Living Bliss — Awakening Inner Bliss
Hindu Digital Library
ॐ श्री गुरुभ्यो नमःॐ श्री परमात्मने नमः
Matsya Purāṇa

Chapter 168

मत्स्यपुराणम्

MatsP_168.1

आपवः स विभुर्भूत्वा चारयामास वै तपः छादयित्वात्मनो देहं यादसां कुलसंभवम्

āpavaḥ sa vibhurbhūtvā cārayāmāsa vai tapaḥ chādayitvātmano dehaṃ yādasāṃ kulasaṃbhavam

MatsP_168.2

ततो महात्मातिबलो मतिं लोकस्य सर्जने महतां पञ्चभूतानां विश्वो विश्वमचिन्तयत्

tato mahātmātibalo matiṃ lokasya sarjane mahatāṃ pañcabhūtānāṃ viśvo viśvamacintayat

MatsP_168.3

तस्य चिन्तयमानस्य निर्वाते संस्थिते ऽर्णवे निराकाशे तोयमये सूक्ष्मे जगति गह्वरे

tasya cintayamānasya nirvāte saṃsthite 'rṇave nirākāśe toyamaye sūkṣme jagati gahvare

MatsP_168.4

ईषत्संक्षोभयामास सो ऽर्णवं सलिलाश्रयः अनन्तरोर्मिभिः सूक्ष्मम् अथ छिद्रमभूत्पुरा

īṣatsaṃkṣobhayāmāsa so 'rṇavaṃ salilāśrayaḥ anantarormibhiḥ sūkṣmam atha chidramabhūtpurā

MatsP_168.5

शब्दं प्रति तदोद्भूतो मारुतश्छिद्रसंभवः स लब्ध्वान्तरमक्षोभ्यो व्यवर्धत समीरणः

śabdaṃ prati tadodbhūto mārutaśchidrasaṃbhavaḥ sa labdhvāntaramakṣobhyo vyavardhata samīraṇaḥ

MatsP_168.6

विवर्धता बलवता वेगाद्विक्षोभितो ऽर्णवः तस्यार्णवस्य क्षुब्धस्य तस्मिन्नम्भसि मन्थिते कृष्णवर्त्मा समभवत् प्रभुर्वैश्वानरो महान्

vivardhatā balavatā vegādvikṣobhito 'rṇavaḥ tasyārṇavasya kṣubdhasya tasminnambhasi manthite kṛṣṇavartmā samabhavat prabhurvaiśvānaro mahān

MatsP_168.7

ततः संशोषयामास पावकः सलिलं बहु क्षयाज्जलनिधेश्छिद्रम् अभवद्विस्तृतं नभः

tataḥ saṃśoṣayāmāsa pāvakaḥ salilaṃ bahu kṣayājjalanidheśchidram abhavadvistṛtaṃ nabhaḥ

MatsP_168.8

आत्मतेजोद्भवाः पुण्या आपो ऽमृतरसोपमाः आकाशं छिद्रसम्भूतं वायुराकाशसंभवः

ātmatejodbhavāḥ puṇyā āpo 'mṛtarasopamāḥ ākāśaṃ chidrasambhūtaṃ vāyurākāśasaṃbhavaḥ

MatsP_168.9

आभ्यां संघर्षणोद्भूतं पावकं वायुसंभवम् दृष्ट्वा प्रीतो महादेवो महाभूतविभावनः

ābhyāṃ saṃgharṣaṇodbhūtaṃ pāvakaṃ vāyusaṃbhavam dṛṣṭvā prīto mahādevo mahābhūtavibhāvanaḥ

MatsP_168.10

दृष्ट्वा भूतानि भगवांल् लोकसृष्ट्यर्थमुत्तमम् ब्रह्मणो जन्मसहितं बहुरूपो व्यचिन्तयत्

dṛṣṭvā bhūtāni bhagavāṃl lokasṛṣṭyarthamuttamam brahmaṇo janmasahitaṃ bahurūpo vyacintayat

MatsP_168.11

चतुर्युगाभिसंख्याते सहस्रयुगपर्यये बहुजन्मा हि विश्वात्मा ब्रह्मणो हविरुच्यते

caturyugābhisaṃkhyāte sahasrayugaparyaye bahujanmā hi viśvātmā brahmaṇo havirucyate

MatsP_168.12

यत्पृथिव्यां द्विजेन्द्राणां तपसा भावितात्मनाम् ज्ञानं वृष्टं तु विश्वार्थे योगिनां याति मुख्यताम्

yatpṛthivyāṃ dvijendrāṇāṃ tapasā bhāvitātmanām jñānaṃ vṛṣṭaṃ tu viśvārthe yogināṃ yāti mukhyatām

MatsP_168.13

तं योगवन्तं विज्ञाय सम्पूर्णैश्वर्यमुत्तमम् पदे ब्रह्मणि विश्वेशं न्ययोजयत योगवित्

taṃ yogavantaṃ vijñāya sampūrṇaiśvaryamuttamam pade brahmaṇi viśveśaṃ nyayojayata yogavit

MatsP_168.14

ततस्तस्मिन्महातोये महीशो हरिरच्युतः जले क्रीडंश्च विधिवन् मोदते सर्वलोककृत्

tatastasminmahātoye mahīśo hariracyutaḥ jale krīḍaṃśca vidhivan modate sarvalokakṛt

MatsP_168.15

पद्मं नाभ्युद्भवं चैकं समुत्पादितवांस्तदा सहस्रपर्णं विरजं भास्कराभं हिरण्मयम्

padmaṃ nābhyudbhavaṃ caikaṃ samutpāditavāṃstadā sahasraparṇaṃ virajaṃ bhāskarābhaṃ hiraṇmayam

MatsP_168.16

हुताशनज्वलितशिखोज्ज्वलत्प्रभम् उपस्थितं शरदमलार्कतेजसम् विराजते कमलमुदारवर्चसं महात्मनस्तनुरुहचारुदर्शनम्

hutāśanajvalitaśikhojjvalatprabham upasthitaṃ śaradamalārkatejasam virājate kamalamudāravarcasaṃ mahātmanastanuruhacārudarśanam

Edition, source and reuse
Edition
Matsya Purāṇa, chapters 1–176, based on Caukhamba Vidyabhavan, 1954.
Electronic text
Oliver Hellwig · GRETIL, SUB Göttingen · 2020-07-31
Review status
Source imported; scholarly proofreading pending

The IAST Sanskrit is preserved from the source. Devanāgarī is generated from IAST and awaits proofreading. Source variants and edition notes are shown separately. Unusual numbering and repeated source lines are retained.

Inline GRETIL reference extraction, whitespace normalization and mechanical IAST-to-Devanāgarī conversion. Original XML preserved. No translation or commentary added.

This text and our script conversion are available under CC BY-NC-SA 4.0, including attribution, noncommercial use and share-alike requirements. This licence applies to the text, independently of the site design.

Hindu Digital Library
ॐ श्री गुरुभ्यो नमःॐ श्री परमात्मने नमः