100 ॥ इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायामुपरिविभागे एकोनचत्वारिशो ऽध्यायः मार्कण्डेय उवाच ततो गच्छेत राजेन्द्र भृगुतीर्थ मनुत्तमम् । तत्र देवो भृगुः पुर्वं रुद्रमाराधयत् पुरा
100 // iti śrīkūrmapurāṇe ṣaṭsāhastryāṃ saṃhitāyāmuparivibhāge ekonacatvāriśo 'dhyāyaḥ mārkaṇḍeya uvāca tato gaccheta rājendra bhṛgutīrtha manuttamam / tatra devo bhṛguḥ purvaṃ rudramārādhayat purā
1 ॥ दर्शनात् तस्य देवस्य सद्यः पापात् प्रमुच्यते । एतत् क्षेत्रं सुविपुलं सर्वपापप्रणाशनम्
1 // darśanāt tasya devasya sadyaḥ pāpāt pramucyate / etat kṣetraṃ suvipulaṃ sarvapāpapraṇāśanam
2 ॥ तत्र स्नात्वा दिवं यान्ति ये मृतास्ते ऽपुनर्भवाः । उपानहोस्तथा युग्मं देयमन्नं सकाञ्चनम् । भोजनं च यथाशक्ति तदस्याक्षयमुच्यते
2 // tatra snātvā divaṃ yānti ye mṛtāste 'punarbhavāḥ / upānahostathā yugmaṃ deyamannaṃ sakāñcanam / bhojanaṃ ca yathāśakti tadasyākṣayamucyate
3 ॥ क्षरन्ति सर्वदानानि यज्ञदानं तपः क्रिया । अक्षयं तत् तपस्तप्तं भृगुतीर्थे युधिष्ठिर
3 // kṣaranti sarvadānāni yajñadānaṃ tapaḥ kriyā / akṣayaṃ tat tapastaptaṃ bhṛgutīrthe yudhiṣṭhira
4 ॥ तस्यैव तपसोग्रेण तुष्टेन त्रिपुरारिणा । सान्निध्यं तत्र कथितं भृगुतीर्थे युधिष्ठिर
4 // tasyaiva tapasogreṇa tuṣṭena tripurāriṇā / sānnidhyaṃ tatra kathitaṃ bhṛgutīrthe yudhiṣṭhira
5 ॥ ततो गच्छेत राजेन्द्र गौतमेश्वरमुत्तमम् । यत्राराध्य त्रिशूलाङ्कं गौतमः सिद्धिमाप्नुयात्
5 // tato gaccheta rājendra gautameśvaramuttamam / yatrārādhya triśūlāṅkaṃ gautamaḥ siddhimāpnuyāt
6 ॥ तत्र स्नात्वा नरो राजन् उपवासपरायणः । काञ्चनेन विमानेन ब्रह्मलोके महीयते
6 // tatra snātvā naro rājan upavāsaparāyaṇaḥ / kāñcanena vimānena brahmaloke mahīyate
7 ॥ वृषोत्सर्गं ततो गच्छेच्छाश्वतं पदमाप्नुयात् । न जानन्ति नरा मूढा विष्णोर्मायाविमोहिताः
7 // vṛṣotsargaṃ tato gacchecchāśvataṃ padamāpnuyāt / na jānanti narā mūḍhā viṣṇormāyāvimohitāḥ
8 ॥ धौतपापं ततो गच्छेद् धौतं यत्र वृषेण तु । नर्मदायां स्थितं राजन् सर्वपातकनाशनम् । तत्र तीर्थे नरः स्नात्वा ब्रह्महत्यां व्यपोहति
8 // dhautapāpaṃ tato gacched dhautaṃ yatra vṛṣeṇa tu / narmadāyāṃ sthitaṃ rājan sarvapātakanāśanam / tatra tīrthe naraḥ snātvā brahmahatyāṃ vyapohati
9 ॥ तत्र तीर्थे तु राजेन्द्र प्राणत्यागं करोति यः । चतुर्भुजस्त्रिनेत्रश्च हरतुल्यबलो भवेत्
9 // tatra tīrthe tu rājendra prāṇatyāgaṃ karoti yaḥ / caturbhujastrinetraśca haratulyabalo bhavet
10 ॥ वसेत् कल्पायुतं साग्रं शिवतुल्यपराक्रमः । कालेन महता जातः पृथिव्यामेकराड् भवेत्
10 // vaset kalpāyutaṃ sāgraṃ śivatulyaparākramaḥ / kālena mahatā jātaḥ pṛthivyāmekarāḍ bhavet
11 ॥ ततो गच्छेत राजेन्द्र हंसतीर्थ मनुत्तमम् । तत्र स्नात्वा नरो राजन् ब्रह्मलोके महीयते
11 // tato gaccheta rājendra haṃsatīrtha manuttamam / tatra snātvā naro rājan brahmaloke mahīyate
12 ॥ ततो गच्छेत राजेन्द्र सिद्धो यत्र जनार्दनः । वराहतीर्थ माख्यातं विष्णुलोकगतिप्रदम्
12 // tato gaccheta rājendra siddho yatra janārdanaḥ / varāhatīrtha mākhyātaṃ viṣṇulokagatipradam
13 ॥ ततो गच्छेत राजेन्द्र चन्द्रतीर्थमनुत्तमम् । पौर्णमास्यां विशेषेण स्नानं तत्र समाचरेत् । स्नातमात्रो नरस्तत्र चन्द्रलोके महीयते
13 // tato gaccheta rājendra candratīrthamanuttamam / paurṇamāsyāṃ viśeṣeṇa snānaṃ tatra samācaret / snātamātro narastatra candraloke mahīyate
14 ॥ ततो गच्छेत राजेन्द्र कन्यातीर्थमनुत्तमम् । शुक्लपक्षे तृतीयायां स्नानं तत्र समाचरेत् । स्नातमात्रो नरस्तत्र पृथिव्यामेकराड् भवेत्
14 // tato gaccheta rājendra kanyātīrthamanuttamam / śuklapakṣe tṛtīyāyāṃ snānaṃ tatra samācaret / snātamātro narastatra pṛthivyāmekarāḍ bhavet
15 ॥ देवतीर्थ ततो गच्छेत् सर्वदेवनमकृतम् । तत्र स्नात्वा च राजेन्द्र दैवतैः सह मोदते
15 // devatīrtha tato gacchet sarvadevanamakṛtam / tatra snātvā ca rājendra daivataiḥ saha modate
16 ॥ ततो गच्छेत राजेन्द्र शिखितीर्थमनुत्तमम् । यत् तत्र दीयते दानं सर्वं कोटिगुणं भवेत्
16 // tato gaccheta rājendra śikhitīrthamanuttamam / yat tatra dīyate dānaṃ sarvaṃ koṭiguṇaṃ bhavet
17 ॥ ततो गच्छेत राजेन्द्र तीर्थं पैतामहं शुभम् । यत्तत्र क्रियते श्राद्धं सर्वं तदक्षयं भवेत्
17 // tato gaccheta rājendra tīrthaṃ paitāmahaṃ śubham / yattatra kriyate śrāddhaṃ sarvaṃ tadakṣayaṃ bhavet
18 ॥ सावित्रीतीर्थमासाद्य यस्तु प्राणान् परित्यजेत् । विधूय सर्वपापानि ब्रह्मलोके महीयते
18 // sāvitrītīrthamāsādya yastu prāṇān parityajet / vidhūya sarvapāpāni brahmaloke mahīyate
19 ॥ मनोहरं तु तत्रैव तीर्थं परमशोभनम् । तत्र स्नात्वा नरो राजन् दैवतैः सह मोदते
19 // manoharaṃ tu tatraiva tīrthaṃ paramaśobhanam / tatra snātvā naro rājan daivataiḥ saha modate
20 ॥ ततो गच्छेत राजेन्द्र मानसं तीर्थमुत्तमम् । स्नात्वा तत्र नरो राजन् रुद्रलोके महीयते
20 // tato gaccheta rājendra mānasaṃ tīrthamuttamam / snātvā tatra naro rājan rudraloke mahīyate
21 ॥ स्वर्गबिन्दुं ततो गच्छेत्तीर्थं देवनमस्कृतम् । तत्र स्नात्वा नरो राजन् दुर्गतिं नैव गच्छति
21 // svargabinduṃ tato gacchettīrthaṃ devanamaskṛtam / tatra snātvā naro rājan durgatiṃ naiva gacchati
22 ॥ अप्सरेशं ततो गच्छेत् स्नानं तत्र समाचरेत् । क्रीडते नाकलोकस्थो ह्यप्सरोभिः स मोदते
22 // apsareśaṃ tato gacchet snānaṃ tatra samācaret / krīḍate nākalokastho hyapsarobhiḥ sa modate
23 ॥ ततो गच्छेत राजेन्द्र भारभूतिमनुत्तमम् । उपोषितोर्ऽचयेदीशं रुद्रलोके महीयते । अस्मिंस्तीर्थे मृतो राजन् गाणपत्यमवाप्नुयात्
23 // tato gaccheta rājendra bhārabhūtimanuttamam / upoṣitor'cayedīśaṃ rudraloke mahīyate / asmiṃstīrthe mṛto rājan gāṇapatyamavāpnuyāt
24 ॥ कार्तिके मासि देवेशमर्चयेत् पार्वतीपतिम् । अश्वमेधाद् दशगुणं प्रवदन्ति मनीषिणः
24 // kārtike māsi deveśamarcayet pārvatīpatim / aśvamedhād daśaguṇaṃ pravadanti manīṣiṇaḥ
25 ॥ वृषभं यः प्रयच्छेत तत्र कुन्देन्दुसप्रभम् । वृषयुक्तेन यानेन रुद्रलोकं स गच्छति
25 // vṛṣabhaṃ yaḥ prayaccheta tatra kundendusaprabham / vṛṣayuktena yānena rudralokaṃ sa gacchati
26 ॥ एतत् तीर्थं समासाद्य यस्तु प्राणान् परित्यजेत् । सर्वपापविशुद्धात्मा रुद्रलोकं स गच्छति
26 // etat tīrthaṃ samāsādya yastu prāṇān parityajet / sarvapāpaviśuddhātmā rudralokaṃ sa gacchati
27 ॥ जलप्रवेशं यः कुर्यात् तस्मिंस्तीर्थे नराधिप । हंसयुक्तेन यानेन स्वर्गलोकं स गच्छति
27 // jalapraveśaṃ yaḥ kuryāt tasmiṃstīrthe narādhipa / haṃsayuktena yānena svargalokaṃ sa gacchati
28 ॥ एरण्ड्या नर्मदायास्तु संगमं लोकविश्रुतम् । तत्र तीर्थं महापुण्यं सर्वपापप्रणाशनम्
28 // eraṇḍyā narmadāyāstu saṃgamaṃ lokaviśrutam / tatra tīrthaṃ mahāpuṇyaṃ sarvapāpapraṇāśanam
29 ॥ उपवासपरो भूत्वा नित्यं व्रतपरायणः । तत्र स्नात्वा तु राजेन्द्र मुच्यते ब्रह्महत्यया
29 // upavāsaparo bhūtvā nityaṃ vrataparāyaṇaḥ / tatra snātvā tu rājendra mucyate brahmahatyayā
30 ॥ ततो गच्छेत राजेन्द्र नर्मदोदधिसंगमम् । जमदग्निरिति ख्यातः सिद्धो यत्र जनार्दनः
30 // tato gaccheta rājendra narmadodadhisaṃgamam / jamadagniriti khyātaḥ siddho yatra janārdanaḥ
31 ॥ तत्र स्नात्वा नरो राजन् नर्मदोदधिसंगमे । त्रिगुणं चाश्वमेधस्य फलं प्राप्नोति मानवः
31 // tatra snātvā naro rājan narmadodadhisaṃgame / triguṇaṃ cāśvamedhasya phalaṃ prāpnoti mānavaḥ
32 ॥ ततो गच्छेत राजेन्द्र पिङ्गलेश्वरमुत्तमम् । तत्र स्नात्वा नरो राजन् रुद्रलोके महीयते
32 // tato gaccheta rājendra piṅgaleśvaramuttamam / tatra snātvā naro rājan rudraloke mahīyate
33 ॥ तत्रोपवासं यः कृत्वा पश्येत विमलेश्वरम् । सप्तजन्मकृतं पापं हित्वा याति शिवालयम्
33 // tatropavāsaṃ yaḥ kṛtvā paśyeta vimaleśvaram / saptajanmakṛtaṃ pāpaṃ hitvā yāti śivālayam
34 ॥ ततो गच्छेत राजेन्द्र आलिकातीर्थमुत्तमम् । उपोष्य रजनीमेकां नियतो नियताशनः । अस्य तीर्थस्य माहात्म्यान्मुच्यते ब्रह्महत्यया
34 // tato gaccheta rājendra ālikātīrthamuttamam / upoṣya rajanīmekāṃ niyato niyatāśanaḥ / asya tīrthasya māhātmyānmucyate brahmahatyayā
35 ॥ एतानि तव संक्षेपात् प्राधान्यात् कथितानि तु । न शक्या विस्तराद् वक्तुं संख्या तीर्थेषुपाण्डव
35 // etāni tava saṃkṣepāt prādhānyāt kathitāni tu / na śakyā vistarād vaktuṃ saṃkhyā tīrtheṣupāṇḍava
36 ॥ एषा पवित्रा विमला नदी त्रैलोक्यविश्रुता । नर्मदा सरितां श्रेष्ठा महादेवस्य वल्लभा
36 // eṣā pavitrā vimalā nadī trailokyaviśrutā / narmadā saritāṃ śreṣṭhā mahādevasya vallabhā
37 ॥ मनसा संस्मरेद्यस्तु नर्मदां वै युधिष्ठिर । चान्द्रायणशतं साग्रं लभते नात्र संशयः
37 // manasā saṃsmaredyastu narmadāṃ vai yudhiṣṭhira / cāndrāyaṇaśataṃ sāgraṃ labhate nātra saṃśayaḥ
38 ॥ अश्रद्दधानाः पुरुषा नास्तिक्यं घोरमाश्रिताः । पतन्ति नरके घोरे इत्याह परमेश्वरः
38 // aśraddadhānāḥ puruṣā nāstikyaṃ ghoramāśritāḥ / patanti narake ghore ityāha parameśvaraḥ
39 ॥ नर्मदां सेवते नित्यं स्वयं देवो महेश्वरः । तेन पुण्या नदी ज्ञेया ब्रह्महत्यापहारिणी
39 // narmadāṃ sevate nityaṃ svayaṃ devo maheśvaraḥ / tena puṇyā nadī jñeyā brahmahatyāpahāriṇī