smṛtaḥ //

BrP_15.25

अथ भीमरथस्यासीत् पुत्रो नवरथस् तथा तस्य चासीद् दशरथः शकुनिस् तस्य चात्मजः ॥

atha bhīmarathasyāsīt putro navarathas tathā tasya cāsīd daśarathaḥ śakunis tasya cātmajaḥ //

BrP_15.26

तस्मात् करम्भः कारम्भिर् देवरातो ऽभवन् नृपः देवक्षत्रो ऽभवत् तस्य वृद्धक्षत्रो महायशाः ॥

tasmāt karambhaḥ kārambhir devarāto 'bhavan nṛpaḥ devakṣatro 'bhavat tasya vṛddhakṣatro mahāyaśāḥ //

BrP_15.27

देवगर्भसमो जज्ञे देवक्षत्रस्य नन्दनः मधूनां वंशकृद् राजा मधुर् मधुरवाग् अपि ॥

devagarbhasamo jajñe devakṣatrasya nandanaḥ madhūnāṃ vaṃśakṛd rājā madhur madhuravāg api //

BrP_15.28

मधोर् जज्ञे ऽथ वैदर्भ्यां पुरुद्वान् पुरुषोत्तमः ऐक्ष्वाकी चाभवद् भार्या मधोस् तस्यां व्यजायत ॥

madhor jajñe 'tha vaidarbhyāṃ purudvān puruṣottamaḥ aikṣvākī cābhavad bhāryā madhos tasyāṃ vyajāyata //

BrP_15.29

सत्वान् सर्वगुणोपेतः सात्वता कीर्तिवर्धनः इमां विसृष्टिं विज्ञाय ज्यामघस्य महात्मनः युज्यते परमप्रीत्या प्रजावांश् च भवेत् सदा ॥

satvān sarvaguṇopetaḥ sātvatā kīrtivardhanaḥ imāṃ visṛṣṭiṃ vijñāya jyāmaghasya mahātmanaḥ yujyate paramaprītyā prajāvāṃś ca bhavet sadā //

BrP_15.30

सत्वतः सत्त्वसंपन्नान् कौशल्या सुषुवे सुतान् भागिनं भजमानं च दिव्यं देवावृधं नृपम् ॥

satvataḥ sattvasaṃpannān kauśalyā suṣuve sutān bhāginaṃ bhajamānaṃ ca divyaṃ devāvṛdhaṃ nṛpam //

BrP_15.31

अन्धकं च महाबाहुं वृष्णिं च यदुनन्दनम् तेषां विसर्गाश् चत्वारो विस्तरेणेह कीर्तिताः ॥

andhakaṃ ca mahābāhuṃ vṛṣṇiṃ ca yadunandanam teṣāṃ visargāś catvāro vistareṇeha kīrtitāḥ //

BrP_15.32

भजमानस्य सृञ्जय्यौ बाह्यकाथोपबाह्यका आस्तां भार्ये तयोस् तस्माज् जज्ञिरे बहवः सुताः ॥

bhajamānasya sṛñjayyau bāhyakāthopabāhyakā āstāṃ bhārye tayos tasmāj jajñire bahavaḥ sutāḥ //

BrP_15.33

क्रिमिश् च क्रमणश् चैव धृष्टः शूरः पुरंजयः एते बाह्यकसृञ्जय्यां भजमानाद् विजज्ञिरे ॥

krimiś ca kramaṇaś caiva dhṛṣṭaḥ śūraḥ puraṃjayaḥ ete bāhyakasṛñjayyāṃ bhajamānād vijajñire //

BrP_15.34

आयुताजित् सहस्राजिच् छताजित् त्व् अथ दासकः उपबाह्यकसृञ्जय्यां भजमानाद् विजज्ञिरे ॥

āyutājit sahasrājic chatājit tv atha dāsakaḥ upabāhyakasṛñjayyāṃ bhajamānād vijajñire //

BrP_15.35

यज्वा देवावृधो राजा चचार विपुलं तपः पुत्रः सर्वगुणोपेतो मम स्याद् इति निश्चितः ॥

yajvā devāvṛdho rājā cacāra vipulaṃ tapaḥ putraḥ sarvaguṇopeto mama syād iti niścitaḥ //

BrP_15.36

संयुज्यमानस् तपसा पर्णाशाया जलं स्पृशन् सदोपस्पृशतस् तस्य चकार प्रियम् आपगा ॥

saṃyujyamānas tapasā parṇāśāyā jalaṃ spṛśan sadopaspṛśatas tasya cakāra priyam āpagā //

BrP_15.37

चिन्तयाभिपरीता सा न जगामैव निश्चयम् कल्याणत्वान् नरपतेस् तस्य सा निम्नगोत्तमा ॥

cintayābhiparītā sā na jagāmaiva niścayam kalyāṇatvān narapates tasya sā nimnagottamā //

BrP_15.38

नाध्यगच्छत् तु तां नारीं यस्याम् एवंविधः सुतः भवेत् तस्मात् स्वयं गत्वा भवाम्य् अस्य सहानुगा ॥

nādhyagacchat tu tāṃ nārīṃ yasyām evaṃvidhaḥ sutaḥ bhavet tasmāt svayaṃ gatvā bhavāmy asya sahānugā //

BrP_15.39

अथ भूत्वा कुमारी सा बिभ्रती परमं वपुः वरयाम् आस नृपतिं ताम् इयेष च स प्रभुः ॥

atha bhūtvā kumārī sā bibhratī paramaṃ vapuḥ varayām āsa nṛpatiṃ tām iyeṣa ca sa prabhuḥ //

BrP_15.40

तस्याम् आधत्त गर्भं स तेजस्विनम् उदारधीः अथ सा दशमे मासि सुषुवे सरितां वरा ॥

tasyām ādhatta garbhaṃ sa tejasvinam udāradhīḥ atha sā daśame māsi suṣuve saritāṃ varā //

BrP_15.41

पुत्रं सर्वगुणोपेतं बभ्रुं देवावृधं द्विजाः अत्र वंशे पुराणज्ञा गायन्तीति परिश्रुतम् ॥

putraṃ sarvaguṇopetaṃ babhruṃ devāvṛdhaṃ dvijāḥ atra vaṃśe purāṇajñā gāyantīti pariśrutam //

BrP_15.42

गुणान् देवावृधस्यापि कीर्तयन्तो महात्मनः यथैवाग्रे तथा दूरात् पश्यामस् तावद् अन्तिकात् ॥

guṇān devāvṛdhasyāpi kīrtayanto mahātmanaḥ yathaivāgre tathā dūrāt paśyāmas tāvad antikāt //

BrP_15.43

बभ्रुः श्रेष्ठो मनुष्याणां देवैर् देवावृधः समः षष्टिश् च षट् च पुरुषाः सहस्राणि च सप्त च ॥

babhruḥ śreṣṭho manuṣyāṇāṃ devair devāvṛdhaḥ samaḥ ṣaṣṭiś ca ṣaṭ ca puruṣāḥ sahasrāṇi ca sapta ca //

BrP_15.44

एते ऽमृतत्वं प्राप्ता वै बभ्रोर् देवावृधाद् अपि यज्वा दानपतिर् धीमान् ब्रह्मण्यः सुदृढायुधः ॥

ete 'mṛtatvaṃ prāptā vai babhror devāvṛdhād api yajvā dānapatir dhīmān brahmaṇyaḥ sudṛḍhāyudhaḥ //

BrP_15.45

तस्यान्ववायः सुमहान् भोजा ये सार्तिकावताः अन्धकात् काश्यदुहिता चतुरो ऽलभतात्मजान् ॥

tasyānvavāyaḥ sumahān bhojā ye sārtikāvatāḥ andhakāt kāśyaduhitā caturo 'labhatātmajān //

BrP_15.46

कुकुरं भजमानं च ससकं बलबर्हिषम् कुकुरस्य सुतो वृष्टिर् वृष्टेस् तु तनयस् तथा ॥

kukuraṃ bhajamānaṃ ca sasakaṃ balabarhiṣam kukurasya suto vṛṣṭir vṛṣṭes tu tanayas tathā //

BrP_15.47

कपोतरोमा तस्याथ तिलिरिस् तनयो ऽभवत् जज्ञे पुनर् वसुस् तस्माद् अभिजिच् च पुनर् वसोः ॥

kapotaromā tasyātha tiliris tanayo 'bhavat jajñe punar vasus tasmād abhijic ca punar vasoḥ //

BrP_15.48

तथा वै पुत्रमिथुनं बभूवाभिजितः किल आहुकः श्राहुकश् चैव ख्यातौ ख्यातिमतां वरौ ॥

tathā vai putramithunaṃ babhūvābhijitaḥ kila āhukaḥ śrāhukaś caiva khyātau khyātimatāṃ varau //

BrP_15.49

इमां चोदाहरन्त्य् अत्र गाथां प्रति तम् आहुकम् श्वेतेन परिवारेण किशोरप्रतिमो महान् ॥

imāṃ codāharanty atra gāthāṃ prati tam āhukam śvetena parivāreṇa kiśorapratimo mahān //

BrP_15.50

अशीतिवर्मणा युक्त आहुकः प्रथमं व्रजेत् नापुत्रवान् नाशतदो नासहस्रशतायुषः ॥

aśītivarmaṇā yukta āhukaḥ prathamaṃ vrajet nāputravān nāśatado nāsahasraśatāyuṣaḥ //

BrP_15.51

नाशुद्धकर्मा नायज्वा यो भोजम् अभितो व्रजेत् पूर्वस्यां दिशि नागानां भोजस्य प्रययुः किल ॥

nāśuddhakarmā nāyajvā yo bhojam abhito vrajet pūrvasyāṃ diśi nāgānāṃ bhojasya prayayuḥ kila //

BrP_15.52

सोमात् सङ्गानुकर्षाणां ध्वजिनां सवरूथिनाम् रथानां मेघघोषाणां सहस्राणि दशैव तु ॥

somāt saṅgānukarṣāṇāṃ dhvajināṃ savarūthinām rathānāṃ meghaghoṣāṇāṃ sahasrāṇi daśaiva tu //

BrP_15.53

रौप्यकाञ्चनकक्षाणां सहस्राण्य् एकविंशतिः तावत्य् एव सहस्राणि उत्तरस्यां तथा दिशि ॥

raupyakāñcanakakṣāṇāṃ sahasrāṇy ekaviṃśatiḥ tāvaty eva sahasrāṇi uttarasyāṃ tathā diśi //

BrP_15.54

आभूमिपाला भोजास् तु सन्ति ज्याकिङ्किणीकिनः आहुः किं चाप्य् अवन्तिभ्यः स्वसारं ददुर् अन्धकाः ॥

ābhūmipālā bhojās tu santi jyākiṅkiṇīkinaḥ āhuḥ kiṃ cāpy avantibhyaḥ svasāraṃ dadur andhakāḥ //

BrP_15.55

आहुकस्य तु काश्यायां द्वौ पुत्रौ संबभूवतुः देवकश् चोग्रसेनश् च देवगर्भसमाव् उभौ ॥

āhukasya tu kāśyāyāṃ dvau putrau saṃbabhūvatuḥ devakaś cograsenaś ca devagarbhasamāv ubhau //

BrP_15.56

देवकस्याभवन् पुत्राश् चत्वारस् त्रिदशोपमाः देववान् उपदेवश् च संदेवो देवरक्षितः ॥

devakasyābhavan putrāś catvāras tridaśopamāḥ devavān upadevaś ca saṃdevo devarakṣitaḥ //

BrP_15.57

कुमार्यः सप्त चास्याथ वसुदेवाय ता ददौ देवकी शान्तिदेवा च सुदेवा देवरक्षिता ॥

kumāryaḥ sapta cāsyātha vasudevāya tā dadau devakī śāntidevā ca sudevā devarakṣitā //

BrP_15.58

वृकदेव्य् उपदेवी च सुनाम्नी चैव सप्तमी नवोग्रसेनस्य सुतास् तेषां कंसस् तु पूर्वजः ॥

vṛkadevy upadevī ca sunāmnī caiva saptamī navograsenasya sutās teṣāṃ kaṃsas tu pūrvajaḥ //

BrP_15.59

न्यग्रोधश् च सुनामा च तथा कङ्कः सुभूषणः राष्ट्रपालो ऽथ सुतनुर् अनावृष्टिस् तु पुष्टिमान् ॥

nyagrodhaś ca sunāmā ca tathā kaṅkaḥ subhūṣaṇaḥ rāṣṭrapālo 'tha sutanur anāvṛṣṭis tu puṣṭimān //

BrP_15.60

तेषां स्वसारः पञ्चासन् कंसा कंसवती तथा सुतनू राष्ट्रपाली च कङ्का चैव वराङ्गना ॥

teṣāṃ svasāraḥ pañcāsan kaṃsā kaṃsavatī tathā sutanū rāṣṭrapālī ca kaṅkā caiva varāṅganā //

BrP_15.61

उग्रसेनः सहापत्यो व्याख्यातः कुकुरोद्भवः कुकुराणाम् इमं वंशं धारयन्न् अमितौजसाम् ॥

ugrasenaḥ sahāpatyo vyākhyātaḥ kukurodbhavaḥ kukurāṇām imaṃ vaṃśaṃ dhārayann amitaujasām //

BrP_15.62

आत्मनो विपुलं वंशं प्रजावान् आप्नुयान् नरः ॥

ātmano vipulaṃ vaṃśaṃ prajāvān āpnuyān naraḥ //

Edition, source and reuse
Edition
Tübingen Purāṇa Project electronic text, chapters 1–246. Printed edition not identified in the GRETIL header.
Electronic text
Peter Schreiner and Renate Söhnen-Thieme · GRETIL, SUB Göttingen · 2020-07-31
Review status
Source imported; scholarly proofreading pending

The IAST Sanskrit is preserved from the source. Devanāgarī is generated from IAST and awaits proofreading. Source variants and edition notes are shown separately. Unusual numbering and repeated source lines are retained.

TEI chapter extraction, regularized readings, whitespace normalization, reference labels and mechanical IAST-to-Devanāgarī conversion. Original XML preserved. No translation or commentary added.

This text and our script conversion are available under CC BY-NC-SA 4.0, including attribution, noncommercial use and share-alike requirements. This licence applies to the text, independently of the site design.

Hindu Digital Library
ॐ श्री गुरुभ्यो नमःॐ श्री परमात्मने नमः