आसन्नं विप्रकृष्टं वा यदि कालं न विद्महे ततो द्वापरविध्वंसं युगान्तं स्पृहयामहे ॥
āsannaṃ viprakṛṣṭaṃ vā yadi kālaṃ na vidmahe tato dvāparavidhvaṃsaṃ yugāntaṃ spṛhayāmahe //
प्राप्ता वयं हि तत् कालम् अनया धर्मतृष्णया आदद्याम परं धर्मं सुखम् अल्पेन कर्मणा ॥
prāptā vayaṃ hi tat kālam anayā dharmatṛṣṇayā ādadyāma paraṃ dharmaṃ sukham alpena karmaṇā //
संत्रासोद्वेगजननं युगान्तं समुपस्थितम् प्रनष्टधर्मं धर्मज्ञ निमित्तैर् वक्तुम् अर्हसि ॥
saṃtrāsodvegajananaṃ yugāntaṃ samupasthitam pranaṣṭadharmaṃ dharmajña nimittair vaktum arhasi //
अरक्षितारो हर्तारो बलिभागस्य पार्थिवाः युगान्ते प्रभविष्यन्ति स्वरक्षणपरायणाः ॥
arakṣitāro hartāro balibhāgasya pārthivāḥ yugānte prabhaviṣyanti svarakṣaṇaparāyaṇāḥ //
अक्षत्रियाश् च राजानो विप्राः शूद्रोपजीविनः शूद्राश् च ब्राह्मणाचारा भविष्यन्ति युगक्षये ॥
akṣatriyāś ca rājāno viprāḥ śūdropajīvinaḥ śūdrāś ca brāhmaṇācārā bhaviṣyanti yugakṣaye //
श्रोत्रियाः काण्डपृष्ठाश् च निष्कर्माणि हवींषि च एकपङ्क्त्याम् अशिष्यन्ति युगान्ते मुनिसत्तमाः ॥
śrotriyāḥ kāṇḍapṛṣṭhāś ca niṣkarmāṇi havīṃṣi ca ekapaṅktyām aśiṣyanti yugānte munisattamāḥ //
अशिष्टवन्तो ऽर्थपरा नरा मद्यामिषप्रियाः मित्रभार्यां भजिष्यन्ति युगान्ते पुरुषाधमाः ॥
aśiṣṭavanto 'rthaparā narā madyāmiṣapriyāḥ mitrabhāryāṃ bhajiṣyanti yugānte puruṣādhamāḥ //
राजवृत्तिस्थिताश् चौरा राजानश् चौरशीलिनः भृत्या ह्य् अनिर्दिष्टभुजो भविष्यन्ति युगक्षये ॥
rājavṛttisthitāś caurā rājānaś cauraśīlinaḥ bhṛtyā hy anirdiṣṭabhujo bhaviṣyanti yugakṣaye //
धनानि श्लाघनीयानि सतां वृत्तम् अपूजितम् अकुत्सना च पतिते भविष्यति युगक्षये ॥
dhanāni ślāghanīyāni satāṃ vṛttam apūjitam akutsanā ca patite bhaviṣyati yugakṣaye //
प्रनष्टनासाः पुरुषा मुक्तकेशा विरूपिणः ऊनषोडशवर्षाश् च प्रसोष्यन्ति तथा स्त्रियः ॥
pranaṣṭanāsāḥ puruṣā muktakeśā virūpiṇaḥ ūnaṣoḍaśavarṣāś ca prasoṣyanti tathā striyaḥ //
अट्टशूला जनपदाः शिवशूलाश् चतुष्पथाः प्रमदाः केशशूलाश् च भविष्यन्ति युगक्षये ॥
aṭṭaśūlā janapadāḥ śivaśūlāś catuṣpathāḥ pramadāḥ keśaśūlāś ca bhaviṣyanti yugakṣaye //
सर्वे ब्रह्म वदिष्यन्ति द्विजा वाजसनेयिकाः शूद्राभा वादिनश् चैव ब्राह्मणाश् चान्त्यवासिनः ॥
sarve brahma vadiṣyanti dvijā vājasaneyikāḥ śūdrābhā vādinaś caiva brāhmaṇāś cāntyavāsinaḥ //
शुक्लदन्ता जिताक्षाश् च मुण्डाः काषायवाससः शूद्रा धर्मं वदिष्यन्ति शाठ्यबुद्ध्योपजीविनः ॥
śukladantā jitākṣāś ca muṇḍāḥ kāṣāyavāsasaḥ śūdrā dharmaṃ vadiṣyanti śāṭhyabuddhyopajīvinaḥ //
श्वापदप्रचुरत्वं च गवां चैव परिक्षयः साधूनां परिवृत्तिश् च विद्याद् अन्तगते युगे ॥
śvāpadapracuratvaṃ ca gavāṃ caiva parikṣayaḥ sādhūnāṃ parivṛttiś ca vidyād antagate yuge //
अन्त्या मध्ये निवत्स्यन्ति मध्याश् चान्तनिवासिनः निर्ह्रीकाश् च प्रजाः सर्वा नष्टास् तत्र युगक्षये ॥
antyā madhye nivatsyanti madhyāś cāntanivāsinaḥ nirhrīkāś ca prajāḥ sarvā naṣṭās tatra yugakṣaye //
तपोयज्ञफलानां च विक्रेतारो द्विजोत्तमाः ऋतवो विपरीताश् च भविष्यन्ति युगक्षये ॥
tapoyajñaphalānāṃ ca vikretāro dvijottamāḥ ṛtavo viparītāś ca bhaviṣyanti yugakṣaye //
तथा द्विहायना दम्याः कलौ लाङ्गलधारिणः चित्रवर्षी च पर्जन्यो युगे क्षीणे भविष्यति ॥
tathā dvihāyanā damyāḥ kalau lāṅgaladhāriṇaḥ citravarṣī ca parjanyo yuge kṣīṇe bhaviṣyati //
सर्वे शूरकुले जाताः क्षमानाथा भवन्ति हि यथा निम्नाः प्रजाः सर्वा भविष्यन्ति युगक्षये ॥
sarve śūrakule jātāḥ kṣamānāthā bhavanti hi yathā nimnāḥ prajāḥ sarvā bhaviṣyanti yugakṣaye //
पितृदेयानि दत्तानि भविष्यन्ति तथा सुताः न च धर्मं चरिष्यन्ति मानवा निर्गते युगे ॥
pitṛdeyāni dattāni bhaviṣyanti tathā sutāḥ na ca dharmaṃ cariṣyanti mānavā nirgate yuge //
ऊषरा बहुला भूमिः पन्थानस् तस्करावृताः सर्वे ... वाणिकाश् चैव भविष्यन्ति युगक्षये ॥
ūṣarā bahulā bhūmiḥ panthānas taskarāvṛtāḥ sarve ... vāṇikāś caiva bhaviṣyanti yugakṣaye //
पितृदायाददत्तानि विभजन्ति तथा सुताः हरणे यत्नवन्तो ऽपि लोभादिभिर् विरोधिनः ॥
pitṛdāyādadattāni vibhajanti tathā sutāḥ haraṇe yatnavanto 'pi lobhādibhir virodhinaḥ //
सौकुमार्ये तथा रूपे रत्ने चोपक्षयं गते भविष्यन्ति युगस्यान्ते नार्यः केशैर् अलंकृताः ॥
saukumārye tathā rūpe ratne copakṣayaṃ gate bhaviṣyanti yugasyānte nāryaḥ keśair alaṃkṛtāḥ //
निर्वीर्यस्य रतिस् तत्र गृहस्थस्य भविष्यति युगान्ते समनुप्राप्ते नान्या भार्यासमा रतिः ॥
nirvīryasya ratis tatra gṛhasthasya bhaviṣyati yugānte samanuprāpte nānyā bhāryāsamā ratiḥ //
कुशीलानार्यभूयिष्ठा वृथारूपसमन्विताः पुरुषाल्पं बहुस्त्रीकं तद् युगान्तस्य लक्षणम् ॥
kuśīlānāryabhūyiṣṭhā vṛthārūpasamanvitāḥ puruṣālpaṃ bahustrīkaṃ tad yugāntasya lakṣaṇam //
बहुयाचनको लोको न दास्यति परस्परम् राजचौराग्निदण्डादिक्षीणः क्षयम् उपैष्यति ॥
bahuyācanako loko na dāsyati parasparam rājacaurāgnidaṇḍādikṣīṇaḥ kṣayam upaiṣyati //
अफलानि च सस्यानि तरुणा वृद्धशीलिनः अशीलाः सुखिनो लोके भविष्यन्ति युगक्षये ॥
aphalāni ca sasyāni taruṇā vṛddhaśīlinaḥ aśīlāḥ sukhino loke bhaviṣyanti yugakṣaye //
वर्षासु परुषा वाता नीचाः शर्करवर्षिणः संदिग्धः परलोकश् च भविष्यति युगक्षये ॥
varṣāsu paruṣā vātā nīcāḥ śarkaravarṣiṇaḥ saṃdigdhaḥ paralokaś ca bhaviṣyati yugakṣaye //
वैश्या इव च राजन्या धनधान्योपजीविनः युगापक्रमणे पूर्वं भविष्यन्ति न बान्धवाः ॥
vaiśyā iva ca rājanyā dhanadhānyopajīvinaḥ yugāpakramaṇe pūrvaṃ bhaviṣyanti na bāndhavāḥ //
अप्रवृत्ताः प्रपश्यन्ति समयाः शपथास् तथा ऋणं सविनयभ्रंशं युगे क्षीणे भविष्यति ॥
apravṛttāḥ prapaśyanti samayāḥ śapathās tathā ṛṇaṃ savinayabhraṃśaṃ yuge kṣīṇe bhaviṣyati //
भविष्यत्य् अफलो हर्षः क्रोधश् च सफलो नृणाम् अजाश् चापि निरोत्स्यन्ति पयसो ऽर्थे युगक्षये ॥
bhaviṣyaty aphalo harṣaḥ krodhaś ca saphalo nṛṇām ajāś cāpi nirotsyanti payaso 'rthe yugakṣaye //
अशास्त्रविहितो यज्ञ एवम् एव भविष्यति अप्रमाणं करिष्यन्ति नराः पण्डितमानिनः ॥
aśāstravihito yajña evam eva bhaviṣyati apramāṇaṃ kariṣyanti narāḥ paṇḍitamāninaḥ //
शास्त्रोक्तस्याप्रवक्तारो भविष्यन्ति न संशयः सर्वः सर्वं विजानाति वृद्धान् अनुपसेव्य वै ॥
śāstroktasyāpravaktāro bhaviṣyanti na saṃśayaḥ sarvaḥ sarvaṃ vijānāti vṛddhān anupasevya vai //
न कश्चिद् अकविर् नाम युगान्ते समुपस्थिते नक्षत्राणि वियोगानि न कर्मस्था द्विजातयः ॥
na kaścid akavir nāma yugānte samupasthite nakṣatrāṇi viyogāni na karmasthā dvijātayaḥ //
चौरप्रायाश् च राजानो युगान्ते समुपस्थिते कुण्डीवृषा नैकृतिकाः सुरापा ब्रह्मवादिनः ॥
cauraprāyāś ca rājāno yugānte samupasthite kuṇḍīvṛṣā naikṛtikāḥ surāpā brahmavādinaḥ //
अश्वमेधेन यक्ष्यन्ते युगान्ते द्विजसत्तमाः याजयिष्यन्त्य् अयाज्यांस् तु तथाभक्ष्यस्य भक्षिणः ॥
aśvamedhena yakṣyante yugānte dvijasattamāḥ yājayiṣyanty ayājyāṃs tu tathābhakṣyasya bhakṣiṇaḥ //
ब्राह्मणा धनतृष्णार्ता युगान्ते समुपस्थिते भोःशब्दम् अभिधास्यन्ति न च कश्चित् पठिष्यति ॥
brāhmaṇā dhanatṛṣṇārtā yugānte samupasthite bhoḥśabdam abhidhāsyanti na ca kaścit paṭhiṣyati //
एकशङ्खास् तथा नार्यो गवेधुकपिनद्धकाः नक्षत्राणि विवर्णानि विपरिता दिशो दश ॥
ekaśaṅkhās tathā nāryo gavedhukapinaddhakāḥ nakṣatrāṇi vivarṇāni viparitā diśo daśa //
संध्यारागो विदग्धाङ्गो भविष्यति युगक्षये प्रेषयन्ति पितॄन् पुत्रा वधूः श्वश्रूः स्वकर्मसु ॥
saṃdhyārāgo vidagdhāṅgo bhaviṣyati yugakṣaye preṣayanti pitṝn putrā vadhūḥ śvaśrūḥ svakarmasu //
युगेष्व् एवं निवत्स्यन्ति प्रमदाश् च नरास् तथा अकृत्वाग्राणि भोक्ष्यन्ति द्विजाश् चैवाहुताग्नयः ॥
yugeṣv evaṃ nivatsyanti pramadāś ca narās tathā akṛtvāgrāṇi bhokṣyanti dvijāś caivāhutāgnayaḥ //
भिक्षां बलिम् अदत्त्वा च भोक्ष्यन्ति पुरुषाः स्वयम् वञ्चयित्वा पतीन् सुप्तान् गमिष्यन्ति स्त्रियो ऽन्यतः ॥
bhikṣāṃ balim adattvā ca bhokṣyanti puruṣāḥ svayam vañcayitvā patīn suptān gamiṣyanti striyo 'nyataḥ //
न व्याधितान् नाप्य् अरूपान् नोद्यतान् नाप्य् असूयकान् कृते न प्रतिकर्ता च युगे क्षीणे भविष्यति ॥
na vyādhitān nāpy arūpān nodyatān nāpy asūyakān kṛte na pratikartā ca yuge kṣīṇe bhaviṣyati //
एवं विलम्बिते धर्मे मानुषाः करपीडिताः कुत्र देशे निवत्स्यन्ति किमाहारविहारिणः ॥
evaṃ vilambite dharme mānuṣāḥ karapīḍitāḥ kutra deśe nivatsyanti kimāhāravihāriṇaḥ //
किंकर्माणः किमीहन्तः किंप्रमाणाः किमायुषः कां च काष्ठां समासाद्य प्रपत्स्यन्ति कृतं युगम् ॥
kiṃkarmāṇaḥ kimīhantaḥ kiṃpramāṇāḥ kimāyuṣaḥ kāṃ ca kāṣṭhāṃ samāsādya prapatsyanti kṛtaṃ yugam //
अत ऊर्ध्वं च्युते धर्मे गुणहीनाः प्रजास् तथा शीलव्यसनम् आसाद्य प्राप्स्यन्ति ह्रासम् आयुषः ॥
ata ūrdhvaṃ cyute dharme guṇahīnāḥ prajās tathā śīlavyasanam āsādya prāpsyanti hrāsam āyuṣaḥ //
आयुर्हान्या बलग्नानिर् बलग्नान्या विवर्णता वैवर्ण्याद् व्याधिसंपीडा निर्वेदो व्याधिपीडनात् ॥
āyurhānyā balagnānir balagnānyā vivarṇatā vaivarṇyād vyādhisaṃpīḍā nirvedo vyādhipīḍanāt //
निर्वेदाद् आत्मसंबोधः संबोधाद् धर्मशीलता एवं गत्वा परां काष्ठां प्रपत्स्यन्ति कृतं युगम् ॥
nirvedād ātmasaṃbodhaḥ saṃbodhād dharmaśīlatā evaṃ gatvā parāṃ kāṣṭhāṃ prapatsyanti kṛtaṃ yugam //
उद्देशतो धर्मशीलाः केचिन् मध्यस्थतां गताः किंधर्मशीलाः केचित् तु केचिद् अत्र कुतूहलाः ॥
uddeśato dharmaśīlāḥ kecin madhyasthatāṃ gatāḥ kiṃdharmaśīlāḥ kecit tu kecid atra kutūhalāḥ //
प्रत्यक्षम् अनुमानं च प्रमाणम् इति निश्चिताः अप्रमाणं करिष्यन्ति सर्वम् इत्य् अपरे जनाः ॥
pratyakṣam anumānaṃ ca pramāṇam iti niścitāḥ apramāṇaṃ kariṣyanti sarvam ity apare janāḥ //
नास्तिक्यपरताश् चापि केचिद् धर्मविलोपकाः भविष्यन्ति नरा मूढा द्विजाः पण्डितमानिनः ॥
nāstikyaparatāś cāpi kecid dharmavilopakāḥ bhaviṣyanti narā mūḍhā dvijāḥ paṇḍitamāninaḥ //
तदात्वमात्रश्रद्धेया शास्त्रज्ञानबहिष्कृताः दाम्भिकास् ते भविष्यन्ति नरा ज्ञानविलोपिताः ॥
tadātvamātraśraddheyā śāstrajñānabahiṣkṛtāḥ dāmbhikās te bhaviṣyanti narā jñānavilopitāḥ //
तथा विलुलिते धर्मे जनाः श्रेष्ठपुरस्कृताः शुभान् समाचरिष्यन्ति दानशीलपरायणाः ॥
tathā vilulite dharme janāḥ śreṣṭhapuraskṛtāḥ śubhān samācariṣyanti dānaśīlaparāyaṇāḥ //
सर्वभक्षाः स्वयंगुप्ता निर्घृणा निरपत्रपाः भविष्यन्ति तदा लोके तत् कषायस्य लक्षणम् ॥
sarvabhakṣāḥ svayaṃguptā nirghṛṇā nirapatrapāḥ bhaviṣyanti tadā loke tat kaṣāyasya lakṣaṇam //
कषायोपप्लवे काले ज्ञाननिष्ठाप्रणाशने सिद्धिम् अल्पेन कालेन प्राप्स्यन्ति निरुपस्कृताः ॥
kaṣāyopaplave kāle jñānaniṣṭhāpraṇāśane siddhim alpena kālena prāpsyanti nirupaskṛtāḥ //
विप्राणां शाश्वतीं वृत्तिं यदा वर्णावरे जनाः संश्रयिष्यन्ति भो विप्रास् तत् कषायस्य लक्षणम् ॥
viprāṇāṃ śāśvatīṃ vṛttiṃ yadā varṇāvare janāḥ saṃśrayiṣyanti bho viprās tat kaṣāyasya lakṣaṇam //
महायुद्धं महावर्षं महावातं महातपः भविष्यति युगे क्षीणे तत् कषायस्य लक्षणम् ॥
mahāyuddhaṃ mahāvarṣaṃ mahāvātaṃ mahātapaḥ bhaviṣyati yuge kṣīṇe tat kaṣāyasya lakṣaṇam //
विप्ररूपेण यक्षांसि राजानः कर्णवेदिनः पृथिवीम् उपभोक्ष्यन्ति युगान्ते समुपस्थिते ॥
viprarūpeṇa yakṣāṃsi rājānaḥ karṇavedinaḥ pṛthivīm upabhokṣyanti yugānte samupasthite //
निःस्वाध्यायवषट्काराः कुनेतारो ऽभिमानिनः क्रव्यादा ब्रह्मरूपेण सर्वभक्ष्या वृथाव्रताः ॥
niḥsvādhyāyavaṣaṭkārāḥ kunetāro 'bhimāninaḥ kravyādā brahmarūpeṇa sarvabhakṣyā vṛthāvratāḥ //
मूर्खाश् चार्थपरा लुब्धाः क्षुद्राः क्षुद्रपरिच्छदाः व्यवहारोपवृत्ताश् च च्युता धर्माश् च शाश्वतात् ॥
mūrkhāś cārthaparā lubdhāḥ kṣudrāḥ kṣudraparicchadāḥ vyavahāropavṛttāś ca cyutā dharmāś ca śāśvatāt //
हर्तारः पररत्नानां परदारप्रधर्षकाः कामात्मानो दुरात्मानः सोपधाः प्रियसाहसाः ॥
hartāraḥ pararatnānāṃ paradārapradharṣakāḥ kāmātmāno durātmānaḥ sopadhāḥ priyasāhasāḥ //
तेषु प्रभवमाणेषु जनेष्व् अपि च सर्वशः अभाविनो भविष्यन्ति मुनयो बहुरूपिणः ॥
teṣu prabhavamāṇeṣu janeṣv api ca sarvaśaḥ abhāvino bhaviṣyanti munayo bahurūpiṇaḥ //
कलौ युगे समुत्पन्नाः प्रधानपुरुषाश् च ये कथायोगेन तान् सर्वान् पूजयिष्यन्ति मानवाः ॥
kalau yuge samutpannāḥ pradhānapuruṣāś ca ye kathāyogena tān sarvān pūjayiṣyanti mānavāḥ //
सस्यचौरा भविष्यन्ति तथा चैलापहारिणः भोक्ष्यभोज्यहराश् चैव करण्डानां च हारिणः ॥
sasyacaurā bhaviṣyanti tathā cailāpahāriṇaḥ bhokṣyabhojyaharāś caiva karaṇḍānāṃ ca hāriṇaḥ //
चौराश् चौरस्य हर्तारो हन्ता हन्तुर् भविष्यति चौरैश् चौरक्षये चापि कृते क्षेमं भविष्यति ॥
caurāś caurasya hartāro hantā hantur bhaviṣyati cauraiś caurakṣaye cāpi kṛte kṣemaṃ bhaviṣyati //
निःसारे क्षुभिते काले निष्क्रिये संव्यवस्थिते नरा वनं श्रयिष्यन्ति करभारप्रपीडिताः ॥
niḥsāre kṣubhite kāle niṣkriye saṃvyavasthite narā vanaṃ śrayiṣyanti karabhāraprapīḍitāḥ //
यज्ञकर्मण्य् उपरते रक्षांसि श्वापदानि च कीटमूषिकसर्पाश् च धर्षयिष्यन्ति मानवान् ॥
yajñakarmaṇy uparate rakṣāṃsi śvāpadāni ca kīṭamūṣikasarpāś ca dharṣayiṣyanti mānavān //
क्षेमं सुभिक्षम् आरोग्यं सामग्र्यं चैव बन्धुषु उद्देशेषु नराः श्रेष्ठा भविष्यन्ति युगक्षये ॥
kṣemaṃ subhikṣam ārogyaṃ sāmagryaṃ caiva bandhuṣu uddeśeṣu narāḥ śreṣṭhā bhaviṣyanti yugakṣaye //
स्वयंपालाः स्वयं चौराः प्लवसंभारसंभृताः मण्डलैः संभविष्यन्ति देशे देशे पृथक् पृथक् ॥
svayaṃpālāḥ svayaṃ caurāḥ plavasaṃbhārasaṃbhṛtāḥ maṇḍalaiḥ saṃbhaviṣyanti deśe deśe pṛthak pṛthak //
स्वदेशेभ्यः परिभ्रष्टा निःसाराः सह बन्धुभिः नराः सर्वे भविष्यन्ति तदा कालपरिक्षयात् ॥
svadeśebhyaḥ paribhraṣṭā niḥsārāḥ saha bandhubhiḥ narāḥ sarve bhaviṣyanti tadā kālaparikṣayāt //
ततः सर्वे समादाय कुमारान् प्रद्रुता भयात् कौशिकीं संतरिष्यन्ति नराः क्षुद्भयपीडिताः ॥
tataḥ sarve samādāya kumārān pradrutā bhayāt kauśikīṃ saṃtariṣyanti narāḥ kṣudbhayapīḍitāḥ //
अङ्गान् वङ्गान् कलिङ्गांश् च काश्मीरान् अथ कोशलान् ऋषिकान्तगिरिद्रोणीः संश्रयिष्यन्ति मानवाः ॥
aṅgān vaṅgān kaliṅgāṃś ca kāśmīrān atha kośalān ṛṣikāntagiridroṇīḥ saṃśrayiṣyanti mānavāḥ //
कृत्स्नं च हिमवत्पार्श्वं कूलं च लवणाम्भसः विविधं जीर्णपत्त्रं च वल्कलान्य् अजिनानि च ॥
kṛtsnaṃ ca himavatpārśvaṃ kūlaṃ ca lavaṇāmbhasaḥ vividhaṃ jīrṇapattraṃ ca valkalāny ajināni ca //
स्वयं कृत्वा निवत्स्यन्ति तस्मिन् भूते युगक्षये अरण्येषु च वत्स्यन्ति नरा म्लेच्छगणैः सह ॥
svayaṃ kṛtvā nivatsyanti tasmin bhūte yugakṣaye araṇyeṣu ca vatsyanti narā mlecchagaṇaiḥ saha //
नैव शून्या नवारण्या भविष्यति वसुंधरा अगोप्तारश् च गोप्तारो भविष्यन्ति नराधिपाः ॥
naiva śūnyā navāraṇyā bhaviṣyati vasuṃdharā agoptāraś ca goptāro bhaviṣyanti narādhipāḥ //
मृगैर् मत्स्यैर् विहंगैश् च श्वापदैः सर्पकीटकैः मधुशाकफलैर् मूलैर् वर्तयिष्यन्ति मानवाः ॥
mṛgair matsyair vihaṃgaiś ca śvāpadaiḥ sarpakīṭakaiḥ madhuśākaphalair mūlair vartayiṣyanti mānavāḥ //
शीर्णपर्णफलाहारा वल्कलान्य् अजिनानि च स्वयं कृत्वा निवत्स्यन्ति यथा मुनिजनस् तथा ॥
śīrṇaparṇaphalāhārā valkalāny ajināni ca svayaṃ kṛtvā nivatsyanti yathā munijanas tathā //
बीजानाम् अकृतस्नेहा आहताः काष्ठशङ्कुभिः अजैडकं खरोष्ट्रं च पालयिष्यन्ति नित्यशः ॥
bījānām akṛtasnehā āhatāḥ kāṣṭhaśaṅkubhiḥ ajaiḍakaṃ kharoṣṭraṃ ca pālayiṣyanti nityaśaḥ //
नदीस्रोतांसि रोत्स्यन्ति तोयार्थं कूलम् आश्रिताः पक्वान्नव्यवहारेण विपणन्तः परस्परम् ॥
nadīsrotāṃsi rotsyanti toyārthaṃ kūlam āśritāḥ pakvānnavyavahāreṇa vipaṇantaḥ parasparam //
तनूरुहैर् यथाजातैः समलान्तरसंभृतैः बह्वपत्याः प्रजाहीनाः कुलशीलविवर्जिताः ॥
tanūruhair yathājātaiḥ samalāntarasaṃbhṛtaiḥ bahvapatyāḥ prajāhīnāḥ kulaśīlavivarjitāḥ //
एवं भविष्यन्ति तदा नराश् चाधर्मजीविनः हीना हीनं तथा धर्मं प्रजा समनुवत्स्यति ॥
evaṃ bhaviṣyanti tadā narāś cādharmajīvinaḥ hīnā hīnaṃ tathā dharmaṃ prajā samanuvatsyati //
आयुस् तत्र च मर्त्यानां परं त्रिंशद् भविष्यति दुर्बला विषयग्लाना जराशोकैर् अभिप्लुताः ॥
āyus tatra ca martyānāṃ paraṃ triṃśad bhaviṣyati durbalā viṣayaglānā jarāśokair abhiplutāḥ //
भविष्यन्ति तदा तेषां रोगैर् इन्द्रियसंक्षयः आयुःप्रत्ययसंरोधाद् विषयाद् उपरंस्यते ॥
bhaviṣyanti tadā teṣāṃ rogair indriyasaṃkṣayaḥ āyuḥpratyayasaṃrodhād viṣayād uparaṃsyate //
शुश्रूषवो भविष्यन्ति साधूनां दर्शने रताः सत्यं च प्रतिपत्स्यन्ति व्यवहारोपसंक्षयात् ॥
śuśrūṣavo bhaviṣyanti sādhūnāṃ darśane ratāḥ satyaṃ ca pratipatsyanti vyavahāropasaṃkṣayāt //
भविष्यन्ति च कामानाम् अलाभाद् धर्मशीलिनः करिष्यन्ति च संस्कारं स्वयं च क्षयपीडिताः ॥
bhaviṣyanti ca kāmānām alābhād dharmaśīlinaḥ kariṣyanti ca saṃskāraṃ svayaṃ ca kṣayapīḍitāḥ //
एवं शुश्रूषवो दाने सत्ये प्राण्यभिरक्षणे ततः पादप्रवृत्ते तु धर्मे श्रेयो निपत्स्यते ॥
evaṃ śuśrūṣavo dāne satye prāṇyabhirakṣaṇe tataḥ pādapravṛtte tu dharme śreyo nipatsyate //
तेषां लब्धानुमानानां गुणेषु परिवर्तताम् स्वादु किं त्व् इति विज्ञाय धर्म एव च दृश्यते ॥
teṣāṃ labdhānumānānāṃ guṇeṣu parivartatām svādu kiṃ tv iti vijñāya dharma eva ca dṛśyate //
यथा हानिक्रमं प्राप्तास् तथा ऋद्धिक्रमं गताः प्रगृहीते ततो धर्मे प्रपश्यन्ति कृतं युगम् ॥
yathā hānikramaṃ prāptās tathā ṛddhikramaṃ gatāḥ pragṛhīte tato dharme prapaśyanti kṛtaṃ yugam //
साधुवृत्तिः कृतयुगे कषाये हानिर् उच्यते एक एव तु कालो ऽयं हीनवर्णो यथा शशी ॥
sādhuvṛttiḥ kṛtayuge kaṣāye hānir ucyate eka eva tu kālo 'yaṃ hīnavarṇo yathā śaśī //
छन्नश् च तमसा सोमो यथा कलियुगं तथा मुक्तश् च तमसा सोम एवं कृतयुगं च तत् ॥
channaś ca tamasā somo yathā kaliyugaṃ tathā muktaś ca tamasā soma evaṃ kṛtayugaṃ ca tat //
अर्थवादः परं ब्रह्म वेदार्थ इति तं विदुः अविविक्तम् अविज्ञातं दायाद्यम् इह धार्यते ॥
arthavādaḥ paraṃ brahma vedārtha iti taṃ viduḥ aviviktam avijñātaṃ dāyādyam iha dhāryate //
इष्टवादस् तपो नाम तपो हि स्थविरीकृतः गुणैः कर्माभिनिर्वृत्तिर् गुणाः शुध्यन्ति कर्मणा ॥
iṣṭavādas tapo nāma tapo hi sthavirīkṛtaḥ guṇaiḥ karmābhinirvṛttir guṇāḥ śudhyanti karmaṇā //
आशीस् तु पुरुषं दृष्ट्वा देशकालानुवर्तिनी युगे युगे यथाकालम् ऋषिभिः समुदाहृता ॥
āśīs tu puruṣaṃ dṛṣṭvā deśakālānuvartinī yuge yuge yathākālam ṛṣibhiḥ samudāhṛtā //
धर्मार्थकाममोक्षाणां देवानां च प्रतिक्रिया आशिषश् च शिवाः पुण्यास् तथैवायुर् युगे युगे ॥
dharmārthakāmamokṣāṇāṃ devānāṃ ca pratikriyā āśiṣaś ca śivāḥ puṇyās tathaivāyur yuge yuge //
तथा युगानां परिवर्तनानि चिरप्रवृत्तानि विधिस्वभावात् क्षणं न संतिष्ठति जीवलोकः क्षयोदयाभ्यां परिवर्तमानः
tathā yugānāṃ parivartanāni cirapravṛttāni vidhisvabhāvāt kṣaṇaṃ na saṃtiṣṭhati jīvalokaḥ kṣayodayābhyāṃ parivartamānaḥ