48 ॥ इति श्रीबृहन्ननारदीयपुराणे पूर्वभागे बृहदुपाख्याने चतुर्थपादे द्वादशमासप्रतिपद्व्रतनिरूपणं नाम दशोत्तरशततमो ऽध्यायः सनातन उवाच शृणु विप्र प्रवक्ष्यामि द्वितीयाया व्रतानि ते । यानि कृत्वा नरो भक्त्या ब्रह्मलोके महीयते
48 // iti śrībṛhannanāradīyapurāṇe pūrvabhāge bṛhadupākhyāne caturthapāde dvādaśamāsapratipadvratanirūpaṇaṃ nāma daśottaraśatatamo 'dhyāyaḥ sanātana uvāca śṛṇu vipra pravakṣyāmi dvitīyāyā vratāni te / yāni kṛtvā naro bhaktyā brahmaloke mahīyate
1 ॥ चैत्रशुक्लद्वितीयायां ब्रह्मणं च सशक्तिकम् । हविष्यान्नेन गन्धाद्यैः स्तोष्य सर्वक्रतूद्भवम्
1 // caitraśukladvitīyāyāṃ brahmaṇaṃ ca saśaktikam / haviṣyānnena gandhādyaiḥ stoṣya sarvakratūdbhavam
2 ॥ फलं लब्ध्वाखिलान्कामानन्ते ब्रह्मपदं लभेत् । अस्मिन्नेव दिने विप्र बालेन्दुमुदितं परे
2 // phalaṃ labdhvākhilānkāmānante brahmapadaṃ labhet / asminneva dine vipra bālendumuditaṃ pare
3 ॥ समभ्यर्च्य निशारंभे भुक्तिमुक्तिफलं भवेत् । अथ वास्मिन्दिने भक्त्या दस्रावभ्यर्च्य यत्नतः
3 // samabhyarcya niśāraṃbhe bhuktimuktiphalaṃ bhavet / atha vāsmindine bhaktyā dasrāvabhyarcya yatnataḥ
4 ॥ सुवर्णरजते नेत्रे प्रदद्याच्च द्विजातये । पूर्णयात्राव्रते ह्यस्मिन्दध्ना वापि घृतेन च
4 // suvarṇarajate netre pradadyācca dvijātaye / pūrṇayātrāvrate hyasmindadhnā vāpi ghṛtena ca
5 ॥ नेत्रव्रतं द्वादश वत्सरान्वै कृत्या भवेद्भूमिपतिर्द्विजेन्द्र । सुरूपरूपो ऽरिगणप्रतापी धर्माभिरामो नृपवर्गमुख्यः
5 // netravrataṃ dvādaśa vatsarānvai kṛtyā bhavedbhūmipatirdvijendra / surūparūpo 'rigaṇapratāpī dharmābhirāmo nṛpavargamukhyaḥ
6 ॥ राधशुक्लद्वितीयायां ब्रह्मणं विष्णुरूपिणम् । समर्च्य सप्तधान्यान्याढ्यकुंभोपरि विधानतः
6 // rādhaśukladvitīyāyāṃ brahmaṇaṃ viṣṇurūpiṇam / samarcya saptadhānyānyāḍhyakuṃbhopari vidhānataḥ
7 ॥ विष्णुलोकमवाप्नोति भुक्त्वा भोगान्मनोरमान् । ज्येष्ठशुक्लद्वितीयायां भास्करं भुवनाधिपम्
7 // viṣṇulokamavāpnoti bhuktvā bhogānmanoramān / jyeṣṭhaśukladvitīyāyāṃ bhāskaraṃ bhuvanādhipam
8 ॥ चतुवक्त्रस्वरूपं च समभ्यर्च्य विधानतः । भोजयित्वा द्विजान् भक्त्या भास्करं लोकमाप्नुयात्
8 // catuvaktrasvarūpaṃ ca samabhyarcya vidhānataḥ / bhojayitvā dvijān bhaktyā bhāskaraṃ lokamāpnuyāt
9 ॥ आषाढस्य सिते पक्षे द्वितीया पुण्यसंयुता । तस्यां रथं समारोप्य रामं सह सुभद्रया
9 // āṣāḍhasya site pakṣe dvitīyā puṇyasaṃyutā / tasyāṃ rathaṃ samāropya rāmaṃ saha subhadrayā
10 ॥ द्विजादिभिर्व्रती सार्धं परिक्रम्य पुरादिकम् । जलाशयान्तिकं गत्वा कारयेच्च महोत्सवम्
10 // dvijādibhirvratī sārdhaṃ parikramya purādikam / jalāśayāntikaṃ gatvā kārayecca mahotsavam
11 ॥ तदन्ते देवभवने निवेश्य च यथाविधि । ब्राह्मणान्भोजयेच्चैव व्रतस्यास्य प्रपूर्तये
11 // tadante devabhavane niveśya ca yathāvidhi / brāhmaṇānbhojayeccaiva vratasyāsya prapūrtaye
12 ॥ नभः शुक्लद्वितीयायां विश्वकर्मा प्रजापतिः । स्वपितीति तिथिः पुण्या ह्यशोकशयनाह्वया
12 // nabhaḥ śukladvitīyāyāṃ viśvakarmā prajāpatiḥ / svapitīti tithiḥ puṇyā hyaśokaśayanāhvayā
13 ॥ सशक्तिक तु शय्यास्थं पूजयित्वा चतुर्मुखम् । इममुच्चारयेन्मन्त्रं प्रणम्य जगतां पतिम्
13 // saśaktika tu śayyāsthaṃ pūjayitvā caturmukham / imamuccārayenmantraṃ praṇamya jagatāṃ patim
14 ॥ श्रीवत्सधारिञ्छ्रीकान्त श्रीवास श्रीपते प्रभो । गार्हस्थ्यं मा प्रणाशं मे यातु धर्मार्थकामद
14 // śrīvatsadhāriñchrīkānta śrīvāsa śrīpate prabho / gārhasthyaṃ mā praṇāśaṃ me yātu dharmārthakāmada
15 ॥ चन्द्रार्द्धदानमत्रोक्तं सर्वसिद्धिविधायकम् । भाद्रशुक्लद्वितीयायां शक्ररूपं जगद्विधिम्
15 // candrārddhadānamatroktaṃ sarvasiddhividhāyakam / bhādraśukladvitīyāyāṃ śakrarūpaṃ jagadvidhim
16 ॥ पूजयित्वा विधानेनन सर्वक्रतुफलं लभेत् । आश्विने मासि वै पुण्या द्वितीया शुक्लपक्षगा
16 // pūjayitvā vidhānenana sarvakratuphalaṃ labhet / āśvine māsi vai puṇyā dvitīyā śuklapakṣagā
17 ॥ दानं प्रदत्तमेतस्यामनन्तफलमुच्यते । ऊर्ज्जशुक्लद्वितीयायां यमो यमुनया पुरा
17 // dānaṃ pradattametasyāmanantaphalamucyate / ūrjjaśukladvitīyāyāṃ yamo yamunayā purā
18 ॥ भोजितः स्वगृहे तेन द्वितीयैषा यमाह्वया । पुष्टिप्रवर्द्धनं चात्र भगिन्या भोजनं गृहे
18 // bhojitaḥ svagṛhe tena dvitīyaiṣā yamāhvayā / puṣṭipravarddhanaṃ cātra bhaginyā bhojanaṃ gṛhe
19 ॥ वस्त्रालङ्कारपूर्वं तु तस्मै देयमतः परम्
19 // vastrālaṅkārapūrvaṃ tu tasmai deyamataḥ param
20 ॥ यस्यां तिथौ यमुनया यमराजदेवः संभोजितो निजकरात्स्वसृसौहृदेन । तस्यां स्वसुः करतलादिह यो भुनक्ति प्राप्नोति रत्नधनधान्यमनुत्तमं सः
20 // yasyāṃ tithau yamunayā yamarājadevaḥ saṃbhojito nijakarātsvasṛsauhṛdena / tasyāṃ svasuḥ karatalādiha yo bhunakti prāpnoti ratnadhanadhānyamanuttamaṃ saḥ
21 ॥ मार्गशुक्लद्वितीयायां श्राद्धेन पितृपूजनम् । आरोग्यं लभते चापि पुत्रपौत्रसमन्वयः
21 // mārgaśukladvitīyāyāṃ śrāddhena pitṛpūjanam / ārogyaṃ labhate cāpi putrapautrasamanvayaḥ
22 ॥ पौषशुक्लद्वितीयायां गोशृङ्गोदकमार्जनम् । सर्वकामप्रदं नॄणामास्ते बालेन्दुदर्शनम्
22 // pauṣaśukladvitīyāyāṃ gośṛṅgodakamārjanam / sarvakāmapradaṃ nṝṇāmāste bālendudarśanam
23 ॥ योर्ऽघ्यदानेन बालेन्दुं हविष्याशी जितेन्द्रियः । पूजयेत्साज्यसुमनेधर्मकामार्थसिद्धये
23 // yor'ghyadānena bālenduṃ haviṣyāśī jitendriyaḥ / pūjayetsājyasumanedharmakāmārthasiddhaye
24 ॥ माघशुक्लद्वितीयायां भानुरूपं प्रजापतिम् । समभ्यर्च्य यथान्यायं पूजयेद्रक्तपुष्पकैः
24 // māghaśukladvitīyāyāṃ bhānurūpaṃ prajāpatim / samabhyarcya yathānyāyaṃ pūjayedraktapuṣpakaiḥ
25 ॥ रक्तैर्गंवैस्तथा स्वर्णमूर्तिं निर्माय शक्तितः । ततः पूर्णं ताम्रपात्रं गाघृमैर्वापितण्डुलैः
25 // raktairgaṃvaistathā svarṇamūrtiṃ nirmāya śaktitaḥ / tataḥ pūrṇaṃ tāmrapātraṃ gāghṛmairvāpitaṇḍulaiḥ
26 ॥ समर्प्य देवे भक्त्यैव स मूर्तिं प्रददेद्द्विजे । एवं कृते व्रते विप्र साक्षात्सूर्य इवोदितः
26 // samarpya deve bhaktyaiva sa mūrtiṃ pradadeddvije / evaṃ kṛte vrate vipra sākṣātsūrya ivoditaḥ
27 ॥ दुरासदो दुराधर्षो जायते भुविमानवः । इह कामान्वराम्भुक्त्वा यात्यन्ते ब्रह्मणः पदम्
27 // durāsado durādharṣo jāyate bhuvimānavaḥ / iha kāmānvarāmbhuktvā yātyante brahmaṇaḥ padam
28 ॥ सर्वदेवस्तुतो ऽभीक्ष्णं विमानवरमास्थितः । अथ फआल्गुनशुक्लाया द्वितीयायां द्विजोत्तमः
28 // sarvadevastuto 'bhīkṣṇaṃ vimānavaramāsthitaḥ / atha phaālgunaśuklāyā dvitīyāyāṃ dvijottamaḥ
29 ॥ पुष्पैः शिवं समभ्यर्च्य सुश्वेतैश्च सुगन्धिभः । पुष्पैर्वितानकं कृत्वा पुष्पालङ्करणैः शुभैः
29 // puṣpaiḥ śivaṃ samabhyarcya suśvetaiśca sugandhibhaḥ / puṣpairvitānakaṃ kṛtvā puṣpālaṅkaraṇaiḥ śubhaiḥ
30 ॥ नैवेद्यैर्विविधैर्धूपैर्दीपर्नीराजनादिभिः । प्रसाद्य प्रणमेच्चैव साष्टाङ्गं पतितो भुवि
30 // naivedyairvividhairdhūpairdīparnīrājanādibhiḥ / prasādya praṇameccaiva sāṣṭāṅgaṃ patito bhuvi
31 ॥ एवमभ्यर्च्य देवेशं मर्त्यो व्याधिविवर्जितः । धनधान्यसमायुक्तो जीवेद्विर्षशतं ध्रुवम्
31 // evamabhyarcya deveśaṃ martyo vyādhivivarjitaḥ / dhanadhānyasamāyukto jīvedvirṣaśataṃ dhruvam
32 ॥ यद्विधानं द्वितीयासु शुक्लपक्षगतासु वा । प्रोक्तं तदेव कृष्णासु कर्त्तव्यं विधिकोविदैः
32 // yadvidhānaṃ dvitīyāsu śuklapakṣagatāsu vā / proktaṃ tadeva kṛṣṇāsu karttavyaṃ vidhikovidaiḥ
33 ॥ वह्निरेव पृथङ्माःसु नानारूपवपुर्द्धरः । पूज्यते हि द्वितीयासु ब्रह्मचर्य्यादि पूर्ववत्
33 // vahnireva pṛthaṅmāḥsu nānārūpavapurddharaḥ / pūjyate hi dvitīyāsu brahmacaryyādi pūrvavat