39 ॥ इति श्रीगारुडे महापुराणे पूर्वखण्डे प्रथमांशाक्ये आचारकाण्डे पराशरोक्तधर्मनिरूपणं नाम सप्तोत्तरशततमो ऽध्यायः श्रीगरुडमहापुराणम्- 108 सूत उवाच । नीतिसारं प्रवक्ष्यामि अर्थशास्त्रादिसंश्रितम् । राजादिभ्यो हितं पुण्यमायुः स्वर्गादिदायकम्
39 // iti śrīgāruḍe mahāpurāṇe pūrvakhaṇḍe prathamāṃśākye ācārakāṇḍe parāśaroktadharmanirūpaṇaṃ nāma saptottaraśatatamo 'dhyāyaḥ śrīgaruḍamahāpurāṇam- 108 sūta uvāca / nītisāraṃ pravakṣyāmi arthaśāstrādisaṃśritam / rājādibhyo hitaṃ puṇyamāyuḥ svargādidāyakam
1 ॥ सद्भिः सङ्गं प्रकुर्वीत सिद्धिकामः सदा नरः । नासद्भिरिहलोकाय परलोकाय वा हितम्
1 // sadbhiḥ saṅgaṃ prakurvīta siddhikāmaḥ sadā naraḥ / nāsadbhirihalokāya paralokāya vā hitam
2 ॥ वर्जयेत्क्षुद्रसंवादमदुष्टस्य तु दर्शनम् । विरोधं सह मित्रेण संप्रीतिं शत्रुसेविना
2 // varjayetkṣudrasaṃvādamaduṣṭasya tu darśanam / virodhaṃ saha mitreṇa saṃprītiṃ śatrusevinā
3 ॥ मूर्खशिष्योपदेशेन दुष्टस्त्रीभरणेन च । दुष्टानां संप्रयोगेण पण्डितो ऽप्यवसीदति
3 // mūrkhaśiṣyopadeśena duṣṭastrībharaṇena ca / duṣṭānāṃ saṃprayogeṇa paṇḍito 'pyavasīdati
4 ॥ ब्राह्मणं बालिशं क्षत्त्रमयोद्धारं विशं जडम् । शूद्रमक्षरसंयुक्तं दूरतः परिवर्जयेत्
4 // brāhmaṇaṃ bāliśaṃ kṣattramayoddhāraṃ viśaṃ jaḍam / śūdramakṣarasaṃyuktaṃ dūrataḥ parivarjayet
5 ॥ कालेन रिपुणासन्धिः काले मित्रेण विग्रहः । कार्यकारणमाश्रित्य कालं क्षिपति पण्डितः
5 // kālena ripuṇāsandhiḥ kāle mitreṇa vigrahaḥ / kāryakāraṇamāśritya kālaṃ kṣipati paṇḍitaḥ
6 ॥ कालः पचति भूतानि कालः संहरते प्रजाः । कालः सुप्तेषु जागर्ति कालो हि दुरतिक्रमः
6 // kālaḥ pacati bhūtāni kālaḥ saṃharate prajāḥ / kālaḥ supteṣu jāgarti kālo hi duratikramaḥ
7 ॥ कालेषु हरते वीर्यं काले गर्भे च वर्तते । कालो जनयते सृष्टिं पुनः कालो ऽपि संहरेत्
7 // kāleṣu harate vīryaṃ kāle garbhe ca vartate / kālo janayate sṛṣṭiṃ punaḥ kālo 'pi saṃharet
8 ॥ कालः सूक्ष्मगतिर्नित्यं द्विविधश्चेह भाव्यते । स्थूलसंग्रहचारेण सूक्ष्मचारान्तरेण च
8 // kālaḥ sūkṣmagatirnityaṃ dvividhaśceha bhāvyate / sthūlasaṃgrahacāreṇa sūkṣmacārāntareṇa ca
9 ॥ नीतिसारं सुरेन्द्राय इममूच बृहस्पतिः । सर्वज्ञो येन चेन्द्रो ऽभूद्दैत्यान्हत्वाप्नुयाद्दिवम्
9 // nītisāraṃ surendrāya imamūca bṛhaspatiḥ / sarvajño yena cendro 'bhūddaityānhatvāpnuyāddivam
10 ॥ राजर्षिब्राह्मणैः कार्यं देवविप्रादिपूजनम् । अश्वमेधेन यष्टब्यं महापातकनाशनम्
10 // rājarṣibrāhmaṇaiḥ kāryaṃ devaviprādipūjanam / aśvamedhena yaṣṭabyaṃ mahāpātakanāśanam
11 ॥ उत्तमैः सह साङ्गत्यं पण्डितैः सह सत्कथाम् । अलुब्धैः सह मित्रत्वं कुर्वाणो नावसीदति
11 // uttamaiḥ saha sāṅgatyaṃ paṇḍitaiḥ saha satkathām / alubdhaiḥ saha mitratvaṃ kurvāṇo nāvasīdati
12 ॥ परीवादं परार्थं च परिहासं परस्त्रियम् । परवेश्मनि वासं च न कुर्वीत कदाचन
12 // parīvādaṃ parārthaṃ ca parihāsaṃ parastriyam / paraveśmani vāsaṃ ca na kurvīta kadācana
13 ॥ परो ऽपि हितवाबन्धुर्बन्धुरप्यहितः परः । अहितो देहजो व्याधिर्हितमारण्यमौषधम्
13 // paro 'pi hitavābandhurbandhurapyahitaḥ paraḥ / ahito dehajo vyādhirhitamāraṇyamauṣadham
14 ॥ स बन्धुर्यो हिते युक्तः स पिता यस्तु पोषकः । तन्मित्रं यत्र विश्वासः स देशो यत्र जीव्यते
14 // sa bandhuryo hite yuktaḥ sa pitā yastu poṣakaḥ / tanmitraṃ yatra viśvāsaḥ sa deśo yatra jīvyate
15 ॥ स भृत्यो यो विधेयस्तु तद्बीजं यत्प्ररोहति । सा भार्या या प्रियं ब्रूते स पुत्रो यस्तु जीवति
15 // sa bhṛtyo yo vidheyastu tadbījaṃ yatprarohati / sā bhāryā yā priyaṃ brūte sa putro yastu jīvati
16 ॥ स जीवति गुणा यस्य धर्मो यस्य स जीवति । गुणधर्मविहीनो यो निष्फल तस्य जीवनम्
16 // sa jīvati guṇā yasya dharmo yasya sa jīvati / guṇadharmavihīno yo niṣphala tasya jīvanam
17 ॥ सा भार्या या गृहे दक्षा सा भार्याया प्रियंवदा । सा भार्या या पतिप्राणा सा भार्या या पतिव्रता
17 // sā bhāryā yā gṛhe dakṣā sā bhāryāyā priyaṃvadā / sā bhāryā yā patiprāṇā sā bhāryā yā pativratā
18 ॥ नित्य स्नाता सुगन्धा च नित्यं च प्रियवादिनी । अल्पभुक्ताल्पभाषी च सततं मङ्गलैर्युता
18 // nitya snātā sugandhā ca nityaṃ ca priyavādinī / alpabhuktālpabhāṣī ca satataṃ maṅgalairyutā
19 ॥ सततं धर्मबहुला सततं च पतिप्रिया । सततं प्रियवक्री च सततं त्वृतुकामिनी
19 // satataṃ dharmabahulā satataṃ ca patipriyā / satataṃ priyavakrī ca satataṃ tvṛtukāminī
20 ॥ एतदादिक्रियायुक्ता सर्वसौ भाग्यवर्धिनी । यस्येदृशी भवेद्भाय्या स देवेन्द्रोन मानुषः
20 // etadādikriyāyuktā sarvasau bhāgyavardhinī / yasyedṛśī bhavedbhāyyā sa devendrona mānuṣaḥ
21 ॥ यस्य भार्या विरूपाक्षी कश्मला कलहप्रिया । उत्तरोत्तरवादा स्या सा जरा न जरा जरा
21 // yasya bhāryā virūpākṣī kaśmalā kalahapriyā / uttarottaravādā syā sā jarā na jarā jarā
22 ॥ यस्य भार्या श्रितान्यञ्च परवेश्माभिकाङ्क्षिणी । कुक्रिया त्यक्तलज्जा च सा जरा न जरा जरा
22 // yasya bhāryā śritānyañca paraveśmābhikāṅkṣiṇī / kukriyā tyaktalajjā ca sā jarā na jarā jarā
23 ॥ यस्य भार्या गुणज्ञा च भर्तारमनुगामिनी । अल्पाल्पेन तु सन्तुष्टा सा प्रिया न प्रिया प्रिया
23 // yasya bhāryā guṇajñā ca bhartāramanugāminī / alpālpena tu santuṣṭā sā priyā na priyā priyā
24 ॥ दुष्टा भार्या शठं मित्रं भृत्यश्चोत्तरदायकः । ससर्पे च गृहे वासोमृत्युरेव न संशयः
24 // duṣṭā bhāryā śaṭhaṃ mitraṃ bhṛtyaścottaradāyakaḥ / sasarpe ca gṛhe vāsomṛtyureva na saṃśayaḥ
25 ॥ त्यज दुर्जनसंसर्गं भज साधुसमागमम् । कुरु पुण्यमहोरात्र स्मर नित्यमनित्यताम्
25 // tyaja durjanasaṃsargaṃ bhaja sādhusamāgamam / kuru puṇyamahorātra smara nityamanityatām
26 ॥ व्यालीकण्ठप्रदेशाह्यपि च फणभृद्भाषणा या च रौद्री या कृष्णा व्याकुलागी रुधिरनयनसंव्याकुला व्याघ्रकल्पा । क्रोधे यैवोग्रवक्त्रा स्फुरदनलशिखा काकजिह्वा कराला सेव्या न स्त्री विदग्धा परपुरगमना भ्रान्तचित्ता विराक्त
26 // vyālīkaṇṭhapradeśāhyapi ca phaṇabhṛdbhāṣaṇā yā ca raudrī yā kṛṣṇā vyākulāgī rudhiranayanasaṃvyākulā vyāghrakalpā / krodhe yaivogravaktrā sphuradanalaśikhā kākajihvā karālā sevyā na strī vidagdhā parapuragamanā bhrāntacittā virākta
27 ॥ सक्तिः सुतोके सुकृतं कृतघ्ने शतिं च वह्नौ (सीतापहौ ह्यतपयैव)?हैमे । उत्पद्यते दैववशात्कदाचिद्वेश्यासु रागो न भवेत्कदाचित्
27 // saktiḥ sutoke sukṛtaṃ kṛtaghne śatiṃ ca vahnau (sītāpahau hyatapayaiva)?haime / utpadyate daivavaśātkadācidveśyāsu rāgo na bhavetkadācit
28 ॥ भुजङ्गमे वेश्मनि दृष्टिदृष्टे व्याधौ चिकित्साविनिवर्तिते च । देहे च बाल्यादिवयो ऽन्विते च काला वृतो ऽसौ लभते धृतिं कः
28 // bhujaṅgame veśmani dṛṣṭidṛṣṭe vyādhau cikitsāvinivartite ca / dehe ca bālyādivayo 'nvite ca kālā vṛto 'sau labhate dhṛtiṃ kaḥ