34 ॥ इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे बृहदुपाख्याने चतुर्थपादे द्वादशमासद्वितीयाव्रतनिरूपणं नामैकादशाधिकशततमो ऽध्यायः सनातन उवाच शृणु नारद वक्ष्यामि तृतीयाया व्रतानि ते । यानि सम्यग्विधायाशु नारी सौभाग्यमाप्नुयात्
34 // iti śrībṛhannāradīyapurāṇe pūrvabhāge bṛhadupākhyāne caturthapāde dvādaśamāsadvitīyāvratanirūpaṇaṃ nāmaikādaśādhikaśatatamo 'dhyāyaḥ sanātana uvāca śṛṇu nārada vakṣyāmi tṛtīyāyā vratāni te / yāni samyagvidhāyāśu nārī saubhāgyamāpnuyāt
1 ॥ चैत्रशुक्लतृतीयायां गौरीं कृत्वा सभर्तृकाम् । सौवर्णा राजतीं वापि ताम्नीं वा मृण्ययीं द्विज
1 // caitraśuklatṛtīyāyāṃ gaurīṃ kṛtvā sabhartṛkām / sauvarṇā rājatīṃ vāpi tāmnīṃ vā mṛṇyayīṃ dvija
2 ॥ अभ्यर्च्य गन्धपुष्पाद्यैर्वस्त्रैराभरणैः शुभैः । दूर्वाकाण्डैश्च विधिवत्सोपवासा तु कन्यका
2 // abhyarcya gandhapuṣpādyairvastrairābharaṇaiḥ śubhaiḥ / dūrvākāṇḍaiśca vidhivatsopavāsā tu kanyakā
3 ॥ वरार्थिनी च सौभाग्यपुत्रभर्त्रर्थिनी तथा । द्विजभार्या भर्तृमतीः कन्यकां वा सुलक्षणाः
3 // varārthinī ca saubhāgyaputrabhartrarthinī tathā / dvijabhāryā bhartṛmatīḥ kanyakāṃ vā sulakṣaṇāḥ
4 ॥ सिंदूराञ्जनवस्त्राद्यैः प्रतोष्य प्रीतमानसा । रात्रौ जागरणं कुर्याद्व्रतसंपूर्तिकाम्यया
4 // siṃdūrāñjanavastrādyaiḥ pratoṣya prītamānasā / rātrau jāgaraṇaṃ kuryādvratasaṃpūrtikāmyayā
5 ॥ ततस्तां प्रतिमां विप्र गुरवे प्रतिपादयेत् । धातुजां मृन्मयीं वा तु निक्षिपेच्च जलाशये
5 // tatastāṃ pratimāṃ vipra gurave pratipādayet / dhātujāṃ mṛnmayīṃ vā tu nikṣipecca jalāśaye
6 ॥ एवं द्वादशवर्षाणि कृत्वा गौरीव्रतं शुभम् । धेनुद्वादशसंकल्पं दद्यादुत्सर्गसिद्धये
6 // evaṃ dvādaśavarṣāṇi kṛtvā gaurīvrataṃ śubham / dhenudvādaśasaṃkalpaṃ dadyādutsargasiddhaye
7 ॥ किमत्र बहुनोक्तेन गौरी सौभाग्यदायिनी । स्त्रीणां यथा तथा नान्या विद्यते भुवनत्रये
7 // kimatra bahunoktena gaurī saubhāgyadāyinī / strīṇāṃ yathā tathā nānyā vidyate bhuvanatraye
8 ॥ धनं पुत्रान्पतिं विद्यामाज्ञासिद्धिं यशः सुखम् । लभते सर्वमेवेष्टं गौरीमभ्यर्च्य भक्तितः
8 // dhanaṃ putrānpatiṃ vidyāmājñāsiddhiṃ yaśaḥ sukham / labhate sarvameveṣṭaṃ gaurīmabhyarcya bhaktitaḥ
9 ॥ राधशुक्लतृतीया या साक्षया परिकीर्तिता । तिथिस्त्रोतायुगाद्या सा कृतस्याक्षयकारिणी
9 // rādhaśuklatṛtīyā yā sākṣayā parikīrtitā / tithistrotāyugādyā sā kṛtasyākṣayakāriṇī
10 ॥ द्वे शुक्ले द्वे तथा कृष्णे युगादी कवयो विदुः । शुक्ले पूर्वाह्निके ग्राह्ये कृष्णे चैव तपस्तथ
10 // dve śukle dve tathā kṛṣṇe yugādī kavayo viduḥ / śukle pūrvāhnike grāhye kṛṣṇe caiva tapastatha
11 ॥ द्वापरं हि कलिर्भाद्रे प्रवृत्तानि युगानि वै । तत्र राधतृतीयायां श्रीसमेतं जगद्गुरुम्
11 // dvāparaṃ hi kalirbhādre pravṛttāni yugāni vai / tatra rādhatṛtīyāyāṃ śrīsametaṃ jagadgurum
12 ॥ नारायणं समभ्यर्चेत्पुष्पधूपविलेपनैः । यद्वा गङ्गांभसि स्नातो मुच्यते सर्वकिल्बिषैः
12 // nārāyaṇaṃ samabhyarcetpuṣpadhūpavilepanaiḥ / yadvā gaṅgāṃbhasi snāto mucyate sarvakilbiṣaiḥ
13 ॥ अक्षत्नैः पूजयेद्विष्णुं स्नायादप्यक्षतैर्नरः । सक्तून्संभोजयेद्विप्रान्स्वयमभ्यवहरेच्च तान्
13 // akṣatnaiḥ pūjayedviṣṇuṃ snāyādapyakṣatairnaraḥ / saktūnsaṃbhojayedviprānsvayamabhyavaharecca tān
14 ॥ एवं कृतविधिर्विप्र नरो विष्णुपरायणः । विष्णुलोकमवाप्नोति सर्वदेवनमस्कृतः
14 // evaṃ kṛtavidhirvipra naro viṣṇuparāyaṇaḥ / viṣṇulokamavāpnoti sarvadevanamaskṛtaḥ
15 ॥ अथ ज्येष्ठतृतीया तु शुक्ला रंभेति नामतः । तस्यां सभार्यं विधिवत्पूजयेद्वाह्मणोत्तमम्
15 // atha jyeṣṭhatṛtīyā tu śuklā raṃbheti nāmataḥ / tasyāṃ sabhāryaṃ vidhivatpūjayedvāhmaṇottamam
16 ॥ गन्धपुष्पांशुकाद्यैस्तु नारी सौभाग्यकाम्यया । रंभाव्रतमिदं विप्र विधिवत्समुपाश्रितम्
16 // gandhapuṣpāṃśukādyaistu nārī saubhāgyakāmyayā / raṃbhāvratamidaṃ vipra vidhivatsamupāśritam
17 ॥ ददाति वित्तं पुत्रांश्च मतिं धर्मे शुभावहाम् । अथाषाढतृतीयायां शुक्लायां शुक्लवाससा
17 // dadāti vittaṃ putrāṃśca matiṃ dharme śubhāvahām / athāṣāḍhatṛtīyāyāṃ śuklāyāṃ śuklavāsasā
18 ॥ केशवं तु सलक्ष्मीकं सस्त्रीके तु द्विजेर्ऽचयेत् । भोजनैः सुरभीदानैर्वस्त्रैश्चापि विभूषणैः
18 // keśavaṃ tu salakṣmīkaṃ sastrīke tu dvijer'cayet / bhojanaiḥ surabhīdānairvastraiścāpi vibhūṣaṇaiḥ
19 ॥ प्रियेर्वाक्यैर्भृशं प्रीता नारी सौभाग्यवाञ्छया । समुपास्य व्रतं चैतद्धनधान्यसमन्विता
19 // priyervākyairbhṛśaṃ prītā nārī saubhāgyavāñchayā / samupāsya vrataṃ caitaddhanadhānyasamanvitā
20 ॥ देवदेवप्रसादेन विष्णुलोकमवाप्नुयात् । नभः शुक्लतृतीयायां स्वर्णगौरीव्रतं चरेत्
20 // devadevaprasādena viṣṇulokamavāpnuyāt / nabhaḥ śuklatṛtīyāyāṃ svarṇagaurīvrataṃ caret
21 ॥ उपचारैः षोडशभिर्भवानीमभिपूजयेत् । पुत्रान्देहि धनं देहि सौभाग्यं देहि सुव्रते
21 // upacāraiḥ ṣoḍaśabhirbhavānīmabhipūjayet / putrāndehi dhanaṃ dehi saubhāgyaṃ dehi suvrate
22 ॥ अन्यांश्च सर्वकामान्मे देहि देहि नमो ऽस्तु ते । एवं संप्रार्थ्य देवेशीं भवानीं भवसंयुताम्
22 // anyāṃśca sarvakāmānme dehi dehi namo 'stu te / evaṃ saṃprārthya deveśīṃ bhavānīṃ bhavasaṃyutām
23 ॥ व्रतसंपूर्तिकामा तु वायनं दापयेत्तथा । एवं षोडशवर्षाणि कृत्वा नारी व्रतं शुभम्
23 // vratasaṃpūrtikāmā tu vāyanaṃ dāpayettathā / evaṃ ṣoḍaśavarṣāṇi kṛtvā nārī vrataṃ śubham
24 ॥ उद्यापनं चरेद्भक्त्या वित्तशाठ्यविवर्जिता । मण्डपे मण्डले शुद्धे गणेशादिसुरार्चनम्
24 // udyāpanaṃ caredbhaktyā vittaśāṭhyavivarjitā / maṇḍape maṇḍale śuddhe gaṇeśādisurārcanam
25 ॥ कृत्वा ताम्रमयं पात्रं कलशोपरिविन्यसेत् । सौवर्णीं प्रतिमां तत्र भवान्याः प्रतिपूजयेत्
25 // kṛtvā tāmramayaṃ pātraṃ kalaśoparivinyaset / sauvarṇīṃ pratimāṃ tatra bhavānyāḥ pratipūjayet
26 ॥ गन्धपुष्पादिभिः सम्यक् ततो होमं समाचरेत् । वेणुपात्रैः षोडशभिः पक्वान्नपरिपूरितैः
26 // gandhapuṣpādibhiḥ samyak tato homaṃ samācaret / veṇupātraiḥ ṣoḍaśabhiḥ pakvānnaparipūritaiḥ
27 ॥ समर्प्य देव्यै नैवेद्यं द्विजेष्वेतन्निवेदयेत् । वायनं च ततः पश्चाद्दद्यात्संबन्धिबन्धुषु
27 // samarpya devyai naivedyaṃ dvijeṣvetannivedayet / vāyanaṃ ca tataḥ paścāddadyātsaṃbandhibandhuṣu
28 ॥ प्रतिमां गुरवे दत्त्वा द्विजेभ्यो दक्षिणां तथा । पूर्णं लभेत्फलं नारी व्रताचरणतत्परा
28 // pratimāṃ gurave dattvā dvijebhyo dakṣiṇāṃ tathā / pūrṇaṃ labhetphalaṃ nārī vratācaraṇatatparā
29 ॥ भाद्रशुक्लतृतीयायां व्रतं वै हारितालकम् । कुर्याद्भक्त्या विधानेन पाद्यार्ध्यार्चन पूर्वकम्
29 // bhādraśuklatṛtīyāyāṃ vrataṃ vai hāritālakam / kuryādbhaktyā vidhānena pādyārdhyārcana pūrvakam
30 ॥ ततस्तु काञ्चने पात्रे राजते चापि ताम्रके । वैणवे मृन्मये वापि विन्यस्यान्नं सदक्षिणम्
30 // tatastu kāñcane pātre rājate cāpi tāmrake / vaiṇave mṛnmaye vāpi vinyasyānnaṃ sadakṣiṇam
31 ॥ सफलं च सवस्त्रं च द्विजाय प्रतिपादयेत् । तदन्ते पारणं कुर्यादिष्टबन्धुजनैः सह
31 // saphalaṃ ca savastraṃ ca dvijāya pratipādayet / tadante pāraṇaṃ kuryādiṣṭabandhujanaiḥ saha
32 ॥ एवं कृतव्रता नारी भुक्त्वा भोगान्मनोरमान् । व्रतस्यास्य प्रभावेण गौरीसहचरीभवेत्
32 // evaṃ kṛtavratā nārī bhuktvā bhogānmanoramān / vratasyāsya prabhāveṇa gaurīsahacarībhavet
33 ॥ सौभाग्यद्रव्यवस्त्राणि वंशपात्राणि षोडश । दातव्यानि प्रयत्नेन ब्राह्मणेभ्यो यथाविधि
33 // saubhāgyadravyavastrāṇi vaṃśapātrāṇi ṣoḍaśa / dātavyāni prayatnena brāhmaṇebhyo yathāvidhi
34 ॥ अन्येभ्यो विप्रवर्येभ्यो दक्षिणां च प्रयत्नतः । भूयसीं च ततो दद्याद्विप्रेभ्यो देवितुष्टये
34 // anyebhyo vipravaryebhyo dakṣiṇāṃ ca prayatnataḥ / bhūyasīṃ ca tato dadyādviprebhyo devituṣṭaye
35 ॥ एवं या कुरुते नारी व्रतं सौभाग्यवर्द्धनम् । सा तु देवीप्रसादेन सौभाग्यं लभते ध्रुवम्
35 // evaṃ yā kurute nārī vrataṃ saubhāgyavarddhanam / sā tu devīprasādena saubhāgyaṃ labhate dhruvam
36 ॥ यदा तृतीया भाद्रे तु हस्तर्क्षसहिता भवेत् । हस्तगौरीव्रतं नाम तदुद्दिष्टं हि शौरिणा
36 // yadā tṛtīyā bhādre tu hastarkṣasahitā bhavet / hastagaurīvrataṃ nāma taduddiṣṭaṃ hi śauriṇā
37 ॥ तथा कोटीश्वरी नाम व्रतं प्रोक्तं पिनाकिना । लक्षेश्वरी चैव तथा तद्विधानमुदीर्यते
37 // tathā koṭīśvarī nāma vrataṃ proktaṃ pinākinā / lakṣeśvarī caiva tathā tadvidhānamudīryate
38 ॥ अस्यां व्रतं तु संग्राह्यं यावद्वर्षचतुष्टयम् । उपवासेन कर्तव्यं वर्षे वर्षे तु नारद
38 // asyāṃ vrataṃ tu saṃgrāhyaṃ yāvadvarṣacatuṣṭayam / upavāsena kartavyaṃ varṣe varṣe tu nārada
39 ॥ अखण्डानां तण्डुलानां तिलानां वा मुनीस्वर । लक्षमेकं विशोध्याथ क्षिपेत्पयसि संसृते
39 // akhaṇḍānāṃ taṇḍulānāṃ tilānāṃ vā munīsvara / lakṣamekaṃ viśodhyātha kṣipetpayasi saṃsṛte
40 ॥ तत्पक्केन तु निर्माय देव्या मूर्तिं सुशोमनाम् । प्रकरे गन्धपुष्पाणां पुष्पमालाविभूषिताम्
40 // tatpakkena tu nirmāya devyā mūrtiṃ suśomanām / prakare gandhapuṣpāṇāṃ puṣpamālāvibhūṣitām
41 ॥ संस्थाप्य पार्वतीं तत्र पूजयेद्भक्तिभावितः । गन्धैः पुष्पैस्तथा धूपैर्दीपैर्नैवेद्यविस्तरैः
41 // saṃsthāpya pārvatīṃ tatra pūjayedbhaktibhāvitaḥ / gandhaiḥ puṣpaistathā dhūpairdīpairnaivedyavistaraiḥ
42 ॥ विविधैश्च फलैर्विप्र नमस्कृत्य क्षमापयेत् । ततो विसर्जयद्देवीं जलमध्ये ऽथ दक्षिणाम्
42 // vividhaiśca phalairvipra namaskṛtya kṣamāpayet / tato visarjayaddevīṃ jalamadhye 'tha dakṣiṇām
43 ॥ दत्त्वा विधिज्ञविप्रेभ्यो भुञ्जीयाच्च परे दिने । इति ते कथितं विप्र कोटिलक्षेश्वरीव्रतम्
43 // dattvā vidhijñaviprebhyo bhuñjīyācca pare dine / iti te kathitaṃ vipra koṭilakṣeśvarīvratam
44 ॥ गौरीलोकं प्रयात्यन्ते व्रतस्यास्य प्रभावतः । इषशुक्लतृतीयायां बृबद्गौरीव्रतं चरेत्
44 // gaurīlokaṃ prayātyante vratasyāsya prabhāvataḥ / iṣaśuklatṛtīyāyāṃ bṛbadgaurīvrataṃ caret
45 ॥ पञ्चवर्षं विधानेन पूर्वोक्तेनैव नारद । आचार्यं पूजयेदन्ते विप्रानन्यान्धनादिभिः
45 // pañcavarṣaṃ vidhānena pūrvoktenaiva nārada / ācāryaṃ pūjayedante viprānanyāndhanādibhiḥ
46 ॥ सुवासिनीः पञ्च पूज्या वस्त्रालङ्कारचन्दनैः । कञ्चुकैश्चैव ताटङ्कैः कण्ठसूत्रैर्हरिप्रियाः
46 // suvāsinīḥ pañca pūjyā vastrālaṅkāracandanaiḥ / kañcukaiścaiva tāṭaṅkaiḥ kaṇṭhasūtrairharipriyāḥ
47 ॥ वंशपात्राणि पञ्चैव सूत्रैः संवेष्टितानि च । सिंदूरं जीरकं चैव सौभाग्यद्रव्यसंयुतम्
47 // vaṃśapātrāṇi pañcaiva sūtraiḥ saṃveṣṭitāni ca / siṃdūraṃ jīrakaṃ caiva saubhāgyadravyasaṃyutam
48 ॥ गोधीमपिष्टजातं च नवापूपं फला दिकम् । वायनानि च पञ्चैव ताभ्यो दद्याच्च भोजयेत्
48 // godhīmapiṣṭajātaṃ ca navāpūpaṃ phalā dikam / vāyanāni ca pañcaiva tābhyo dadyācca bhojayet
49 ॥ अर्घं दत्त्वा वायनानि पश्चाद्भुञ्जीत वाग्यता । तत्फलं धारयेत्कण्ठे सर्वकामसमृद्धये
49 // arghaṃ dattvā vāyanāni paścādbhuñjīta vāgyatā / tatphalaṃ dhārayetkaṇṭhe sarvakāmasamṛddhaye
50 ॥ ततः प्रातः समुत्थाय सालङ्कारा सखीजनैः । गीतवाद्ययुता नद्यां गौरीं तां तु विसर्जयेत्
50 // tataḥ prātaḥ samutthāya sālaṅkārā sakhījanaiḥ / gītavādyayutā nadyāṃ gaurīṃ tāṃ tu visarjayet
51 ॥ आहूतासि मयाभद्रे पूजिता च यथा विधि । मम सौभाग्यदानाय यथेष्टं गम्यतां त्वया
51 // āhūtāsi mayābhadre pūjitā ca yathā vidhi / mama saubhāgyadānāya yatheṣṭaṃ gamyatāṃ tvayā
52 ॥ एवं कृत्वा व्रतं भक्त्या द्विज देवीप्रसादतः । भुक्त्वा भोगांस्तु देहान्ते गौरीलोकमवाप्नुयात्
52 // evaṃ kṛtvā vrataṃ bhaktyā dvija devīprasādataḥ / bhuktvā bhogāṃstu dehānte gaurīlokamavāpnuyāt
53 ॥ ऊर्जशुक्लतृतीयायां विष्णुगौरीव्रतं चरेत् । पूजयित्वा जगद्वन्द्यामुपचारैः पृथग्विधैः
53 // ūrjaśuklatṛtīyāyāṃ viṣṇugaurīvrataṃ caret / pūjayitvā jagadvandyāmupacāraiḥ pṛthagvidhaiḥ
54 ॥ सुवासिनीं भोजयित्वा मङ्गलद्रव्यपूजिताम् । विसर्जयेत्प्रणम्यैनां विष्णुगौरीप्रतुष्टये
54 // suvāsinīṃ bhojayitvā maṅgaladravyapūjitām / visarjayetpraṇamyaināṃ viṣṇugaurīpratuṣṭaye
55 ॥ मार्गशुक्लतृतीयायां हरगौरीव्रतं शुभम् । कृत्वा पूर्वविधानेन पूजयेज्जगदंबिकाम्
55 // mārgaśuklatṛtīyāyāṃ haragaurīvrataṃ śubham / kṛtvā pūrvavidhānena pūjayejjagadaṃbikām
56 ॥ एतद्व्रतप्रभावेण भुक्त्वा भोगान्मनोरमान् । देवीलोकं समासाद्य मोदते च तया सह
56 // etadvrataprabhāveṇa bhuktvā bhogānmanoramān / devīlokaṃ samāsādya modate ca tayā saha
57 ॥ पौषशुक्लतृतीयायां ब्रह्मगौरीव्रतं चरेत् । पूर्वोक्तेन विधानेन पूजितापि द्विजोत्तम
57 // pauṣaśuklatṛtīyāyāṃ brahmagaurīvrataṃ caret / pūrvoktena vidhānena pūjitāpi dvijottama
58 ॥ ब्रह्मगौरीप्रसादेन मोदते तत्र संगता । माघशुक्लतृतीयायां पूज्या सौभाग्यसुंदरी
58 // brahmagaurīprasādena modate tatra saṃgatā / māghaśuklatṛtīyāyāṃ pūjyā saubhāgyasuṃdarī
59 ॥ पूर्वोक्तेन विधानेन नालिकेरार्घ्यदानतः । प्रसन्ना दिशति स्वीयं लोकं तु व्रततोषिता
59 // pūrvoktena vidhānena nālikerārghyadānataḥ / prasannā diśati svīyaṃ lokaṃ tu vratatoṣitā
60 ॥ फआल्गुनस्य सिते पक्षे तृतीया कुलसौख्यदा । पूजिता गन्धपुष्पाद्यैः सर्वमङ्गलदा भवेत्
60 // phaālgunasya site pakṣe tṛtīyā kulasaukhyadā / pūjitā gandhapuṣpādyaiḥ sarvamaṅgaladā bhavet
61 ॥ सर्वासु च तृतीयासु विधिः साधारणो मुने । देवीपूजा विप्रपूजा दानं होमो विसर्जनम्
61 // sarvāsu ca tṛtīyāsu vidhiḥ sādhāraṇo mune / devīpūjā viprapūjā dānaṃ homo visarjanam
62 ॥ इत्येवं कथितानीह तृतीयाया व्रतानि ते । भक्त्या कृतानि चेष्टांस्तु कामान्दर्द्युमनोगतान्
62 // ityevaṃ kathitānīha tṛtīyāyā vratāni te / bhaktyā kṛtāni ceṣṭāṃstu kāmāndardyumanogatān