117 ॥ इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यभागे तृतीय उपोद्धातपादे श्राद्धकल्पे ऽशौचविधिर्नाम चतुर्दशो ऽध्योयः ॥ 14॥ ऋषय ऊचुः अहो धन्यस्त्वया सूत श्राद्धकल्पः प्रकीर्तितः । श्रुता नः श्राद्धकल्पास्तु ऋषिभिर्ये प्रकीर्त्तिताः
117 // iti śrībrahmāṇḍe mahāpurāṇe vāyuprokte madhyabhāge tṛtīya upoddhātapāde śrāddhakalpe 'śaucavidhirnāma caturdaśo 'dhyoyaḥ // 14// ṛṣaya ūcuḥ aho dhanyastvayā sūta śrāddhakalpaḥ prakīrtitaḥ / śrutā naḥ śrāddhakalpāstu ṛṣibhirye prakīrttitāḥ
1 ॥ अतीव विस्तरो ह्यस्य विशेषेण तु कीर्त्तितः । देवाशेषं महाप्राज्ञ ऋषेस्तस्य मतं यथा
1 // atīva vistaro hyasya viśeṣeṇa tu kīrttitaḥ / devāśeṣaṃ mahāprājña ṛṣestasya mataṃ yathā
2 ॥ सूत उवाच कीर्त्तयिष्यामि वो विप्रा ऋषेस्तस्य मतं तु यत् । श्राद्धं प्रति महाभागस्तन्मे श्रुणुत विस्तरात्
2 // sūta uvāca kīrttayiṣyāmi vo viprā ṛṣestasya mataṃ tu yat / śrāddhaṃ prati mahābhāgastanme śruṇuta vistarāt
3 ॥ उक्तं श्राद्धंमया पूर्वं विधिश्च श्राद्धकर्मणि । परिशिष्टं प्रवक्ष्यामि ब्रह्मणानां परिक्षणम्
3 // uktaṃ śrāddhaṃmayā pūrvaṃ vidhiśca śrāddhakarmaṇi / pariśiṣṭaṃ pravakṣyāmi brahmaṇānāṃ parikṣaṇam
4 ॥ न मीमांस्याः सदा विप्राः पवित्रंह्येतदुत्तमम् । दैवे पित्र्ये च नियतं श्रूयते वै परीक्षणम्
4 // na mīmāṃsyāḥ sadā viprāḥ pavitraṃhyetaduttamam / daive pitrye ca niyataṃ śrūyate vai parīkṣaṇam
5 ॥ यस्मिन्दोषाः प्रदृश्येरम्स हि कार्येषु वर्जितः । जानीयाद्वापि संवासाद्वर्जयेत्तं प्रयत्नतः
5 // yasmindoṣāḥ pradṛśyeramsa hi kāryeṣu varjitaḥ / jānīyādvāpi saṃvāsādvarjayettaṃ prayatnataḥ
6 ॥ अविज्ञातं द्विजं श्राद्धे न परीक्षेत पण्डितः । सिद्धा हि विप्ररूपेण चरन्ति पृथिवीमिमाम्
6 // avijñātaṃ dvijaṃ śrāddhe na parīkṣeta paṇḍitaḥ / siddhā hi viprarūpeṇa caranti pṛthivīmimām
7 ॥ तस्मादतिथिमायान्तमभिगच्छेत्कृताञ्जलिः । पूजयेच्चार्घ्यपाद्याभ्यां तथाभ्यञ्जनभोजनैः
7 // tasmādatithimāyāntamabhigacchetkṛtāñjaliḥ / pūjayeccārghyapādyābhyāṃ tathābhyañjanabhojanaiḥ
8 ॥ उर्वी सागरपर्यन्तां देवा योगेश्वरः सदा । नानारूपैश्चरन्त्येते प्रजा धर्मेण योजयन्
8 // urvī sāgaraparyantāṃ devā yogeśvaraḥ sadā / nānārūpaiścarantyete prajā dharmeṇa yojayan
9 ॥ तस्माद्दद्यात्सदा दान्तः समभ्यार्च्यातिथिं नरः । व्यञ्जनानि तु वक्ष्यामि फलं तेषां तथैव च
9 // tasmāddadyātsadā dāntaḥ samabhyārcyātithiṃ naraḥ / vyañjanāni tu vakṣyāmi phalaṃ teṣāṃ tathaiva ca
10 ॥ अग्निष्टोमं पयसा प्राप्नुयाद्वै फलं तथोक्थस्य च पायसेन । सषोडशी सत्रफलं घृतेन मध्वातिरात्रस्य फलं तथैव
10 // agniṣṭomaṃ payasā prāpnuyādvai phalaṃ tathokthasya ca pāyasena / saṣoḍaśī satraphalaṃ ghṛtena madhvātirātrasya phalaṃ tathaiva
11 ॥ तथाप्नुयाच्छ्रद्दधा नो नरो वै सर्वैः कामैर्भोजयेद्यस्तु विप्रान् । सर्वार्थदं सर्वविप्रातिथेयं फलं च भुङ्क्ते सर्वमेधस्य नित्यम्
11 // tathāpnuyācchraddadhā no naro vai sarvaiḥ kāmairbhojayedyastu viprān / sarvārthadaṃ sarvaviprātitheyaṃ phalaṃ ca bhuṅkte sarvamedhasya nityam
12 ॥ यस्तु श्राद्धे ऽतिथिं प्राप्तं दैवे चाप्यवमन्यते । तं वै देवा निरस्यन्ति हतो यद्वत्परावसुः
12 // yastu śrāddhe 'tithiṃ prāptaṃ daive cāpyavamanyate / taṃ vai devā nirasyanti hato yadvatparāvasuḥ
13 ॥ देवाश्च पितरश्चैव तेमेवान्तर्हिता द्विजम् । आविश्य विप्रं मोक्ष्यन्ति लोकानुग्रहकारणात्
13 // devāśca pitaraścaiva temevāntarhitā dvijam / āviśya vipraṃ mokṣyanti lokānugrahakāraṇāt
14 ॥ अपूजितो दहत्येष दिशेत्कामांश्च पूजितः । सर्वस्वेनापि तस्माद्धि पूजयेदतिथिं सदा
14 // apūjito dahatyeṣa diśetkāmāṃśca pūjitaḥ / sarvasvenāpi tasmāddhi pūjayedatithiṃ sadā
15 ॥ वानप्रस्थो गृहस्थश्च सतामभ्यागतो यथा । वालखिल्यो यतिश्चैव विज्ञेयो ह्यतिथिः सदा
15 // vānaprastho gṛhasthaśca satāmabhyāgato yathā / vālakhilyo yatiścaiva vijñeyo hyatithiḥ sadā
16 ॥ अभ्यागतः पाकचारदतिथिः स्यादपावकः । अतिथेरतिथिः प्रोक्तः सो ऽतिथिर्योग उच्यते
16 // abhyāgataḥ pākacāradatithiḥ syādapāvakaḥ / atitheratithiḥ proktaḥ so 'tithiryoga ucyate
17 ॥ नाव्रती न च संकीर्णो नाविद्यो नाविशेषवित् । न च संतानसंबद्धो न देवी नागसे ऽतिथिः
17 // nāvratī na ca saṃkīrṇo nāvidyo nāviśeṣavit / na ca saṃtānasaṃbaddho na devī nāgase 'tithiḥ
18 ॥ पिपासिताय श्रान्ताय भ्रान्तायातिबुभुक्षते । तस्मै सत्कृत्य दातव्यं यज्ञम्य फलमिच्छता
18 // pipāsitāya śrāntāya bhrāntāyātibubhukṣate / tasmai satkṛtya dātavyaṃ yajñamya phalamicchatā
19 ॥ न वक्तव्यं सदा विप्र क्षुधिते नास्ति किञ्चन । तस्मै सत्कृत्य दातव्यं सदापचितिरेव सः
19 // na vaktavyaṃ sadā vipra kṣudhite nāsti kiñcana / tasmai satkṛtya dātavyaṃ sadāpacitireva saḥ
20 ॥ अक्लिष्ट मव्रणं युक्तं कृशवृत्तिमयाचकम् । एकान्तशीलं धीमन्तं सदा श्राद्धेषु भोजयेत्
20 // akliṣṭa mavraṇaṃ yuktaṃ kṛśavṛttimayācakam / ekāntaśīlaṃ dhīmantaṃ sadā śrāddheṣu bhojayet
21 ॥ नो ददामि तमित्येवं ब्रूयाद्यो वै दुरात्मवान् । अपि जातिशतं गत्वा न स मुच्येत किल्बिषात्
21 // no dadāmi tamityevaṃ brūyādyo vai durātmavān / api jātiśataṃ gatvā na sa mucyeta kilbiṣāt
22 ॥ समोदं भोजयेद्विप्रानेकपङ्क्त्यां तु यो नरः । नियुक्तो ह्यनि युक्तो वा पङ्क्त्या हरति किल्बिषम्
22 // samodaṃ bhojayedviprānekapaṅktyāṃ tu yo naraḥ / niyukto hyani yukto vā paṅktyā harati kilbiṣam
23 ॥ पाप्मानं गृह्यते क्षिप्रमिष्टापूर्त्तं च नश्यति । यतिस्तु सर्वविप्राणां सर्वेषामग्रतो भवेत्
23 // pāpmānaṃ gṛhyate kṣipramiṣṭāpūrttaṃ ca naśyati / yatistu sarvaviprāṇāṃ sarveṣāmagrato bhavet
24 ॥ पञ्च वेदान्सेतिहासान्यः पठेद्द्विजसत्तमः । योगादनन्तरं सो ऽथ नियोक्तव्यो विजानता
24 // pañca vedānsetihāsānyaḥ paṭheddvijasattamaḥ / yogādanantaraṃ so 'tha niyoktavyo vijānatā
25 ॥ त्रिवेदो ऽनन्तरं तस्य द्विवेदस्तदनन्तरम् । एकवेदस्ततः पश्चादुपाध्यायस्ततः परम्
25 // trivedo 'nantaraṃ tasya dvivedastadanantaram / ekavedastataḥ paścādupādhyāyastataḥ param
26 ॥ पावना ये ऽत्र संख्यातास्तान्प्रवक्ष्ये निबोधत । य एते पूर्वनिर्द्दिष्टाः सर्वे ते ह्यनुपूर्वशः
26 // pāvanā ye 'tra saṃkhyātāstānpravakṣye nibodhata / ya ete pūrvanirddiṣṭāḥ sarve te hyanupūrvaśaḥ
27 ॥ षडङ्गविद्ध्यानयोगौ सर्वतत्रस्तथैव च । यायावरश्च पञ्चैते विज्ञेयाः पङ्क्तिपावनाः
27 // ṣaḍaṅgaviddhyānayogau sarvatatrastathaiva ca / yāyāvaraśca pañcaite vijñeyāḥ paṅktipāvanāḥ
28 ॥ श्राद्धकल्पे भवेद्यस्तु सन्निपत्य तु पावनः । चतुर्दशानां विद्यानामेकस्यामपि पारगाः
28 // śrāddhakalpe bhavedyastu sannipatya tu pāvanaḥ / caturdaśānāṃ vidyānāmekasyāmapi pāragāḥ
29 ॥ यथावद्वर्त्तमानाश्च सर्वे ते पङ्क्तिपावनाः । असंदेहस्तु सौपर्णाः पञ्चाग्नेयाश्च सामगाः
29 // yathāvadvarttamānāśca sarve te paṅktipāvanāḥ / asaṃdehastu sauparṇāḥ pañcāgneyāśca sāmagāḥ
30 ॥ यश्चरेद्विधिवद्विप्र समा द्वादश संततः । त्रिनाचिकेतस्त्रै विद्यो यश्च धर्मान्द्विजः पठेत्
30 // yaścaredvidhivadvipra samā dvādaśa saṃtataḥ / trināciketastrai vidyo yaśca dharmāndvijaḥ paṭhet
31 ॥ बार्हस्पत्ये महाशास्त्रे यश्च पारङ्गतो द्विजः । सर्वे ते पावना विप्राः पङ्क्तीनां समुदात्दृताः
31 // bārhaspatye mahāśāstre yaśca pāraṅgato dvijaḥ / sarve te pāvanā viprāḥ paṅktīnāṃ samudātdṛtāḥ
32 ॥ आमन्त्रितस्तु यः श्राद्धे योषितं सेवते द्विजः । पितरस्तस्य तन्मासं तस्मिन्रितसि शेरते
32 // āmantritastu yaḥ śrāddhe yoṣitaṃ sevate dvijaḥ / pitarastasya tanmāsaṃ tasminritasi śerate
33 ॥ ध्याननिष्ठाय दातव्यं सानुक्रोशाय धीमते । यतिं वा वालखिल्यं वा भोजयेच्छ्राद्दकर्मणि
33 // dhyānaniṣṭhāya dātavyaṃ sānukrośāya dhīmate / yatiṃ vā vālakhilyaṃ vā bhojayecchrāddakarmaṇi
34 ॥ वानप्रस्थाय कुर्वाणः पूजामात्रेण तुष्यते । गृहस्थं भोजयेद्यस्तु विश्वेदेवास्तु पूजिताः
34 // vānaprasthāya kurvāṇaḥ pūjāmātreṇa tuṣyate / gṛhasthaṃ bhojayedyastu viśvedevāstu pūjitāḥ
35 ॥ वानप्रस्थेन ऋषयो वालखिल्यैः पुरन्दरः । यतीनां तु कृता पूजा साक्षाद्ब्रह्मा तुं पूजितः
35 // vānaprasthena ṛṣayo vālakhilyaiḥ purandaraḥ / yatīnāṃ tu kṛtā pūjā sākṣādbrahmā tuṃ pūjitaḥ
36 ॥ आश्रमो ऽपावनो यस्तु पञ्चमस्संकरात्मकः । चत्वारस्त्वाश्रमाः पूच्याः श्राद्धे देवे तथैव च
36 // āśramo 'pāvano yastu pañcamassaṃkarātmakaḥ / catvārastvāśramāḥ pūcyāḥ śrāddhe deve tathaiva ca
37 ॥ चतुराश्रमबाह्येभ्य स्तेभ्यः श्राद्धे न दापयेत् । यस्तिष्ठेद्वायुभक्षश्च चातुराश्रमबाह्यतः
37 // caturāśramabāhyebhya stebhyaḥ śrāddhe na dāpayet / yastiṣṭhedvāyubhakṣaśca cāturāśramabāhyataḥ
38 ॥ अनाश्रमीतपस्तेपे न तं तत्र निमन्त्रयेत् । अयतिर्मोक्षवादी च श्रुतौ तौ पङ्क्तिदूषकौ
38 // anāśramītapastepe na taṃ tatra nimantrayet / ayatirmokṣavādī ca śrutau tau paṅktidūṣakau
39 ॥ उग्रेण तपसा युक्ता बहुज्ञाश्चित्रवादिनः । निन्दन्ति च द्विजातिभ्यः सर्वे ते पङ्क्तिदूषकाः
39 // ugreṇa tapasā yuktā bahujñāścitravādinaḥ / nindanti ca dvijātibhyaḥ sarve te paṅktidūṣakāḥ
40 ॥ औपवस्तास्तथा सांख्या नास्तिका वेदनिन्दकाः । ध्यानं निन्दन्ति ये केचित्सर्वे ते पङ्क्तिदूषकाः
40 // aupavastāstathā sāṃkhyā nāstikā vedanindakāḥ / dhyānaṃ nindanti ye kecitsarve te paṅktidūṣakāḥ
41 ॥ वृथा मुण्डाश्च जटिलाः सर्वे कार्पटिकास्तथा । निर्घृणान्भिन्नवृत्तांश्च सर्वभक्षांश्च वर्जयेत्
41 // vṛthā muṇḍāśca jaṭilāḥ sarve kārpaṭikāstathā / nirghṛṇānbhinnavṛttāṃśca sarvabhakṣāṃśca varjayet
42 ॥ कारुकादीननाचारांल्लोकवेदबहिष्कृतान् । गाय नान्वेदवृत्तांश्च हव्यकव्ये न भोजयेत्
42 // kārukādīnanācārāṃllokavedabahiṣkṛtān / gāya nānvedavṛttāṃśca havyakavye na bhojayet
43 ॥ एतैस्तु वर्त्तयेद्यस्तु कृष्णवर्णं स गच्छति । यो ऽश्नाति सह शूद्रेणा सर्वे ते पङ्क्तिदूषणाः
43 // etaistu varttayedyastu kṛṣṇavarṇaṃ sa gacchati / yo 'śnāti saha śūdreṇā sarve te paṅktidūṣaṇāḥ
44 ॥ व्याकर्षणं सत्त्वनिबर्हणं च कृषिर्वणिज्या पशुपालनं च । शुश्रूषणं चाप्यगुरोररेर्वाप्यकार्यमेतद्धि सदा द्विजानाम्
44 // vyākarṣaṇaṃ sattvanibarhaṇaṃ ca kṛṣirvaṇijyā paśupālanaṃ ca / śuśrūṣaṇaṃ cāpyagurorarervāpyakāryametaddhi sadā dvijānām
45 ॥ मिथ्यासंकल्पिनः सर्वानुद्वृत्तांश्च विवर्जयेत् । मिथ्याप्रवादी निन्दाकृत्तथा सूचकदांभिकौ
45 // mithyāsaṃkalpinaḥ sarvānudvṛttāṃśca vivarjayet / mithyāpravādī nindākṛttathā sūcakadāṃbhikau
46 ॥ उपपातकसंयुक्ताः पातकैश्च विशेषतः । वेदे नियोगदातारो लोभमोहफलर्थिनः
46 // upapātakasaṃyuktāḥ pātakaiśca viśeṣataḥ / vede niyogadātāro lobhamohaphalarthinaḥ
47 ॥ ब्रह्मविक्रयिणस्तान्वै श्राद्धकर्मणि वर्जयेत् । न वियोगास्तु वेदानां यो नियुङ्क्ते स पापकृत्
47 // brahmavikrayiṇastānvai śrāddhakarmaṇi varjayet / na viyogāstu vedānāṃ yo niyuṅkte sa pāpakṛt
48 ॥ वक्ता वेदफलाद्भ्रश्येद्दाता दानफलात्तथा । भृतको ऽध्यापयेद्यस्तु भृतकाध्यापितस्तु यः
48 // vaktā vedaphalādbhraśyeddātā dānaphalāttathā / bhṛtako 'dhyāpayedyastu bhṛtakādhyāpitastu yaḥ
49 ॥ नार्हतस्तावपि श्राद्धे ब्रह्माणः क्रयविक्रयी । क्रयश्च विक्रयश्चैवाजीवितार्थे विगर्हितौ
49 // nārhatastāvapi śrāddhe brahmāṇaḥ krayavikrayī / krayaśca vikrayaścaivājīvitārthe vigarhitau
50 ॥ वृत्तिरेषा तु वैश्यस्य ब्राह्मणस्य तु पातकम् । आहरेद्भृतितो वेदान् वेदेभ्यश्चोपजीवति
50 // vṛttireṣā tu vaiśyasya brāhmaṇasya tu pātakam / āharedbhṛtito vedān vedebhyaścopajīvati
51 ॥ उभौ तौ नार्हतः श्राद्धं पुत्रिकापतिरेव च । वृथा दारांश्च यो गच्छेद्यो यजेत वृथाध्वरैः
51 // ubhau tau nārhataḥ śrāddhaṃ putrikāpatireva ca / vṛthā dārāṃśca yo gacchedyo yajeta vṛthādhvaraiḥ
52 ॥ नार्हतस्तावपि श्राद्धं द्विजो यश्चैव वार्धुषी । स्त्रियो रक्तान्तरा येषां परदारपराश्च ये
52 // nārhatastāvapi śrāddhaṃ dvijo yaścaiva vārdhuṣī / striyo raktāntarā yeṣāṃ paradāraparāśca ye
53 ॥ अर्थकामरताश्चैव न ताञ्छ्राद्धेषु भोजयेत् । वर्णाश्रमाणां धर्मेषु विरुद्धाःसर्वकर्मणि
53 // arthakāmaratāścaiva na tāñchrāddheṣu bhojayet / varṇāśramāṇāṃ dharmeṣu viruddhāḥsarvakarmaṇi
54 ॥ स्तेनश्च सर्वयाजी च सर्वे ते पङ्क्तिदूषकाः । यश्च सूकरवद्भुङ्क्ते यश्च पाणितले द्विजः
54 // stenaśca sarvayājī ca sarve te paṅktidūṣakāḥ / yaśca sūkaravadbhuṅkte yaśca pāṇitale dvijaḥ
55 ॥ न तदश्नन्ति पितरो यश्च वाच्यं समश्नुते । स्त्रीशूद्रायान्नमेतद्वै श्राद्धोच्छिष्टं न दापयेत्
55 // na tadaśnanti pitaro yaśca vācyaṃ samaśnute / strīśūdrāyānnametadvai śrāddhocchiṣṭaṃ na dāpayet
56 ॥ यो दद्याच्चानुसंमोहान्न तद्गच्छति वै पितॄन् । तस्मान्न देयमन्नाद्यमुच्छिष्टं श्राद्धकर्मणि
56 // yo dadyāccānusaṃmohānna tadgacchati vai pitṝn / tasmānna deyamannādyamucchiṣṭaṃ śrāddhakarmaṇi
57 ॥ अन्यच्च दधिसर्पिर्भ्यां शिष्टं पुत्राय नान्यथा । अवशेषं तु दातव्यमन्नाद्यं तु विशेषतः
57 // anyacca dadhisarpirbhyāṃ śiṣṭaṃ putrāya nānyathā / avaśeṣaṃ tu dātavyamannādyaṃ tu viśeṣataḥ
58 ॥ पुष्पमूलफलैर्वापि तुष्टा गच्छेयुरन्ततः । यावन्न श्रपितं चान्नं यावतौष्ण्यं न मुञ्चति
58 // puṣpamūlaphalairvāpi tuṣṭā gaccheyurantataḥ / yāvanna śrapitaṃ cānnaṃ yāvatauṣṇyaṃ na muñcati
59 ॥ तावदश्नन्ति पितरो यावदश्नन्ति वाग्यताः । दत्तं प्रतिग्रहो होमो भोजनं बलिरेव च
59 // tāvadaśnanti pitaro yāvadaśnanti vāgyatāḥ / dattaṃ pratigraho homo bhojanaṃ balireva ca
60 ॥ सांगुष्ठेन तथा पाद्यं नासुरेभ्यो यथा भवेत् । एतान्येव च सर्वाणि दानानि च विशेषतः
60 // sāṃguṣṭhena tathā pādyaṃ nāsurebhyo yathā bhavet / etānyeva ca sarvāṇi dānāni ca viśeṣataḥ
61 ॥ अन्तर्जानूपविष्टेन तद्वदाचमनं भवेत् । मुण्डाञ्जटिलकाषायाञ्श्राद्धकर्मणि वर्जयेत्
61 // antarjānūpaviṣṭena tadvadācamanaṃ bhavet / muṇḍāñjaṭilakāṣāyāñśrāddhakarmaṇi varjayet
62 ॥ ये तु वृत्ते स्थिता नित्यं ज्ञानिनो ध्यानिनस्तथा । देवभक्ता महात्मानः पुनीयुर्दर्शनादपि
62 // ye tu vṛtte sthitā nityaṃ jñānino dhyāninastathā / devabhaktā mahātmānaḥ punīyurdarśanādapi
63 ॥ शिखिभ्यो धातुरक्तेभ्यस्त्रिदण्डेभ्यः प्रदापयेत् । सर्वं योगेश्वरैर्व्याप्तं त्रैलोक्यं हि निरन्तरम्
63 // śikhibhyo dhāturaktebhyastridaṇḍebhyaḥ pradāpayet / sarvaṃ yogeśvarairvyāptaṃ trailokyaṃ hi nirantaram
64 ॥ तस्मात्पश्यन्ति ते सर्वं यत्किञ्चिज्जगतीगतम् । व्यक्ताव्यक्तं वशे कृत्वा सर्वस्यापि च यत्परम्
64 // tasmātpaśyanti te sarvaṃ yatkiñcijjagatīgatam / vyaktāvyaktaṃ vaśe kṛtvā sarvasyāpi ca yatparam
65 ॥ सत्यासत्यं च यद्दृष्टं सद सच्च महात्मभिः । सर्वज्ञानानि सृष्टानि मोक्षादीनिमहात्मभिः
65 // satyāsatyaṃ ca yaddṛṣṭaṃ sada sacca mahātmabhiḥ / sarvajñānāni sṛṣṭāni mokṣādīnimahātmabhiḥ
66 ॥ तस्मात्तेषां सदा भक्तः फलं प्राप्नोति वोत्तमम्
66 // tasmātteṣāṃ sadā bhaktaḥ phalaṃ prāpnoti vottamam
67 ॥ ऋचश्च यो वेद स वेद वेदान्यजूंषि यो वेद यज्ञम् । सामानि यो वेद स वेद ब्रह्म यो मानसं वेद स वेद सर्वम्
67 // ṛcaśca yo veda sa veda vedānyajūṃṣi yo veda yajñam / sāmāni yo veda sa veda brahma yo mānasaṃ veda sa veda sarvam