Living Bliss — Awakening Inner Bliss
Hindu Digital Library
ॐ श्री गुरुभ्यो नमःॐ श्री परमात्मने नमः
Matsya Purāṇa

Chapter 53

मत्स्यपुराणम्

MatsP_53.1

पुराणसंख्यामाचक्ष्व सूत विस्तरशः क्रमात् दानधर्ममशेषं तु यथावदनुपूर्वशः

purāṇasaṃkhyāmācakṣva sūta vistaraśaḥ kramāt dānadharmamaśeṣaṃ tu yathāvadanupūrvaśaḥ

MatsP_53.2

इदमेव पुराणेषु पुराणपुरुषस्तदा यदुक्तवान्स विश्वात्मा मनवे तन्निबोधत

idameva purāṇeṣu purāṇapuruṣastadā yaduktavānsa viśvātmā manave tannibodhata

MatsP_53.3

पुराणं सर्वशास्त्राणां प्रथमं ब्रह्मणा स्मृतम् अनन्तरं च वक्त्रेभ्यो वेदास्तस्य विनिर्गताः

purāṇaṃ sarvaśāstrāṇāṃ prathamaṃ brahmaṇā smṛtam anantaraṃ ca vaktrebhyo vedāstasya vinirgatāḥ

MatsP_53.4

पुराणमेकमेवासीत् तदा कल्पान्तरे ऽनघ त्रिवर्गसाधनं पुण्यं शतकोटिप्रविस्तरम्

purāṇamekamevāsīt tadā kalpāntare 'nagha trivargasādhanaṃ puṇyaṃ śatakoṭipravistaram

MatsP_53.5

निर्दग्धेषु च लोकेषु वाजिरूपेण वै मया अङ्गानि चतुरो वेदान् पुराणं न्यायविस्तरम्

nirdagdheṣu ca lokeṣu vājirūpeṇa vai mayā aṅgāni caturo vedān purāṇaṃ nyāyavistaram

MatsP_53.6

मीमांसां धर्मशास्त्रं च परिगृह्य मया कृतम् मत्स्यरूपेण च पुनः कल्पादावुदकार्णवे

mīmāṃsāṃ dharmaśāstraṃ ca parigṛhya mayā kṛtam matsyarūpeṇa ca punaḥ kalpādāvudakārṇave

MatsP_53.7

अशेषम् एतत्कथितम् उदकान्तर्गतेन च श्रुत्वा जगाद च मुनीन् प्रति देवांश्चतुर्मुखः

aśeṣam etatkathitam udakāntargatena ca śrutvā jagāda ca munīn prati devāṃścaturmukhaḥ

MatsP_53.8

प्रवृत्तिः सर्वशास्त्राणां पुराणस्याभवत्ततः कालेनाग्रहणं दृष्ट्वा पुराणस्य ततो नृप

pravṛttiḥ sarvaśāstrāṇāṃ purāṇasyābhavattataḥ kālenāgrahaṇaṃ dṛṣṭvā purāṇasya tato nṛpa

MatsP_53.9

व्यासरूपमहं कृत्वा संहरामि युगे युगे चतुर्लक्षप्रमाणेन द्वापरे द्वापरे सदा

vyāsarūpamahaṃ kṛtvā saṃharāmi yuge yuge caturlakṣapramāṇena dvāpare dvāpare sadā

MatsP_53.10

तथाष्टादशधा कृत्वा भूर्लोके ऽस्मिन्प्रकाश्यते अद्यापि देवलोके ऽस्मिञ् छतकोटिप्रविस्तरम्

tathāṣṭādaśadhā kṛtvā bhūrloke 'sminprakāśyate adyāpi devaloke 'smiñ chatakoṭipravistaram

MatsP_53.11

तदर्थो ऽत्र चतुर्लक्षं संक्षेपेण निवशितः पुराणानि दशाष्टौ च साम्प्रतं तदिहोच्यते

tadartho 'tra caturlakṣaṃ saṃkṣepeṇa nivaśitaḥ purāṇāni daśāṣṭau ca sāmprataṃ tadihocyate

MatsP_53.12

नामतस्तानि वक्ष्यामि शृणुध्वं मुनिसत्तमाः ब्रह्मणाभिहितं पूर्वं यावन्मात्रं मरीचये

nāmatastāni vakṣyāmi śṛṇudhvaṃ munisattamāḥ brahmaṇābhihitaṃ pūrvaṃ yāvanmātraṃ marīcaye

MatsP_53.13

ब्राह्मं त्रिदशसाहस्रं पुराणं परिकीर्त्यते लिखित्वा तच्च यो दद्याज् जलधेनुसमन्वितम् वैशाखपूर्णिमायां च ब्रह्मलोके महीयते

brāhmaṃ tridaśasāhasraṃ purāṇaṃ parikīrtyate likhitvā tacca yo dadyāj jaladhenusamanvitam vaiśākhapūrṇimāyāṃ ca brahmaloke mahīyate

MatsP_53.14

एतदेव यदा पद्मम् अभूद्धैरण्मयं जगत् तद्वृत्तान्ताश्रयं तद्वत् पाद्ममित्युच्यते बुधैः पाद्मं तत्पञ्चपञ्चाशत्सहस्राणीह कथ्यते

etadeva yadā padmam abhūddhairaṇmayaṃ jagat tadvṛttāntāśrayaṃ tadvat pādmamityucyate budhaiḥ pādmaṃ tatpañcapañcāśatsahasrāṇīha kathyate

MatsP_53.15

तत्पुराणं च यो दद्यात् सुवर्णकमलान्वितम् ज्येष्ठे मासि तिलैर्युक्तम् अश्वमेधफलं लभेत्

tatpurāṇaṃ ca yo dadyāt suvarṇakamalānvitam jyeṣṭhe māsi tilairyuktam aśvamedhaphalaṃ labhet

MatsP_53.16

वाराहकल्पवृत्तान्तम् अधिकृत्य पराशरः यत्प्राह धर्मानखिलांस् तद्युक्तं वैष्णवं विदुः

vārāhakalpavṛttāntam adhikṛtya parāśaraḥ yatprāha dharmānakhilāṃs tadyuktaṃ vaiṣṇavaṃ viduḥ

MatsP_53.17

तदाषाढे च यो दद्याद् घृतधेनुसमन्वितम् पौर्णमास्यां विपूतात्मा स पदं याति वारुणम् त्रयोविंशतिसाहस्रं तत्प्रमाणं विदुर्बुधाः

tadāṣāḍhe ca yo dadyād ghṛtadhenusamanvitam paurṇamāsyāṃ vipūtātmā sa padaṃ yāti vāruṇam trayoviṃśatisāhasraṃ tatpramāṇaṃ vidurbudhāḥ

MatsP_53.18

श्वेतकल्पप्रसङ्गेन धर्मान्वायुरिहाब्रवीत् यत्र तद्वायवीयं स्याद् रुद्रमाहात्म्यसंयुतम् चतुर्विंशसहस्राणि पुराणं तदिहोच्यते

śvetakalpaprasaṅgena dharmānvāyurihābravīt yatra tadvāyavīyaṃ syād rudramāhātmyasaṃyutam caturviṃśasahasrāṇi purāṇaṃ tadihocyate

MatsP_53.19

श्रावण्यां श्रावणे मासि गुडधेनुसमन्वितम् यो दद्याद्वृषसंयुक्तं ब्राह्मणाय कुटुम्बिने शिवलोके स पूतात्मा कल्पमेकं वसेन्नरः

śrāvaṇyāṃ śrāvaṇe māsi guḍadhenusamanvitam yo dadyādvṛṣasaṃyuktaṃ brāhmaṇāya kuṭumbine śivaloke sa pūtātmā kalpamekaṃ vasennaraḥ

MatsP_53.20

यत्राधिकृत्य गायत्रीं वर्ण्यते धर्मविस्तरः वृत्रासुरवधोपेतं तद्भागवतमुच्यते

yatrādhikṛtya gāyatrīṃ varṇyate dharmavistaraḥ vṛtrāsuravadhopetaṃ tadbhāgavatamucyate

MatsP_53.21

सारस्वतस्य कल्पस्य मध्ये ये स्युर्नरोत्तमाः तद्वृत्तान्तोद्भवं लोके तद्भागवतमुच्यते

sārasvatasya kalpasya madhye ye syurnarottamāḥ tadvṛttāntodbhavaṃ loke tadbhāgavatamucyate

MatsP_53.22

लिखित्वा तच्च यो दद्याद् धेमसिंहसमन्वितम् पौर्णमास्यां प्रौष्ठपद्यां स याति परमां गतिम् अष्टादश सहस्राणि पुराणं तत्प्रचक्षते

likhitvā tacca yo dadyād dhemasiṃhasamanvitam paurṇamāsyāṃ prauṣṭhapadyāṃ sa yāti paramāṃ gatim aṣṭādaśa sahasrāṇi purāṇaṃ tatpracakṣate

MatsP_53.23

यत्राह नारदो धर्मान् बृहत्कल्पाश्रयाणि च पञ्चविंशत्सहस्राणि नारदीयं तदुच्यते

yatrāha nārado dharmān bṛhatkalpāśrayāṇi ca pañcaviṃśatsahasrāṇi nāradīyaṃ taducyate

MatsP_53.24

आश्विने पञ्चदश्यां तु दद्याद्धेनुसमन्वितम् परमां सिद्धिमाप्नोति पुनरावृत्तिदुर्लभाम्

āśvine pañcadaśyāṃ tu dadyāddhenusamanvitam paramāṃ siddhimāpnoti punarāvṛttidurlabhām

MatsP_53.25

यत्राधिकृत्य शकुनीन् धर्माधर्मविचारणा व्याख्याता वै मुनिप्रश्ने मुनिभिर्धर्मचारिभिः

yatrādhikṛtya śakunīn dharmādharmavicāraṇā vyākhyātā vai munipraśne munibhirdharmacāribhiḥ

MatsP_53.26

मार्कण्डेयेन कथितं तत्सर्वं विस्तरेण तु पुराणं नवसाहस्रं मार्कण्डेयम् इहोच्यते

mārkaṇḍeyena kathitaṃ tatsarvaṃ vistareṇa tu purāṇaṃ navasāhasraṃ mārkaṇḍeyam ihocyate

MatsP_53.27

प्रतिलिख्य च यो दद्यात् सौवर्णकरिसंयुतम् कार्त्तिक्यां पुण्डरीकस्य यज्ञस्य फलभाग्भवेत्

pratilikhya ca yo dadyāt sauvarṇakarisaṃyutam kārttikyāṃ puṇḍarīkasya yajñasya phalabhāgbhavet

MatsP_53.28

यत् तद् ईशानकं कल्पं वृत्तान्तमधिकृत्य च वसिष्ठायाग्निना प्रोक्तम् आग्नेयं तत्प्रचक्षते

yat tad īśānakaṃ kalpaṃ vṛttāntamadhikṛtya ca vasiṣṭhāyāgninā proktam āgneyaṃ tatpracakṣate

MatsP_53.29

लिखित्वा तच्च यो दद्याद् धेमपद्मसमन्वितम् मार्गशीर्ष्यां विधानेन तिलधेनुसमन्वितम्

likhitvā tacca yo dadyād dhemapadmasamanvitam mārgaśīrṣyāṃ vidhānena tiladhenusamanvitam

MatsP_53.30

तच्च षोडशसाहस्रं सर्वक्रतुफलप्रदम् यः प्रदधन्नरः सो ऽथ स्वर्गलोके महीयते

tacca ṣoḍaśasāhasraṃ sarvakratuphalapradam yaḥ pradadhannaraḥ so 'tha svargaloke mahīyate

MatsP_53.31

यत्राधिकृत्य माहात्म्यम् आदित्यस्य चतुर्मुखः अघोरकल्पवृत्तान्तप्रसङ्गेन जगत्स्थितिम् मनवे कथयामास भूतग्रामस्य लक्षणम्

yatrādhikṛtya māhātmyam ādityasya caturmukhaḥ aghorakalpavṛttāntaprasaṅgena jagatsthitim manave kathayāmāsa bhūtagrāmasya lakṣaṇam

MatsP_53.32

चतुर्दश सहस्राणि तथा पञ्च शतानि च भविष्यचरितप्रायं भविष्यं तदिहोच्यते

caturdaśa sahasrāṇi tathā pañca śatāni ca bhaviṣyacaritaprāyaṃ bhaviṣyaṃ tadihocyate

MatsP_53.33

तत्पौषे मासि यो दद्यात् पौर्णमास्यां विमत्सरः गुडकुम्भसमायुक्तम् अग्निष्टोमफलं भवेत्

tatpauṣe māsi yo dadyāt paurṇamāsyāṃ vimatsaraḥ guḍakumbhasamāyuktam agniṣṭomaphalaṃ bhavet

MatsP_53.34

रथंतरस्य कल्पस्य वृत्तान्तमधिकृत्य च सावर्णिना नारदाय कृष्णमाहात्म्यमुत्तमम्

rathaṃtarasya kalpasya vṛttāntamadhikṛtya ca sāvarṇinā nāradāya kṛṣṇamāhātmyamuttamam

MatsP_53.35

यत्र ब्रह्मवराहस्य चोदन्तं वर्णितं मुहुः तदष्टादशसाहस्रं ब्रह्मवैवर्तमुच्यते

yatra brahmavarāhasya codantaṃ varṇitaṃ muhuḥ tadaṣṭādaśasāhasraṃ brahmavaivartamucyate

MatsP_53.36

पुराणं ब्रह्मवैवर्तं यो दद्यान्माघमासि च पौर्णमास्यां शुभदिने ब्रह्मलोके महीयते

purāṇaṃ brahmavaivartaṃ yo dadyānmāghamāsi ca paurṇamāsyāṃ śubhadine brahmaloke mahīyate

MatsP_53.37

यत्राग्निलिङ्गमध्यस्थः प्राह देवो महेश्वरः धर्मार्थकाममोक्षार्थम् आग्नेयमधिकृत्य च

yatrāgniliṅgamadhyasthaḥ prāha devo maheśvaraḥ dharmārthakāmamokṣārtham āgneyamadhikṛtya ca

MatsP_53.38

कल्पान्ते लैङ्गमित्युक्तं पुराणं ब्रह्मणा स्वयम् तदेकादशसाहस्रं फाल्गुन्यां यः प्रयच्छति तिलधेनुसमायुक्तं स याति शिवसाम्यताम्

kalpānte laiṅgamityuktaṃ purāṇaṃ brahmaṇā svayam tadekādaśasāhasraṃ phālgunyāṃ yaḥ prayacchati tiladhenusamāyuktaṃ sa yāti śivasāmyatām

MatsP_53.39

महावराहस्य पुनर् माहात्म्यमधिकृत्य च विष्णुनाभिहितं क्षोण्यै तद्वाराहम् इहोच्यते

mahāvarāhasya punar māhātmyamadhikṛtya ca viṣṇunābhihitaṃ kṣoṇyai tadvārāham ihocyate

MatsP_53.40

मानवस्य प्रसङ्गेन कल्पस्य मुनिसत्तमाः चतुर्विंशत्सहस्राणि तत्पुराणमिहोच्यते

mānavasya prasaṅgena kalpasya munisattamāḥ caturviṃśatsahasrāṇi tatpurāṇamihocyate

MatsP_53.41

काञ्चनं गरुडं कृत्वा तिलधेनुसमन्वितम् पौर्णमास्यां मधौ दद्याद् ब्राह्मणाय कुटुम्बिने वराहस्य प्रसादेन पदमाप्नोति वैष्णवम्

kāñcanaṃ garuḍaṃ kṛtvā tiladhenusamanvitam paurṇamāsyāṃ madhau dadyād brāhmaṇāya kuṭumbine varāhasya prasādena padamāpnoti vaiṣṇavam

MatsP_53.42

यत्र माहेश्वरान्धर्मान् अधिकृत्य च षण्मुखः कल्पे तत्पुरुषं वृत्तं चरितैरुपबृंहितम्

yatra māheśvarāndharmān adhikṛtya ca ṣaṇmukhaḥ kalpe tatpuruṣaṃ vṛttaṃ caritairupabṛṃhitam

MatsP_53.43

स्कान्दं नाम पुराणं च ह्य् एकाशीतिर्निगद्यते सहस्राणि शतं चैकम् इति मर्त्येषु गद्यते

skāndaṃ nāma purāṇaṃ ca hy ekāśītirnigadyate sahasrāṇi śataṃ caikam iti martyeṣu gadyate

MatsP_53.44

परिलिख्य च यो दद्याद् धेमशूलसमन्वितम् शैवं पदमवाप्नोति मीने चोपागते रवौ

parilikhya ca yo dadyād dhemaśūlasamanvitam śaivaṃ padamavāpnoti mīne copāgate ravau

MatsP_53.45

त्रिविक्रमस्य माहात्म्यम् अधिकृत्य चतुर्मुखः त्रिवर्गमभ्यधात्तच्च वामनं परिकीर्तितम्

trivikramasya māhātmyam adhikṛtya caturmukhaḥ trivargamabhyadhāttacca vāmanaṃ parikīrtitam

MatsP_53.46

पुराणं दशसाहस्रं कूर्मकल्पानुगं शिवम् यः शरद्विषुवे दद्याद् वैष्णवं यात्यसौ पदम्

purāṇaṃ daśasāhasraṃ kūrmakalpānugaṃ śivam yaḥ śaradviṣuve dadyād vaiṣṇavaṃ yātyasau padam

MatsP_53.47

यत्र धर्मार्थकामानां मोक्षस्य च रसातले माहात्म्यं कथयामास कूर्मरूपी जनार्दनः

yatra dharmārthakāmānāṃ mokṣasya ca rasātale māhātmyaṃ kathayāmāsa kūrmarūpī janārdanaḥ

MatsP_53.48

इन्द्रद्युम्नप्रसङ्गेन ऋषिभ्यः शक्रसंनिधौ अष्टादश सहस्राणि लक्ष्मीकल्पानुषङ्गिकम्

indradyumnaprasaṅgena ṛṣibhyaḥ śakrasaṃnidhau aṣṭādaśa sahasrāṇi lakṣmīkalpānuṣaṅgikam

MatsP_53.49

यो दद्यादयने कूर्मं हेमकूर्मसमन्वितम् गोसहस्रप्रदानस्य फलं सम्प्राप्नुयान्नरः

yo dadyādayane kūrmaṃ hemakūrmasamanvitam gosahasrapradānasya phalaṃ samprāpnuyānnaraḥ

MatsP_53.50

श्रुतीनां यत्र कल्पादौ प्रवृत्त्यर्थं जनार्दनः मत्स्यरूपेण मनवे नरसिंहोपवर्णनम्

śrutīnāṃ yatra kalpādau pravṛttyarthaṃ janārdanaḥ matsyarūpeṇa manave narasiṃhopavarṇanam

MatsP_53.51

अधिकृत्याब्रवीत्सप्तकल्पवृत्तं मुनीश्वराः तन्मात्स्यमिति जानीध्वं सहस्राणि चतुर्दश

adhikṛtyābravītsaptakalpavṛttaṃ munīśvarāḥ tanmātsyamiti jānīdhvaṃ sahasrāṇi caturdaśa

MatsP_53.52

विषुवे हेममत्स्येन धेन्वा चैव समन्वितम् यो दद्यात्पृथिवी तेन दत्ता भवति चाखिला

viṣuve hemamatsyena dhenvā caiva samanvitam yo dadyātpṛthivī tena dattā bhavati cākhilā

MatsP_53.53

यदा च गारुडे कल्पे विश्वाण्डाद्गरुडोद्भवम् अधिकृत्याब्रवीत्कृष्णो गारुडं तदिहोच्यते

yadā ca gāruḍe kalpe viśvāṇḍādgaruḍodbhavam adhikṛtyābravītkṛṣṇo gāruḍaṃ tadihocyate

MatsP_53.54

तद् अष्टादशकं चैकं सहस्राणीह पठ्यते सौवर्णहंससंयुक्तं यो ददाति पुमानिह स सिद्धिं लभते मुख्यां शिवलोके च संस्थितिम्

tad aṣṭādaśakaṃ caikaṃ sahasrāṇīha paṭhyate sauvarṇahaṃsasaṃyuktaṃ yo dadāti pumāniha sa siddhiṃ labhate mukhyāṃ śivaloke ca saṃsthitim

MatsP_53.55

ब्रह्मा ब्रह्माण्डमाहात्म्यम् अधिकृत्याब्रवीत्पुनः तच्च द्वादशसाहस्रं ब्रह्माण्डं द्विशताधिकम्

brahmā brahmāṇḍamāhātmyam adhikṛtyābravītpunaḥ tacca dvādaśasāhasraṃ brahmāṇḍaṃ dviśatādhikam

MatsP_53.56

भविष्याणां च कल्पानां श्रूयते यत्र विस्तरः तद्ब्रह्माण्डपुराणं च ब्रह्मणा समुदाहृतम्

bhaviṣyāṇāṃ ca kalpānāṃ śrūyate yatra vistaraḥ tadbrahmāṇḍapurāṇaṃ ca brahmaṇā samudāhṛtam

MatsP_53.57

यो दद्यात्तद्व्यतीपाते पीतोर्णायुगसंयुतम् राजसूयसहस्रस्य फलमाप्नोति मानवः हेमधेन्वा युतं तच्च ब्रह्मलोकफलप्रदम्

yo dadyāttadvyatīpāte pītorṇāyugasaṃyutam rājasūyasahasrasya phalamāpnoti mānavaḥ hemadhenvā yutaṃ tacca brahmalokaphalapradam

MatsP_53.58

चतुर्लक्षमिदं प्रोक्तं व्यासेनाद्भुतकर्मणा मत्पितुर्मम पित्रा च मया तुभ्यं निवेदितम्

caturlakṣamidaṃ proktaṃ vyāsenādbhutakarmaṇā matpiturmama pitrā ca mayā tubhyaṃ niveditam

MatsP_53.59

इह लोकहितार्थाय संक्षिप्तं परमर्षिणा इदमद्यापि देवेषु शतकोटिप्रविस्तरम्

iha lokahitārthāya saṃkṣiptaṃ paramarṣiṇā idamadyāpi deveṣu śatakoṭipravistaram

MatsP_53.60

उपभेदान्प्रवक्ष्यामि लोके ये सम्प्रतिष्ठिताः पाद्मे पुराणे यत्रोक्तं नरसिंहोपवर्णनम् तच्चाष्टादशसाहस्रं नारसिंहमिहोच्यते

upabhedānpravakṣyāmi loke ye sampratiṣṭhitāḥ pādme purāṇe yatroktaṃ narasiṃhopavarṇanam taccāṣṭādaśasāhasraṃ nārasiṃhamihocyate

MatsP_53.61

नन्दाया यत्र माहात्म्यं कार्त्तिकेयेन वर्ण्यते नन्दीपुराणं तल्लोकैर् आख्यातमिति कीर्त्यते

nandāyā yatra māhātmyaṃ kārttikeyena varṇyate nandīpurāṇaṃ tallokair ākhyātamiti kīrtyate

MatsP_53.62

यत्र साम्बं पुरस्कृत्य भविष्यति कथानकम् प्रोच्यते तत्पुनर्लोके साम्बमेतन्मुनिव्रताः

yatra sāmbaṃ puraskṛtya bhaviṣyati kathānakam procyate tatpunarloke sāmbametanmunivratāḥ

MatsP_53.63

पुरातनस्य कल्पस्य पुराणानि विदुर्बुधाः धन्यं यशस्यमायुष्यं पुराणानामनुक्रमम् एवमादित्यसंज्ञा च तत्रैव परिगद्यते

purātanasya kalpasya purāṇāni vidurbudhāḥ dhanyaṃ yaśasyamāyuṣyaṃ purāṇānāmanukramam evamādityasaṃjñā ca tatraiva parigadyate

MatsP_53.64

अष्टादशभ्यस्तु पृथक् पुराणं यत्प्रदिश्यते विजानीध्वं द्विजश्रेष्ठास् तदेतेभ्यो विनिर्गतम्

aṣṭādaśabhyastu pṛthak purāṇaṃ yatpradiśyate vijānīdhvaṃ dvijaśreṣṭhās tadetebhyo vinirgatam

MatsP_53.65

पञ्चाङ्गानि पुराणेषु आख्यानकमिति स्मृतम् सर्गश्च प्रतिसर्गश्च वंशो मन्वन्तराणि च वंश्यानुचरितं चैव पुराणं पञ्चलक्षणम्

pañcāṅgāni purāṇeṣu ākhyānakamiti smṛtam sargaśca pratisargaśca vaṃśo manvantarāṇi ca vaṃśyānucaritaṃ caiva purāṇaṃ pañcalakṣaṇam

MatsP_53.66

ब्रह्मविष्ण्वर्करुद्राणां माहात्म्यं भुवनस्य च ससंहारप्रदानां च पुराणे पञ्चवर्णके

brahmaviṣṇvarkarudrāṇāṃ māhātmyaṃ bhuvanasya ca sasaṃhārapradānāṃ ca purāṇe pañcavarṇake

MatsP_53.67

धर्मश्चार्थश्च कामश्च मोक्षश्चैवात्र कीर्त्यते सर्वेष्वपि पुराणेषु तद्विरुद्धं च यत्फलम्

dharmaścārthaśca kāmaśca mokṣaścaivātra kīrtyate sarveṣvapi purāṇeṣu tadviruddhaṃ ca yatphalam

MatsP_53.68

सात्त्विकेषु पुराणेषु माहात्म्यमधिकं हरेः राजसेषु च माहात्म्यम् अधिकं ब्रह्मणो विदुः

sāttvikeṣu purāṇeṣu māhātmyamadhikaṃ hareḥ rājaseṣu ca māhātmyam adhikaṃ brahmaṇo viduḥ

MatsP_53.69

तद्वदग्नेश्च माहात्म्यं तामसेषु शिवस्य च संकीर्णेषु सरस्वत्याः पितॄणां च निगद्यते

tadvadagneśca māhātmyaṃ tāmaseṣu śivasya ca saṃkīrṇeṣu sarasvatyāḥ pitṝṇāṃ ca nigadyate

MatsP_53.70

अष्टादश पुराणानि कृत्वा सत्यवतीसुतः भारताख्यानमखिलं चक्रे तदुपबृंहितम् लक्षेणैकेन यत्प्रोक्तं वेदार्थपरिबृंहितम्

aṣṭādaśa purāṇāni kṛtvā satyavatīsutaḥ bhāratākhyānamakhilaṃ cakre tadupabṛṃhitam lakṣeṇaikena yatproktaṃ vedārthaparibṛṃhitam

MatsP_53.71

वाल्मीकिना तु यत्प्रोक्तं रामोपाख्यानमुत्तमम् ब्रह्मणाभिहितं यच्च शतकोटिप्रविस्तरम्

vālmīkinā tu yatproktaṃ rāmopākhyānamuttamam brahmaṇābhihitaṃ yacca śatakoṭipravistaram

MatsP_53.72

आहृत्य नारदायैवं तेन वाल्मीकये पुनः वाल्मीकिना च लोकेषु धर्मकामार्थसाधनम् एवं सपादाः पञ्चैते लक्षा मर्त्ये प्रकीर्तिताः

āhṛtya nāradāyaivaṃ tena vālmīkaye punaḥ vālmīkinā ca lokeṣu dharmakāmārthasādhanam evaṃ sapādāḥ pañcaite lakṣā martye prakīrtitāḥ

MatsP_53.73

पुरातनस्य कल्पस्य पुराणानि विदुर्बुधाः धन्यं यशस्यमायुष्यं पुराणानामनुक्रमम् यः पठेच्छृणुयाद्वापि स याति परमां गतिम्

purātanasya kalpasya purāṇāni vidurbudhāḥ dhanyaṃ yaśasyamāyuṣyaṃ purāṇānāmanukramam yaḥ paṭhecchṛṇuyādvāpi sa yāti paramāṃ gatim

MatsP_53.74

इदं पवित्रं यशसो निधानम् इदं पितॄणामतिवल्लभं च इदं च देवेष्व् अमृतायितं च नित्यं त्विदं पापहरं च पुंसाम्

idaṃ pavitraṃ yaśaso nidhānam idaṃ pitṝṇāmativallabhaṃ ca idaṃ ca deveṣv amṛtāyitaṃ ca nityaṃ tvidaṃ pāpaharaṃ ca puṃsām

Edition, source and reuse
Edition
Matsya Purāṇa, chapters 1–176, based on Caukhamba Vidyabhavan, 1954.
Electronic text
Oliver Hellwig · GRETIL, SUB Göttingen · 2020-07-31
Review status
Source imported; scholarly proofreading pending

The IAST Sanskrit is preserved from the source. Devanāgarī is generated from IAST and awaits proofreading. Source variants and edition notes are shown separately. Unusual numbering and repeated source lines are retained.

Inline GRETIL reference extraction, whitespace normalization and mechanical IAST-to-Devanāgarī conversion. Original XML preserved. No translation or commentary added.

This text and our script conversion are available under CC BY-NC-SA 4.0, including attribution, noncommercial use and share-alike requirements. This licence applies to the text, independently of the site design.

Hindu Digital Library
ॐ श्री गुरुभ्यो नमःॐ श्री परमात्मने नमः