कति द्वीपाः समुद्रा वा पर्वता वा कति प्रभो कियन्ति चैव वर्षाणि तेषु नद्यश्च काः स्मृताः
kati dvīpāḥ samudrā vā parvatā vā kati prabho kiyanti caiva varṣāṇi teṣu nadyaśca kāḥ smṛtāḥ
महाभूमिप्रमाणं च लोकालोकस्तथैव च पर्याप्तिं परिमाणं च गतिश्चन्द्रार्कयोस्तथा
mahābhūmipramāṇaṃ ca lokālokastathaiva ca paryāptiṃ parimāṇaṃ ca gatiścandrārkayostathā
एतद्ब्रवीहि नः सर्वं विस्तरेण यथार्थवित् त्वदुक्तमेतत्सकलं श्रोतुमिच्छामहे वयम्
etadbravīhi naḥ sarvaṃ vistareṇa yathārthavit tvaduktametatsakalaṃ śrotumicchāmahe vayam
द्वीपभेदसहस्राणि सप्त चान्तर्गतानि च न शक्यन्ते क्रमेणेह वक्तुं वै सकलं जगत्
dvīpabhedasahasrāṇi sapta cāntargatāni ca na śakyante krameṇeha vaktuṃ vai sakalaṃ jagat
सप्तैव तु प्रवक्ष्यामि चन्द्रादित्यग्रहैः सह तेषां मनुष्यतर्केण प्रमाणानि प्रचक्षते
saptaiva tu pravakṣyāmi candrādityagrahaiḥ saha teṣāṃ manuṣyatarkeṇa pramāṇāni pracakṣate
अचिन्त्याः खलु ये भावास् तांस्तु तर्केण साधयेत् प्रकृतिभ्यः परं यच्च तदचिन्त्यस्य लक्षणम्
acintyāḥ khalu ye bhāvās tāṃstu tarkeṇa sādhayet prakṛtibhyaḥ paraṃ yacca tadacintyasya lakṣaṇam
सप्त वर्षाणि वक्ष्यामि जम्बूद्वीपं यथाविधम् विस्तरं मण्डलं यच्च योजनैस्तान्निबोधत
sapta varṣāṇi vakṣyāmi jambūdvīpaṃ yathāvidham vistaraṃ maṇḍalaṃ yacca yojanaistānnibodhata
योजनानां सहस्राणि शतं द्वीपस्य विस्तरः नानाजनपदाकीर्णं पुरैश्च विविधैः शुभैः
yojanānāṃ sahasrāṇi śataṃ dvīpasya vistaraḥ nānājanapadākīrṇaṃ puraiśca vividhaiḥ śubhaiḥ
सिद्धचारणसंकीर्णं पर्वतैरुपशोभितम् सर्वधातुपिनद्धैस्तैः शिलाजालसमुद्गतैः
siddhacāraṇasaṃkīrṇaṃ parvatairupaśobhitam sarvadhātupinaddhaistaiḥ śilājālasamudgataiḥ
पर्वतप्रभवाभिश्च नदीभिस्तु समन्ततः प्रागायता महापार्श्वाः षडिमे वर्षपर्वताः
parvataprabhavābhiśca nadībhistu samantataḥ prāgāyatā mahāpārśvāḥ ṣaḍime varṣaparvatāḥ
अवगाह्य ह्युभयतः समुद्रौ पूर्वपश्चिमौ हिमप्रायश्च हिमवान् हेमकूटश्च हेमवान्
avagāhya hyubhayataḥ samudrau pūrvapaścimau himaprāyaśca himavān hemakūṭaśca hemavān
सर्वतः सुमुखश्चापि निषधः पर्वतो महान् चातुर्वर्ण्यस्तु सौवर्णो मेरुश्चोल्बमयः स्मृतः चतुर्विंशत्सहस्राणि विस्तीर्णः स चतुर्दिशम्
sarvataḥ sumukhaścāpi niṣadhaḥ parvato mahān cāturvarṇyastu sauvarṇo meruścolbamayaḥ smṛtaḥ caturviṃśatsahasrāṇi vistīrṇaḥ sa caturdiśam
वृत्ताकृतिप्रमाणश्च चतुरस्रः समाहितः नानावर्णैः समः पार्श्वैः प्रजापतिगुणान्वितः
vṛttākṛtipramāṇaśca caturasraḥ samāhitaḥ nānāvarṇaiḥ samaḥ pārśvaiḥ prajāpatiguṇānvitaḥ
नाभीबन्धनसम्भूतो ब्रह्मणो ऽव्यक्तजन्मनः पूर्वतः श्वेतवर्णस्तु ब्राह्मण्यं तस्य तेन वै
nābhībandhanasambhūto brahmaṇo 'vyaktajanmanaḥ pūrvataḥ śvetavarṇastu brāhmaṇyaṃ tasya tena vai
पीतश्च दक्षिणेनासौ तेन वैश्यत्वमिष्येत भृङ्गिपत्त्रीनभश् चैव पश्चिमेन समन्वितः तेनास्य शूद्रता सिद्धा मेरोर् नामार्थकर्मतः
pītaśca dakṣiṇenāsau tena vaiśyatvamiṣyeta bhṛṅgipattrīnabhaś caiva paścimena samanvitaḥ tenāsya śūdratā siddhā meror nāmārthakarmataḥ
पार्श्वमुत्तरतस्तस्य रक्तवर्णं स्वभावतः तेनास्य क्षत्रभावः स्याद् इति वर्णाः प्रकीर्तिताः
pārśvamuttaratastasya raktavarṇaṃ svabhāvataḥ tenāsya kṣatrabhāvaḥ syād iti varṇāḥ prakīrtitāḥ
नीलश्च वैडूर्यमयः श्वेतः पीतो हिरण्मयः मयूरबर्हवर्णश्च शातकौम्भः स शृङ्गवान्
nīlaśca vaiḍūryamayaḥ śvetaḥ pīto hiraṇmayaḥ mayūrabarhavarṇaśca śātakaumbhaḥ sa śṛṅgavān
एते पर्वतराजानः सिद्धचारणसेविताः तेषामन्तरविष्कम्भो नवसाहस्रमुच्यते
ete parvatarājānaḥ siddhacāraṇasevitāḥ teṣāmantaraviṣkambho navasāhasramucyate
मध्ये त्विलावृतं नाम महामेरोः समन्ततः चतुर्विंशत्सहस्राणि विस्तीर्णो योजनैः समः
madhye tvilāvṛtaṃ nāma mahāmeroḥ samantataḥ caturviṃśatsahasrāṇi vistīrṇo yojanaiḥ samaḥ
मध्ये तस्य महामेरुर् विधूम इव पावकः वेद्यर्धं दक्षिणं मेरोर् उत्तरार्धं तथोत्तरम्
madhye tasya mahāmerur vidhūma iva pāvakaḥ vedyardhaṃ dakṣiṇaṃ meror uttarārdhaṃ tathottaram
वर्षाणि यानि सप्तात्र तेषां वै वर्षपर्वताः द्वे द्वे सहस्रे विस्तीर्णा योजनैर्दक्षिणोत्तरम्
varṣāṇi yāni saptātra teṣāṃ vai varṣaparvatāḥ dve dve sahasre vistīrṇā yojanairdakṣiṇottaram
जम्बूद्वीपस्य विस्तारस् तेषामायाम उच्यते नीलश्च निषधश्चैव तेषां हीनाश्च ये परे
jambūdvīpasya vistāras teṣāmāyāma ucyate nīlaśca niṣadhaścaiva teṣāṃ hīnāśca ye pare
श्वेतश्च हेमकूटश्च हिमवाञ्छृङ्गवांश्च यः जम्बूद्वीपप्रमाणेण ऋषभः परिकीर्त्यते
śvetaśca hemakūṭaśca himavāñchṛṅgavāṃśca yaḥ jambūdvīpapramāṇeṇa ṛṣabhaḥ parikīrtyate
तस्माद्द्वादशभागेन हेमकूटो ऽपि हीयते हिमवान्विंशभागेन तस्मादेव प्रहीयते अष्टाशीतिसहस्राणि हेमकूटो महागिरिः
tasmāddvādaśabhāgena hemakūṭo 'pi hīyate himavānviṃśabhāgena tasmādeva prahīyate aṣṭāśītisahasrāṇi hemakūṭo mahāgiriḥ
अशीतिर्हिमवाञ्छैल आयतः पूर्वपश्चिमे द्वीपस्य मण्डलीभावाद् ध्रासवृद्धी प्रकीर्तिते
aśītirhimavāñchaila āyataḥ pūrvapaścime dvīpasya maṇḍalībhāvād dhrāsavṛddhī prakīrtite
वर्षाणां पर्वतानां च यथाभेदं तथोत्तरम् तेषां मध्ये जनपदास् तानि वर्षाणि सप्त वै
varṣāṇāṃ parvatānāṃ ca yathābhedaṃ tathottaram teṣāṃ madhye janapadās tāni varṣāṇi sapta vai
प्रपातविषमैस्तैस्तु पर्वतैरावृतानि तु सप्त तानि नदीभेदैर् अगम्यानि परस्परम्
prapātaviṣamaistaistu parvatairāvṛtāni tu sapta tāni nadībhedair agamyāni parasparam
वसन्ति तेषु सत्त्वानि नानाजातीनि सर्वशः इमं हैमवतं वर्षं भारतं नाम विश्रुतम्
vasanti teṣu sattvāni nānājātīni sarvaśaḥ imaṃ haimavataṃ varṣaṃ bhārataṃ nāma viśrutam
हेमकूटं परं तस्मान् नाम्ना किम्पुरुषं स्मृतम् हेमकूटाच्च निषधं हरिवर्षं तदुच्यते
hemakūṭaṃ paraṃ tasmān nāmnā kimpuruṣaṃ smṛtam hemakūṭācca niṣadhaṃ harivarṣaṃ taducyate
हरिवर्षात्परं चापि मेरोस्तु तदिलावृतम् इलावृतात्परं नीलं रम्यकं नाम विश्रुतम्
harivarṣātparaṃ cāpi merostu tadilāvṛtam ilāvṛtātparaṃ nīlaṃ ramyakaṃ nāma viśrutam
रम्यकादपरं श्वेतं विश्रुतं तद्धिरण्यकम् हिरण्यकात्परं चैव शृङ्गशाकंकुरं स्मृतम्
ramyakādaparaṃ śvetaṃ viśrutaṃ taddhiraṇyakam hiraṇyakātparaṃ caiva śṛṅgaśākaṃkuraṃ smṛtam
धनुःसंस्थे तु विज्ञेये देवर्षे दक्षिणोत्तरे दीर्घाणि तस्य चत्वारि मध्यमं तदिलावृतम्
dhanuḥsaṃsthe tu vijñeye devarṣe dakṣiṇottare dīrghāṇi tasya catvāri madhyamaṃ tadilāvṛtam
पूर्वतो निषधस्येदं वेद्यर्धं दक्षिणं स्मृतम् परं त्विलावृतं पश्चाद् वेद्यर्धं तु तदुत्तरम्
pūrvato niṣadhasyedaṃ vedyardhaṃ dakṣiṇaṃ smṛtam paraṃ tvilāvṛtaṃ paścād vedyardhaṃ tu taduttaram
तयोर्मध्ये तु विज्ञेयो मेरुर्यत्र त्विलावृतम् दक्षिणेन तु नीलस्य निषधस्योत्तरेण तु
tayormadhye tu vijñeyo meruryatra tvilāvṛtam dakṣiṇena tu nīlasya niṣadhasyottareṇa tu
उदगायतो महाशैलो माल्यवान्नाम पर्वतः द्वात्रिंशता सहस्रेण प्रतीच्यां सागरानुगः
udagāyato mahāśailo mālyavānnāma parvataḥ dvātriṃśatā sahasreṇa pratīcyāṃ sāgarānugaḥ
माल्यवान्वै सहस्रैक आ नीलनिषधायतः द्वात्रिंशत्त्वेवमप्युक्तः पर्वतो गन्धमादनः
mālyavānvai sahasraika ā nīlaniṣadhāyataḥ dvātriṃśattvevamapyuktaḥ parvato gandhamādanaḥ
परिमण्डलयोर्मध्ये मेरुः कनकपर्वतः चातुर्वर्ण्यसमो वर्णैश् चतुरस्रः समुच्छ्रितः
parimaṇḍalayormadhye meruḥ kanakaparvataḥ cāturvarṇyasamo varṇaiś caturasraḥ samucchritaḥ
नानावर्णः स पार्श्वेषु पूर्वान्ते श्वेत उच्यते पीतं तु दक्षिणं तस्य भृङ्गिपत्त्रनिभं परम् उत्तरं तस्य रक्तं वै इति वर्णसमन्वितः
nānāvarṇaḥ sa pārśveṣu pūrvānte śveta ucyate pītaṃ tu dakṣiṇaṃ tasya bhṛṅgipattranibhaṃ param uttaraṃ tasya raktaṃ vai iti varṇasamanvitaḥ
मेरुस्तु शुशुभे दिव्यो राजवत्स तु वेष्टितः आदित्यतरुणाभासो विधूम इव पावकः
merustu śuśubhe divyo rājavatsa tu veṣṭitaḥ ādityataruṇābhāso vidhūma iva pāvakaḥ
योजनानां सहस्राणि चतुराशीतिसूच्छ्रितः प्रविष्टः षोडशाधस्ताद् अष्टाविंशतिविस्तृतः
yojanānāṃ sahasrāṇi caturāśītisūcchritaḥ praviṣṭaḥ ṣoḍaśādhastād aṣṭāviṃśativistṛtaḥ
विस्तराद्द्विगुणश्चास्य परीणाहः समन्ततः स पर्वतो महादिव्यो दिव्यौषधिसमन्वितः
vistarāddviguṇaścāsya parīṇāhaḥ samantataḥ sa parvato mahādivyo divyauṣadhisamanvitaḥ
भुवनैरावृतः सर्वैर् जातरूपपरिष्कृतैः तत्र देवगणाश्चैव गन्धर्वासुरराक्षसाः शैलराजे प्रमोदन्ते सर्वतो ऽप्सरसां गणैः
bhuvanairāvṛtaḥ sarvair jātarūpapariṣkṛtaiḥ tatra devagaṇāścaiva gandharvāsurarākṣasāḥ śailarāje pramodante sarvato 'psarasāṃ gaṇaiḥ
स तु मेरुः परिवृतो भुवनैर्भूतभावनैः यस्येमे चतुरो देशा नानापार्श्वेषु संस्थिताः
sa tu meruḥ parivṛto bhuvanairbhūtabhāvanaiḥ yasyeme caturo deśā nānāpārśveṣu saṃsthitāḥ
भद्राश्वं भारतं चैव केतुमालं च पश्चिमे उत्तराश्चैव कुरवः कृतपुण्यप्रतिश्रयाः
bhadrāśvaṃ bhārataṃ caiva ketumālaṃ ca paścime uttarāścaiva kuravaḥ kṛtapuṇyapratiśrayāḥ
विष्कम्भपर्वतास्तद्वन् मन्दरो गन्धमादनः विपुलश्च सुपार्श्वश्च सर्वरत्नविभूषिताः
viṣkambhaparvatāstadvan mandaro gandhamādanaḥ vipulaśca supārśvaśca sarvaratnavibhūṣitāḥ
अरुणोदं मानसं च सितोदं भद्रसंज्ञितम् तेषामुपरि चत्वारि सरांसि च वनानि च
aruṇodaṃ mānasaṃ ca sitodaṃ bhadrasaṃjñitam teṣāmupari catvāri sarāṃsi ca vanāni ca
तथा भद्रकदम्बस्तु पर्वते गन्धमादने जम्बूवृक्षस्तथाश्वत्थो विपुले ऽथ वटः परम्
tathā bhadrakadambastu parvate gandhamādane jambūvṛkṣastathāśvattho vipule 'tha vaṭaḥ param
गन्धमादनपार्श्वे तु पश्चिमे ऽमरगण्डिकः द्वात्रिंशच्च सहस्राणि योजनैः सर्वतः समः
gandhamādanapārśve tu paścime 'maragaṇḍikaḥ dvātriṃśacca sahasrāṇi yojanaiḥ sarvataḥ samaḥ
तत्र ते शुभकर्माणः केतुमालाः परिश्रुताः तत्र कालानलाः सर्वे महासत्त्वा महाबलाः
tatra te śubhakarmāṇaḥ ketumālāḥ pariśrutāḥ tatra kālānalāḥ sarve mahāsattvā mahābalāḥ
स्त्रियश् चोत्पलवर्णाभाः सुन्दर्यः प्रियदर्शनाः तत्र दिव्यो महावृक्षः पनसः पत्त्रभासुरः
striyaś cotpalavarṇābhāḥ sundaryaḥ priyadarśanāḥ tatra divyo mahāvṛkṣaḥ panasaḥ pattrabhāsuraḥ
तस्य पीत्वा फलरसं संजीवन्ति समायुतम् तस्य माल्यवतः पार्श्वे पूर्वे पूर्वा तु गण्डिका द्वात्रिंशच्च सहस्राणि तत्रापि शतमुच्यते
tasya pītvā phalarasaṃ saṃjīvanti samāyutam tasya mālyavataḥ pārśve pūrve pūrvā tu gaṇḍikā dvātriṃśacca sahasrāṇi tatrāpi śatamucyate
भद्राश्वस्तत्र विज्ञेयो नित्यं मुदितमानसः भद्रमालवनं तत्र कालाम्रश्च महाद्रुमः
bhadrāśvastatra vijñeyo nityaṃ muditamānasaḥ bhadramālavanaṃ tatra kālāmraśca mahādrumaḥ
तत्र ते पुरुषाः श्वेता महासत्त्वा महाबलाः स्त्रियः कुमुदवर्णाभाः सुन्दर्यः प्रियदर्शनाः
tatra te puruṣāḥ śvetā mahāsattvā mahābalāḥ striyaḥ kumudavarṇābhāḥ sundaryaḥ priyadarśanāḥ
चन्द्रप्रभाश् चन्द्रवर्णाः पूर्णचन्द्रनिभाननाः चन्द्रशीतलगात्राश्च स्त्रियो ह्युत्पलगन्धिकाः
candraprabhāś candravarṇāḥ pūrṇacandranibhānanāḥ candraśītalagātrāśca striyo hyutpalagandhikāḥ
दशवर्षसहस्राणि आयुस्तेषामनामयम् कालाम्रस्य रसं पीत्वा ते सर्वे स्थिरयौवनाः
daśavarṣasahasrāṇi āyusteṣāmanāmayam kālāmrasya rasaṃ pītvā te sarve sthirayauvanāḥ
इत्युक्तवानृषीन्ब्रह्मा वर्षाणि च निसर्गतः पूर्वं ममानुग्रहकृद् भूयः किं वर्णयामि वः
ityuktavānṛṣīnbrahmā varṣāṇi ca nisargataḥ pūrvaṃ mamānugrahakṛd bhūyaḥ kiṃ varṇayāmi vaḥ
एतच्छ्रुत्वा वचस्ते तु ऋषयः संशितव्रताः जातकौतूहलाः सर्वे प्रत्यूचुस्ते मुदान्विताः
etacchrutvā vacaste tu ṛṣayaḥ saṃśitavratāḥ jātakautūhalāḥ sarve pratyūcuste mudānvitāḥ
पूर्वापरौ समाख्यातौ यौ देशौ तौ त्वया मुने उत्तराणां च वर्षाणां पर्वतानां च सर्वशः
pūrvāparau samākhyātau yau deśau tau tvayā mune uttarāṇāṃ ca varṣāṇāṃ parvatānāṃ ca sarvaśaḥ
आख्याहि नो यथातथ्यं ये च पर्वतवासिनः एवमुक्तस्तु ऋषिभिस् तेभ्यस्त्वाख्यातवान्पुनः
ākhyāhi no yathātathyaṃ ye ca parvatavāsinaḥ evamuktastu ṛṣibhis tebhyastvākhyātavānpunaḥ
शृणुध्वं यानि वर्षाणि पूर्वोक्तानि च वै मया दक्षिणेन तु नीलस्य निषधस्योत्तरेण तु
śṛṇudhvaṃ yāni varṣāṇi pūrvoktāni ca vai mayā dakṣiṇena tu nīlasya niṣadhasyottareṇa tu
वर्षं रमणकं नाम जायन्ते यत्र वै प्रजाः रतिप्रधाना विमला जायन्ते यत्र मानवाः शुक्लाभिजनसम्पन्नाः सर्वे ते प्रियदर्शनाः
varṣaṃ ramaṇakaṃ nāma jāyante yatra vai prajāḥ ratipradhānā vimalā jāyante yatra mānavāḥ śuklābhijanasampannāḥ sarve te priyadarśanāḥ
तत्रापि च महावृक्षो न्यग्रोधो रोहिणो महान् तस्यापि ते फलरसं पिबन्तो वर्तयन्ति हि
tatrāpi ca mahāvṛkṣo nyagrodho rohiṇo mahān tasyāpi te phalarasaṃ pibanto vartayanti hi
दशवर्षसहस्राणि दशवर्षशतानि च जीवन्ति ते महाभागाः सदा हृष्टा नरोत्तमाः
daśavarṣasahasrāṇi daśavarṣaśatāni ca jīvanti te mahābhāgāḥ sadā hṛṣṭā narottamāḥ
उत्तरेण तु श्वेतस्य पार्श्वे शृङ्गस्य दक्षिणे वर्षं हिरण्वतं नाम यत्र हैरण्वती नदी
uttareṇa tu śvetasya pārśve śṛṅgasya dakṣiṇe varṣaṃ hiraṇvataṃ nāma yatra hairaṇvatī nadī
महाबला महासत्त्वा नित्यं मुदितमानसाः शुक्लाभिजनसम्पन्नाः सर्वे च प्रियदर्शनाः
mahābalā mahāsattvā nityaṃ muditamānasāḥ śuklābhijanasampannāḥ sarve ca priyadarśanāḥ
एकादश सहस्राणि वर्षाणां ते नरोत्तमाः आयुष्प्रमाणं जीवन्ति शतानि दश पञ्च च
ekādaśa sahasrāṇi varṣāṇāṃ te narottamāḥ āyuṣpramāṇaṃ jīvanti śatāni daśa pañca ca
तस्मिन्वर्षे महावृक्षो लकुचः पत्त्रसंश्रयः तस्य पीत्वा फलरसं तत्र जीवन्ति मानवाः
tasminvarṣe mahāvṛkṣo lakucaḥ pattrasaṃśrayaḥ tasya pītvā phalarasaṃ tatra jīvanti mānavāḥ
शृङ्गसाह्वस्य शृङ्गाणि त्रीणि तानि महान्ति वै एकं मणियुतं तत्र एकं तु कनकान्वितम् सर्वरत्नमयं चैकं भुवनैरुपशोभितम्
śṛṅgasāhvasya śṛṅgāṇi trīṇi tāni mahānti vai ekaṃ maṇiyutaṃ tatra ekaṃ tu kanakānvitam sarvaratnamayaṃ caikaṃ bhuvanairupaśobhitam
उत्तरे चास्य शृङ्गस्य समुद्रान्ते च दक्षिणे कुरवस्तत्र तद्वर्यं पुण्यं सिद्धनिषेवितम्
uttare cāsya śṛṅgasya samudrānte ca dakṣiṇe kuravastatra tadvaryaṃ puṇyaṃ siddhaniṣevitam
तत्र वृक्षा मधुफला दिव्यामृतमयापगाः वस्त्राणि ते प्रसूयन्ते फलैश्चाभरणानि च
tatra vṛkṣā madhuphalā divyāmṛtamayāpagāḥ vastrāṇi te prasūyante phalaiścābharaṇāni ca
सर्वकामप्रदातारः केचिद्वृक्षा मनोरमाः अपरे क्षीरिणो नाम वृक्षास्तत्र मनोरमाः ये रक्षन्ति सदा क्षीरं षड्रसं चामृतोपमम्
sarvakāmapradātāraḥ kecidvṛkṣā manoramāḥ apare kṣīriṇo nāma vṛkṣāstatra manoramāḥ ye rakṣanti sadā kṣīraṃ ṣaḍrasaṃ cāmṛtopamam
सर्वा मणिमयी भूमिः सूक्ष्मा काञ्चनवालुका सर्वत्र सुखसंस्पर्शा निःशब्दाः पवनाः शुभाः
sarvā maṇimayī bhūmiḥ sūkṣmā kāñcanavālukā sarvatra sukhasaṃsparśā niḥśabdāḥ pavanāḥ śubhāḥ
देवलोकच्युतास्तत्र जायन्ते मानवाः शुभाः शुक्लाभिजनसम्पन्नाः सर्वे ते स्थिरयौवनाः
devalokacyutāstatra jāyante mānavāḥ śubhāḥ śuklābhijanasampannāḥ sarve te sthirayauvanāḥ
मिथुनानि प्रजायन्ते स्त्रियश्चाप्सरसोपमाः तेषां ते क्षीरिणां क्षीरं पिबन्ति ह्यमृतोपमम्
mithunāni prajāyante striyaścāpsarasopamāḥ teṣāṃ te kṣīriṇāṃ kṣīraṃ pibanti hyamṛtopamam
एकाहाज्जायते युग्मं समं चैव विवर्धते समं रूपं च शीलं च समं चैव म्रियन्ति वै
ekāhājjāyate yugmaṃ samaṃ caiva vivardhate samaṃ rūpaṃ ca śīlaṃ ca samaṃ caiva mriyanti vai
एकैकमनुरक्ताश्च चक्रवाकमिव ध्रुवम् अनामया ह्यशोकाश्च नित्यं मुदितमानसाः
ekaikamanuraktāśca cakravākamiva dhruvam anāmayā hyaśokāśca nityaṃ muditamānasāḥ
दश वर्षसहस्राणि दश वर्षशतानि च जीवन्ति च महासत्त्वा न चान्या स्त्री प्रवर्तते
daśa varṣasahasrāṇi daśa varṣaśatāni ca jīvanti ca mahāsattvā na cānyā strī pravartate
एवमेव निसर्गो वै वर्षाणां भारते युगे दृष्टः परमधर्मज्ञाः किं भूयः कथयामि वः
evameva nisargo vai varṣāṇāṃ bhārate yuge dṛṣṭaḥ paramadharmajñāḥ kiṃ bhūyaḥ kathayāmi vaḥ
आख्यातास्त्वेवमृषयः सूतपुत्रेण धीमता उत्तरश्रवणे भूयः पप्रच्छुः सूतनन्दनम्
ākhyātāstvevamṛṣayaḥ sūtaputreṇa dhīmatā uttaraśravaṇe bhūyaḥ papracchuḥ sūtanandanam