Living Bliss — Awakening Inner Bliss
Hindu Digital Library
ॐ श्री गुरुभ्यो नमःॐ श्री परमात्मने नमः
Matsya Purāṇa

Chapter 118

मत्स्यपुराणम्

MatsP_118.1

तस्यैव पर्वतेन्द्रस्य प्रदेशं सुमनोरमम् अगम्यं मानुषैर् अन्यैर् दैवयोगाद् उपागतः

tasyaiva parvatendrasya pradeśaṃ sumanoramam agamyaṃ mānuṣair anyair daivayogād upāgataḥ

MatsP_118.2

ऐरावती सरिच्छ्रेष्ठा यस्माद्देशाद्विनिर्गता मेघश्यामं च तं देशं द्रुमखण्डैरनेकशः

airāvatī saricchreṣṭhā yasmāddeśādvinirgatā meghaśyāmaṃ ca taṃ deśaṃ drumakhaṇḍairanekaśaḥ

MatsP_118.3

शालैस्तालैस्तमालैश्च कर्णिकारैः सशामलैः न्यग्रोधैश्च तथाश्वत्थैः शिरीषैः शिंशपद्रुमैः

śālaistālaistamālaiśca karṇikāraiḥ saśāmalaiḥ nyagrodhaiśca tathāśvatthaiḥ śirīṣaiḥ śiṃśapadrumaiḥ

MatsP_118.4

श्लेष्मातकैर् आमलकैर् हरीतकविभीतकैः भूर्जैः समुञ्जकैर् बाणैर् वृक्षैः सप्तच्छदद्रुमैः

śleṣmātakair āmalakair harītakavibhītakaiḥ bhūrjaiḥ samuñjakair bāṇair vṛkṣaiḥ saptacchadadrumaiḥ

MatsP_118.5

महानिम्बैस्तथा निम्बैर् निर्गुण्डीभिर्हरिद्रुमैः देवदारुमहावृक्षैस् तथा कालेयकद्रुमैः

mahānimbaistathā nimbair nirguṇḍībhirharidrumaiḥ devadārumahāvṛkṣais tathā kāleyakadrumaiḥ

MatsP_118.6

पद्मकैश्चन्दनैर्बिल्वैः कपित्थै रक्तचन्दनैः माताम्ररिष्टकाक्षोटैर् अब्दकैश्च तथार्जुनैः

padmakaiścandanairbilvaiḥ kapitthai raktacandanaiḥ mātāmrariṣṭakākṣoṭair abdakaiśca tathārjunaiḥ

MatsP_118.7

हस्तिकर्णैः सुमनसैः कोविदारैः सुपुष्पितैः प्राचीनामलकैश्चापि धनकैः समराटकैः

hastikarṇaiḥ sumanasaiḥ kovidāraiḥ supuṣpitaiḥ prācīnāmalakaiścāpi dhanakaiḥ samarāṭakaiḥ

MatsP_118.8

खर्जूरैर्नारिकेलैश्च प्रियालाम्रातकेङ्गुदैः तन्तुमालैर् धवैर्भव्यैः काश्मीरीपर्णिभिस्तथा

kharjūrairnārikelaiśca priyālāmrātakeṅgudaiḥ tantumālair dhavairbhavyaiḥ kāśmīrīparṇibhistathā

MatsP_118.9

जातीफलैः पूगफलैः कट्फलैलावलीफलैः मन्दारैः कोविदारैश्च किंशुकैः कुसुमांशुकैः

jātīphalaiḥ pūgaphalaiḥ kaṭphalailāvalīphalaiḥ mandāraiḥ kovidāraiśca kiṃśukaiḥ kusumāṃśukaiḥ

MatsP_118.10

यवासैः शमिपर्णासैर् वेतसैर् अम्बुवेतसैः रक्तातिरङ्गनारङ्गैर् हिङ्गुभिः सप्रियङ्गुभिः

yavāsaiḥ śamiparṇāsair vetasair ambuvetasaiḥ raktātiraṅganāraṅgair hiṅgubhiḥ sapriyaṅgubhiḥ

MatsP_118.11

रक्ताशोकैस् तथाशोकैर् आकल्लैर् अविचारकैः मुचुकुन्दैस्तथा कुन्दैर् आटरूषपरूषकैः

raktāśokais tathāśokair ākallair avicārakaiḥ mucukundaistathā kundair āṭarūṣaparūṣakaiḥ

MatsP_118.12

किरातैः किङ्किरातैश्च केतकैः श्वेतकेतकैः शोभाञ्जनैर् अञ्जनैश्च सुकलिङ्गनिकोटकैः

kirātaiḥ kiṅkirātaiśca ketakaiḥ śvetaketakaiḥ śobhāñjanair añjanaiśca sukaliṅganikoṭakaiḥ

MatsP_118.13

सुवर्णचारुवसनैर् द्रुमश्रेष्ठैस् तथासनैः मन्मथस्य शराकारैः सहकारैर्मनोरमैः

suvarṇacāruvasanair drumaśreṣṭhais tathāsanaiḥ manmathasya śarākāraiḥ sahakārairmanoramaiḥ

MatsP_118.14

पीतयूथिकया चैव श्वेतयूथिकया तथा जात्या चम्पकजात्या च तुम्बरैश्चाप्यतुम्बरैः

pītayūthikayā caiva śvetayūthikayā tathā jātyā campakajātyā ca tumbaraiścāpyatumbaraiḥ

MatsP_118.15

मोचैर्लोचैस्तु लकुचैस् तिलपुष्पकुशेशयैः तथा सुपुष्पावरणैश् चव्यकैः कामिवल्लभैः

mocairlocaistu lakucais tilapuṣpakuśeśayaiḥ tathā supuṣpāvaraṇaiś cavyakaiḥ kāmivallabhaiḥ

MatsP_118.16

पुष्पाङ्कुरैश्च बकुलैः पारिभद्रहरिद्रकैः धाराकदम्बैः कुटजैः कदम्बैर् गिरिकुटजैः

puṣpāṅkuraiśca bakulaiḥ pāribhadraharidrakaiḥ dhārākadambaiḥ kuṭajaiḥ kadambair girikuṭajaiḥ

MatsP_118.17

आदित्यमुस्तकैः कुम्भैः कुङ्कुमैः कामवल्लभैः कट्फलैर्बदरैर्नीपैर् दीपैरिव महोज्ज्वलैः

ādityamustakaiḥ kumbhaiḥ kuṅkumaiḥ kāmavallabhaiḥ kaṭphalairbadarairnīpair dīpairiva mahojjvalaiḥ

MatsP_118.18

रक्तैः पालीवनैः श्वेतैर् दाडिमैश्चम्पकद्रुमैः बन्धूकैश्च सुबन्धूकैः कुञ्जकानां तु जातिभिः

raktaiḥ pālīvanaiḥ śvetair dāḍimaiścampakadrumaiḥ bandhūkaiśca subandhūkaiḥ kuñjakānāṃ tu jātibhiḥ

MatsP_118.19

कुसुमैः पाटलाभिश्च मल्लिकाकरवीरकैः कुरबकैर् हिमवरैर् जम्बूभिर् नृपजम्बुभिः

kusumaiḥ pāṭalābhiśca mallikākaravīrakaiḥ kurabakair himavarair jambūbhir nṛpajambubhiḥ

MatsP_118.20

बीजपूरैः सकर्पूरैर् गुरुभिश्चागुरुद्रुमैः बिम्बैश्च प्रतिबिम्बैश्च संतानकवितानकैः

bījapūraiḥ sakarpūrair gurubhiścāgurudrumaiḥ bimbaiśca pratibimbaiśca saṃtānakavitānakaiḥ

MatsP_118.21

तथा गुग्गुलवृक्षैश्च हिन्तालधवलेक्षुभिः तृणशून्यैः करवीरैर् अशोकैश् चक्रमर्दनैः

tathā guggulavṛkṣaiśca hintāladhavalekṣubhiḥ tṛṇaśūnyaiḥ karavīrair aśokaiś cakramardanaiḥ

MatsP_118.22

पीलुभिर्धातकीभिश्च चिरिबिल्वैः समाकुलैः तिन्तिडीकैस्तथा लोध्रैर् विडङ्गैः क्षीरिकाद्रुमैः

pīlubhirdhātakībhiśca ciribilvaiḥ samākulaiḥ tintiḍīkaistathā lodhrair viḍaṅgaiḥ kṣīrikādrumaiḥ

MatsP_118.23

अश्मन्तकैस्तथा कालैर् जम्बीरैः श्वैतकद्रुमैः भल्लातकैरिन्द्रयवैर् वल्गुजैः सिद्धिसाधकैः

aśmantakaistathā kālair jambīraiḥ śvaitakadrumaiḥ bhallātakairindrayavair valgujaiḥ siddhisādhakaiḥ

MatsP_118.24

नागकेसरवृक्षैश्च सुकेसरमनोहरैः करमर्दैः कासमर्दैर् अरिष्टकवरिष्टकैः रुद्राक्षैर्द्राक्षसम्भूतैः सप्ताह्वैः पुत्रजीवकैः

nāgakesaravṛkṣaiśca sukesaramanoharaiḥ karamardaiḥ kāsamardair ariṣṭakavariṣṭakaiḥ rudrākṣairdrākṣasambhūtaiḥ saptāhvaiḥ putrajīvakaiḥ

MatsP_118.25

कङ्कोलकैर्लवङ्गैश्च त्वग्द्रुमैः पारिजातकैः प्रतानैः पिप्पलीनां च नागवल्यश्च भागशः

kaṅkolakairlavaṅgaiśca tvagdrumaiḥ pārijātakaiḥ pratānaiḥ pippalīnāṃ ca nāgavalyaśca bhāgaśaḥ

MatsP_118.26

मरीचस्य तथा गुल्मैर् नवमल्लिकया तथा मृद्वीकामण्डपैर्मुख्यैर् अतिमुक्तकमण्डपैः

marīcasya tathā gulmair navamallikayā tathā mṛdvīkāmaṇḍapairmukhyair atimuktakamaṇḍapaiḥ

MatsP_118.27

त्रपुषैर्नर्तिकानां च प्रतानैः सफलैः शुभैः कूष्माण्डानां प्रतानैश्च अलाबूनां तथा क्वचित्

trapuṣairnartikānāṃ ca pratānaiḥ saphalaiḥ śubhaiḥ kūṣmāṇḍānāṃ pratānaiśca alābūnāṃ tathā kvacit

MatsP_118.28

चिर्भिटस्य प्रतानैश्च पटोलीकारवेल्लकैः कर्कोटकीवितानैश्च वार्ताकैर् बृहतीफलैः

cirbhiṭasya pratānaiśca paṭolīkāravellakaiḥ karkoṭakīvitānaiśca vārtākair bṛhatīphalaiḥ

MatsP_118.29

कण्टकैर् मूलकैर्मूलशाकैस्तु विविधैस्तथा कह्लारैश्च विदार्या च रुरूटैः स्वादुकण्टकैः

kaṇṭakair mūlakairmūlaśākaistu vividhaistathā kahlāraiśca vidāryā ca rurūṭaiḥ svādukaṇṭakaiḥ

MatsP_118.29*

सभाण्डीरविदूसारराजजम्बूकवालुकैः सुवर्चलाभिः सर्वाभिः सर्षपाभिस्तथैव च

sabhāṇḍīravidūsārarājajambūkavālukaiḥ suvarcalābhiḥ sarvābhiḥ sarṣapābhistathaiva ca

MatsP_118.29**

काकोलीक्षीरकाकोली छत्त्रया चातिच्छत्रया कासमर्दीसहासद्भिः सकन्दलसकाण्डकैः

kākolīkṣīrakākolī chattrayā cāticchatrayā kāsamardīsahāsadbhiḥ sakandalasakāṇḍakaiḥ

MatsP_118.29***

तथा क्षीरकशाकेन कालशाकेन चाप्यथ शिम्बीधान्यैस्तथा धान्यैः सर्वैर्निरवशेषतः

tathā kṣīrakaśākena kālaśākena cāpyatha śimbīdhānyaistathā dhānyaiḥ sarvairniravaśeṣataḥ

MatsP_118.30

औषधीभिर्विचित्राभिर् दीप्यमानाभिरेव च आयुष्याभिर्यशस्याभिर् बल्याभिश्च नराधिप

auṣadhībhirvicitrābhir dīpyamānābhireva ca āyuṣyābhiryaśasyābhir balyābhiśca narādhipa

MatsP_118.31

जरामृत्युभयघीभिः क्षुद्भयघ्नीभिरेव च सौभाग्यजननीभिश्च कुत्स्नाभिश्चाप्यनेकशः

jarāmṛtyubhayaghībhiḥ kṣudbhayaghnībhireva ca saubhāgyajananībhiśca kutsnābhiścāpyanekaśaḥ

MatsP_118.32

तत्र वेणुलताभिश्च तथा कीचकवेणुभिः काशैः शशाङ्ककाशैश्च शरगुल्मैस्तथैव च

tatra veṇulatābhiśca tathā kīcakaveṇubhiḥ kāśaiḥ śaśāṅkakāśaiśca śaragulmaistathaiva ca

MatsP_118.33

कुशगुल्मैस्तथा रम्यैर् गुल्मैश्चेक्षोर् मनोरमैः कार्पासजातिवर्गेण दुर्लभेन शुभेन च

kuśagulmaistathā ramyair gulmaiścekṣor manoramaiḥ kārpāsajātivargeṇa durlabhena śubhena ca

MatsP_118.34

तथा च कदलीखण्डैर् मनोहारिभिरुत्तमैः तथा मरकतप्रख्यैः प्रदेशैः शाद्वलान्वितैः

tathā ca kadalīkhaṇḍair manohāribhiruttamaiḥ tathā marakataprakhyaiḥ pradeśaiḥ śādvalānvitaiḥ

MatsP_118.35

इरापुंष्पसमायुक्तैः कुङ्कमस्य च भागशः तगरातिविषामांसीग्रन्थिकैस्तु सुरागदैः

irāpuṃṣpasamāyuktaiḥ kuṅkamasya ca bhāgaśaḥ tagarātiviṣāmāṃsīgranthikaistu surāgadaiḥ

MatsP_118.36

सुवर्णपुष्पैश्च तथा भूमिपुष्पैस्तथापरैः जम्बीरकैर्भूस्तृणकैः सरसैः सशुकैस्तथा

suvarṇapuṣpaiśca tathā bhūmipuṣpaistathāparaiḥ jambīrakairbhūstṛṇakaiḥ sarasaiḥ saśukaistathā

MatsP_118.37

शङ्गवेराजमोदाभिः कुबेरकप्रियालकैः जलजैश्च तथा वणैर् नानावर्णैः सुगन्धिभिः

śaṅgaverājamodābhiḥ kuberakapriyālakaiḥ jalajaiśca tathā vaṇair nānāvarṇaiḥ sugandhibhiḥ

MatsP_118.38

उदयादित्यसंकाशैः सूर्यचन्द्रनिभैस्तथा तपनीयसवर्णैश्च अतसीपुष्पसंनिभैः

udayādityasaṃkāśaiḥ sūryacandranibhaistathā tapanīyasavarṇaiśca atasīpuṣpasaṃnibhaiḥ

MatsP_118.39

शूकपत्त्रनिभैश्चान्यैः स्थलपत्त्रैश्च भागशः पञ्चवर्णैः समाकीर्णैर् बहुवर्णैस्तथैव च

śūkapattranibhaiścānyaiḥ sthalapattraiśca bhāgaśaḥ pañcavarṇaiḥ samākīrṇair bahuvarṇaistathaiva ca

MatsP_118.40

द्रष्टुर्दृष्ट्या हितमुदैः कुमुदैश्चन्द्रसंनिभैः तथा वह्निशिखाकारैर् गजवक्त्रोत्पलैः शुभैः

draṣṭurdṛṣṭyā hitamudaiḥ kumudaiścandrasaṃnibhaiḥ tathā vahniśikhākārair gajavaktrotpalaiḥ śubhaiḥ

MatsP_118.41

नीलोत्पलैः सकह्लारैर् गुञ्जातककसेरुकैः शृङ्गाटकमृणालैश्च करटै राजतोत्पलैः

nīlotpalaiḥ sakahlārair guñjātakakaserukaiḥ śṛṅgāṭakamṛṇālaiśca karaṭai rājatotpalaiḥ

MatsP_118.42

जलजैः स्थलजैर्मूलैः फलैः पुष्पैर्विशेषतः विविधैश्चैव नीवारैर् मुनिभोज्यैर्नराधिप

jalajaiḥ sthalajairmūlaiḥ phalaiḥ puṣpairviśeṣataḥ vividhaiścaiva nīvārair munibhojyairnarādhipa

MatsP_118.43

न तद्धान्यं न तत्सस्यं न तच्छाकं न तत्फलम् न तन्मूलं न तत्कन्दं न तत्पुष्पं नराधिप

na taddhānyaṃ na tatsasyaṃ na tacchākaṃ na tatphalam na tanmūlaṃ na tatkandaṃ na tatpuṣpaṃ narādhipa

MatsP_118.44

नागलोकोद्भवं दिव्यं नरलोकभवं च यत् अनूपोत्थं वनोत्थं च तत्र यन्नास्ति पार्थिवः

nāgalokodbhavaṃ divyaṃ naralokabhavaṃ ca yat anūpotthaṃ vanotthaṃ ca tatra yannāsti pārthivaḥ

MatsP_118.45

सदा पुष्पफलं सर्वम् अजर्यम् ऋतुयोगतः मद्रेश्वरः स ददृशे तपसा ह्यतियोगतः

sadā puṣpaphalaṃ sarvam ajaryam ṛtuyogataḥ madreśvaraḥ sa dadṛśe tapasā hyatiyogataḥ

MatsP_118.46

ददृशे च तथा तत्र नानारूपान् पतत्रिणः मयूरान् शतपत्त्रांश्च कलविङ्कांश्च कोकिलान्

dadṛśe ca tathā tatra nānārūpān patatriṇaḥ mayūrān śatapattrāṃśca kalaviṅkāṃśca kokilān

MatsP_118.47

तथा कादम्बकान्हंसान् कोयष्टीन् खञ्जरीटकान् कुररान्कालकूटांश्च खट्वाङ्गान् लुब्धकांस् तथा

tathā kādambakānhaṃsān koyaṣṭīn khañjarīṭakān kurarānkālakūṭāṃśca khaṭvāṅgān lubdhakāṃs tathā

MatsP_118.48

गोक्ष्वेडकांस्तथा कुम्भान् धार्तराष्ट्राञ्शुकान्बकान् घातुकांश्चक्रवाकांश्च कटुकान्टिट्टिभान् भटान्

gokṣveḍakāṃstathā kumbhān dhārtarāṣṭrāñśukānbakān ghātukāṃścakravākāṃśca kaṭukānṭiṭṭibhān bhaṭān

MatsP_118.49

पुत्रप्रियान् लोहपृष्ठान् गोचर्मगिरिवर्तकान् पारावतांश्च कमलान् सारिका जीवजीवकान्

putrapriyān lohapṛṣṭhān gocarmagirivartakān pārāvatāṃśca kamalān sārikā jīvajīvakān

MatsP_118.50

लाववर्तकवार्ताकान् रक्तवर्त्मप्रभद्रकान् ताम्रचूडान्स्वर्णचूडान् कुक्कुटान् काष्ठकुक्कुटान्

lāvavartakavārtākān raktavartmaprabhadrakān tāmracūḍānsvarṇacūḍān kukkuṭān kāṣṭhakukkuṭān

MatsP_118.51

कपिञ्जलान्कलविङ्कांस् तथा कुङ्कुमचूडकान् भृङ्गराजान् सीरपादान् भूलिङ्गान् डिण्डिमान् नवान्

kapiñjalānkalaviṅkāṃs tathā kuṅkumacūḍakān bhṛṅgarājān sīrapādān bhūliṅgān ḍiṇḍimān navān

MatsP_118.52

मञ्जुलीतकदात्यूहान् भारद्वाजांस्तथा चषान् एतांश्चान्यांश्च सुबहून् पक्षिसंघान्मनोहरान्

mañjulītakadātyūhān bhāradvājāṃstathā caṣān etāṃścānyāṃśca subahūn pakṣisaṃghānmanoharān

MatsP_118.53

श्वापदान्विविधाकारान् मृगांश्चैव महामृगान् व्याघ्रान्केसरिणः सिंहान् द्वीपिनः शरभान्वृकान्

śvāpadānvividhākārān mṛgāṃścaiva mahāmṛgān vyāghrānkesariṇaḥ siṃhān dvīpinaḥ śarabhānvṛkān

MatsP_118.54

ऋक्षांस्तरक्षूंश्च बहून् गोलाङ्गूलान् सवानरान् शशलोमान् सकादम्बान् मार्जारान् वायुवेगिनः

ṛkṣāṃstarakṣūṃśca bahūn golāṅgūlān savānarān śaśalomān sakādambān mārjārān vāyuveginaḥ

MatsP_118.55

मूषकान्नकुलान् कावान् सिंहान् द्रुममनोहरान् तथा मत्तांश्च मातंगान् महिषान् गवयान् वृषान् चमरान् सृमरांश्चैव तथा गौरखरानपि

mūṣakānnakulān kāvān siṃhān drumamanoharān tathā mattāṃśca mātaṃgān mahiṣān gavayān vṛṣān camarān sṛmarāṃścaiva tathā gaurakharānapi

MatsP_118.56

उरभ्रांश्च तथा मेषान् सारङ्गानथ कूकुरान् नीलांश्चैव महानालान् करालान्मृगमातृकान्

urabhrāṃśca tathā meṣān sāraṅgānatha kūkurān nīlāṃścaiva mahānālān karālānmṛgamātṛkān

MatsP_118.57

सदंष्ट्रारामसरभान् क्रौञ्चाकारकशम्बरान् करालान्कृतमालांश्च कालपुच्छांश्च तोरणान्

sadaṃṣṭrārāmasarabhān krauñcākārakaśambarān karālānkṛtamālāṃśca kālapucchāṃśca toraṇān

MatsP_118.58

दंष्ट्रान्खड्गान्वराहांश्च तुरंगान्खरगर्दभान् एतान् अद्विष्टान्मद्रेशो विरुद्धांश्च परस्परम्

daṃṣṭrānkhaḍgānvarāhāṃśca turaṃgānkharagardabhān etān adviṣṭānmadreśo viruddhāṃśca parasparam

MatsP_118.59

अविरुद्धान्वने दृष्ट्वा विस्मयं परमं ययौ तच्चाश्रमपदं पुण्यं बभूवात्रेः पुरा नृपम्

aviruddhānvane dṛṣṭvā vismayaṃ paramaṃ yayau taccāśramapadaṃ puṇyaṃ babhūvātreḥ purā nṛpam

MatsP_118.60

तत्प्रसादात्प्रभायुक्तं स्थावरैर्जङ्गमैस्तथा हिंसन्ति हि न चान्योन्यं हिंसकास्तु परस्परम्

tatprasādātprabhāyuktaṃ sthāvarairjaṅgamaistathā hiṃsanti hi na cānyonyaṃ hiṃsakāstu parasparam

MatsP_118.61

क्रव्यादाः प्राणिनस्तत्र सर्वे क्षीरफलाशनाः निर्मितास्तत्र चात्यर्थम् अत्रिणा सुमहात्मना

kravyādāḥ prāṇinastatra sarve kṣīraphalāśanāḥ nirmitāstatra cātyartham atriṇā sumahātmanā

MatsP_118.62

शैलानितम्बदेशेषु न्यवसच्च स्वयं नृपः पयः क्षरन्ति ते दिव्यम् अमृतस्वादुकण्टकम्

śailānitambadeśeṣu nyavasacca svayaṃ nṛpaḥ payaḥ kṣaranti te divyam amṛtasvādukaṇṭakam

MatsP_118.63

क्वचिद्राजन्महिष्यश्च क्वचिदाजाश्च सर्वशः शिलाः क्षीरेण सम्पूर्णा दध्ना चान्यत्र वा बहिः

kvacidrājanmahiṣyaśca kvacidājāśca sarvaśaḥ śilāḥ kṣīreṇa sampūrṇā dadhnā cānyatra vā bahiḥ

MatsP_118.64

संपश्यन्परमां प्रीतिम् अवाप वसुधाधिपः सरांसि तत्र दिव्यानि नद्यश्च विमलोदकाः

saṃpaśyanparamāṃ prītim avāpa vasudhādhipaḥ sarāṃsi tatra divyāni nadyaśca vimalodakāḥ

MatsP_118.65

प्रणालिकानि चोष्णानि शीतलानि च भागशः कन्दराणि च शैलस्य सुसेव्यानि पदे पदे

praṇālikāni coṣṇāni śītalāni ca bhāgaśaḥ kandarāṇi ca śailasya susevyāni pade pade

MatsP_118.66

हिमपातो न तत्रास्ति समन्तात्पञ्चयोजनम् उपत्यका सुशैलस्य शिखरस्य न विद्यते

himapāto na tatrāsti samantātpañcayojanam upatyakā suśailasya śikharasya na vidyate

MatsP_118.67

तत्रास्ति राजञ्छिखरं पर्वतेन्द्रस्य पाण्डुरम् हिमपातं घना यत्र कुर्वन्ति सहिताः सदा

tatrāsti rājañchikharaṃ parvatendrasya pāṇḍuram himapātaṃ ghanā yatra kurvanti sahitāḥ sadā

MatsP_118.68

तत्रास्ति चापरं शृङ्गं यत्र तोयघना घनाः नित्यमेवाभिवर्षन्ति शिलाभिः शिखरं वरम्

tatrāsti cāparaṃ śṛṅgaṃ yatra toyaghanā ghanāḥ nityamevābhivarṣanti śilābhiḥ śikharaṃ varam

MatsP_118.69

तदाश्रमं मनोहारि यत्र कामधरा धरा सुरमुख्योपयोगित्वाच् छाखिनां सफलाः फलाः

tadāśramaṃ manohāri yatra kāmadharā dharā suramukhyopayogitvāc chākhināṃ saphalāḥ phalāḥ

MatsP_118.70

सदोपगीतभ्रमरसुरस्त्रीसेवितं परम् सर्वपापक्षयकरं शैलस्येव प्रहारकम्

sadopagītabhramarasurastrīsevitaṃ param sarvapāpakṣayakaraṃ śailasyeva prahārakam

MatsP_118.71

वानरैः क्रीडमानैश्च देशाद्देशान्नराधिप हिमपुञ्जाः कृतास्तत्र चन्द्रबिम्बसमप्रभाः

vānaraiḥ krīḍamānaiśca deśāddeśānnarādhipa himapuñjāḥ kṛtāstatra candrabimbasamaprabhāḥ

MatsP_118.72

तदाश्रमं समन्ताच्च हिमसंरुद्धकन्दरैः शैलवाटैः परिवृतम् अगम्यं मनुजैः सदा

tadāśramaṃ samantācca himasaṃruddhakandaraiḥ śailavāṭaiḥ parivṛtam agamyaṃ manujaiḥ sadā

MatsP_118.73

पूर्वाराधितभावो ऽसौ महाराजः पुरूरवाः तदाश्रमपदं प्राप्तो देवदेवप्रसादतः

pūrvārādhitabhāvo 'sau mahārājaḥ purūravāḥ tadāśramapadaṃ prāpto devadevaprasādataḥ

MatsP_118.74

तदाश्रमं श्रमशमनं मनोहरं मनोहरैः कुसुमशतैरलंकृतम् कृतं स्वयं रुचिरमथात्रिणा शुभं शुभावहं च हि ददृशे स मद्रराट्

tadāśramaṃ śramaśamanaṃ manoharaṃ manoharaiḥ kusumaśatairalaṃkṛtam kṛtaṃ svayaṃ ruciramathātriṇā śubhaṃ śubhāvahaṃ ca hi dadṛśe sa madrarāṭ

Edition, source and reuse
Edition
Matsya Purāṇa, chapters 1–176, based on Caukhamba Vidyabhavan, 1954.
Electronic text
Oliver Hellwig · GRETIL, SUB Göttingen · 2020-07-31
Review status
Source imported; scholarly proofreading pending

The IAST Sanskrit is preserved from the source. Devanāgarī is generated from IAST and awaits proofreading. Source variants and edition notes are shown separately. Unusual numbering and repeated source lines are retained.

Inline GRETIL reference extraction, whitespace normalization and mechanical IAST-to-Devanāgarī conversion. Original XML preserved. No translation or commentary added.

This text and our script conversion are available under CC BY-NC-SA 4.0, including attribution, noncommercial use and share-alike requirements. This licence applies to the text, independently of the site design.

Hindu Digital Library
ॐ श्री गुरुभ्यो नमःॐ श्री परमात्मने नमः