Living Bliss — Awakening Inner Bliss
Hindu Digital Library
ॐ श्री गुरुभ्यो नमःॐ श्री परमात्मने नमः
Brahma Purāṇa

Chapter 31

ब्रह्मपुराणम्

BrP_31.1

आदित्यमूलम् अखिलं त्रैलोक्यं मुनिसत्तमाः भवत्य् अस्माज् जगत् सर्वं सदेवासुरमानुषम् ॥

ādityamūlam akhilaṃ trailokyaṃ munisattamāḥ bhavaty asmāj jagat sarvaṃ sadevāsuramānuṣam //

BrP_31.2

रुद्रोपेन्द्रमहेन्द्राणां विप्रेन्द्रत्रिदिवौकसाम् महाद्युतिमतां चैव तेजो ऽयं सार्वलौकिकम् ॥

rudropendramahendrāṇāṃ viprendratridivaukasām mahādyutimatāṃ caiva tejo 'yaṃ sārvalaukikam //

BrP_31.3

सर्वात्मा सर्वलोकेशो देवदेवः प्रजापतिः सूर्य एव त्रिलोकस्य मूलं परमदैवतम् ॥

sarvātmā sarvalokeśo devadevaḥ prajāpatiḥ sūrya eva trilokasya mūlaṃ paramadaivatam //

BrP_31.4

अग्नौ प्रास्ताहुतिः सम्यग् आदित्यम् उपतिष्ठते आदित्याज् जायते वृष्टिर् वृष्टेर् अन्नं ततः प्रजाः ॥

agnau prāstāhutiḥ samyag ādityam upatiṣṭhate ādityāj jāyate vṛṣṭir vṛṣṭer annaṃ tataḥ prajāḥ //

BrP_31.5

सूर्यात् प्रसूयते सर्वं तत्र चैव प्रलीयते भावाभावौ हि लोकानाम् आदित्यान् निःसृतौ पुरा ॥

sūryāt prasūyate sarvaṃ tatra caiva pralīyate bhāvābhāvau hi lokānām ādityān niḥsṛtau purā //

BrP_31.6

एतत् तु ध्यानिनां ध्यानं मोक्षश् चाप्य् एष मोक्षिणाम् तत्र गच्छन्ति निर्वाणं जायन्ते ऽस्मात् पुनः पुनः ॥

etat tu dhyānināṃ dhyānaṃ mokṣaś cāpy eṣa mokṣiṇām tatra gacchanti nirvāṇaṃ jāyante 'smāt punaḥ punaḥ //

BrP_31.7

क्षणा मुहूर्ता दिवसा निशा पक्षाश् च नित्यशः मासाः संवत्सराश् चैव ऋतवश् च युगानि च ॥

kṣaṇā muhūrtā divasā niśā pakṣāś ca nityaśaḥ māsāḥ saṃvatsarāś caiva ṛtavaś ca yugāni ca //

BrP_31.8

अथादित्याद् ऋते ह्य् एषां कालसंख्या न विद्यते कालाद् ऋते न नियमो नाग्नौ विहरणक्रिया ॥

athādityād ṛte hy eṣāṃ kālasaṃkhyā na vidyate kālād ṛte na niyamo nāgnau viharaṇakriyā //

BrP_31.9

ऋतूनाम् अविभागश् च ततः पुष्पफलं कुतः कुतो वै सस्यनिष्पत्तिस् तृणौषधिगणः कुतः ॥

ṛtūnām avibhāgaś ca tataḥ puṣpaphalaṃ kutaḥ kuto vai sasyaniṣpattis tṛṇauṣadhigaṇaḥ kutaḥ //

BrP_31.10

अभावो व्यवहाराणां जन्तूनां दिवि चेह च जगत्प्रभावाद् विशते भास्कराद् वारितस्करात् ॥

abhāvo vyavahārāṇāṃ jantūnāṃ divi ceha ca jagatprabhāvād viśate bhāskarād vāritaskarāt //

BrP_31.11

नावृष्ट्या तपते सूर्यो नावृष्ट्या परिशुष्यति नावृष्ट्या परिधिं धत्ते वारिणा दीप्यते रविः ॥

nāvṛṣṭyā tapate sūryo nāvṛṣṭyā pariśuṣyati nāvṛṣṭyā paridhiṃ dhatte vāriṇā dīpyate raviḥ //

BrP_31.12

वसन्ते कपिलः सूर्यो ग्रीष्मे काञ्चनसंनिभः श्वेतो वर्षासु वर्णेन पाण्डुः शरदि भास्करः ॥

vasante kapilaḥ sūryo grīṣme kāñcanasaṃnibhaḥ śveto varṣāsu varṇena pāṇḍuḥ śaradi bhāskaraḥ //

BrP_31.13

हेमन्ते ताम्रवर्णाभः शिशिरे लोहितो रविः इति वर्णाः समाख्याताः सूर्यस्य ऋतुसंभवाः ॥

hemante tāmravarṇābhaḥ śiśire lohito raviḥ iti varṇāḥ samākhyātāḥ sūryasya ṛtusaṃbhavāḥ //

BrP_31.14

ऋतुस्वभाववर्णैश् च सूर्यः क्षेमसुभिक्षकृत् अथादित्यस्य नामानि सामान्यानि द्विजोत्तमाः ॥

ṛtusvabhāvavarṇaiś ca sūryaḥ kṣemasubhikṣakṛt athādityasya nāmāni sāmānyāni dvijottamāḥ //

BrP_31.15

द्वादशैव पृथक्त्वेन तानि वक्ष्याम्य् अशेषतः आदित्यः सविता सूर्यो मिहिरो ऽर्कः प्रभाकरः ॥

dvādaśaiva pṛthaktvena tāni vakṣyāmy aśeṣataḥ ādityaḥ savitā sūryo mihiro 'rkaḥ prabhākaraḥ //

BrP_31.16

मार्तण्डो भास्करो भानुश् चित्रभानुर् दिवाकरः रविर् द्वादशभिस् तेषां ज्ञेयः सामान्यनामभिः ॥

mārtaṇḍo bhāskaro bhānuś citrabhānur divākaraḥ ravir dvādaśabhis teṣāṃ jñeyaḥ sāmānyanāmabhiḥ //

BrP_31.17

विष्णुर् धाता भगः पूषा मित्रेन्द्रौ वरुणो ऽर्यमा विवस्वान् अंशुमांस् त्वष्टा पर्जन्यो द्वादशः स्मृतः ॥

viṣṇur dhātā bhagaḥ pūṣā mitrendrau varuṇo 'ryamā vivasvān aṃśumāṃs tvaṣṭā parjanyo dvādaśaḥ smṛtaḥ //

BrP_31.18

इत्य् एते द्वादशादित्याः पृथक्त्वेन व्यवस्थिताः उत्तिष्ठन्ति सदा ह्य् एते मासैर् द्वादशभिः क्रमात् ॥

ity ete dvādaśādityāḥ pṛthaktvena vyavasthitāḥ uttiṣṭhanti sadā hy ete māsair dvādaśabhiḥ kramāt //

BrP_31.19

विष्णुस् तपति चैत्रे तु वैशाखे चार्यमा तथा विवस्वाञ् ज्येष्ठमासे तु आषाढे चांशुमान् स्मृतः ॥

viṣṇus tapati caitre tu vaiśākhe cāryamā tathā vivasvāñ jyeṣṭhamāse tu āṣāḍhe cāṃśumān smṛtaḥ //

BrP_31.20

पर्जन्यः श्रावणे मासि वरुणः प्रौष्ठसंज्ञके इन्द्र आश्वयुजे मासि धाता तपति कार्त्तिके ॥

parjanyaḥ śrāvaṇe māsi varuṇaḥ prauṣṭhasaṃjñake indra āśvayuje māsi dhātā tapati kārttike //

BrP_31.21

मार्गशीर्षे तथा मित्रः पौषे पूषा दिवाकरः माघे भगस् तु विज्ञेयस् त्वष्टा तपति फाल्गुने ॥

mārgaśīrṣe tathā mitraḥ pauṣe pūṣā divākaraḥ māghe bhagas tu vijñeyas tvaṣṭā tapati phālgune //

BrP_31.22

शतैर् द्वादशभिर् विष्णू रश्मिभिर् दीप्यते सदा दीप्यते गोसहस्रेण शतैश् च त्रिभिर् अर्यमा ॥

śatair dvādaśabhir viṣṇū raśmibhir dīpyate sadā dīpyate gosahasreṇa śataiś ca tribhir aryamā //

BrP_31.23

द्विःसप्तकैर् विवस्वांस् तु अंशुमान् पञ्चभिस् त्रिभिः विवस्वान् इव पर्जन्यो वरुणश् चार्यमा तथा ॥

dviḥsaptakair vivasvāṃs tu aṃśumān pañcabhis tribhiḥ vivasvān iva parjanyo varuṇaś cāryamā tathā //

BrP_31.24

मित्रवद् भगवांस् त्वष्टा सहस्रेण शतेन च इन्द्रस् तु द्विगुणैः षड्भिर् धातैकादशभिः शतैः ॥

mitravad bhagavāṃs tvaṣṭā sahasreṇa śatena ca indras tu dviguṇaiḥ ṣaḍbhir dhātaikādaśabhiḥ śataiḥ //

BrP_31.25

सहस्रेण तु मित्रो वै पूषा तु नवभिः शतैः उत्तरोपक्रमे ऽर्कस्य वर्धन्ते रश्मयस् तथा ॥

sahasreṇa tu mitro vai pūṣā tu navabhiḥ śataiḥ uttaropakrame 'rkasya vardhante raśmayas tathā //

BrP_31.26

दक्षिणोपक्रमे भूयो ह्रसन्ते सूर्यरश्मयः एवं रश्मिसहस्रं तु सूर्यलोकाद् अनुग्रहम् ॥

dakṣiṇopakrame bhūyo hrasante sūryaraśmayaḥ evaṃ raśmisahasraṃ tu sūryalokād anugraham //

BrP_31.27

एवं नाम्नां चतुर्विंशद् एक एषां प्रकीर्तितः विस्तरेण सहस्रं तु पुनर् अन्यत् प्रकीर्तितम् ॥

evaṃ nāmnāṃ caturviṃśad eka eṣāṃ prakīrtitaḥ vistareṇa sahasraṃ tu punar anyat prakīrtitam //

BrP_31.28

ये तन्नामसहस्रेण स्तुवन्त्य् अर्कं प्रजापते तेषां भवति किं पुण्यं गतिश् च परमेश्वर ॥

ye tannāmasahasreṇa stuvanty arkaṃ prajāpate teṣāṃ bhavati kiṃ puṇyaṃ gatiś ca parameśvara //

BrP_31.29

शृणुध्वं मुनिशार्दूलाः सारभूतं सनातनम् अलं नामसहस्रेण पठन्न् एवं स्तवं शुभम् ॥

śṛṇudhvaṃ muniśārdūlāḥ sārabhūtaṃ sanātanam alaṃ nāmasahasreṇa paṭhann evaṃ stavaṃ śubham //

BrP_31.30

यानि नामानि गुह्यानि पवित्राणि शुभानि च तानि वः कीर्तयिष्यामि शृणुध्वं भास्करस्य वै ॥

yāni nāmāni guhyāni pavitrāṇi śubhāni ca tāni vaḥ kīrtayiṣyāmi śṛṇudhvaṃ bhāskarasya vai //

BrP_31.31

विकर्तनो विवस्वांश् च मार्तण्डो भास्करो रविः लोकप्रकाशकः श्रीमांल् लोकचक्षुर् महेश्वरः ॥

vikartano vivasvāṃś ca mārtaṇḍo bhāskaro raviḥ lokaprakāśakaḥ śrīmāṃl lokacakṣur maheśvaraḥ //

BrP_31.32

लोकसाक्षी त्रिलोकेशः कर्ता हर्ता तमिस्रहा तपनस् तापनश् चैव शुचिः सप्ताश्ववाहनः ॥

lokasākṣī trilokeśaḥ kartā hartā tamisrahā tapanas tāpanaś caiva śuciḥ saptāśvavāhanaḥ //

BrP_31.33

गभस्तिहस्तो ब्रह्मा च सर्वदेवनमस्कृतः एकविंशति इत्य् एष स्तव इष्टः सदा रवेः ॥

gabhastihasto brahmā ca sarvadevanamaskṛtaḥ ekaviṃśati ity eṣa stava iṣṭaḥ sadā raveḥ //

BrP_31.34

शरीरारोग्यदश् चैव धनवृद्धियशस्करः स्तवराज इति ख्यातस् त्रिषु लोकेषु विश्रुतः ॥

śarīrārogyadaś caiva dhanavṛddhiyaśaskaraḥ stavarāja iti khyātas triṣu lokeṣu viśrutaḥ //

BrP_31.35

य एतेन द्विजश्रेष्ठा द्विसंध्ये ऽस्तमनोदये स्तौति सूर्यं शुचिर् भूत्वा सर्वपापैः प्रमुच्यते ॥

ya etena dvijaśreṣṭhā dvisaṃdhye 'stamanodaye stauti sūryaṃ śucir bhūtvā sarvapāpaiḥ pramucyate //

BrP_31.36

मानसं वाचिकं वापि देहजं कर्मजं तथा एकजप्येन तत् सर्वं नश्यत्य् अर्कस्य संनिधौ ॥

mānasaṃ vācikaṃ vāpi dehajaṃ karmajaṃ tathā ekajapyena tat sarvaṃ naśyaty arkasya saṃnidhau //

BrP_31.37

एकजप्यश् च होमश् च संध्योपासनम् एव च धूपमन्त्रार्घ्यमन्त्रश् च बलिमन्त्रस् तथैव च ॥

ekajapyaś ca homaś ca saṃdhyopāsanam eva ca dhūpamantrārghyamantraś ca balimantras tathaiva ca //

BrP_31.38

अन्नप्रदाने दाने च प्रणिपाते प्रदक्षिणे पूजितो ऽयं महामन्त्रः सर्वपापहरः शुभः ॥

annapradāne dāne ca praṇipāte pradakṣiṇe pūjito 'yaṃ mahāmantraḥ sarvapāpaharaḥ śubhaḥ //

BrP_31.39

तस्माद् यूयं प्रयत्नेन स्तवेनानेन वै द्विजाः स्तुवीध्वं वरदं देवं सर्वकामफलप्रदम् ॥

tasmād yūyaṃ prayatnena stavenānena vai dvijāḥ stuvīdhvaṃ varadaṃ devaṃ sarvakāmaphalapradam //

Edition, source and reuse
Edition
Tübingen Purāṇa Project electronic text, chapters 1–246. Printed edition not identified in the GRETIL header.
Electronic text
Peter Schreiner and Renate Söhnen-Thieme · GRETIL, SUB Göttingen · 2020-07-31
Review status
Source imported; scholarly proofreading pending

The IAST Sanskrit is preserved from the source. Devanāgarī is generated from IAST and awaits proofreading. Source variants and edition notes are shown separately. Unusual numbering and repeated source lines are retained.

TEI chapter extraction, regularized readings, whitespace normalization, reference labels and mechanical IAST-to-Devanāgarī conversion. Original XML preserved. No translation or commentary added.

This text and our script conversion are available under CC BY-NC-SA 4.0, including attribution, noncommercial use and share-alike requirements. This licence applies to the text, independently of the site design.

Hindu Digital Library
ॐ श्री गुरुभ्यो नमःॐ श्री परमात्मने नमः