88 ॥ इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायां पूर्वविभागे देशमो ऽध्यायः श्रीकूर्म उवाच एवं सृष्ट्वा परीच्यादीन् देवदेवः पितामहः । सहैव मानसैः पुत्रैस्तताप परमं तपः
88 // iti śrīkūrmapurāṇe ṣaṭsāhastryāṃ saṃhitāyāṃ pūrvavibhāge deśamo 'dhyāyaḥ śrīkūrma uvāca evaṃ sṛṣṭvā parīcyādīn devadevaḥ pitāmahaḥ / sahaiva mānasaiḥ putraistatāpa paramaṃ tapaḥ
1 ॥ तस्यैवं तपतो वक्त्राद् रुद्रः कालाग्निसन्निभः । त्रिशूलपाणिरीशानः प्रदुरासीत् त्रिलोचनः
1 // tasyaivaṃ tapato vaktrād rudraḥ kālāgnisannibhaḥ / triśūlapāṇirīśānaḥ pradurāsīt trilocanaḥ
2 ॥ अर्धनारीनरवपुः दुष्प्रेक्ष्यो ऽतिभयङ्करः । विभजात्मानमित्युक्त्वा ब्रह्मा चान्तर्दधे भयात्
2 // ardhanārīnaravapuḥ duṣprekṣyo 'tibhayaṅkaraḥ / vibhajātmānamityuktvā brahmā cāntardadhe bhayāt
3 ॥ तथोक्तो ऽसौ द्विधा स्त्रीत्वं पुरुषत्वमथाकरोत् । बिभेद पुरुषत्वं च दशधा चैकधा पुनः
3 // tathokto 'sau dvidhā strītvaṃ puruṣatvamathākarot / bibheda puruṣatvaṃ ca daśadhā caikadhā punaḥ
4 ॥ एकादशैते कथिता रुद्रास्त्रिभुवनेश्वराः । कपालोशादयो विप्रा देवकार्ये नियोजिताः
4 // ekādaśaite kathitā rudrāstribhuvaneśvarāḥ / kapālośādayo viprā devakārye niyojitāḥ
5 ॥ सौम्यासौम्यैस्तथा शान्ताशान्तैः स्त्रीत्वं च स प्रभुः । बिभेद बहुधा देवः स्वरूपैरसितैः सितैः
5 // saumyāsaumyaistathā śāntāśāntaiḥ strītvaṃ ca sa prabhuḥ / bibheda bahudhā devaḥ svarūpairasitaiḥ sitaiḥ
6 ॥ ता वै विभूतयो विप्रा विश्रुताः शक्तयो भुवि । लक्ष्म्यादयो याभिरीशा विश्वंव्याप्नोति शाङ्करी
6 // tā vai vibhūtayo viprā viśrutāḥ śaktayo bhuvi / lakṣmyādayo yābhirīśā viśvaṃvyāpnoti śāṅkarī
7 ॥ विभज्य पुररीशानी स्वात्मानं शङ्कराद् विभोः । महादेवनियोगेन पितामहमुपस्थिता
7 // vibhajya purarīśānī svātmānaṃ śaṅkarād vibhoḥ / mahādevaniyogena pitāmahamupasthitā
8 ॥ तामाह भगवान् ब्रह्मा दक्षस्य दुहिता भव । सापि तस्य नियोगेन प्रादुरासीत् प्रजापतेः
8 // tāmāha bhagavān brahmā dakṣasya duhitā bhava / sāpi tasya niyogena prādurāsīt prajāpateḥ
9 ॥ नियोगाद् ब्रह्मणो देवीं ददौ रुद्राय तां सतीम् । दक्षाद् रुद्रो ऽपि जग्राह स्वकीयामेव शूलभृत्
9 // niyogād brahmaṇo devīṃ dadau rudrāya tāṃ satīm / dakṣād rudro 'pi jagrāha svakīyāmeva śūlabhṛt
10 ॥ प्रजापतिं विनिन्द्यैषा कालेन परमेश्वरी । मेनायामभवत् पुत्री तदा हिमवतः सती
10 // prajāpatiṃ vinindyaiṣā kālena parameśvarī / menāyāmabhavat putrī tadā himavataḥ satī
11 ॥ स चापि पर्वतवरो ददौ रुद्राय पार्वतीम् । हिताय सर्वदेवानां त्रिलोकस्यात्मनो ऽपि च
11 // sa cāpi parvatavaro dadau rudrāya pārvatīm / hitāya sarvadevānāṃ trilokasyātmano 'pi ca
12 ॥ सैषा माहेश्वरी देवी शङ्करार्धशरीरिणी । शिवा सती हैमवती सुरासुरनमस्कृता
12 // saiṣā māheśvarī devī śaṅkarārdhaśarīriṇī / śivā satī haimavatī surāsuranamaskṛtā
13 ॥ तस्याः प्रभावमतुलं सर्वे देवाः सवासवाः । विन्दन्ति मुनयो वेत्ति शङ्करो वा स्वयं हरिः
13 // tasyāḥ prabhāvamatulaṃ sarve devāḥ savāsavāḥ / vindanti munayo vetti śaṅkaro vā svayaṃ hariḥ
14 ॥ एतद् वः कथितं विप्राः पुत्रत्वं परमेष्ठिनः । ब्रह्मणः पद्मयोनित्वं शङ्करस्यामितौजसः
14 // etad vaḥ kathitaṃ viprāḥ putratvaṃ parameṣṭhinaḥ / brahmaṇaḥ padmayonitvaṃ śaṅkarasyāmitaujasaḥ
15 ॥ सूत उवाच इत्याकर्ण्याथ मुनयः कूर्मरूपेण भाषितम् । विष्णुना पुनरेवैनं प्रणता हरिम्
15 // sūta uvāca ityākarṇyātha munayaḥ kūrmarūpeṇa bhāṣitam / viṣṇunā punarevainaṃ praṇatā harim
16 ॥ ऋषय ऊचुः कैषा भगवती देवी शङ्करार्धशरीरिणी । शिवा सती हैमवती यथावद् ब्रूहि पृच्छताम्
16 // ṛṣaya ūcuḥ kaiṣā bhagavatī devī śaṅkarārdhaśarīriṇī / śivā satī haimavatī yathāvad brūhi pṛcchatām
17 ॥ तेषां तद् वचनं श्रुत्वा मुनीनां पुरुषोत्तमः । प्रत्युवाच महायोगी ध्यात्वा स्वं परमं पदम्
17 // teṣāṃ tad vacanaṃ śrutvā munīnāṃ puruṣottamaḥ / pratyuvāca mahāyogī dhyātvā svaṃ paramaṃ padam
18 ॥ श्रीकूर्म उवाच पुरा पितामहेनोक्तं मेरुपृष्ठे सुशोभनम् । रहस्यमेतद् विज्ञानं गोपनीयं विशेषतः
18 // śrīkūrma uvāca purā pitāmahenoktaṃ merupṛṣṭhe suśobhanam / rahasyametad vijñānaṃ gopanīyaṃ viśeṣataḥ
19 ॥ सांख्यानां परमं सांख्यं ब्रह्मविज्ञानमुत्तमम् । संसारार्णवमग्नानां जन्तूनामेकमोचनम्
19 // sāṃkhyānāṃ paramaṃ sāṃkhyaṃ brahmavijñānamuttamam / saṃsārārṇavamagnānāṃ jantūnāmekamocanam
20 ॥ या सा माहेश्वरी शक्तिर्ज्ञानरूपातिलालसा । व्योमसंज्ञा परा काष्ठा सेयं हैमवती मता
20 // yā sā māheśvarī śaktirjñānarūpātilālasā / vyomasaṃjñā parā kāṣṭhā seyaṃ haimavatī matā
21 ॥ शिवा सर्वगतानान्ता गुणातीता सुनिष्कला । एकानेकविभागस्था ज्ञानरूपातिलालसा
21 // śivā sarvagatānāntā guṇātītā suniṣkalā / ekānekavibhāgasthā jñānarūpātilālasā
22 ॥ अनन्या निष्कले तत्त्वे संस्थिता तस्य तेजसा । स्वाभाविकी च तन्मूला प्रभा भानोरिवामला
22 // ananyā niṣkale tattve saṃsthitā tasya tejasā / svābhāvikī ca tanmūlā prabhā bhānorivāmalā
23 ॥ एका माहेश्वरी शक्तिरनेकोपाधियोगतः । परावरेण रूपेण क्रीडते तस्य सन्निधौ
23 // ekā māheśvarī śaktiranekopādhiyogataḥ / parāvareṇa rūpeṇa krīḍate tasya sannidhau
24 ॥ सेयं करोति सकलं तस्याः कार्यमिदं जगत् । न कार्यं नापि करणमीश्वरस्येति सूरयः
24 // seyaṃ karoti sakalaṃ tasyāḥ kāryamidaṃ jagat / na kāryaṃ nāpi karaṇamīśvarasyeti sūrayaḥ
25 ॥ चतस्त्रः शक्तयो देव्याः स्वरूपत्वेन संस्थिताः । अधिष्ठानवशात् तस्याः शृणुध्वं मुनिपुङ्गवाः
25 // catastraḥ śaktayo devyāḥ svarūpatvena saṃsthitāḥ / adhiṣṭhānavaśāt tasyāḥ śṛṇudhvaṃ munipuṅgavāḥ
26 ॥ शान्तिर्विद्या प्रतिष्ठा च निवृत्तिश्चेतिताः स्मृतः । चतुर्व्यूहस्ततो देवः प्रोच्यते परमेश्वरः
26 // śāntirvidyā pratiṣṭhā ca nivṛttiścetitāḥ smṛtaḥ / caturvyūhastato devaḥ procyate parameśvaraḥ
27 ॥ अनया परया देवः स्वात्मानन्दं समश्नुते । चतुर्ष्वपि च वेदेषु चतुर्मूर्तिर्महेश्वरः
27 // anayā parayā devaḥ svātmānandaṃ samaśnute / caturṣvapi ca vedeṣu caturmūrtirmaheśvaraḥ
28 ॥ अस्यास्त्वनादिसंसिद्धमैश्वर्यमतुलं महत् । तत्सम्बन्धादनन्ताया रुद्रेण परमात्मना
28 // asyāstvanādisaṃsiddhamaiśvaryamatulaṃ mahat / tatsambandhādanantāyā rudreṇa paramātmanā
29 ॥ सैषा सर्वेश्वरी देवी सर्वभूतप्रवर्तिका । प्रोच्यते भगवान् कालो हरिः प्राणो महेश्वरः
29 // saiṣā sarveśvarī devī sarvabhūtapravartikā / procyate bhagavān kālo hariḥ prāṇo maheśvaraḥ
30 ॥ तत्र सर्वमिदं प्रोतमोतं चैवाखिलं जगत् । स कालो ऽग्निर्हरो रुद्रो गीयते वेदवादिभिः
30 // tatra sarvamidaṃ protamotaṃ caivākhilaṃ jagat / sa kālo 'gnirharo rudro gīyate vedavādibhiḥ
31 ॥ कालः सृजति भूतानि कालः संहरते प्रजाः । सर्वे कालस्य वशगा न कालः कस्यचिद् वशे
31 // kālaḥ sṛjati bhūtāni kālaḥ saṃharate prajāḥ / sarve kālasya vaśagā na kālaḥ kasyacid vaśe
32 ॥ प्रधानं पुरुषस्तत्त्वं महानात्मा त्वहङ्कृतिः । कालेनान्यानि तत्त्वानि समाविष्टानि योगिना
32 // pradhānaṃ puruṣastattvaṃ mahānātmā tvahaṅkṛtiḥ / kālenānyāni tattvāni samāviṣṭāni yoginā
33 ॥ तस्य सर्वजगत्सूतिः शक्तिर्मायेति विश्रुता । तयेदं भ्रामयेदीशो मायावी पुरुषोत्तमः
33 // tasya sarvajagatsūtiḥ śaktirmāyeti viśrutā / tayedaṃ bhrāmayedīśo māyāvī puruṣottamaḥ
34 ॥ सैषा मायात्मिका शक्तिः सर्वाकारा सनातनी । वैश्वरूप्यं महेशस्य सर्वदा संप्रकाशयेत्
34 // saiṣā māyātmikā śaktiḥ sarvākārā sanātanī / vaiśvarūpyaṃ maheśasya sarvadā saṃprakāśayet
35 ॥ अन्याश्च शक्तयो मुख्यास्तस्य देवस्य निर्मिताः । ज्ञानशक्तिः क्रियाशक्तिः प्राणशक्तिरिति त्रयम्
35 // anyāśca śaktayo mukhyāstasya devasya nirmitāḥ / jñānaśaktiḥ kriyāśaktiḥ prāṇaśaktiriti trayam
36 ॥ सर्वासामेव शक्तीनां शक्तिमन्तो विनिर्मिताः । माययैवाथ विप्रेन्द्राः सा चानादिरनन्तया
36 // sarvāsāmeva śaktīnāṃ śaktimanto vinirmitāḥ / māyayaivātha viprendrāḥ sā cānādiranantayā
37 ॥ सर्वशक्त्यात्मिका माया दुर्निवारा दुरत्यया । मायावी सर्वशक्तीशः कालः कालकारः प्रभुः
37 // sarvaśaktyātmikā māyā durnivārā duratyayā / māyāvī sarvaśaktīśaḥ kālaḥ kālakāraḥ prabhuḥ
38 ॥ करोति कालः सकलं संहरेत् काल एव हि । कालः स्थापयते विश्वं कालाधीनमिदं जगत्
38 // karoti kālaḥ sakalaṃ saṃharet kāla eva hi / kālaḥ sthāpayate viśvaṃ kālādhīnamidaṃ jagat
39 ॥ लब्ध्वा देवाधिदेवस्य सन्निधिं परमेष्ठिनः । अनन्तस्याखिलेशस्य शंभोः कालात्मनः प्रभोः
39 // labdhvā devādhidevasya sannidhiṃ parameṣṭhinaḥ / anantasyākhileśasya śaṃbhoḥ kālātmanaḥ prabhoḥ
40 ॥ प्रधानं पुरुषो माया माया चैवं प्रपद्यते । एका सर्वगतानन्ता केवला निष्कला शिवा
40 // pradhānaṃ puruṣo māyā māyā caivaṃ prapadyate / ekā sarvagatānantā kevalā niṣkalā śivā
41 ॥ एका शक्तिः शिवैको ऽपि शक्तिमानुच्यते शिवः । शक्तयः शक्तिमन्तो ऽन्ये सर्वशक्तिसमुद्भवाः
41 // ekā śaktiḥ śivaiko 'pi śaktimānucyate śivaḥ / śaktayaḥ śaktimanto 'nye sarvaśaktisamudbhavāḥ
42 ॥ शक्तिशक्तिमतोर्भेदं वदन्ति परमार्थतः । अभेदं चानुपश्यन्ति योगिनस्तत्त्वचिन्तकाः
42 // śaktiśaktimatorbhedaṃ vadanti paramārthataḥ / abhedaṃ cānupaśyanti yoginastattvacintakāḥ
43 ॥ शक्तयो गिरजा देवी शक्तिमन्तो ऽथ शङ्करः । विशेषः कथ्यते चायं पुराणे ब्रह्मवादिभिः
43 // śaktayo girajā devī śaktimanto 'tha śaṅkaraḥ / viśeṣaḥ kathyate cāyaṃ purāṇe brahmavādibhiḥ
44 ॥ भोग्या विश्वेश्वरी देवी महेश्वरपतिव्रता । प्रोच्यते भगवान् भोक्ता कपर्दे नीललोहितः
44 // bhogyā viśveśvarī devī maheśvarapativratā / procyate bhagavān bhoktā kaparde nīlalohitaḥ
45 ॥ मन्ता विश्वेश्वरो देवः शङ्करो मन्मथान्तकः । प्रोच्यते मतिरीशानी मन्तव्या च विचारतः
45 // mantā viśveśvaro devaḥ śaṅkaro manmathāntakaḥ / procyate matirīśānī mantavyā ca vicārataḥ
46 ॥ इत्येतदखिलं विप्राः शक्तिशक्तिमदुद्भवम् । प्रोच्यते सर्ववेदेषु मुनिभिस्तत्त्वदर्शिभिः
46 // ityetadakhilaṃ viprāḥ śaktiśaktimadudbhavam / procyate sarvavedeṣu munibhistattvadarśibhiḥ
47 ॥ एतत् प्रदर्शितं दिव्यं देव्या माहात्म्यमुत्तमम् । सर्ववेदान्तवेदेषु निश्चितं ब्रह्मवादिभिः
47 // etat pradarśitaṃ divyaṃ devyā māhātmyamuttamam / sarvavedāntavedeṣu niścitaṃ brahmavādibhiḥ
48 ॥ एकं सर्वगतं सूक्ष्मं कूटस्थमचलं ध्रुवम् । योगिनस्तत् प्रपश्यन्ति महादेव्याः परं पदम्
48 // ekaṃ sarvagataṃ sūkṣmaṃ kūṭasthamacalaṃ dhruvam / yoginastat prapaśyanti mahādevyāḥ paraṃ padam
49 ॥ आनन्दमक्षरं ब्रह्म केवलं निष्कलं परम् । योगिनस्तत् प्रपश्यन्ति महादेव्याः परं पदम्
49 // ānandamakṣaraṃ brahma kevalaṃ niṣkalaṃ param / yoginastat prapaśyanti mahādevyāḥ paraṃ padam
50 ॥ परात्परतरं तत्त्वं शाश्वतं शिवमच्युतम् । अनन्तप्रकृतौ लीनं देव्यास्तत् परमं पदम्
50 // parātparataraṃ tattvaṃ śāśvataṃ śivamacyutam / anantaprakṛtau līnaṃ devyāstat paramaṃ padam
51 ॥ शुभं निरञ्जनं शुद्धं निर्गुणं द्वैतवर्जितम् । आत्मोपलब्धिविषयं देव्यास्तत् परमं पदम्
51 // śubhaṃ nirañjanaṃ śuddhaṃ nirguṇaṃ dvaitavarjitam / ātmopalabdhiviṣayaṃ devyāstat paramaṃ padam
52 ॥ सैषा धात्री विधात्री च परमानन्दमिच्छताम् । संसारतापानखिलान् निहन्तीश्वरसंश्रया
52 // saiṣā dhātrī vidhātrī ca paramānandamicchatām / saṃsāratāpānakhilān nihantīśvarasaṃśrayā
53 ॥ तस्माद् विमुक्तिमन्विच्छन् पार्वतीं परमेश्वरीम् । आश्रयेत् सर्वभावानामात्मभूतां शिवात्मिकाम्
53 // tasmād vimuktimanvicchan pārvatīṃ parameśvarīm / āśrayet sarvabhāvānāmātmabhūtāṃ śivātmikām
54 ॥ लब्ध्वा च पुत्रीं शर्वाणीं तपस्तप्त्वा सुदुश्चरम् । सभार्यः शरं यातः पार्वतीं परमेश्वरीम्
54 // labdhvā ca putrīṃ śarvāṇīṃ tapastaptvā suduścaram / sabhāryaḥ śaraṃ yātaḥ pārvatīṃ parameśvarīm
55 ॥ तां दृष्ट्वा जायमानां च स्वेच्छयैव वराननाम् । मेना हिमवतः पत्नी प्राहेदं पर्वतेश्वरम्
55 // tāṃ dṛṣṭvā jāyamānāṃ ca svecchayaiva varānanām / menā himavataḥ patnī prāhedaṃ parvateśvaram
56 ॥ मेनोवाच पश्य बालामिमां राजन् राजीवसदृशाननाम् । हिताय सर्वभूतानां जाता च तपसावयोः
56 // menovāca paśya bālāmimāṃ rājan rājīvasadṛśānanām / hitāya sarvabhūtānāṃ jātā ca tapasāvayoḥ
57 ॥ सो ऽपि दृष्ट्वा ततः पुत्रीं तरुणादित्यसन्निभाम् । कपर्दिनीं चतुर्वक्त्रां त्रिनेत्रामतिलालसाम्
57 // so 'pi dṛṣṭvā tataḥ putrīṃ taruṇādityasannibhām / kapardinīṃ caturvaktrāṃ trinetrāmatilālasām
58 ॥ अष्टहस्तां विशालाक्षीं चन्द्रावयवभूषणाम् । निर्गुणां सगुणां साक्षात् सदसद्व्यक्तिवर्जिताम्
58 // aṣṭahastāṃ viśālākṣīṃ candrāvayavabhūṣaṇām / nirguṇāṃ saguṇāṃ sākṣāt sadasadvyaktivarjitām
59 ॥ प्रणम्य शिरसा भूमौ तेजसा चातिविह्वलः । भीतः कृताञ्जलिस्तस्याः प्रोवाच परमेश्वरीम्
59 // praṇamya śirasā bhūmau tejasā cātivihvalaḥ / bhītaḥ kṛtāñjalistasyāḥ provāca parameśvarīm
60 ॥ हीमवानुवाच का त्वं देवि विशालाक्षि शशाङ्कावयवाङ्किते । न जाने त्वामहं वत्से यथावद् ब्रूहि पृच्छते
60 // hīmavānuvāca kā tvaṃ devi viśālākṣi śaśāṅkāvayavāṅkite / na jāne tvāmahaṃ vatse yathāvad brūhi pṛcchate
61 ॥ गिरीन्द्रवचनं श्रुत्वा ततः सा परमेश्वरी । व्याजहार महाशैलं योगिनामभयप्रदा
61 // girīndravacanaṃ śrutvā tataḥ sā parameśvarī / vyājahāra mahāśailaṃ yogināmabhayapradā
62 ॥ देव्युवाच मां विद्ध परमां शक्तिं परमेश्वरसमाश्रयाम् । अनन्यामव्ययामेकां यां पश्यन्ति मुमुक्षवः
62 // devyuvāca māṃ viddha paramāṃ śaktiṃ parameśvarasamāśrayām / ananyāmavyayāmekāṃ yāṃ paśyanti mumukṣavaḥ
63 ॥ अहं वै सर्वभावानात्मा सर्वान्तरा शिवा । शाश्वतैश्वर्यविज्ञानमूर्तिः सर्वप्रवर्तिका
63 // ahaṃ vai sarvabhāvānātmā sarvāntarā śivā / śāśvataiśvaryavijñānamūrtiḥ sarvapravartikā
64 ॥ अनन्तानन्तमहिमा संसारार्णवतारिणी । दिव्यं ददामि ते चक्षुः पश्य मे रूपमैश्वरम्
64 // anantānantamahimā saṃsārārṇavatāriṇī / divyaṃ dadāmi te cakṣuḥ paśya me rūpamaiśvaram
65 ॥ एतावदुक्त्वा विज्ञानं दत्त्वा हिमवते स्वयम् । स्वं रूपं दर्शयामास दिव्यं तत् पारमेश्वरम्
65 // etāvaduktvā vijñānaṃ dattvā himavate svayam / svaṃ rūpaṃ darśayāmāsa divyaṃ tat pārameśvaram
66 ॥ कोटिसूर्यप्रितीकाशं तेजोबिम्बं निराकुलम् । ज्वालामालासहस्त्राढ्यं कालानलशतोपमम्
66 // koṭisūryapritīkāśaṃ tejobimbaṃ nirākulam / jvālāmālāsahastrāḍhyaṃ kālānalaśatopamam
67 ॥ दंष्ट्राकरालं दुर्धर्ष जटामण्डलमण्डितम् । त्रिशूलवरहस्तं च घोररूपं भयानकम्
67 // daṃṣṭrākarālaṃ durdharṣa jaṭāmaṇḍalamaṇḍitam / triśūlavarahastaṃ ca ghorarūpaṃ bhayānakam
68 ॥ प्रशान्तं सौम्यवदनमनन्ताश्चर्यसंयुतम् । चन्द्रावयवलक्ष्माणं चन्द्रकोटिसमप्रभम्
68 // praśāntaṃ saumyavadanamanantāścaryasaṃyutam / candrāvayavalakṣmāṇaṃ candrakoṭisamaprabham
69 ॥ किरीटिनं गदाहस्तं नूपुरैरुपशोभितम् । दिव्यमाल्याम्बरधरं दिव्यगन्धानुलेपनम्
69 // kirīṭinaṃ gadāhastaṃ nūpurairupaśobhitam / divyamālyāmbaradharaṃ divyagandhānulepanam
70 ॥ शङ्खचक्रधरं काम्यं त्रिनेत्रं कृत्तिवाससम् । अण्डस्थं चाण्डबाह्यस्थं बाह्यमाभ्यन्तरं परम्
70 // śaṅkhacakradharaṃ kāmyaṃ trinetraṃ kṛttivāsasam / aṇḍasthaṃ cāṇḍabāhyasthaṃ bāhyamābhyantaraṃ param
71 ॥ सर्वशक्तिमयं शुभ्रं सर्वाकारं सनातनम् । ब्रह्मोन्द्रोपेन्द्रयोगीन्द्रैर्वन्द्यमानपदाम्बुजम्
71 // sarvaśaktimayaṃ śubhraṃ sarvākāraṃ sanātanam / brahmondropendrayogīndrairvandyamānapadāmbujam
72 ॥ सर्वतः पाणिपादान्तं सर्वतो ऽक्षिशिरोमुखम् । सर्वमावृत्य तिष्ठन्तं ददर्श परमेश्वरम्
72 // sarvataḥ pāṇipādāntaṃ sarvato 'kṣiśiromukham / sarvamāvṛtya tiṣṭhantaṃ dadarśa parameśvaram
73 ॥ दृष्ट्वा तदीदृशं रूपं देव्या माहेश्वरं परम् । भयेन च समाविष्टः स राजा हृष्टमानसः
73 // dṛṣṭvā tadīdṛśaṃ rūpaṃ devyā māheśvaraṃ param / bhayena ca samāviṣṭaḥ sa rājā hṛṣṭamānasaḥ
74 ॥ आत्मन्याधाय चात्मानमोङ्कारं समनुस्मरन् । नाम्नामष्टसहस्त्रेण तुष्टाव परमेश्वरीम्
74 // ātmanyādhāya cātmānamoṅkāraṃ samanusmaran / nāmnāmaṣṭasahastreṇa tuṣṭāva parameśvarīm
75 ॥ हीमवानुवाच शिवोमा परमा शक्तिरनन्ता निष्कलामला । शान्ता माहेश्वरी नित्या शाश्वती परमाक्षरा
75 // hīmavānuvāca śivomā paramā śaktiranantā niṣkalāmalā / śāntā māheśvarī nityā śāśvatī paramākṣarā
76 ॥ अचिन्त्या केवलानन्त्या शिवात्मा परमात्मिका । अनादिरव्यया शुद्धा देवात्मा सर्वगाचला
76 // acintyā kevalānantyā śivātmā paramātmikā / anādiravyayā śuddhā devātmā sarvagācalā
77 ॥ एकानेकविभागस्था मायातीता सुनिर्मला । महामाहेश्वरी सत्या महादेवी निरञ्जना
77 // ekānekavibhāgasthā māyātītā sunirmalā / mahāmāheśvarī satyā mahādevī nirañjanā
78 ॥ काष्ठा सर्वान्तरस्था च चिच्छक्तिरतिलालसा । नन्दा सर्वात्मिका विद्या ज्योतीरूपामृताक्षरा
78 // kāṣṭhā sarvāntarasthā ca cicchaktiratilālasā / nandā sarvātmikā vidyā jyotīrūpāmṛtākṣarā
79 ॥ शान्तिः प्रतिष्ठा सर्वेषां निवृत्तिरमृतप्रदा । व्योममूर्तिर्व्योमलया व्योमाधाराच्युतामरा
79 // śāntiḥ pratiṣṭhā sarveṣāṃ nivṛttiramṛtapradā / vyomamūrtirvyomalayā vyomādhārācyutāmarā
80 ॥ अनादिनिधनामोघा कारणात्मा कलाकला । क्रतुः प्रथमजा नाभिरमृतस्यात्मसंश्रया
80 // anādinidhanāmoghā kāraṇātmā kalākalā / kratuḥ prathamajā nābhiramṛtasyātmasaṃśrayā
81 ॥ प्राणेश्वरप्रिया माता महामहिषघातिनी । प्राणेश्वरी प्राणरूपा प्रधानपुरुषेश्वरी
81 // prāṇeśvarapriyā mātā mahāmahiṣaghātinī / prāṇeśvarī prāṇarūpā pradhānapuruṣeśvarī
82 ॥ सर्वशक्तिकलाकारा ज्योत्स्ना द्योर्महिमास्पदा । सर्वकार्यनियन्त्री च सर्वभूतेश्वरेश्वरी
82 // sarvaśaktikalākārā jyotsnā dyormahimāspadā / sarvakāryaniyantrī ca sarvabhūteśvareśvarī
83 ॥ अनादिरव्यक्तगुहा महानन्दा सनातनी । आकाशयोनिर्योगस्था महायोगेश्वरेश्वरी
83 // anādiravyaktaguhā mahānandā sanātanī / ākāśayoniryogasthā mahāyogeśvareśvarī
84 ॥ महामाया सुदुष्पूरा मूलप्रकृतिरीश्वरी । संसारयोनिः सकला सर्वशक्तिसमुद्भवा
84 // mahāmāyā suduṣpūrā mūlaprakṛtirīśvarī / saṃsārayoniḥ sakalā sarvaśaktisamudbhavā
85 ॥ संसारपारा दुर्वारा दुर्निरोक्ष्या दुरासदा । प्राणशक्तिः प्रणविद्या योगिनी परमा कला
85 // saṃsārapārā durvārā durnirokṣyā durāsadā / prāṇaśaktiḥ praṇavidyā yoginī paramā kalā
86 ॥ महाविभूतिर्दुर्धर्षा मूलप्रकृतिसंभवा । अनाद्यनन्तविभवा परार्था पुरुषारणिः
86 // mahāvibhūtirdurdharṣā mūlaprakṛtisaṃbhavā / anādyanantavibhavā parārthā puruṣāraṇiḥ
87 ॥ सर्गस्थित्यन्तकरणी सुदुर्वाच्या दुरत्यया । शब्दयोनिः शब्दमयी नादाख्या नादविग्रहा
87 // sargasthityantakaraṇī sudurvācyā duratyayā / śabdayoniḥ śabdamayī nādākhyā nādavigrahā
88 ॥ प्रधानपुरुषातीता प्रधानपुरुषात्मिका । पुराणी चिन्मयी पुंसामादिः पुरुषरूपिणी
88 // pradhānapuruṣātītā pradhānapuruṣātmikā / purāṇī cinmayī puṃsāmādiḥ puruṣarūpiṇī
89 ॥ भूतान्तरात्मा कूटस्था महापुरुषसंज्ञिता । जन्ममृत्युजरातीता सर्वशक्तिसमन्विता
89 // bhūtāntarātmā kūṭasthā mahāpuruṣasaṃjñitā / janmamṛtyujarātītā sarvaśaktisamanvitā
90 ॥ व्यापिनी चानवच्छिन्ना प्रधानानुप्रवेशिनी । क्षेत्रज्ञशक्तिरव्यक्तलक्षणा मलवर्जिता
90 // vyāpinī cānavacchinnā pradhānānupraveśinī / kṣetrajñaśaktiravyaktalakṣaṇā malavarjitā
91 ॥ अनादिमायसंभिन्ना त्रितत्त्वा प्रकृतिर्गुहा । महामायासमुत्पन्ना तामसी पौरुषी ध्रुवा
91 // anādimāyasaṃbhinnā tritattvā prakṛtirguhā / mahāmāyāsamutpannā tāmasī pauruṣī dhruvā
92 ॥ व्यक्ताव्यक्तात्मिकाकृष्णा रक्ताशुक्ला प्रसूतिका । अकार्या कार्यजननी नित्यं प्रसवधर्मिणी
92 // vyaktāvyaktātmikākṛṣṇā raktāśuklā prasūtikā / akāryā kāryajananī nityaṃ prasavadharmiṇī
93 ॥ सर्गप्रलयनिर्मुक्ता सृष्टिस्थित्यन्तधर्मिणी । ब्रह्मगर्भा चतुर्विशा पद्मनाभाच्युतात्मिका
93 // sargapralayanirmuktā sṛṣṭisthityantadharmiṇī / brahmagarbhā caturviśā padmanābhācyutātmikā
94 ॥ वैद्युती शाश्वती योनिर्जगन्मातेश्वरप्रिया । सर्वाधारा महारूपा सर्वैश्वर्यसमन्विता
94 // vaidyutī śāśvatī yonirjaganmāteśvarapriyā / sarvādhārā mahārūpā sarvaiśvaryasamanvitā
95 ॥ विश्वरूपा महागर्भा विश्वेशेच्छानुवर्तिनी । महीयसी ब्रह्मयोनिर्महालक्ष्मीसमुद्भावा
95 // viśvarūpā mahāgarbhā viśveśecchānuvartinī / mahīyasī brahmayonirmahālakṣmīsamudbhāvā
96 ॥ महाविमानमध्यस्था महानिद्रात्महेतुका । सर्वसाधारणी सूक्ष्मा ह्यविद्या पारमार्थिका
96 // mahāvimānamadhyasthā mahānidrātmahetukā / sarvasādhāraṇī sūkṣmā hyavidyā pāramārthikā
97 ॥ अनन्तरूपानन्तस्था देवी पुरुषमोहिनी । अनेकाकारसंस्थाना कालत्रयविवर्जिता
97 // anantarūpānantasthā devī puruṣamohinī / anekākārasaṃsthānā kālatrayavivarjitā
98 ॥ ब्रह्मजन्मा हरेर्मूर्तिर्ब्रह्मविष्णुशिवात्मिका । ब्रह्मेशविष्णुजननी ब्रह्माख्या ब्रह्मसंश्रया
98 // brahmajanmā harermūrtirbrahmaviṣṇuśivātmikā / brahmeśaviṣṇujananī brahmākhyā brahmasaṃśrayā
99 ॥ व्यक्ता प्रथमजा ब्राह्मी महती ज्ञानरूपिणी । वैराग्यैश्वर्यधर्मात्मा ब्रह्ममूर्तिर्हृदिस्थिता । अपांयोनिः स्वयंभूतिर्मानसी तत्त्वसंभवा
99 // vyaktā prathamajā brāhmī mahatī jñānarūpiṇī / vairāgyaiśvaryadharmātmā brahmamūrtirhṛdisthitā / apāṃyoniḥ svayaṃbhūtirmānasī tattvasaṃbhavā
100 ॥ ईश्वराणी च शर्वाणी शङ्करार्धशरीरिणी । भवानी चैव रुद्राणी महालक्ष्मीरथाम्बिका
100 // īśvarāṇī ca śarvāṇī śaṅkarārdhaśarīriṇī / bhavānī caiva rudrāṇī mahālakṣmīrathāmbikā
101 ॥ महेश्वरसमुत्पन्ना भुक्तिमुक्तिफलप्रदा । सर्वेश्वरी सर्ववन्द्या नित्यं मुदितमानसा
101 // maheśvarasamutpannā bhuktimuktiphalapradā / sarveśvarī sarvavandyā nityaṃ muditamānasā
102 ॥ ब्रह्मेन्द्रोपेन्द्रनमिता शङ्करेच्छानुवर्तिनी । ईश्वरार्धासनगता महेश्वरपतिव्रता
102 // brahmendropendranamitā śaṅkarecchānuvartinī / īśvarārdhāsanagatā maheśvarapativratā
103 ॥ सकृद्विभाविता सर्वा समुद्रपरिशोषिणी । पार्वती हिमवत्पुत्री परमानन्ददायिनी
103 // sakṛdvibhāvitā sarvā samudrapariśoṣiṇī / pārvatī himavatputrī paramānandadāyinī
104 ॥ गुणाढ्या योगजा योग्या ज्ञानमूर्तिर्विकासिनी । सावित्रीकमला लक्ष्मीः श्रीरनन्तोरसि स्थिता
104 // guṇāḍhyā yogajā yogyā jñānamūrtirvikāsinī / sāvitrīkamalā lakṣmīḥ śrīranantorasi sthitā
105 ॥ सरोजनिलया मुद्रा योगनिद्रा सुरार्दिना । सरस्वती सर्वविद्या जगज्ज्येष्ठा सुमङ्गला
105 // sarojanilayā mudrā yoganidrā surārdinā / sarasvatī sarvavidyā jagajjyeṣṭhā sumaṅgalā
106 ॥ वाग्देवी वरदा वाच्या कीर्तिः सर्वार्थसाधिका । योगीश्वरी ब्रह्मविद्या महाविद्या सुशोभना
106 // vāgdevī varadā vācyā kīrtiḥ sarvārthasādhikā / yogīśvarī brahmavidyā mahāvidyā suśobhanā
107 ॥ गुह्यविद्यात्मविद्या च धर्मविद्यात्मभाविता । स्वाहा विश्वंभरा सिद्धिः स्वधा मेधा धृतिः श्रुतिः
107 // guhyavidyātmavidyā ca dharmavidyātmabhāvitā / svāhā viśvaṃbharā siddhiḥ svadhā medhā dhṛtiḥ śrutiḥ
108 ॥ नीतिः सुनीतिः सुकृतिर्माधवी नरवाहिनी । अजा विभावरी सौम्या भोगिनी भोगदायिनी
108 // nītiḥ sunītiḥ sukṛtirmādhavī naravāhinī / ajā vibhāvarī saumyā bhoginī bhogadāyinī
109 ॥ शोभा वंशकरी लोला मालिनी परमेष्ठिनी । त्रैलोक्यसुन्दरी रम्या सुन्दरी कामचारिणी
109 // śobhā vaṃśakarī lolā mālinī parameṣṭhinī / trailokyasundarī ramyā sundarī kāmacāriṇī
110 ॥ महानुभावा सत्त्वस्था महामहिषमर्दनी । पद्ममाला पापहरा विचित्रा मुकुटानना
110 // mahānubhāvā sattvasthā mahāmahiṣamardanī / padmamālā pāpaharā vicitrā mukuṭānanā
111 ॥ निर्यन्त्रा यन्त्रवाहस्था नन्दिनी भद्रकालिका । आदित्यवर्णा कौमारी मयूरवरवाहिनी
111 // niryantrā yantravāhasthā nandinī bhadrakālikā / ādityavarṇā kaumārī mayūravaravāhinī
112 ॥ निर्यन्त्रा यन्त्रवाहस्था नन्दिनी भद्रकालिका । आदित्यवर्णा कौमारी मयूरवरवाहिनी
112 // niryantrā yantravāhasthā nandinī bhadrakālikā / ādityavarṇā kaumārī mayūravaravāhinī
113 ॥ वृषासनगता गौरो महाकाली सुरार्चिता । अदितिर्नियता रौद्री पद्मगर्भा विवाहना
113 // vṛṣāsanagatā gauro mahākālī surārcitā / aditirniyatā raudrī padmagarbhā vivāhanā
114 ॥ विरूपाक्षी लेलिहाना महापुरनिवासिनी । महाफलानवद्याङ्गी कामपूरा विभावरी
114 // virūpākṣī lelihānā mahāpuranivāsinī / mahāphalānavadyāṅgī kāmapūrā vibhāvarī
115 ॥ विचित्ररत्नमुकुटा प्रणतार्तिप्रभञ्जनी । कौशिकी कर्षणी रात्रिस्त्रिदशार्तिविनाशिनी
115 // vicitraratnamukuṭā praṇatārtiprabhañjanī / kauśikī karṣaṇī rātristridaśārtivināśinī
116 ॥ बहुरूपा सुरूपा च विरूपा रूपवर्जिता । भक्तार्तिशमनी भव्या भवभावविनाशनी
116 // bahurūpā surūpā ca virūpā rūpavarjitā / bhaktārtiśamanī bhavyā bhavabhāvavināśanī
117 ॥ निर्गुणा नित्यविभवा निः सारा निरपत्रपा । यशस्विनी सामगीतिर्भवाङ्गनिलयालया
117 // nirguṇā nityavibhavā niḥ sārā nirapatrapā / yaśasvinī sāmagītirbhavāṅganilayālayā
118 ॥ दीक्षा विद्याधरी दीप्ता महेन्द्रविनिपातिनी । सर्वातिशायिनी विद्या सर्वसिद्धिप्रदायिनी
118 // dīkṣā vidyādharī dīptā mahendravinipātinī / sarvātiśāyinī vidyā sarvasiddhipradāyinī
119 ॥ सर्वेश्वरप्रिया तार्क्ष्या समुद्रान्तरवासिनी । अकलङ्का निराधारा नित्यसिद्धा निरामया
119 // sarveśvarapriyā tārkṣyā samudrāntaravāsinī / akalaṅkā nirādhārā nityasiddhā nirāmayā
120 ॥ कामधेनुर्बृहद्गर्भा धीमती मोहनाशिनी । निः सङ्कल्पा निरातङ्का विनया विनयप्रदा
120 // kāmadhenurbṛhadgarbhā dhīmatī mohanāśinī / niḥ saṅkalpā nirātaṅkā vinayā vinayapradā
121 ॥ ज्वालामालासहस्त्राढ्या देवदेवी मनोन्मनी । महाभगवती दुर्गा वासुदेवसमुद्भवा
121 // jvālāmālāsahastrāḍhyā devadevī manonmanī / mahābhagavatī durgā vāsudevasamudbhavā
122 ॥ महेन्द्रोपेन्द्रभगिनी भक्तिगम्या परावरा । ज्ञानज्ञेया जरातीता वेदान्तविषया गतिः
122 // mahendropendrabhaginī bhaktigamyā parāvarā / jñānajñeyā jarātītā vedāntaviṣayā gatiḥ
123 ॥ दक्षिणा दहना दाह्या सर्वभूतनमस्कृता । योगमाया विभावज्ञा महामाया महीयसी
123 // dakṣiṇā dahanā dāhyā sarvabhūtanamaskṛtā / yogamāyā vibhāvajñā mahāmāyā mahīyasī
124 ॥ संध्या सर्वसमुद्भूतिर्ब्रह्मवृक्षाश्रयानतिः । बीजाङ्कुरसमुद्भूतिर्महाशक्तिर्महामतिः
124 // saṃdhyā sarvasamudbhūtirbrahmavṛkṣāśrayānatiḥ / bījāṅkurasamudbhūtirmahāśaktirmahāmatiḥ
125 ॥ ख्यातिः प्रज्ञा चितिः संवित् महाभोगीन्द्रशायिनी । विकृतिः शांसरी शास्त्री गणगन्धर्वसेविता
125 // khyātiḥ prajñā citiḥ saṃvit mahābhogīndraśāyinī / vikṛtiḥ śāṃsarī śāstrī gaṇagandharvasevitā
126 ॥ वैश्वानरी महाशाला देवसेना गुहप्रिया । महारात्रिः शिवानन्दा शची दुः स्वप्ननाशिनी
126 // vaiśvānarī mahāśālā devasenā guhapriyā / mahārātriḥ śivānandā śacī duḥ svapnanāśinī
127 ॥ इज्या पूज्या जगद्धात्री दुर्विज्ञेया सुरूपिणी । गुहाम्बिका गुणोत्पत्तिर्महापीठा मरुत्सुता
127 // ijyā pūjyā jagaddhātrī durvijñeyā surūpiṇī / guhāmbikā guṇotpattirmahāpīṭhā marutsutā
128 ॥ हव्यवाहान्तरागादिः हव्यवाहसमुद्भवा । जगद्योनिर्जगन्माता जन्ममृत्युजरातिगा
128 // havyavāhāntarāgādiḥ havyavāhasamudbhavā / jagadyonirjaganmātā janmamṛtyujarātigā
129 ॥ बुद्धिमाता बुद्धिमती पुरुषान्तरवासिनी । तरस्विनी समाधिस्था त्रिनेत्रा दिविसंस्थिता
129 // buddhimātā buddhimatī puruṣāntaravāsinī / tarasvinī samādhisthā trinetrā divisaṃsthitā
130 ॥ सर्वेन्द्रियमनोमाता सर्वभूतहृदि स्थिता । संसारतारिणी विद्या ब्रह्मवादिमनोलया
130 // sarvendriyamanomātā sarvabhūtahṛdi sthitā / saṃsāratāriṇī vidyā brahmavādimanolayā
131 ॥ ब्रह्माणी बृहती ब्राह्मी ब्रह्मभूता भवारणिः । हिरण्मयी महारात्रिः संसारपरिवर्तिका
131 // brahmāṇī bṛhatī brāhmī brahmabhūtā bhavāraṇiḥ / hiraṇmayī mahārātriḥ saṃsāraparivartikā
132 ॥ सुमालिनी सुरूपा च भाविनी तारिणी प्रभा । उन्मीलनी सर्वसहा सर्वप्रत्ययसाक्षिणी
132 // sumālinī surūpā ca bhāvinī tāriṇī prabhā / unmīlanī sarvasahā sarvapratyayasākṣiṇī
133 ॥ सुसौम्या चन्द्रवदना ताण्डवासक्तमानसा । सत्त्वशुद्धिकरी शुद्धिर्मलत्रयविनाशिनी
133 // susaumyā candravadanā tāṇḍavāsaktamānasā / sattvaśuddhikarī śuddhirmalatrayavināśinī
134 ॥ जगत्प्रिया जगन्मूर्तिस्त्रिमूर्तिरमृताश्रया । निराश्रया निराहारा निरङ्कुरवनोद्भवा
134 // jagatpriyā jaganmūrtistrimūrtiramṛtāśrayā / nirāśrayā nirāhārā niraṅkuravanodbhavā
135 ॥ चन्द्रहस्ता विचित्राङ्गी स्त्रग्विणी पद्मधारिणी । परावरविधानज्ञा महापुरुषपूर्वजा
135 // candrahastā vicitrāṅgī stragviṇī padmadhāriṇī / parāvaravidhānajñā mahāpuruṣapūrvajā
136 ॥ विद्येश्वरप्रिया विद्या विद्युज्जिह्वा जितश्रमा । विद्यामयी सहस्त्राक्षी सहस्त्रवदनात्मजा
136 // vidyeśvarapriyā vidyā vidyujjihvā jitaśramā / vidyāmayī sahastrākṣī sahastravadanātmajā
137 ॥ सहस्त्ररश्मिः सत्त्वस्था महेश्वरपदाश्रया । क्षालिनी सन्मयी व्याप्ता तैजसी पद्मबोधिका
137 // sahastraraśmiḥ sattvasthā maheśvarapadāśrayā / kṣālinī sanmayī vyāptā taijasī padmabodhikā
138 ॥ महामायाश्रया मान्या महादेवमनोरमा । व्योमलक्ष्मीः सिहरथा चेकितानामितप्रभा
138 // mahāmāyāśrayā mānyā mahādevamanoramā / vyomalakṣmīḥ siharathā cekitānāmitaprabhā
139 ॥ वीरेश्वरी विमानस्था विशोकाशोकनाशिनी । अनाहता कुण्डलिना नलिनी पद्मवासिनी
139 // vīreśvarī vimānasthā viśokāśokanāśinī / anāhatā kuṇḍalinā nalinī padmavāsinī
140 ॥ सदानन्दा सदाकीर्तिः सर्वभूताश्रयस्थिता । वाग्देवता ब्रह्मकला कलातीता कलारणिः
140 // sadānandā sadākīrtiḥ sarvabhūtāśrayasthitā / vāgdevatā brahmakalā kalātītā kalāraṇiḥ
141 ॥ ब्रह्मश्रीर्ब्रह्महृदया ब्रह्मविष्णुशिवप्रिया । व्योमशक्तिः क्रियाशक्तिर्ज्ञानशक्तिः परागतिः
141 // brahmaśrīrbrahmahṛdayā brahmaviṣṇuśivapriyā / vyomaśaktiḥ kriyāśaktirjñānaśaktiḥ parāgatiḥ
142 ॥ क्षोभिका बन्धिका भेद्या भेदाभेदविवर्जिता । अभिन्नाभिन्नसंस्थाना वंशिनी वंशहारिणी
142 // kṣobhikā bandhikā bhedyā bhedābhedavivarjitā / abhinnābhinnasaṃsthānā vaṃśinī vaṃśahāriṇī
143 ॥ गुह्यशक्तिर्गुणातीता सर्वदा सर्वतोमुखी । भगिनी भगवत्पत्नी सकला कालकारिणी
143 // guhyaśaktirguṇātītā sarvadā sarvatomukhī / bhaginī bhagavatpatnī sakalā kālakāriṇī
144 ॥ सर्ववित् सर्वतोभद्रा गुह्यातीता गुहारणिः । प्रक्रिया योगमाता च गङ्गा विश्वेश्वरेश्वरी
144 // sarvavit sarvatobhadrā guhyātītā guhāraṇiḥ / prakriyā yogamātā ca gaṅgā viśveśvareśvarī
145 ॥ कपिला कापिला कान्ताकनकाभाकलान्तरा । पुण्या पुष्करिणी भोक्त्री पुरन्दरपुरस्सरा
145 // kapilā kāpilā kāntākanakābhākalāntarā / puṇyā puṣkariṇī bhoktrī purandarapurassarā
146 ॥ पोषणी परमैश्वर्यभूतिदा भूतिभूषणा । पञ्चब्रह्मसमुत्पत्तिः परमार्थार्थविग्रहा
146 // poṣaṇī paramaiśvaryabhūtidā bhūtibhūṣaṇā / pañcabrahmasamutpattiḥ paramārthārthavigrahā
147 ॥ धर्मोदया भानुमती योगिज्ञेय मनोजवा । मनोहरा मनोरक्षा तापसी वेदरूपिणी
147 // dharmodayā bhānumatī yogijñeya manojavā / manoharā manorakṣā tāpasī vedarūpiṇī
148 ॥ वेदशक्तिर्वेदमाता वेदविद्याप्रकाशिनी । योगेश्वरेश्वरी माता महाशक्तिर्मनोमयी
148 // vedaśaktirvedamātā vedavidyāprakāśinī / yogeśvareśvarī mātā mahāśaktirmanomayī
149 ॥ विश्वावस्था वियन्मूर्तिर्विद्युन्माला विहायसी । किंनरी सुरभी वन्द्या नन्दिनी नन्दिवल्लभा
149 // viśvāvasthā viyanmūrtirvidyunmālā vihāyasī / kiṃnarī surabhī vandyā nandinī nandivallabhā
150 ॥ भारती परमानन्दा परापरविभेदिका । सर्वप्रहरणोपेता काम्या कामेश्वरेश्वरी
150 // bhāratī paramānandā parāparavibhedikā / sarvapraharaṇopetā kāmyā kāmeśvareśvarī
151 ॥ अचिन्त्याचिन्त्यविभवा हृल्लेखा कनकप्रभा । कूष्माण्डी धनरत्नाढ्या सुगन्धा गन्धायिनी
151 // acintyācintyavibhavā hṛllekhā kanakaprabhā / kūṣmāṇḍī dhanaratnāḍhyā sugandhā gandhāyinī
152 ॥ त्रिविक्रमपदोद्भूता धनुष्पाणिः शिवोदया । सुदुर्लभा धनाद्यक्षा धन्या पिङ्गललोचना
152 // trivikramapadodbhūtā dhanuṣpāṇiḥ śivodayā / sudurlabhā dhanādyakṣā dhanyā piṅgalalocanā
153 ॥ शान्तिः प्रभावती दीप्तिः पङ्कजायतलोचना । आद्या हृत्कमलोद्भूता गवां मता रणप्रिया
153 // śāntiḥ prabhāvatī dīptiḥ paṅkajāyatalocanā / ādyā hṛtkamalodbhūtā gavāṃ matā raṇapriyā
154 ॥ सत्क्रिया गिरिजा शुद्धा नित्यपुष्टा निरन्तरा । दुर्गाकात्यायनीचण्डी चर्चिका शान्तविग्रहा
154 // satkriyā girijā śuddhā nityapuṣṭā nirantarā / durgākātyāyanīcaṇḍī carcikā śāntavigrahā
155 ॥ हिरण्यवर्णा रजनी जगद्यन्त्रप्रवर्तिका । मन्दराद्रिनिवासा च शारदा स्वर्णमालिनी
155 // hiraṇyavarṇā rajanī jagadyantrapravartikā / mandarādrinivāsā ca śāradā svarṇamālinī
156 ॥ रत्नमाला रत्नगर्भा पृथ्वी विश्वप्रमाथिनी । पद्मानना पद्मनिभा नित्यतुष्टामृतोद्भवा
156 // ratnamālā ratnagarbhā pṛthvī viśvapramāthinī / padmānanā padmanibhā nityatuṣṭāmṛtodbhavā
157 ॥ धुन्वती दुः प्रकम्प्या च सूर्यमाता दृषद्वती । महेन्द्रभगिनी मान्या वरेण्या वरदर्पिता
157 // dhunvatī duḥ prakampyā ca sūryamātā dṛṣadvatī / mahendrabhaginī mānyā vareṇyā varadarpitā
158 ॥ कल्याणी कमला रामा पञ्चभूता वरप्रदा । वाच्या वरेश्वरी वन्द्या दुर्जया दुरतिक्रमा
158 // kalyāṇī kamalā rāmā pañcabhūtā varapradā / vācyā vareśvarī vandyā durjayā duratikramā
159 ॥ कालरात्रिर्महावेगा वीरभद्रप्रिया हिता । भद्रकाली जगन्माता भक्तानां भद्रदायिनी
159 // kālarātrirmahāvegā vīrabhadrapriyā hitā / bhadrakālī jaganmātā bhaktānāṃ bhadradāyinī
160 ॥ कराला पिङ्गलाकारा नामभेदामहामदा । यशस्विनी यशोदा च षडध्वपरिवर्तिका
160 // karālā piṅgalākārā nāmabhedāmahāmadā / yaśasvinī yaśodā ca ṣaḍadhvaparivartikā
161 ॥ शङ्खिनी पद्मिनी सांख्या सांख्ययोगप्रवर्तिका । चैत्रा संवत्सरारूढा जगत्संपूरणीन्द्रजा
161 // śaṅkhinī padminī sāṃkhyā sāṃkhyayogapravartikā / caitrā saṃvatsarārūḍhā jagatsaṃpūraṇīndrajā
162 ॥ शुम्भारिः खेचरीस्वस्था कम्बुग्रीवा कलिप्रिया । खगध्वजी खगारूढा परार्घ्या परमालिनी
162 // śumbhāriḥ khecarīsvasthā kambugrīvā kalipriyā / khagadhvajī khagārūḍhā parārghyā paramālinī
163 ॥ ऐश्वर्यवर्त्मनिलया विरक्ता गरुडासना । जयन्ती हृद्गुहा रम्या गह्विरेष्ठा गणाग्रणीः
163 // aiśvaryavartmanilayā viraktā garuḍāsanā / jayantī hṛdguhā ramyā gahvireṣṭhā gaṇāgraṇīḥ
164 ॥ संकल्पसिद्धा साम्यस्था सर्वविज्ञानदायिनी । कलिकल्पषहन्त्री च गुह्योपनिषदुत्तमा
164 // saṃkalpasiddhā sāmyasthā sarvavijñānadāyinī / kalikalpaṣahantrī ca guhyopaniṣaduttamā
165 ॥ निष्ठा दृष्टिः स्मृतिर्व्याप्तिः पुष्टिस्तुष्टिः क्रियावती । विश्वामरेश्वरेशाना भुक्तिर्मुक्तीः शिवामृता
165 // niṣṭhā dṛṣṭiḥ smṛtirvyāptiḥ puṣṭistuṣṭiḥ kriyāvatī / viśvāmareśvareśānā bhuktirmuktīḥ śivāmṛtā
166 ॥ लोहिता सर्पमाला च भीषणी वनमालिनी । अनन्तशयनानन्या नरनारायणोद्भवा
166 // lohitā sarpamālā ca bhīṣaṇī vanamālinī / anantaśayanānanyā naranārāyaṇodbhavā
167 ॥ नृसिंही दैत्यमथनी शङ्खचक्रगदाधरा । संकर्षणसमुत्पत्तिरम्बिकापादसंश्रया
167 // nṛsiṃhī daityamathanī śaṅkhacakragadādharā / saṃkarṣaṇasamutpattirambikāpādasaṃśrayā
168 ॥ महाज्वाला महामूर्तिः सुमूर्तिः सर्वकामधुक् । सुप्रभा सुस्तना गौरी धर्मकामार्थमोक्षदा
168 // mahājvālā mahāmūrtiḥ sumūrtiḥ sarvakāmadhuk / suprabhā sustanā gaurī dharmakāmārthamokṣadā
169 ॥ भ्रूमध्यनिलया पूर्वा पुराणपुरुषारणिः । महाविभूतिदा मध्या सरोजनयना समा
169 // bhrūmadhyanilayā pūrvā purāṇapuruṣāraṇiḥ / mahāvibhūtidā madhyā sarojanayanā samā
170 ॥ अष्टादशभुजानाद्या नीलोत्पलदलप्रभा । सर्वशक्त्यासनारूढा धर्माधर्मार्थवर्जिता
170 // aṣṭādaśabhujānādyā nīlotpaladalaprabhā / sarvaśaktyāsanārūḍhā dharmādharmārthavarjitā
171 ॥ वैराग्यज्ञाननिरता निरालोका निरिन्द्रिया । विचित्रगहनाधारा शाश्वतस्थानवासिनी
171 // vairāgyajñānaniratā nirālokā nirindriyā / vicitragahanādhārā śāśvatasthānavāsinī
172 ॥ स्थानेश्वरी निरानन्दा त्रिशूलवरधारिणी । अशेषदेवतामूर्तिर्देवता वरदेवता । गणाम्बिका गिरेः पुत्री निशुम्भविनिपातिनी
172 // sthāneśvarī nirānandā triśūlavaradhāriṇī / aśeṣadevatāmūrtirdevatā varadevatā / gaṇāmbikā gireḥ putrī niśumbhavinipātinī
173 ॥ अवर्ण वर्णरहिता निवर्णा बीजसंभवा । अनन्तवर्णानन्यस्था शङ्करी शान्तमानसा
173 // avarṇa varṇarahitā nivarṇā bījasaṃbhavā / anantavarṇānanyasthā śaṅkarī śāntamānasā
174 ॥ अगोत्रा गोमती गोप्त्री गुह्यरूपा गुणोत्तरा । गौर्गोर्गव्यप्रिया गौणी गणेश्वरनमस्कृता
174 // agotrā gomatī goptrī guhyarūpā guṇottarā / gaurgorgavyapriyā gauṇī gaṇeśvaranamaskṛtā
175 ॥ सत्यमात्रा सत्यसंधा त्रिसंध्या संधिवर्जिता । सर्ववादाश्रया संख्या संख्ययोगसमुद्भवा
175 // satyamātrā satyasaṃdhā trisaṃdhyā saṃdhivarjitā / sarvavādāśrayā saṃkhyā saṃkhyayogasamudbhavā
176 ॥ असंख्येयाप्रमेयाख्या शून्या शुद्धकुलोद्भवा । बिन्दुनादसमुत्पत्तिः शंभुवामा शशिप्रभा
176 // asaṃkhyeyāprameyākhyā śūnyā śuddhakulodbhavā / bindunādasamutpattiḥ śaṃbhuvāmā śaśiprabhā
177 ॥ विसङ्गा भेदरहिता मनोज्ञा मधुसूदनी । महाश्रीः श्रीसमुत्पत्तिस्तमः पारे प्रतिष्ठिता
177 // visaṅgā bhedarahitā manojñā madhusūdanī / mahāśrīḥ śrīsamutpattistamaḥ pāre pratiṣṭhitā
178 ॥ त्रितत्त्वमाता त्रिविधा सुसूक्ष्मपदसंश्रया । शान्त्यतीता मलातीता निर्विकारा निराश्रया
178 // tritattvamātā trividhā susūkṣmapadasaṃśrayā / śāntyatītā malātītā nirvikārā nirāśrayā
179 ॥ शिवाख्या चित्तनिलया शिवज्ञानस्वरूपिणी । दैत्यदानवनिर्मात्री काश्यपी कालकल्पिका
179 // śivākhyā cittanilayā śivajñānasvarūpiṇī / daityadānavanirmātrī kāśyapī kālakalpikā
180 ॥ शास्त्रयोनिः क्रियामूर्तिश्चतुर्वर्गप्रदर्शिका । नारायणी नरोद्भूतिः कौमुदी लिङ्गधारिणी
180 // śāstrayoniḥ kriyāmūrtiścaturvargapradarśikā / nārāyaṇī narodbhūtiḥ kaumudī liṅgadhāriṇī
181 ॥ कामुकी ललिता भावा परापरविभूतिदा । परान्तजातमहिमा बडवा वामलोचना
181 // kāmukī lalitā bhāvā parāparavibhūtidā / parāntajātamahimā baḍavā vāmalocanā
182 ॥ सुभद्रा देवकी सीता वेदवेदाङ्गपारगा । मनस्विनी मन्युमाता महामन्युसमुद्भवा
182 // subhadrā devakī sītā vedavedāṅgapāragā / manasvinī manyumātā mahāmanyusamudbhavā
183 ॥ अमृत्युरमृता स्वाहा पुरुहूता पुरुष्टुता । अशोच्या भिन्नविषया हिरण्यरजतप्रिया
183 // amṛtyuramṛtā svāhā puruhūtā puruṣṭutā / aśocyā bhinnaviṣayā hiraṇyarajatapriyā
184 ॥ हिरण्या राजती हैमी हेमाभरणभूषिता । विभ्राजमाना दुर्ज्ञेया ज्योतिष्टोमफलप्रदा
184 // hiraṇyā rājatī haimī hemābharaṇabhūṣitā / vibhrājamānā durjñeyā jyotiṣṭomaphalapradā
185 ॥ महानिद्रासमुद्भूतिरनिद्रा सत्यदेवता । दीर्घाककुद्मिनी हृद्या शान्तिदा शान्तिवर्धिनी
185 // mahānidrāsamudbhūtiranidrā satyadevatā / dīrghākakudminī hṛdyā śāntidā śāntivardhinī
186 ॥ लक्ष्म्यादिशक्तिजननी शक्तिचक्रप्रवर्तिका । त्रिशक्तिजननी जन्या षडूर्मिपरिर्जिता
186 // lakṣmyādiśaktijananī śakticakrapravartikā / triśaktijananī janyā ṣaḍūrmiparirjitā
187 ॥ सुधामा कर्मकरणी युगान्तदहनात्मिका । संकर्षणी जगद्धात्री कामयोनिः किरीटिनी
187 // sudhāmā karmakaraṇī yugāntadahanātmikā / saṃkarṣaṇī jagaddhātrī kāmayoniḥ kirīṭinī
188 ॥ ऐन्द्री त्रैलोक्यनमिता वैष्णवी परमेश्वरी । प्रद्युम्नदयिता दान्ता युग्मदृष्टिस्त्रिलोचना
188 // aindrī trailokyanamitā vaiṣṇavī parameśvarī / pradyumnadayitā dāntā yugmadṛṣṭistrilocanā
189 ॥ मदोत्कटा हंसगतिः प्रचण्डा चण्डविक्रमा । वृषावेशा वियन्माता विन्ध्यपर्वतवासिनी
189 // madotkaṭā haṃsagatiḥ pracaṇḍā caṇḍavikramā / vṛṣāveśā viyanmātā vindhyaparvatavāsinī
190 ॥ हिमवन्मेरुनिलया कैलासगिरिवासिनी । चाणूरहन्तृतनया नीतिज्ञा कामरूपिणी
190 // himavanmerunilayā kailāsagirivāsinī / cāṇūrahantṛtanayā nītijñā kāmarūpiṇī
191 ॥ वेदविद्याव्रतस्नाता धर्मशीलानिलाशना । वीरभद्रप्रिया वीरा महाकालसमुद्भवा
191 // vedavidyāvratasnātā dharmaśīlānilāśanā / vīrabhadrapriyā vīrā mahākālasamudbhavā
192 ॥ विद्याधरप्रिया सिद्धा विद्याधरनिराकृतिः । आप्यायनी हरन्ती च पावनी पोषणी खिला
192 // vidyādharapriyā siddhā vidyādharanirākṛtiḥ / āpyāyanī harantī ca pāvanī poṣaṇī khilā
193 ॥ मातृका मन्मथोद्भूता वारिजा वाहनप्रिया । करीषिणी सुधावाणी वीणावादनतत्परा
193 // mātṛkā manmathodbhūtā vārijā vāhanapriyā / karīṣiṇī sudhāvāṇī vīṇāvādanatatparā
194 ॥ सेविता सेविका सेव्या सिनीवाली गरुत्मती । अरुन्धती हिरण्याक्षी मृगाङ्का मानदायिनी
194 // sevitā sevikā sevyā sinīvālī garutmatī / arundhatī hiraṇyākṣī mṛgāṅkā mānadāyinī
195 ॥ वसुप्रदा वसुमती वसोर्धारा वसुंधरा । धाराधरा वरारोहा वरावरसहस्त्रदा
195 // vasupradā vasumatī vasordhārā vasuṃdharā / dhārādharā varārohā varāvarasahastradā
196 ॥ श्रीफला श्रीमती श्रीशा श्रीनिवासा शिवप्रिया । श्रीधरा श्रीकरी कल्या श्रीधरार्धशरीरिणी
196 // śrīphalā śrīmatī śrīśā śrīnivāsā śivapriyā / śrīdharā śrīkarī kalyā śrīdharārdhaśarīriṇī
197 ॥ अनन्तदृष्टिरक्षुद्रा धात्रीशा धनदप्रिया । निहन्त्री दैत्यसङ्घानां सिहिका सिहवाहना
197 // anantadṛṣṭirakṣudrā dhātrīśā dhanadapriyā / nihantrī daityasaṅghānāṃ sihikā sihavāhanā
198 ॥ सुषेणा चन्द्रनिलया सुकीर्तिश्छिन्नसंशया । रसज्ञा रसदा रामा लेलिहानामृतस्त्रवा
198 // suṣeṇā candranilayā sukīrtiśchinnasaṃśayā / rasajñā rasadā rāmā lelihānāmṛtastravā
199 ॥ नित्योदिता स्वयञ्ज्योतिरुत्सुका मृतजीवनी । वज्रदण्डा वज्रजिह्वा वैदेवी वज्रविग्रहा
199 // nityoditā svayañjyotirutsukā mṛtajīvanī / vajradaṇḍā vajrajihvā vaidevī vajravigrahā
200 ॥ मङ्गल्या मङ्गला माला मलिना मलहारिणी । गान्धर्वो गारुडी चान्द्री कम्बलाश्वतरप्रिया
200 // maṅgalyā maṅgalā mālā malinā malahāriṇī / gāndharvo gāruḍī cāndrī kambalāśvatarapriyā
201 ॥ सौदामिनी जनानन्दा भ्रुकुटीकुटिलानना । कर्णिकारकरा कक्ष्या कंसप्राणापहारिणी
201 // saudāminī janānandā bhrukuṭīkuṭilānanā / karṇikārakarā kakṣyā kaṃsaprāṇāpahāriṇī
202 ॥ युगन्धरा युगावर्ता त्रिसंध्या हर्षवर्धनी । प्रत्यक्षदेवता दिव्या दिव्यगन्धा दिवापरा
202 // yugandharā yugāvartā trisaṃdhyā harṣavardhanī / pratyakṣadevatā divyā divyagandhā divāparā
203 ॥ शक्रासनगता शाक्री साध्वी नारी शवासना । इष्टा विशिष्टा शिष्टेष्टा शिष्टाशिष्टप्रपूजिता
203 // śakrāsanagatā śākrī sādhvī nārī śavāsanā / iṣṭā viśiṣṭā śiṣṭeṣṭā śiṣṭāśiṣṭaprapūjitā
204 ॥ शतरूपा शतावर्ता विनता सुरभिः सुरा । सुरेन्द्रमाता सुद्युम्ना सुषुम्ना सूर्यसंस्थिता
204 // śatarūpā śatāvartā vinatā surabhiḥ surā / surendramātā sudyumnā suṣumnā sūryasaṃsthitā
205 ॥ समीक्ष्या सत्प्रतिष्ठा च निवृत्तिर्ज्ञानपारगा । धर्मशास्त्रार्थकुशला धर्मज्ञा धर्मवाहना
205 // samīkṣyā satpratiṣṭhā ca nivṛttirjñānapāragā / dharmaśāstrārthakuśalā dharmajñā dharmavāhanā
206 ॥ धर्माधर्मविनिर्मात्री धार्मिकाणां शिवप्रदा । धर्मशक्तिर्धर्ममयी विधर्मा विश्वधर्मिणी
206 // dharmādharmavinirmātrī dhārmikāṇāṃ śivapradā / dharmaśaktirdharmamayī vidharmā viśvadharmiṇī
207 ॥ धर्मान्तरा धर्ममेघा धर्मपूर्वा धनावहा । धर्मोपदेष्ट्री धर्मत्मा धर्मगम्या धराधरा
207 // dharmāntarā dharmameghā dharmapūrvā dhanāvahā / dharmopadeṣṭrī dharmatmā dharmagamyā dharādharā
208 ॥ कापाली शाकला मूर्तिः कला कलितविग्रहा । सर्वशक्तिविनिर्मुक्ता सर्वशक्त्याश्रयाश्रया
208 // kāpālī śākalā mūrtiḥ kalā kalitavigrahā / sarvaśaktivinirmuktā sarvaśaktyāśrayāśrayā
209 ॥ सर्वा सर्वेश्वरी सूक्ष्मा सुसूक्ष्मा ज्ञानरूपिणी । प्रधानपुरुषेशेशा महादेवैकसाक्षिणी । सदाशिवा वियन्मूर्तिर्विश्वमूर्तिरमूर्तिका
209 // sarvā sarveśvarī sūkṣmā susūkṣmā jñānarūpiṇī / pradhānapuruṣeśeśā mahādevaikasākṣiṇī / sadāśivā viyanmūrtirviśvamūrtiramūrtikā
210 ॥ एवं नाम्नां सहस्त्रेण स्तुत्वासौ हिमवान् गिरिः । भूयः प्रणम्य भीतात्मा प्रोवाचेदं कृताञ्जलिः
210 // evaṃ nāmnāṃ sahastreṇa stutvāsau himavān giriḥ / bhūyaḥ praṇamya bhītātmā provācedaṃ kṛtāñjaliḥ
211 ॥ यदेतदैश्वरं रूपं घोरं ते परमेश्वरि । भीतो ऽस्मि साम्प्रतं दृष्ट्वा रूपमन्यत् प्रदर्शय
211 // yadetadaiśvaraṃ rūpaṃ ghoraṃ te parameśvari / bhīto 'smi sāmprataṃ dṛṣṭvā rūpamanyat pradarśaya
212 ॥ एवमुक्ताथ सा देवी तेन शैलेन पार्वती । संहृत्य दर्शयामास स्वरूपमपरं पुनः
212 // evamuktātha sā devī tena śailena pārvatī / saṃhṛtya darśayāmāsa svarūpamaparaṃ punaḥ
213 ॥ नीलोत्पलदलप्रख्यं नीलोत्पलसुगन्धिकम् । द्विनेत्रं द्विभुजं सौम्यं नीलालकविभूषितम्
213 // nīlotpaladalaprakhyaṃ nīlotpalasugandhikam / dvinetraṃ dvibhujaṃ saumyaṃ nīlālakavibhūṣitam
214 ॥ रक्तपादाम्बुजतलं सुरक्तकरपल्लवम् । श्रीमद् विशालसंवृत्तललाटतिलकोज्ज्वलम्
214 // raktapādāmbujatalaṃ suraktakarapallavam / śrīmad viśālasaṃvṛttalalāṭatilakojjvalam
215 ॥ भूषितं चारुसर्वाङ्गं भूषणैरतिकोमलम् । दधानमुरसा मालां विशालां हेमनिर्मिताम्
215 // bhūṣitaṃ cārusarvāṅgaṃ bhūṣaṇairatikomalam / dadhānamurasā mālāṃ viśālāṃ hemanirmitām
216 ॥ ईषत्स्मितं सुविम्बोष्ठं नूपुरारावसंयुतम् । प्रसन्नवदनं दिव्यमनन्तमहिमास्पदम्
216 // īṣatsmitaṃ suvimboṣṭhaṃ nūpurārāvasaṃyutam / prasannavadanaṃ divyamanantamahimāspadam
217 ॥ तदीदृशं समालोक्य स्वरूपं शैलसत्तमः । भीतिं संत्यज्य हृष्टात्मा बभाषे परमेश्वरीम्
217 // tadīdṛśaṃ samālokya svarūpaṃ śailasattamaḥ / bhītiṃ saṃtyajya hṛṣṭātmā babhāṣe parameśvarīm
218 ॥ हिमवानुवाच अद्य मे सफलं जन्म अद्य मे सफलं तपः । यन्मे साक्षात् त्वमव्यक्ताप्रसन्ना दृष्टिगोचरा
218 // himavānuvāca adya me saphalaṃ janma adya me saphalaṃ tapaḥ / yanme sākṣāt tvamavyaktāprasannā dṛṣṭigocarā
219 ॥ त्वया सृष्टं जगत् सर्वं प्रधानाद्यन्त्वयि स्थितम् । त्वय्येव लीयते देवि त्वमेव च परा गतिः
219 // tvayā sṛṣṭaṃ jagat sarvaṃ pradhānādyantvayi sthitam / tvayyeva līyate devi tvameva ca parā gatiḥ
220 ॥ वदन्ति केचित् त्वामेव प्रकृतिं प्रकृतेः पराम् । अपरे परमार्थज्ञाः शिवेति शिवसंश्रये
220 // vadanti kecit tvāmeva prakṛtiṃ prakṛteḥ parām / apare paramārthajñāḥ śiveti śivasaṃśraye
221 ॥ त्वयि प्रधानं पुरुषो महान् ब्रह्मा तथेश्वरः । अविद्या नियतिर्माया कलाद्याः शतशो ऽभवन्
221 // tvayi pradhānaṃ puruṣo mahān brahmā tatheśvaraḥ / avidyā niyatirmāyā kalādyāḥ śataśo 'bhavan
222 ॥ त्वं हि सा परमा शक्तिरनन्ता परमेष्ठिनी । सर्वभेदविनिर्मुक्ता सर्वेभेदाश्रया निजा
222 // tvaṃ hi sā paramā śaktiranantā parameṣṭhinī / sarvabhedavinirmuktā sarvebhedāśrayā nijā
223 ॥ त्वामधिष्ठाय योगेशि महादेवो महेश्वरः । प्रधानाद्यं जगत् कृत्स्नं करोति विकरोति च
223 // tvāmadhiṣṭhāya yogeśi mahādevo maheśvaraḥ / pradhānādyaṃ jagat kṛtsnaṃ karoti vikaroti ca
224 ॥ त्वयैव संगतो देवः स्वमानन्दं समश्नुते । त्वमेव परमानन्दस्त्वमेवानन्ददायिनी
224 // tvayaiva saṃgato devaḥ svamānandaṃ samaśnute / tvameva paramānandastvamevānandadāyinī
225 ॥ त्वमक्षरं परं व्योम महज्ज्योतिर्निरञ्जनम् । शिवं सर्वगतं सूक्ष्मं परं ब्रह्मा सनातनम्
225 // tvamakṣaraṃ paraṃ vyoma mahajjyotirnirañjanam / śivaṃ sarvagataṃ sūkṣmaṃ paraṃ brahmā sanātanam
226 ॥ त्वं शक्रः सर्वदेवानां ब्रह्मा ब्रह्मविदामसि । वायुर्बलवतां देवि योगिनां त्वं कुमारकः
226 // tvaṃ śakraḥ sarvadevānāṃ brahmā brahmavidāmasi / vāyurbalavatāṃ devi yogināṃ tvaṃ kumārakaḥ
227 ॥ ऋषीणां च वसिष्ठस्त्वं व्यासो वेदविदामसि । सांख्यानां कपिलो देवो रुद्राणामसि शङ्करः
227 // ṛṣīṇāṃ ca vasiṣṭhastvaṃ vyāso vedavidāmasi / sāṃkhyānāṃ kapilo devo rudrāṇāmasi śaṅkaraḥ
228 ॥ आदित्यानामुपेन्द्रस्त्वं वसूनां चैव पावकः । वेदानां सामवेदस्त्वं गायत्री छन्दसामसि
228 // ādityānāmupendrastvaṃ vasūnāṃ caiva pāvakaḥ / vedānāṃ sāmavedastvaṃ gāyatrī chandasāmasi
229 ॥ अध्यात्मविद्या विद्यानां गतीनां परम् गतिः । माया त्वं सर्वशक्तीनां कालः कलयतामसि
229 // adhyātmavidyā vidyānāṃ gatīnāṃ param gatiḥ / māyā tvaṃ sarvaśaktīnāṃ kālaḥ kalayatāmasi
230 ॥ ओङ्कारः सर्वगुह्यानां वर्णानां च द्विजात्तमः । आश्रमाणां च गार्हस्थ्यमीश्वराणां महेश्वरः
230 // oṅkāraḥ sarvaguhyānāṃ varṇānāṃ ca dvijāttamaḥ / āśramāṇāṃ ca gārhasthyamīśvarāṇāṃ maheśvaraḥ
231 ॥ पुंसां त्वमेकः पुरुषः सर्वभूतहृदि स्थितः । सर्वोपनिषदां देवि गुह्योपनिषदुच्यते
231 // puṃsāṃ tvamekaḥ puruṣaḥ sarvabhūtahṛdi sthitaḥ / sarvopaniṣadāṃ devi guhyopaniṣaducyate
232 ॥ ईशानश्चासि कल्पानां युगानां कृतमेव च । आदित्यः सर्वमार्गाणां वाचां देवि सरस्वती
232 // īśānaścāsi kalpānāṃ yugānāṃ kṛtameva ca / ādityaḥ sarvamārgāṇāṃ vācāṃ devi sarasvatī
233 ॥ त्वं लक्ष्मीश्चारुरूपाणां विष्णुर्मायाविनामसि । अरुन्धती सतीनां त्वं सुपर्णः पततामसि
233 // tvaṃ lakṣmīścārurūpāṇāṃ viṣṇurmāyāvināmasi / arundhatī satīnāṃ tvaṃ suparṇaḥ patatāmasi
234 ॥ सूक्तानां पौरुषं सूक्तं ज्येष्ठसाम च सामसु । सावित्री चासि जप्यानां यजुषां शतरुद्रियम्
234 // sūktānāṃ pauruṣaṃ sūktaṃ jyeṣṭhasāma ca sāmasu / sāvitrī cāsi japyānāṃ yajuṣāṃ śatarudriyam
235 ॥ पर्वतानां महामेरुरनन्तो भोगिनामसि । सर्वेषां त्वं परं ब्रह्म त्वन्मयं सर्वमेव हि
235 // parvatānāṃ mahāmerurananto bhogināmasi / sarveṣāṃ tvaṃ paraṃ brahma tvanmayaṃ sarvameva hi
236 ॥ रूपं तवोशेषकलाविहीन- मगोचरं निर्मलमेकरूपम् । अनादिमध्यान्तमनन्तामाद्यं नमामि सत्यं तमसः परस्तात्
236 // rūpaṃ tavośeṣakalāvihīna- magocaraṃ nirmalamekarūpam / anādimadhyāntamanantāmādyaṃ namāmi satyaṃ tamasaḥ parastāt
237 ॥ यदेव पश्यन्ति जगत्प्रसूतिं वेदान्तविज्ञानविनिश्चितार्थाः । आनन्दमात्रं प्रणवाभिधानं तदेव रूपं शरणं प्रपद्ये
237 // yadeva paśyanti jagatprasūtiṃ vedāntavijñānaviniścitārthāḥ / ānandamātraṃ praṇavābhidhānaṃ tadeva rūpaṃ śaraṇaṃ prapadye
238 ॥ अशेषभूतान्तरसन्निविष्टं प्रधानपुंयोगवियोगहेतुम् । तेजोमयं जन्मविनाशहीनं प्राणाभिधानं प्रणतो ऽस्मि रूपम्
238 // aśeṣabhūtāntarasanniviṣṭaṃ pradhānapuṃyogaviyogahetum / tejomayaṃ janmavināśahīnaṃ prāṇābhidhānaṃ praṇato 'smi rūpam
239 ॥ आद्यन्तहीनं जगदात्मभूतं विभिन्नसंस्थं प्रकृतेः परस्तात् । कूटस्थमव्यक्तवपुस्तवैव नमामि रूपं पुरुषाभिधानम्
239 // ādyantahīnaṃ jagadātmabhūtaṃ vibhinnasaṃsthaṃ prakṛteḥ parastāt / kūṭasthamavyaktavapustavaiva namāmi rūpaṃ puruṣābhidhānam
240 ॥ सर्वाश्रयं सर्वजगद्विधानं सर्वत्रगं जन्मविनाशहीनम् । सूक्ष्मं विचित्रं त्रिगुणं प्रधानं नतो ऽस्मि ते रूपमलुप्तभेदम्
240 // sarvāśrayaṃ sarvajagadvidhānaṃ sarvatragaṃ janmavināśahīnam / sūkṣmaṃ vicitraṃ triguṇaṃ pradhānaṃ nato 'smi te rūpamaluptabhedam
241 ॥ आद्यं महत् ते पुरुषात्मरूपं प्रकृत्यवस्थं त्रिगुणात्मबीजम् । ऐश्वर्यविज्ञानविरागधर्मैः समन्वितं देवि नतो ऽस्मि रूपम्
241 // ādyaṃ mahat te puruṣātmarūpaṃ prakṛtyavasthaṃ triguṇātmabījam / aiśvaryavijñānavirāgadharmaiḥ samanvitaṃ devi nato 'smi rūpam
242 ॥ द्विसप्तलोकात्मकमम्बुसंस्थं विचित्रभेदं पुरुषैकनाथम् । अनन्तभूतैरधिवासितं ते नतो ऽस्मि रूपं जगदण्डसंज्ञम्
242 // dvisaptalokātmakamambusaṃsthaṃ vicitrabhedaṃ puruṣaikanātham / anantabhūtairadhivāsitaṃ te nato 'smi rūpaṃ jagadaṇḍasaṃjñam
243 ॥ अशेषवेदात्मकमेकमाद्यं स्वतेजसा पूरितलोकभेदम् । त्रिकालहेतुं रपमेष्ठिसंज्ञं नमामि रूपं रविमण्डलस्थम्
243 // aśeṣavedātmakamekamādyaṃ svatejasā pūritalokabhedam / trikālahetuṃ rapameṣṭhisaṃjñaṃ namāmi rūpaṃ ravimaṇḍalastham
244 ॥ सहस्त्रमूर्धानमनन्तशक्तिं सहस्त्रबाहुं पुरुषं पुराणम् । शयानमन्तः सलिले तथैव नारायणाख्यं प्रणतो ऽस्मि रूपम्
244 // sahastramūrdhānamanantaśaktiṃ sahastrabāhuṃ puruṣaṃ purāṇam / śayānamantaḥ salile tathaiva nārāyaṇākhyaṃ praṇato 'smi rūpam
245 ॥ दंष्ट्राकरालं त्रिदशाभिवन्द्यं युगान्तकालानलकल्परूपम् । अशेषभूताण्डविनाशहेतुं नमामि रूपं तव कालसंज्ञम्
245 // daṃṣṭrākarālaṃ tridaśābhivandyaṃ yugāntakālānalakalparūpam / aśeṣabhūtāṇḍavināśahetuṃ namāmi rūpaṃ tava kālasaṃjñam
246 ॥ फणासहस्त्रेण विराजमानं भोगीन्द्रमुख्यैरभिपूज्यमानम् । जनार्दनारूढतनुं प्रसुप्तं नतो ऽस्मि रूपं तव शेषसंज्ञम्
246 // phaṇāsahastreṇa virājamānaṃ bhogīndramukhyairabhipūjyamānam / janārdanārūḍhatanuṃ prasuptaṃ nato 'smi rūpaṃ tava śeṣasaṃjñam
247 ॥ अव्याहतैश्वर्यमयुग्मनेत्रं ब्रह्मामृतानन्दरसज्ञमेकम् । युगान्तशेषं दिवि नृत्यमानं नतो ऽस्मि रूपं तव रुद्रसंज्ञम्
247 // avyāhataiśvaryamayugmanetraṃ brahmāmṛtānandarasajñamekam / yugāntaśeṣaṃ divi nṛtyamānaṃ nato 'smi rūpaṃ tava rudrasaṃjñam
248 ॥ प्रहीणशोकं विमलं पवित्रं सुरासुरैरर्चितापादपद्मम् । सुकोमलं देवि विशालशुम्रं नमामि ते रूपमिदं नमासि
248 // prahīṇaśokaṃ vimalaṃ pavitraṃ surāsurairarcitāpādapadmam / sukomalaṃ devi viśālaśumraṃ namāmi te rūpamidaṃ namāsi
249 ॥ ओं नमस्ते महादेवि नमस्ते परमेश्वरि । नमो भगवतीशानि शिवायै ते नमो नमः
249 // oṃ namaste mahādevi namaste parameśvari / namo bhagavatīśāni śivāyai te namo namaḥ
250 ॥ त्वन्मयो ऽहं त्वदाधारस्त्वमेव च गतिर्मम । त्वामेव शरणं यास्ये प्रसीद परमेश्वरि
250 // tvanmayo 'haṃ tvadādhārastvameva ca gatirmama / tvāmeva śaraṇaṃ yāsye prasīda parameśvari
251 ॥ मया नास्ति समो लोके देवो वादानवो ऽपि वा । जगन्मातैव मत्पुत्री संभूता तपसा यतः
251 // mayā nāsti samo loke devo vādānavo 'pi vā / jaganmātaiva matputrī saṃbhūtā tapasā yataḥ
252 ॥ एषा तवाम्बिका देवि किलाभूत पितृकन्यका । मेनाशेषजगन्मातुरहो वुण्यस्य गौरवम्
252 // eṣā tavāmbikā devi kilābhūta pitṛkanyakā / menāśeṣajaganmāturaho vuṇyasya gauravam
253 ॥ पाहि माममरेशानि मेनया सह सर्वदा । नमामि तव पादाब्जं व्रजामि शरणं शिवाम्
253 // pāhi māmamareśāni menayā saha sarvadā / namāmi tava pādābjaṃ vrajāmi śaraṇaṃ śivām
254 ॥ अहो मे सुमहद् भाग्यं महादेवीसमागमात् । आज्ञापय महादेवि किं करिष्यामि शङ्करि
254 // aho me sumahad bhāgyaṃ mahādevīsamāgamāt / ājñāpaya mahādevi kiṃ kariṣyāmi śaṅkari
255 ॥ एतावदुक्त्वा वचनं तदा हिमगिरीश्वरः । संप्रेक्षणमाणो गिरिजां प्राञ्जलिः पार्श्वतो ऽभवत्
255 // etāvaduktvā vacanaṃ tadā himagirīśvaraḥ / saṃprekṣaṇamāṇo girijāṃ prāñjaliḥ pārśvato 'bhavat
256 ॥ अथ सा तस्य वचनं निशम्य जगतो ऽरणिः । सस्मितं प्राह पितरं स्मृत्वा पशुपतिं पतिम्
256 // atha sā tasya vacanaṃ niśamya jagato 'raṇiḥ / sasmitaṃ prāha pitaraṃ smṛtvā paśupatiṃ patim
257 ॥ देव्युवाच शृणुष्व चैतत् परमं गुह्यमीश्वरगोचरम् । उपदेशं गिरिश्रेष्ठ सेवितं ब्रह्मवादिभिः
257 // devyuvāca śṛṇuṣva caitat paramaṃ guhyamīśvaragocaram / upadeśaṃ giriśreṣṭha sevitaṃ brahmavādibhiḥ
258 ॥ यन्मे साक्षात् परं रूपमैश्वरं दृष्टमद्भुतम् । सर्वशक्तिसमायुक्तमनन्तं प्रेरकं परम्
258 // yanme sākṣāt paraṃ rūpamaiśvaraṃ dṛṣṭamadbhutam / sarvaśaktisamāyuktamanantaṃ prerakaṃ param
259 ॥ शान्तः समाहितमना दम्भाहङ्कारवर्जितः । तन्निष्ठस्तत्परो भूत्वा तदेव शरणं व्रज
259 // śāntaḥ samāhitamanā dambhāhaṅkāravarjitaḥ / tanniṣṭhastatparo bhūtvā tadeva śaraṇaṃ vraja
260 ॥ भक्त्या त्वनन्यया तात पद्भावं परमाश्रितः । सर्वयज्ञतपोदानैस्तदेवार्चय सर्वदा
260 // bhaktyā tvananyayā tāta padbhāvaṃ paramāśritaḥ / sarvayajñatapodānaistadevārcaya sarvadā
261 ॥ तदेव मनसा पश्य तद् ध्यायस्व जपस्व च । ममोपदेशात् संसारं नाशयामि तवानघ
261 // tadeva manasā paśya tad dhyāyasva japasva ca / mamopadeśāt saṃsāraṃ nāśayāmi tavānagha
262 ॥ अहं वै मत्परान् भक्तानैश्वरं योगमास्थितान् । संसारसागरादस्मादुद्धराम्यचिरेण तु
262 // ahaṃ vai matparān bhaktānaiśvaraṃ yogamāsthitān / saṃsārasāgarādasmāduddharāmyacireṇa tu
263 ॥ ध्यानेन कर्मयोगेन भक्त्या ज्ञानेन चैव हि । प्राप्याहं ते गिरिश्रेष्ठ नान्यथा कर्मकोटिभिः
263 // dhyānena karmayogena bhaktyā jñānena caiva hi / prāpyāhaṃ te giriśreṣṭha nānyathā karmakoṭibhiḥ
264 ॥ श्रुतिस्मृत्युदितं सम्यक् कर्म वर्णाश्रमात्मकम् । अध्यात्मज्ञानसहितं मुक्तये सततं कुरु
264 // śrutismṛtyuditaṃ samyak karma varṇāśramātmakam / adhyātmajñānasahitaṃ muktaye satataṃ kuru
265 ॥ धर्मात् संजायते भक्तिर्भक्त्या संप्राप्यते परम् । श्रुतिस्मृतिभ्यामुदितो धर्मो यज्ञादिको मतः
265 // dharmāt saṃjāyate bhaktirbhaktyā saṃprāpyate param / śrutismṛtibhyāmudito dharmo yajñādiko mataḥ
266 ॥ नान्यतो जायते धर्मो वेदाद् धर्मो हि निर्बभौ । तस्मान्मुमुक्षुर्धर्मार्थो मद्रूपं वेदमाश्रयेत्
266 // nānyato jāyate dharmo vedād dharmo hi nirbabhau / tasmānmumukṣurdharmārtho madrūpaṃ vedamāśrayet
267 ॥ ममैवैषा परा शक्तिर्वेदसंज्ञा पुरातनी । ऋग्यजुः सामरूपेण सर्गादौ संप्रवर्तते
267 // mamaivaiṣā parā śaktirvedasaṃjñā purātanī / ṛgyajuḥ sāmarūpeṇa sargādau saṃpravartate
268 ॥ तेषामेव च गुप्त्यर्थं वेदानां भगवानजः । ब्राह्मणादीन् ससर्जाथ स्वे स्वे कर्मण्ययोजयत्
268 // teṣāmeva ca guptyarthaṃ vedānāṃ bhagavānajaḥ / brāhmaṇādīn sasarjātha sve sve karmaṇyayojayat
269 ॥ ये न कुर्वन्ति तद् धर्मं तदर्थं ब्रह्मनिर्मितम् । तेषामधस्ताद् नरकांस्तामिस्त्रादीनकल्पयत्
269 // ye na kurvanti tad dharmaṃ tadarthaṃ brahmanirmitam / teṣāmadhastād narakāṃstāmistrādīnakalpayat
270 ॥ न च वेदाद् ऋते किञ्चिच्छास्त्रधर्माभिधायकम् । यो ऽन्यत्ररमतेसो ऽसौनसंभाष्यो द्विजातिभिः
270 // na ca vedād ṛte kiñcicchāstradharmābhidhāyakam / yo 'nyatraramateso 'saunasaṃbhāṣyo dvijātibhiḥ
271 ॥ यानि शास्त्राणि दृश्यन्ते लोके ऽस्मिन् विविधानितु । श्रुतिस्मृतिविरुद्धानि निष्ठा तेषां हि तामसी
271 // yāni śāstrāṇi dṛśyante loke 'smin vividhānitu / śrutismṛtiviruddhāni niṣṭhā teṣāṃ hi tāmasī
272 ॥ कापालं पञ्चरात्रं च यामलं वाममार्हतम् । एवंविधानि चान्यानि मोहनार्थानि तानि तु
272 // kāpālaṃ pañcarātraṃ ca yāmalaṃ vāmamārhatam / evaṃvidhāni cānyāni mohanārthāni tāni tu
273 ॥ ये कुशास्त्राभियोगेन मोहयन्तीह मानवान् । मया सृष्टानि शास्त्राणि मोहायैषां भवान्तरे
273 // ye kuśāstrābhiyogena mohayantīha mānavān / mayā sṛṣṭāni śāstrāṇi mohāyaiṣāṃ bhavāntare
274 ॥ वेदार्थवित्तमैः कार्यं यत् स्मृतं कर्म वैदिकम् । तत् प्रयत्नेन कुर्वन्ति मत्प्रियास्ते हि ये नराः
274 // vedārthavittamaiḥ kāryaṃ yat smṛtaṃ karma vaidikam / tat prayatnena kurvanti matpriyāste hi ye narāḥ
275 ॥ वर्णानामनुकम्पार्थं मन्नियोगाद् विराट् स्वयम् । स्वायंभुवो मनुर्धार्मान् मुनीनां पूर्वमुक्तवाना
275 // varṇānāmanukampārthaṃ manniyogād virāṭ svayam / svāyaṃbhuvo manurdhārmān munīnāṃ pūrvamuktavānā
276 ॥ श्रुत्वा चान्ये ऽपि मुनयस्तन्मुखाद् धर्ममुत्तमम् । चक्रुर्धर्मप्रतिष्ठार्थं धर्मशास्त्राणि चैव हि
276 // śrutvā cānye 'pi munayastanmukhād dharmamuttamam / cakrurdharmapratiṣṭhārthaṃ dharmaśāstrāṇi caiva hi
277 ॥ तेषु चान्तर्हितेष्वेवं युगान्तेषु महर्षयः । ब्रह्मणो वचनात् तानि करिष्यन्ति युगे युगे
277 // teṣu cāntarhiteṣvevaṃ yugānteṣu maharṣayaḥ / brahmaṇo vacanāt tāni kariṣyanti yuge yuge
278 ॥ अष्टादश पुराणानि व्यासेन कथितानि तु । नियोगाद् ब्रह्मणो राजंस्तेषु धर्मः प्रतिष्ठितः
278 // aṣṭādaśa purāṇāni vyāsena kathitāni tu / niyogād brahmaṇo rājaṃsteṣu dharmaḥ pratiṣṭhitaḥ
279 ॥ अन्यान्युपपुराणानि तच्छिष्यैः कथितानि तु । युगे युगे ऽत्र सर्वेषां कर्ता वै धर्मशास्त्रवित्
279 // anyānyupapurāṇāni tacchiṣyaiḥ kathitāni tu / yuge yuge 'tra sarveṣāṃ kartā vai dharmaśāstravit
280 ॥ शिक्षा कल्पो व्याकरणं निरुक्तं छन्द एव च । ज्योतिः शास्त्रं न्यायविद्या मीमांसा चोपबृंहणम्
280 // śikṣā kalpo vyākaraṇaṃ niruktaṃ chanda eva ca / jyotiḥ śāstraṃ nyāyavidyā mīmāṃsā copabṛṃhaṇam
281 ॥ एवं चतुर्दशैतानि विद्यास्थानानि सत्तम । चतुर्वेदैः सहोक्तानि धर्मो नान्यत्र विद्यते
281 // evaṃ caturdaśaitāni vidyāsthānāni sattama / caturvedaiḥ sahoktāni dharmo nānyatra vidyate
282 ॥ एवं पैतामहं धर्मं मनुव्यासादयः परम् । स्थापयन्ति ममादेशाद् यावदाभूतसंप्लवम्
282 // evaṃ paitāmahaṃ dharmaṃ manuvyāsādayaḥ param / sthāpayanti mamādeśād yāvadābhūtasaṃplavam
283 ॥ ब्रह्मणा सह ते सर्वे संप्राप्ते प्रतिसंचरे । परस्यान्ते कृतात्मानः प्रविशन्ति परं पदम्
283 // brahmaṇā saha te sarve saṃprāpte pratisaṃcare / parasyānte kṛtātmānaḥ praviśanti paraṃ padam
284 ॥ तस्मात् सर्वप्रयत्नेन धर्मार्थं वेदमाश्रयेत् । धर्मेण सहितं ज्ञानं परं ब्रह्म प्रकाशयेत्
284 // tasmāt sarvaprayatnena dharmārthaṃ vedamāśrayet / dharmeṇa sahitaṃ jñānaṃ paraṃ brahma prakāśayet
285 ॥ ये तु सङ्गान् परित्यज्य मामेव शरणं गताः । उपासते सदा भक्त्या योगमैश्वरमास्थिताः
285 // ye tu saṅgān parityajya māmeva śaraṇaṃ gatāḥ / upāsate sadā bhaktyā yogamaiśvaramāsthitāḥ
286 ॥ सर्वभूतदयावन्तः शान्ता दान्ता विमत्सराः । अमानिनो बुद्धिमन्तस्तापसाः शंसितव्रताः
286 // sarvabhūtadayāvantaḥ śāntā dāntā vimatsarāḥ / amānino buddhimantastāpasāḥ śaṃsitavratāḥ
287 ॥ मच्चित्ता मद्गतप्राणा मज्ज्ञानकथने रताः । संन्यासिनो गृहस्थाश्च वनस्था ब्रह्मचारिणः
287 // maccittā madgataprāṇā majjñānakathane ratāḥ / saṃnyāsino gṛhasthāśca vanasthā brahmacāriṇaḥ
288 ॥ तेषां नित्याभियुक्तानां मायातत्त्वसमुत्थितम् । नाशयामि तमः कृत्स्नं ज्ञानदीपने मा चिरात्
288 // teṣāṃ nityābhiyuktānāṃ māyātattvasamutthitam / nāśayāmi tamaḥ kṛtsnaṃ jñānadīpane mā cirāt
289 ॥ ते सुनिर्धूततमसो ज्ञानेनैकेन मन्मयाः । सदानन्दास्तु संसारे न जायन्ते पुनः पुनः
289 // te sunirdhūtatamaso jñānenaikena manmayāḥ / sadānandāstu saṃsāre na jāyante punaḥ punaḥ
290 ॥ तस्मात् सर्वप्रकारेण मद्भक्तो मत्परायणः । मामेवार्चय सर्वत्र मेनया सह संगतः
290 // tasmāt sarvaprakāreṇa madbhakto matparāyaṇaḥ / māmevārcaya sarvatra menayā saha saṃgataḥ
291 ॥ अशक्तो यदि मे ध्यातुमैश्वरं रूपमव्ययम् । ततो मे सकलं रूपं कालाद्यं शरणं व्रज
291 // aśakto yadi me dhyātumaiśvaraṃ rūpamavyayam / tato me sakalaṃ rūpaṃ kālādyaṃ śaraṇaṃ vraja
292 ॥ यद् यत् स्वरूपं मे तात मनसो गोचरं भवेत् । तन्निष्ठस्तत्परो भूत्वा तदर्चनपरो भव
292 // yad yat svarūpaṃ me tāta manaso gocaraṃ bhavet / tanniṣṭhastatparo bhūtvā tadarcanaparo bhava
293 ॥ यत्तु मे निष्कलं रूपं चिन्मात्रं केवलं शिवम् । सर्वोपाधिविनिर्मुक्तमनन्तममृतं परम्
293 // yattu me niṣkalaṃ rūpaṃ cinmātraṃ kevalaṃ śivam / sarvopādhivinirmuktamanantamamṛtaṃ param
294 ॥ ज्ञानेनैकेन तल्लभ्यं क्लेशेन परमं पदम् । ज्ञानमेव प्रपश्यन्तो मामेव प्रविशन्ति ते
294 // jñānenaikena tallabhyaṃ kleśena paramaṃ padam / jñānameva prapaśyanto māmeva praviśanti te
295 ॥ तद्बुद्धयस्तदात्मानस्तन्निष्ठास्तत्परायणाः । गच्छन्त्यपुनरावृत्तिं ज्ञाननिर्धूतकल्मषाः
295 // tadbuddhayastadātmānastanniṣṭhāstatparāyaṇāḥ / gacchantyapunarāvṛttiṃ jñānanirdhūtakalmaṣāḥ
296 ॥ मामनाश्रित्य परमं निर्वाणममलं पदम् । प्राप्यते न हि राजेन्द्र ततो मां शरणं व्रज
296 // māmanāśritya paramaṃ nirvāṇamamalaṃ padam / prāpyate na hi rājendra tato māṃ śaraṇaṃ vraja
297 ॥ एकत्वेन पृथक्त्वेन तथा चोभयतो ऽपि वा । मामुपास्य महाराज ततो यास्यासि तत्पदम्
297 // ekatvena pṛthaktvena tathā cobhayato 'pi vā / māmupāsya mahārāja tato yāsyāsi tatpadam
298 ॥ मामनाश्रित्य तत् तत्त्वं स्वभावविमलं शिवम् । ज्ञायते न हि राजेन्द्र ततो मां शरणं व्रज
298 // māmanāśritya tat tattvaṃ svabhāvavimalaṃ śivam / jñāyate na hi rājendra tato māṃ śaraṇaṃ vraja
299 ॥ तस्मात् त्वमक्षरं रूपं नित्यं चारूपमैश्वरम् । आराधय प्रयत्नेन ततो बन्धं प्रहास्यसि
299 // tasmāt tvamakṣaraṃ rūpaṃ nityaṃ cārūpamaiśvaram / ārādhaya prayatnena tato bandhaṃ prahāsyasi
300 ॥ कर्मणा मनसा वाचा शिवं सर्वत्र सर्वदा । समाराधय भावेन ततो यास्यसि तत्पदम्
300 // karmaṇā manasā vācā śivaṃ sarvatra sarvadā / samārādhaya bhāvena tato yāsyasi tatpadam
301 ॥ न वै पश्यन्ति तत् तत्त्वं मोहिता मम मायया । अनाद्यनन्तं परमं महेश्वरमजं शिवम्
301 // na vai paśyanti tat tattvaṃ mohitā mama māyayā / anādyanantaṃ paramaṃ maheśvaramajaṃ śivam
302 ॥ सर्वभूतात्मभूतस्थं सर्वाधारं निरञ्जनम् । नित्यानन्दं निराभासं निर्गुणं तमसः परम्
302 // sarvabhūtātmabhūtasthaṃ sarvādhāraṃ nirañjanam / nityānandaṃ nirābhāsaṃ nirguṇaṃ tamasaḥ param
303 ॥ अद्वैतमचलं ब्रह्म निष्कलं निष्प्रपञ्चकम् । स्वसंवेद्यमवेद्यं तत् परे व्योम्नि व्यवस्थितम्
303 // advaitamacalaṃ brahma niṣkalaṃ niṣprapañcakam / svasaṃvedyamavedyaṃ tat pare vyomni vyavasthitam
304 ॥ सूक्ष्मेण तमसा नित्यं वेष्टिता मम मायया । संसारसागरे घोरे जायन्ते च पुनः पुनः
304 // sūkṣmeṇa tamasā nityaṃ veṣṭitā mama māyayā / saṃsārasāgare ghore jāyante ca punaḥ punaḥ
305 ॥ भक्त्या त्वनन्यया राजन् सम्यग् ज्ञानेन चैव हि । अन्वेष्टव्यं हि तद् ब्रह्म जन्मबन्धनिवृत्तये
305 // bhaktyā tvananyayā rājan samyag jñānena caiva hi / anveṣṭavyaṃ hi tad brahma janmabandhanivṛttaye
306 ॥ अहङ्कारं च मात्सर्यं कामं क्रोधं परिग्रहम् । अधर्माभिनिवेशं च त्यक्त्वा वैराग्यमास्थितः
306 // ahaṅkāraṃ ca mātsaryaṃ kāmaṃ krodhaṃ parigraham / adharmābhiniveśaṃ ca tyaktvā vairāgyamāsthitaḥ
307 ॥ सर्वभूतेषु चात्मानं सर्वभूतानि चात्मनि । अन्वीक्ष्य चात्मनात्मानं ब्रह्मभूयाय कल्पते
307 // sarvabhūteṣu cātmānaṃ sarvabhūtāni cātmani / anvīkṣya cātmanātmānaṃ brahmabhūyāya kalpate
308 ॥ ब्रह्मभूतः प्रसन्नात्मा सर्वभूताभयप्रदः । ऐश्वरीं परमां भक्तिं विन्देतानन्यगामिनीम्
308 // brahmabhūtaḥ prasannātmā sarvabhūtābhayapradaḥ / aiśvarīṃ paramāṃ bhaktiṃ vindetānanyagāminīm
309 ॥ वीक्षते तत् परं तत्त्वमैश्वरं ब्रह्मनिष्कलम् । सर्वसंसारनिर्मुक्तो ब्रह्मणेयवावतिष्ठते
309 // vīkṣate tat paraṃ tattvamaiśvaraṃ brahmaniṣkalam / sarvasaṃsāranirmukto brahmaṇeyavāvatiṣṭhate
310 ॥ ब्रह्मणो हि प्रतिष्ठायं परस्य परमः शिवः । अनन्तस्याव्ययस्यैकः स्वात्माधारो महेश्वरः
310 // brahmaṇo hi pratiṣṭhāyaṃ parasya paramaḥ śivaḥ / anantasyāvyayasyaikaḥ svātmādhāro maheśvaraḥ
311 ॥ ज्ञानेन कर्मयोगेन भक्तियोगेन वा नृप । सर्वसंसारमुक्त्यर्थमीश्वरं सततं श्रय
311 // jñānena karmayogena bhaktiyogena vā nṛpa / sarvasaṃsāramuktyarthamīśvaraṃ satataṃ śraya
312 ॥ एष गुह्योपदेशस्ते मया दत्तो गिरीश्वर । अन्वीक्ष्य चैतदखिलं यथेष्टं कर्तुमर्हसि
312 // eṣa guhyopadeśaste mayā datto girīśvara / anvīkṣya caitadakhilaṃ yatheṣṭaṃ kartumarhasi
313 ॥ अहं वै याचिता देवैः संजाता परमेश्वरात् । विनिन्द्य दक्षं पितरं महेश्वरविनिन्दकम्
313 // ahaṃ vai yācitā devaiḥ saṃjātā parameśvarāt / vinindya dakṣaṃ pitaraṃ maheśvaravinindakam
314 ॥ धर्मसंस्थापनार्थाय तवाराधनकारणात् । मेनादेहसमुत्पन्ना त्वामेव पितरं श्रिता
314 // dharmasaṃsthāpanārthāya tavārādhanakāraṇāt / menādehasamutpannā tvāmeva pitaraṃ śritā
315 ॥ स त्वं नियोगाद् देवस्य ब्रह्मणः परमात्मनः । प्रिदास्यसे मां रुद्राय स्वयंवरसमागमे
315 // sa tvaṃ niyogād devasya brahmaṇaḥ paramātmanaḥ / pridāsyase māṃ rudrāya svayaṃvarasamāgame
316 ॥ तत्संबन्धाच्च ते राजन् सर्वे देवाः सवासवाः । त्वां नमस्यन्ति वै तात प्रसीदति च शङ्करः
316 // tatsaṃbandhācca te rājan sarve devāḥ savāsavāḥ / tvāṃ namasyanti vai tāta prasīdati ca śaṅkaraḥ
317 ॥ तस्मात् सर्वप्रयत्नेन मां विद्धीश्वरगोचराम् । संपूज्य देवमीशानं शरण्यं शरणं व्रज
317 // tasmāt sarvaprayatnena māṃ viddhīśvaragocarām / saṃpūjya devamīśānaṃ śaraṇyaṃ śaraṇaṃ vraja
318 ॥ स एवमुक्तो भगवान् देवदेव्या गिरीश्वरः । प्रणम्य शिरसा देवीं प्राञ्जलिः पुनरब्रवीत्
318 // sa evamukto bhagavān devadevyā girīśvaraḥ / praṇamya śirasā devīṃ prāñjaliḥ punarabravīt
319 ॥ विस्तरेण महेशानि योगं माहेश्वरं परम् । ज्ञानं चैवात्मनो योगं साधनानि प्रचक्ष्व मे
319 // vistareṇa maheśāni yogaṃ māheśvaraṃ param / jñānaṃ caivātmano yogaṃ sādhanāni pracakṣva me
320 ॥ तस्यैतत् परमं ज्ञानमात्मयोगमनुत्तमम् । यथावद् व्याजहारेशासाधनानिच विस्तरात्
320 // tasyaitat paramaṃ jñānamātmayogamanuttamam / yathāvad vyājahāreśāsādhanānica vistarāt
321 ॥ निशम्य वदनाम्भोजाद् गिरीन्द्रो लोकपूजितः । लोकमातुः परं ज्ञानं योगासक्तो ऽभवत्पुनः
321 // niśamya vadanāmbhojād girīndro lokapūjitaḥ / lokamātuḥ paraṃ jñānaṃ yogāsakto 'bhavatpunaḥ
322 ॥ प्रददौ च महेशाय पार्वतीं भाग्यगौरवात् । नियोगाद् ब्रह्मणः साध्वीं देवानां चैव संनिधौ
322 // pradadau ca maheśāya pārvatīṃ bhāgyagauravāt / niyogād brahmaṇaḥ sādhvīṃ devānāṃ caiva saṃnidhau
323 ॥ य इमं पठते ऽध्यायं देव्या माहात्म्यकीर्तनम् । शिवस्य संनिधौ भक्त्या सुचिस्तद्भावभावितः
323 // ya imaṃ paṭhate 'dhyāyaṃ devyā māhātmyakīrtanam / śivasya saṃnidhau bhaktyā sucistadbhāvabhāvitaḥ
324 ॥ सर्वपापविनिर्मुक्तो दिव्ययोगसमन्वितः । उल्लङ्घ्य ब्रह्मणो लोकन्देव्याः स्थानमवाप्नुयात्
324 // sarvapāpavinirmukto divyayogasamanvitaḥ / ullaṅghya brahmaṇo lokandevyāḥ sthānamavāpnuyāt
325 ॥ यश्चैतत् पठते स्तोत्रं ब्राह्मणानां समीपतः । देव्याः समाहितमनाः सर्वपापैः प्रमुच्यते
325 // yaścaitat paṭhate stotraṃ brāhmaṇānāṃ samīpataḥ / devyāḥ samāhitamanāḥ sarvapāpaiḥ pramucyate
326 ॥ नाम्नामष्टसहस्त्रं तु देव्या यत् समुदीरितम् । ज्ञात्वार्ऽकमण्डलगतां संभाव्य परमेश्वरीम्
326 // nāmnāmaṣṭasahastraṃ tu devyā yat samudīritam / jñātvār'kamaṇḍalagatāṃ saṃbhāvya parameśvarīm
327 ॥ अभ्यर्च्य गन्धपुष्पाद्यैर्भक्तियोगसमन्वितः । संस्मरन् परमं भावं देव्या माहेश्वरं परम्
327 // abhyarcya gandhapuṣpādyairbhaktiyogasamanvitaḥ / saṃsmaran paramaṃ bhāvaṃ devyā māheśvaraṃ param
328 ॥ अनन्यमानसो नित्यं जपेदामरणाद् द्विजः । सो ऽन्तकाले स्मृतिं लब्ध्वापरं ब्रह्माधिगच्छति
328 // ananyamānaso nityaṃ japedāmaraṇād dvijaḥ / so 'ntakāle smṛtiṃ labdhvāparaṃ brahmādhigacchati
329 ॥ अथवा जायते विप्रो ब्राह्मणानां कुले शुचौ । पूर्वसंस्कारमाहात्म्याद् ब्रह्मविद्यामवाप्य सः
329 // athavā jāyate vipro brāhmaṇānāṃ kule śucau / pūrvasaṃskāramāhātmyād brahmavidyāmavāpya saḥ
330 ॥ संप्राप्य योगं परमं दिव्यं तत् पारमेश्वरम् । शान्तः सर्वगातो भूत्वा शिवसायुज्यमानप्नुयात्
330 // saṃprāpya yogaṃ paramaṃ divyaṃ tat pārameśvaram / śāntaḥ sarvagāto bhūtvā śivasāyujyamānapnuyāt
331 ॥ प्रत्येकं चाथ नामानि जुहुयात् सवनत्रयम् । पूतनादिकृतैर्देषैर्ग्रहदोषैश्च मुच्यते
331 // pratyekaṃ cātha nāmāni juhuyāt savanatrayam / pūtanādikṛtairdeṣairgrahadoṣaiśca mucyate
332 ॥ जपेद् वाहरहर्नित्यं संवत्सरमतन्द्रितः । श्रीकामः पार्वतीं देवीं पूजयित्वा विधानतः
332 // japed vāharaharnityaṃ saṃvatsaramatandritaḥ / śrīkāmaḥ pārvatīṃ devīṃ pūjayitvā vidhānataḥ
333 ॥ संपूज्य पार्श्वतः शंभुं त्रिनेत्रं भक्तिसंयुतः । लभते महतीं लक्ष्मीं महादेवप्रसादतः
333 // saṃpūjya pārśvataḥ śaṃbhuṃ trinetraṃ bhaktisaṃyutaḥ / labhate mahatīṃ lakṣmīṃ mahādevaprasādataḥ
334 ॥ तस्मात् सर्वप्रयत्नेन जप्तव्यं हि द्विजातिभिः । सर्वपापानोदार्थं देव्या नाम सहस्त्रकम्
334 // tasmāt sarvaprayatnena japtavyaṃ hi dvijātibhiḥ / sarvapāpānodārthaṃ devyā nāma sahastrakam
335 ॥ प्रसङ्गात् कथितं विप्रा देव्या माहात्म्यमुत्तमम् । अतः परं प्रजासर्गं भृग्वादीनां निबोधत
335 // prasaṅgāt kathitaṃ viprā devyā māhātmyamuttamam / ataḥ paraṃ prajāsargaṃ bhṛgvādīnāṃ nibodhata