164 ॥ इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायामुपरिविभागे सप्तत्रिंशो ऽध्यायः सूत उवाच एषा पुण्यतमा देवी देवगन्धर्वसेविता । नर्मदा लोकविख्याता तीर्थानामुत्तमा नदी
164 // iti śrīkūrmapurāṇe ṣaṭsāhastryāṃ saṃhitāyāmuparivibhāge saptatriṃśo 'dhyāyaḥ sūta uvāca eṣā puṇyatamā devī devagandharvasevitā / narmadā lokavikhyātā tīrthānāmuttamā nadī
1 ॥ तस्याः शृणुध्वं माहात्म्यं मार्कण्डेयेन भाषितम् । युधिष्ठिराय तु शुभं सर्वपापप्रणाशनम्
1 // tasyāḥ śṛṇudhvaṃ māhātmyaṃ mārkaṇḍeyena bhāṣitam / yudhiṣṭhirāya tu śubhaṃ sarvapāpapraṇāśanam
2 ॥ युधिष्ठिर उवाच श्रुतास्तु विविधा धर्मास्त्वत्प्रसादान्महामुने । माहात्म्यं च प्रयागस्य तीर्थानि विविधानि च
2 // yudhiṣṭhira uvāca śrutāstu vividhā dharmāstvatprasādānmahāmune / māhātmyaṃ ca prayāgasya tīrthāni vividhāni ca
3 ॥ नर्मदा सर्वतीर्थानां मुख्या हि भवतेरिता । तस्यास्त्विदानीं माहात्म्यं वक्तुमर्हसि सत्तम
3 // narmadā sarvatīrthānāṃ mukhyā hi bhavateritā / tasyāstvidānīṃ māhātmyaṃ vaktumarhasi sattama
4 ॥ मार्कण्डेय उवाच नर्मदा सरितां श्रेष्ठा रुद्रदेहाद् विनिः सृता । तारयेत् सर्वभूतानि स्थावराणि चराणि च
4 // mārkaṇḍeya uvāca narmadā saritāṃ śreṣṭhā rudradehād viniḥ sṛtā / tārayet sarvabhūtāni sthāvarāṇi carāṇi ca
5 ॥ नर्मदायास्तु माहात्म्यं पुराणे यन्मया श्रुतम् । इदानीं तत्प्रवक्ष्यामि शृणुष्वैकमनाः शुभम्
5 // narmadāyāstu māhātmyaṃ purāṇe yanmayā śrutam / idānīṃ tatpravakṣyāmi śṛṇuṣvaikamanāḥ śubham
6 ॥ पुण्या कनखले गङ्गा कुरुक्षेत्रे सरस्वती । ग्रामे वा यदि वारण्ये पुण्या सर्वत्र नर्मदा
6 // puṇyā kanakhale gaṅgā kurukṣetre sarasvatī / grāme vā yadi vāraṇye puṇyā sarvatra narmadā
7 ॥ त्रिभिः सारस्वतं तोयं सप्ताहेन तु यामुनम् । सद्यः पुनाति गाङ्गेयं दर्शनादेव नार्मदम्
7 // tribhiḥ sārasvataṃ toyaṃ saptāhena tu yāmunam / sadyaḥ punāti gāṅgeyaṃ darśanādeva nārmadam
8 ॥ कलिङ्गदेशपश्चार्धे पर्वते ऽमरकण्टके । पुण्या च त्रिषु लोकेषु रमणीया मनोरमा
8 // kaliṅgadeśapaścārdhe parvate 'marakaṇṭake / puṇyā ca triṣu lokeṣu ramaṇīyā manoramā
9 ॥ सदेवासुरगन्धर्वा ऋषयश्च तपोधनाः । तपस्तप्त्वा तु राजेन्द्र सिद्धिं तु परमां गताः
9 // sadevāsuragandharvā ṛṣayaśca tapodhanāḥ / tapastaptvā tu rājendra siddhiṃ tu paramāṃ gatāḥ
10 ॥ तत्र स्नात्वा नरो राजन् नियमस्थो जितेन्द्रियः । उपोष्य रजनीमेकां कुलानां तारयेच्छतम्
10 // tatra snātvā naro rājan niyamastho jitendriyaḥ / upoṣya rajanīmekāṃ kulānāṃ tārayecchatam
11 ॥ योजनानां शतं साग्रं श्रूयते सरिदुत्तमा । विस्तारेण तु राजेन्द्र योजनद्वयमायता
11 // yojanānāṃ śataṃ sāgraṃ śrūyate sariduttamā / vistāreṇa tu rājendra yojanadvayamāyatā
12 ॥ षष्टितीर्थसहस्राणि षष्टिकोट्यस्तथैव च । पर्वतस्य समन्तात् तु तिष्ठन्त्यमरकण्टके
12 // ṣaṣṭitīrthasahasrāṇi ṣaṣṭikoṭyastathaiva ca / parvatasya samantāt tu tiṣṭhantyamarakaṇṭake
13 ॥ ब्रह्मचारी शुचिर्भूत्वा जितक्रोधो जितेन्द्रियः । सर्वहिंसानिवृत्तस्तु सर्वभूतहिते रतः
13 // brahmacārī śucirbhūtvā jitakrodho jitendriyaḥ / sarvahiṃsānivṛttastu sarvabhūtahite rataḥ
14 ॥ एवं सर्वसमाचारो यस्तु प्राणान् समुत्सृजेत् । तस्य पुण्यफलं राजन् शृणुष्वावहितो नृप
14 // evaṃ sarvasamācāro yastu prāṇān samutsṛjet / tasya puṇyaphalaṃ rājan śṛṇuṣvāvahito nṛpa
15 ॥ शतवर्षसहस्राणि स्वर्गे मोदति पाण्डव । सप्सरोगणसंकीर्णो दिव्यस्त्रीपरिवारितः
15 // śatavarṣasahasrāṇi svarge modati pāṇḍava / sapsarogaṇasaṃkīrṇo divyastrīparivāritaḥ
16 ॥ दिव्यगन्धानुलिप्तश्च दिव्यपुष्पोपशोभितः । क्रीडते देवलोके तु दैवतैः सह मोदते
16 // divyagandhānuliptaśca divyapuṣpopaśobhitaḥ / krīḍate devaloke tu daivataiḥ saha modate
17 ॥ ततः स्वर्गात् परिभ्रष्टो राजा भवति धार्मिकः । गृहं तु लभते ऽसौ वै नानारत्नसमन्वितम्
17 // tataḥ svargāt paribhraṣṭo rājā bhavati dhārmikaḥ / gṛhaṃ tu labhate 'sau vai nānāratnasamanvitam
18 ॥ स्तम्भैर्मणिमयैर्दिव्यैर्वज्रवैदूर्यभूषितम् । आलेख्यवाहनैः शुभ्रैर्दासीदाससमन्वितम्
18 // stambhairmaṇimayairdivyairvajravaidūryabhūṣitam / ālekhyavāhanaiḥ śubhrairdāsīdāsasamanvitam
19 ॥ राजराजेश्वरः श्रीमान् सर्वस्त्रीजनवल्लभः । जीवेद् वर्षशतं साग्रं तत्र भोगसमन्वितः
19 // rājarājeśvaraḥ śrīmān sarvastrījanavallabhaḥ / jīved varṣaśataṃ sāgraṃ tatra bhogasamanvitaḥ
20 ॥ अग्निप्रवेशे ऽथ जले अथवानशने कृते । अनिवर्तिका गतिस्तस्य पवनस्याम्बरे यथा
20 // agnipraveśe 'tha jale athavānaśane kṛte / anivartikā gatistasya pavanasyāmbare yathā
21 ॥ पश्चिमे पर्वततटे सर्वपापविनाशनः । ह्रदो जलेश्वरो नाम त्रिषु लोकेषु विश्रुतः
21 // paścime parvatataṭe sarvapāpavināśanaḥ / hrado jaleśvaro nāma triṣu lokeṣu viśrutaḥ
22 ॥ तत्र पिण्डप्रदानेन संध्योपासनकर्मणा । दशवर्षाणि पितरस्तर्पिताः स्युर्न संशयः
22 // tatra piṇḍapradānena saṃdhyopāsanakarmaṇā / daśavarṣāṇi pitarastarpitāḥ syurna saṃśayaḥ
23 ॥ दक्षिणे नर्मदाकूले कपिलाख्या महानदी । सरलार्जुनसंच्छन्ना नातिदूरे व्यवस्थिता
23 // dakṣiṇe narmadākūle kapilākhyā mahānadī / saralārjunasaṃcchannā nātidūre vyavasthitā
24 ॥ सा तु पुण्या महाभागा त्रिषु लोकेषु विश्रुता । तत्र कोटिशतं साग्रं तीर्थानां तु युधिष्ठिर
24 // sā tu puṇyā mahābhāgā triṣu lokeṣu viśrutā / tatra koṭiśataṃ sāgraṃ tīrthānāṃ tu yudhiṣṭhira
25 ॥ तस्मिंस्तीर्थे तु ये वृक्षाः पतिताः कालपर्ययात् । नर्मदातोयसंस्पृष्टास्ते यान्ति परमां गतिम्
25 // tasmiṃstīrthe tu ye vṛkṣāḥ patitāḥ kālaparyayāt / narmadātoyasaṃspṛṣṭāste yānti paramāṃ gatim
26 ॥ द्वितीया तु महाभागा विशल्यकरणी शुभा । तत्र तीर्थे नरः स्नात्वा विशल्यो भवति क्षणात्
26 // dvitīyā tu mahābhāgā viśalyakaraṇī śubhā / tatra tīrthe naraḥ snātvā viśalyo bhavati kṣaṇāt
27 ॥ कपिला च विशल्या च श्रूयते राजसत्तम । ईश्वरेण पुरा प्रोक्ता लोकानां हितकाम्यया
27 // kapilā ca viśalyā ca śrūyate rājasattama / īśvareṇa purā proktā lokānāṃ hitakāmyayā
28 ॥ अनाशकं तु यः कुर्यात् तस्मिंस्तीर्थे नराधिप । सर्वपापविशुद्धात्मा रुद्रलोकं स गच्छति
28 // anāśakaṃ tu yaḥ kuryāt tasmiṃstīrthe narādhipa / sarvapāpaviśuddhātmā rudralokaṃ sa gacchati
29 ॥ तत्र स्नात्वा नरो राजन्नश्वमेधफलं लभेत् । ये वसन्त्युत्तरे कूले रुद्रलोके वसन्ति ते
29 // tatra snātvā naro rājannaśvamedhaphalaṃ labhet / ye vasantyuttare kūle rudraloke vasanti te
30 ॥ सरस्वत्यां च गङ्गायां नर्मदायां युधिष्ठिर । समं स्नानं च दानं च यथा मे शङ्करो ऽब्रवीत्
30 // sarasvatyāṃ ca gaṅgāyāṃ narmadāyāṃ yudhiṣṭhira / samaṃ snānaṃ ca dānaṃ ca yathā me śaṅkaro 'bravīt
31 ॥ परित्यजति यः प्रणान् पर्वते ऽमरकण्टके । वर्षकोटिशतं साग्रं रुद्रलोके महीयते
31 // parityajati yaḥ praṇān parvate 'marakaṇṭake / varṣakoṭiśataṃ sāgraṃ rudraloke mahīyate
32 ॥ नर्मदायां जलं पुण्यं फेनोर्मिसमलङ्कृतम् । पवित्रं शिरसा वन्द्य सर्वपापैः प्रमुच्यते
32 // narmadāyāṃ jalaṃ puṇyaṃ phenormisamalaṅkṛtam / pavitraṃ śirasā vandya sarvapāpaiḥ pramucyate
33 ॥ नर्मदा सर्वतः पुण्या ब्रह्महत्यापहारिणी । अहोरात्रोपवासेन मुच्यते ब्रह्महत्यया
33 // narmadā sarvataḥ puṇyā brahmahatyāpahāriṇī / ahorātropavāsena mucyate brahmahatyayā
34 ॥ जालेश्वरं तीर्थवरं सर्वपापविनाशनम् । तत्र गत्वा नियमवान् सर्वकामांल्लभेन्नरः
34 // jāleśvaraṃ tīrthavaraṃ sarvapāpavināśanam / tatra gatvā niyamavān sarvakāmāṃllabhennaraḥ
35 ॥ चन्द्रसूर्योपरागे तु गत्वा ह्यमरकण्टकम् । अश्वमेधाद् दशगुणं पुण्यमाप्नोति मानवः
35 // candrasūryoparāge tu gatvā hyamarakaṇṭakam / aśvamedhād daśaguṇaṃ puṇyamāpnoti mānavaḥ
36 ॥ एष पुण्यो गिरिवरो देवगन्धर्वसेवितः । नानाद्रुमलताकीर्णो नानापुष्पोपशोभितः
36 // eṣa puṇyo girivaro devagandharvasevitaḥ / nānādrumalatākīrṇo nānāpuṣpopaśobhitaḥ
37 ॥ तत्र संनिहितो राजन् देव्या सह महेश्वरः । ब्रह्मा विष्णुस्तथा चेन्द्रो विद्याधरगणैः सह
37 // tatra saṃnihito rājan devyā saha maheśvaraḥ / brahmā viṣṇustathā cendro vidyādharagaṇaiḥ saha
38 ॥ प्रदक्षिणं तु यः कुर्यात् पर्वतं ह्यमरकण्टकम् । पौण्डरीकस्य यज्ञस्य फलं प्राप्नोति मानः
38 // pradakṣiṇaṃ tu yaḥ kuryāt parvataṃ hyamarakaṇṭakam / pauṇḍarīkasya yajñasya phalaṃ prāpnoti mānaḥ
39 ॥ कावेरी नाम विपुला नदी कल्पषनाशिनी । तत्र स्नात्वा महादेवमर्चयेद् वृषभध्वजम् । संगमे नर्मदायास्तु रुद्रलोके महीयते
39 // kāverī nāma vipulā nadī kalpaṣanāśinī / tatra snātvā mahādevamarcayed vṛṣabhadhvajam / saṃgame narmadāyāstu rudraloke mahīyate