63 ॥ इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे बृहदुपाख्याने चतुर्थपादे द्वादशमासतृतीयाव्रतकथनं नाम द्वादशाधिकशततमो ऽध्यायः सनातन उवाच शृणु विप्रं प्रवक्ष्यामि चतुर्थ्यास्ते व्रतान्यहम् । यानि कृत्वा नरा नार्यो ऽभीष्टान्कामानवाप्नुयुः
63 // iti śrībṛhannāradīyapurāṇe pūrvabhāge bṛhadupākhyāne caturthapāde dvādaśamāsatṛtīyāvratakathanaṃ nāma dvādaśādhikaśatatamo 'dhyāyaḥ sanātana uvāca śṛṇu vipraṃ pravakṣyāmi caturthyāste vratānyaham / yāni kṛtvā narā nāryo 'bhīṣṭānkāmānavāpnuyuḥ
1 ॥ चैत्रमासचतुर्थ्यां तु वासुदेवस्वरूपिणम् । गणपं सम्यगभ्यर्च्य दत्त्वा काञ्चनदक्षिणाम्
1 // caitramāsacaturthyāṃ tu vāsudevasvarūpiṇam / gaṇapaṃ samyagabhyarcya dattvā kāñcanadakṣiṇām
2 ॥ विप्राय विष्णुलोकं तु गच्छेद्देवनमस्कृतः । वैशाखस्य चतुर्थ्यां तु प्रार्थ्यं संकर्षणाह्वयम्
2 // viprāya viṣṇulokaṃ tu gaccheddevanamaskṛtaḥ / vaiśākhasya caturthyāṃ tu prārthyaṃ saṃkarṣaṇāhvayam
3 ॥ गृहस्थद्विजमुख्येभ्यः शङ्खं दत्त्वा विधानवित् । प्राप्य संकर्षणं लोकं मोदते बहुकल्पकम्
3 // gṛhasthadvijamukhyebhyaḥ śaṅkhaṃ dattvā vidhānavit / prāpya saṃkarṣaṇaṃ lokaṃ modate bahukalpakam
4 ॥ ज्येष्ठमासचतुर्थ्यां तु प्रार्च्य प्रद्युम्नरूपिणम् । फलं मूलं च युथेभ्यो दत्त्वा स्वर्गं लभेन्नरः
4 // jyeṣṭhamāsacaturthyāṃ tu prārcya pradyumnarūpiṇam / phalaṃ mūlaṃ ca yuthebhyo dattvā svargaṃ labhennaraḥ
5 ॥ आषाढस्य चतुर्थ्यां तु संप्रपूज्यानिरुद्धकम् । यतिभ्यो ऽलाबुपात्राणि दत्त्वाभीष्टं लभेन्नरः
5 // āṣāḍhasya caturthyāṃ tu saṃprapūjyāniruddhakam / yatibhyo 'lābupātrāṇi dattvābhīṣṭaṃ labhennaraḥ
6 ॥ चतुर्मूर्तिव्रतान्येवं कृत्वा द्वादशवत्सरम् । उद्यापनं विधानेन कर्तव्यं फलमिच्छता
6 // caturmūrtivratānyevaṃ kṛtvā dvādaśavatsaram / udyāpanaṃ vidhānena kartavyaṃ phalamicchatā
7 ॥ अन्यज्ज्येष्ठचतुर्थ्यां तु सतीव्रतमनुत्तमम् । कृत्वा गणपतेर्मातुर्लोके मोदेत तत्समम्
7 // anyajjyeṣṭhacaturthyāṃ tu satīvratamanuttamam / kṛtvā gaṇapatermāturloke modeta tatsamam
8 ॥ तथाऽषाढचतुर्थ्यां तु व्रतमन्यच्छुभावहम् । रथन्तराह्वकल्पस्य ह्यादिभूतं दिनं यतः
8 // tathā'ṣāḍhacaturthyāṃ tu vratamanyacchubhāvaham / rathantarāhvakalpasya hyādibhūtaṃ dinaṃ yataḥ
9 ॥ श्रद्धापूतेन मनसा गणेशं विधिना नरः । पूजयित्वा लभेच्चापि फलं देवादिदुर्गमम्
9 // śraddhāpūtena manasā gaṇeśaṃ vidhinā naraḥ / pūjayitvā labheccāpi phalaṃ devādidurgamam
10 ॥ श्रावणस्य चतुर्थ्यां तु जाति चन्द्रोदये मुने
10 // śrāvaṇasya caturthyāṃ tu jāti candrodaye mune
11 ॥ गणेशाय प्रदद्याच्च ह्यर्घ्यं विधिविदांवरः । लम्बोदरं चतुर्बाहुं त्रिनेत्रं रक्तवर्णकम्
11 // gaṇeśāya pradadyācca hyarghyaṃ vidhividāṃvaraḥ / lambodaraṃ caturbāhuṃ trinetraṃ raktavarṇakam
12 ॥ नानारत्नविभूषाढ्यं प्रसन्नास्यं विचिन्तयेत् । आवाहनादिभिः सर्वैरुपचारैः समर्चयेत्
12 // nānāratnavibhūṣāḍhyaṃ prasannāsyaṃ vicintayet / āvāhanādibhiḥ sarvairupacāraiḥ samarcayet
13 ॥ नैवेद्यं मोदकं दद्याद्गणेशप्रीतिदायकम् । एवं व्रतं विधायाथ भुक्त्वा मोदकमेव च
13 // naivedyaṃ modakaṃ dadyādgaṇeśaprītidāyakam / evaṃ vrataṃ vidhāyātha bhuktvā modakameva ca
14 ॥ सुखं स्वप्यान्निशायां तु भूमावेव कृतार्चनः । व्रतस्यास्य प्रभावेण कामान्मनसि चिन्तितान्
14 // sukhaṃ svapyānniśāyāṃ tu bhūmāveva kṛtārcanaḥ / vratasyāsya prabhāveṇa kāmānmanasi cintitān
15 ॥ लब्ध्वा लेके परं चापि गणेशपदमाप्नुयात् । नानेन सदृशं चान्यद्व्रतमस्ति जगत्त्रये
15 // labdhvā leke paraṃ cāpi gaṇeśapadamāpnuyāt / nānena sadṛśaṃ cānyadvratamasti jagattraye
16 ॥ तस्मात्कार्यं प्रयत्नेन सर्वान्कामानभीप्सता । अथास्मिन्नेव दिवसे दूर्वागणपति व्रतम्
16 // tasmātkāryaṃ prayatnena sarvānkāmānabhīpsatā / athāsminneva divase dūrvāgaṇapati vratam
17 ॥ केचिदिच्छन्ति देवर्षे तद्विधानं वदामि ते । हैमं निर्माय गणपं ताम्रपात्रोपरि स्थितम्
17 // kecidicchanti devarṣe tadvidhānaṃ vadāmi te / haimaṃ nirmāya gaṇapaṃ tāmrapātropari sthitam
18 ॥ वेष्टितं रक्तवस्त्रेण सर्वतोभद्रमण्डले । पूजयेद्रक्तकुसुमैः पत्रिकाभिश्च पञ्चभिः
18 // veṣṭitaṃ raktavastreṇa sarvatobhadramaṇḍale / pūjayedraktakusumaiḥ patrikābhiśca pañcabhiḥ
19 ॥ बिल्वपत्रमपामार्गं शमी दूर्वा हरिप्रिया । आभिरन्यश्च कुसुमैरभ्यर्च्य फलमोदकैः
19 // bilvapatramapāmārgaṃ śamī dūrvā haripriyā / ābhiranyaśca kusumairabhyarcya phalamodakaiḥ
20 ॥ आचार्याय विधिज्ञाय सत्कृत्य विनिवेदयेत् । उपहारं प्रकल्प्याथ दद्यादर्घं समुद्यते । ततः संप्रारथ्य विघ्नेशमूर्तिं सोपस्करां मुने
20 // ācāryāya vidhijñāya satkṛtya vinivedayet / upahāraṃ prakalpyātha dadyādarghaṃ samudyate / tataḥ saṃprārathya vighneśamūrtiṃ sopaskarāṃ mune
21 ॥ आचार्याय विधिज्ञाय सत्कृत्य विनिवेदयेत् । कृत्वैवं पञ्च वर्षाणि समुपास्य यथाविधि
21 // ācāryāya vidhijñāya satkṛtya vinivedayet / kṛtvaivaṃ pañca varṣāṇi samupāsya yathāvidhi
22 ॥ भुक्त्वेह भोगानखिलान् लोकं गणपतेर्व्रजेत् । अथ भाद्रचतुर्थ्यां तु बहुलाधेनुसंज्ञकम्
22 // bhuktveha bhogānakhilān lokaṃ gaṇapatervrajet / atha bhādracaturthyāṃ tu bahulādhenusaṃjñakam
23 ॥ पूजनी यो ऽत्र यत्नेन स्रग्गन्धयवसादिभिः । ततः प्रदक्षिणीकृत्य शक्तश्चेद्दानमाचरेत्
23 // pūjanī yo 'tra yatnena sraggandhayavasādibhiḥ / tataḥ pradakṣiṇīkṛtya śaktaśceddānamācaret
24 ॥ अशक्तः पुरेतां तु नमस्कृत्य विसर्जयेत् । पञ्चाब्दं वादशाब्दं वा षोडशाब्दमथापि वा
24 // aśaktaḥ puretāṃ tu namaskṛtya visarjayet / pañcābdaṃ vādaśābdaṃ vā ṣoḍaśābdamathāpi vā
25 ॥ व्रतं कृत्वा समुद्याप्य धेनुं दद्यात्पयस्विनीम् । प्रभावेण व्रतस्यास्य भुक्त्वा भोगान्मनोरमान्
25 // vrataṃ kṛtvā samudyāpya dhenuṃ dadyātpayasvinīm / prabhāveṇa vratasyāsya bhuktvā bhogānmanoramān
26 ॥ सत्कृतो देवतावृन्दैर्गोलोकं समवाप्नुयात् । अथ शुक्ल चतुर्थ्यां तु सिद्धवैनायकव्रतम्
26 // satkṛto devatāvṛndairgolokaṃ samavāpnuyāt / atha śukla caturthyāṃ tu siddhavaināyakavratam
27 ॥ आवाहनादिभिः सर्वैरुपचारैः समर्चनम् । एकाग्रमानसो भूत्वा ध्यायेत्सिद्धिविनायकम्
27 // āvāhanādibhiḥ sarvairupacāraiḥ samarcanam / ekāgramānaso bhūtvā dhyāyetsiddhivināyakam
28 ॥ एकदन्तं शूर्पकर्णं गजवक्त्रं चतुर्भुजम् । पाशाङ्कुशधरं देवं तप्तकाञ्चनसन्निभम्
28 // ekadantaṃ śūrpakarṇaṃ gajavaktraṃ caturbhujam / pāśāṅkuśadharaṃ devaṃ taptakāñcanasannibham
29 ॥ एकविंशति पत्राणि चैकविंशतिनामभिः । समर्पयेद्भक्तियुक्तस्तानि नामानि वै शृणु
29 // ekaviṃśati patrāṇi caikaviṃśatināmabhiḥ / samarpayedbhaktiyuktastāni nāmāni vai śṛṇu
30 ॥ सुमुखाय शमीपत्रं गणाधीशाय भृङ्गजम् । उमापुत्राय बैल्वं तु दूर्वां गजमुखाय च
30 // sumukhāya śamīpatraṃ gaṇādhīśāya bhṛṅgajam / umāputrāya bailvaṃ tu dūrvāṃ gajamukhāya ca
31 ॥ लंबोदराय बदरीं धत्तूरं हरसूनवे । शूर्पकर्णाय तुलसीं वक्रतुण्डाय शिंबिजम्
31 // laṃbodarāya badarīṃ dhattūraṃ harasūnave / śūrpakarṇāya tulasīṃ vakratuṇḍāya śiṃbijam
32 ॥ गुहाग्रजायापामार्गमेकदन्ताय बार्हतम् । हेरम्बाय तु सिंदूरं चतिर्हेत्रे च पत्रजम्
32 // guhāgrajāyāpāmārgamekadantāya bārhatam / herambāya tu siṃdūraṃ catirhetre ca patrajam
33 ॥ सर्वेश्वरायागस्त्यस्य पत्रं प्रीतिविवर्द्धनम् । दूर्वायुग्मं ततो गृह्य गन्धपुष्पाक्षतैर्युतम्
33 // sarveśvarāyāgastyasya patraṃ prītivivarddhanam / dūrvāyugmaṃ tato gṛhya gandhapuṣpākṣatairyutam
34 ॥ पूजां निवेदयेद्भक्तियुक्तो मोदकपञ्चकम् । आचमय्य नमस्कृत्य संप्रार्थ्य च विसर्ज्जयेत्
34 // pūjāṃ nivedayedbhaktiyukto modakapañcakam / ācamayya namaskṛtya saṃprārthya ca visarjjayet
35 ॥ विनायकस्य प्रतिमां हैमीं सोपस्करां मुने । निवेदयेच्च गुरवे द्विजेभ्यो दक्षिणां ददेत्
35 // vināyakasya pratimāṃ haimīṃ sopaskarāṃ mune / nivedayecca gurave dvijebhyo dakṣiṇāṃ dadet
36 ॥ एवं कृतार्चनो भक्त्या पञ्च वर्षाणि नारद । उपास्य लभते कामानैहिकामुष्मिकान् शुभान्
36 // evaṃ kṛtārcano bhaktyā pañca varṣāṇi nārada / upāsya labhate kāmānaihikāmuṣmikān śubhān
37 ॥ अस्यां चतुर्थ्यां शशिनं न पश्येच्च कदाचन । पश्यन् मिथ्याभिशाप तु लभते नात्र संशयः । अथ तद्दोषनाशाय मन्त्रं पौराणिकं पठेत्
37 // asyāṃ caturthyāṃ śaśinaṃ na paśyecca kadācana / paśyan mithyābhiśāpa tu labhate nātra saṃśayaḥ / atha taddoṣanāśāya mantraṃ paurāṇikaṃ paṭhet
38 ॥ सिंहः प्रसेनममधीत्सिंहो जांबवता हतः । सकुमारक मा रोदीस्तव ह्येष स्यमन्तकः
38 // siṃhaḥ prasenamamadhītsiṃho jāṃbavatā hataḥ / sakumāraka mā rodīstava hyeṣa syamantakaḥ
39 ॥ इषशुक्लचतुर्थ्यां तु कपर्द्दीशं विनायकम्
39 // iṣaśuklacaturthyāṃ tu kaparddīśaṃ vināyakam
40 ॥ पौरुषिण तु सूक्तेन पूजयेदुपचारकैः । अकारणान्मुष्टिगतांस्तण्डुलान्सकपर्द्दिकान्
40 // pauruṣiṇa tu sūktena pūjayedupacārakaiḥ / akāraṇānmuṣṭigatāṃstaṇḍulānsakaparddikān
41 ॥ विप्राय बटवे दद्याद्गन्धपुष्पार्चिताय च । तण्डुला वैश्वदैवत्या हरदैवत्यमिश्रिताः
41 // viprāya baṭave dadyādgandhapuṣpārcitāya ca / taṇḍulā vaiśvadaivatyā haradaivatyamiśritāḥ
42 ॥ कपर्दिगणनाथो ऽसौ प्रीयतां तैः समर्पितैः । चतुर्थ्यां कार्तिके कृष्णे करकाख्यं व्रतं स्मृतम्
42 // kapardigaṇanātho 'sau prīyatāṃ taiḥ samarpitaiḥ / caturthyāṃ kārtike kṛṣṇe karakākhyaṃ vrataṃ smṛtam
43 ॥ स्त्रीणामेवाधिकारो ऽत्र तद्विधानमुदीर्यते । पूजयेच्च गणाधीशं स्नाता स्त्रीसमलङ्कृता
43 // strīṇāmevādhikāro 'tra tadvidhānamudīryate / pūjayecca gaṇādhīśaṃ snātā strīsamalaṅkṛtā
44 ॥ तदग्रे पूर्णपक्वान्नं विन्यसेत्करकान्दश । समर्प्य देवदेवाय भक्त्या प्रयतमानसा
44 // tadagre pūrṇapakvānnaṃ vinyasetkarakāndaśa / samarpya devadevāya bhaktyā prayatamānasā
45 ॥ देवो मे प्रीयतामेवमुच्चार्य्याथ समर्पयेत् । सुवासिनीभ्यो विप्रेभ्यो यथाकामं च सादरम्
45 // devo me prīyatāmevamuccāryyātha samarpayet / suvāsinībhyo viprebhyo yathākāmaṃ ca sādaram
46 ॥ ततश्चन्द्रोदये रात्रौ दत्त्वार्घं विधिपूर्वकम् । भुञ्जीत मिष्टमन्नं च व्रतस्य परिपूर्तये
46 // tataścandrodaye rātrau dattvārghaṃ vidhipūrvakam / bhuñjīta miṣṭamannaṃ ca vratasya paripūrtaye
47 ॥ यद्वा क्षीरेण करकं पूर्णं तोयेन वा मुने । सपूगाक्षतरत्नाढ्यं द्विजाय प्रतिपादयेत्
47 // yadvā kṣīreṇa karakaṃ pūrṇaṃ toyena vā mune / sapūgākṣataratnāḍhyaṃ dvijāya pratipādayet
48 ॥ एतत्कृत्वा व्रतं नारी षोडशद्वादशाब्दकम् । उपायनं विधायाथ व्रतमेतद्विसर्ज्जयेत्
48 // etatkṛtvā vrataṃ nārī ṣoḍaśadvādaśābdakam / upāyanaṃ vidhāyātha vratametadvisarjjayet
49 ॥ यावज्जीवं तु वा नार्या कार्य्यं सौभाग्यवाञ्छया । व्रतेनानेन सदृशं स्त्रीणां सौभाग्यदायकम्
49 // yāvajjīvaṃ tu vā nāryā kāryyaṃ saubhāgyavāñchayā / vratenānena sadṛśaṃ strīṇāṃ saubhāgyadāyakam
50 ॥ विद्यते भुवनेष्वन्यत्तस्मान्नित्यमिति स्थितिः । ऊर्ज्जशुक्लचतुर्थ्यां तु नागव्रतमुदाहृतम्
50 // vidyate bhuvaneṣvanyattasmānnityamiti sthitiḥ / ūrjjaśuklacaturthyāṃ tu nāgavratamudāhṛtam
51 ॥ प्रातर्व्रतं तु संकल्प्य धेनुशृञ्जगलं शुचि । पीत्वा स्नात्वाथ मध्याह्ने शङ्खपालादिपन्नगान्
51 // prātarvrataṃ tu saṃkalpya dhenuśṛñjagalaṃ śuci / pītvā snātvātha madhyāhne śaṅkhapālādipannagān
52 ॥ शेषं चाह्वामपूर्वैस्तु पूजयेदुपचारकैः । क्षीरेणाप्यायनं कुर्यादेतन्नागव्रतं स्मृतम्
52 // śeṣaṃ cāhvāmapūrvaistu pūjayedupacārakaiḥ / kṣīreṇāpyāyanaṃ kuryādetannāgavrataṃ smṛtam
53 ॥ एवङ्कृते तु विप्रेन्द्र नृभिर्नागव्रते शुभे । विषाणि नश्यन्त्यचिरान्न दशन्ति च पन्नगाः
53 // evaṅkṛte tu viprendra nṛbhirnāgavrate śubhe / viṣāṇi naśyantyacirānna daśanti ca pannagāḥ
54 ॥ मार्गशुक्लचतुर्थ्यां तु वर्षं यावन्मुनीश्वरा । क्षपयेदेकभक्तेन नक्तेनाथ द्वितीयकम्
54 // mārgaśuklacaturthyāṃ tu varṣaṃ yāvanmunīśvarā / kṣapayedekabhaktena naktenātha dvitīyakam
55 ॥ अयाचितोपवासाभ्यां तृतीयकचतुर्थके । एवं क्रमेण विधिवच्चत्वार्यब्दानि मानवः
55 // ayācitopavāsābhyāṃ tṛtīyakacaturthake / evaṃ krameṇa vidhivaccatvāryabdāni mānavaḥ
56 ॥ समाप्य च ततो ऽस्यान्ते व्रतस्नातो महाव्रती । कारयेद्धेमघटितं भूगणेर्मूषकं रथम्
56 // samāpya ca tato 'syānte vratasnāto mahāvratī / kārayeddhemaghaṭitaṃ bhūgaṇermūṣakaṃ ratham
57 ॥ अशक्तो वर्णकैरेव शुभ्रं चाब्जं सुपत्रकम् । तस्योपरि घटं स्थाप्य ताम्रपात्रेण संयुतम्
57 // aśakto varṇakaireva śubhraṃ cābjaṃ supatrakam / tasyopari ghaṭaṃ sthāpya tāmrapātreṇa saṃyutam
58 ॥ पूरयेत्तण्डलैः शुभ्रैस्तस्योपरि गणेश्वरम् । न्यसेद्वस्त्रयुगाच्छन्नं गन्धाद्यैः पूजयेच्च तम्
58 // pūrayettaṇḍalaiḥ śubhraistasyopari gaṇeśvaram / nyasedvastrayugācchannaṃ gandhādyaiḥ pūjayecca tam
59 ॥ नैवेद्यं मोदकं कल्प्यं गणेशः प्रीयतामिति । जागरैर्शीतवाद्याद्यैः पुराणाख्यानकैश्चरेत्
59 // naivedyaṃ modakaṃ kalpyaṃ gaṇeśaḥ prīyatāmiti / jāgarairśītavādyādyaiḥ purāṇākhyānakaiścaret
60 ॥ प्रभाते विमले स्नात्वा होमं कृत्वा विधानतः ।ऽ तिलव्रीहियवश्वेतसुर्षपाज्यैः सखण्डकैः
60 // prabhāte vimale snātvā homaṃ kṛtvā vidhānataḥ /' tilavrīhiyavaśvetasurṣapājyaiḥ sakhaṇḍakaiḥ
61 ॥ गणो गणाधिपश्चैव कूष्माण्डस्त्रिपुरान्तकः । लंबोदरैकदन्तौ च रुक्मदंष्ट्रश्च विघ्नपः
61 // gaṇo gaṇādhipaścaiva kūṣmāṇḍastripurāntakaḥ / laṃbodaraikadantau ca rukmadaṃṣṭraśca vighnapaḥ
62 ॥ ब्रह्मा यमो ऽथ वरुणः सोमसूर्यहुताशनाः । गन्धमादी परमेष्ठीत्येवं षोडशनामभिः
62 // brahmā yamo 'tha varuṇaḥ somasūryahutāśanāḥ / gandhamādī parameṣṭhītyevaṃ ṣoḍaśanāmabhiḥ
63 ॥ प्रणवाद्यैर्ङेंनमोंऽतैः प्रत्येकं दहने हुनेत् । वक्रतुण्डेति ङेंतेन बर्मान्तेनाष्टयुक्छतम्
63 // praṇavādyairṅeṃnamoṃ'taiḥ pratyekaṃ dahane hunet / vakratuṇḍeti ṅeṃtena barmāntenāṣṭayukchatam
64 ॥ ततो व्याहृतिभिः शक्त्या हुत्वा पूर्णाहुतिं चरेत् । दिक्पालान्पूजयित्वा च ब्राह्मणान्भोजयेत्ततः
64 // tato vyāhṛtibhiḥ śaktyā hutvā pūrṇāhutiṃ caret / dikpālānpūjayitvā ca brāhmaṇānbhojayettataḥ
65 ॥ चतुत्विंशतिसंख्याकान् मोदकैः पायसैस्तथा । सवत्सां गां ततो दद्यादाचार्याय सदक्षिणाम्
65 // catutviṃśatisaṃkhyākān modakaiḥ pāyasaistathā / savatsāṃ gāṃ tato dadyādācāryāya sadakṣiṇām
66 ॥ अन्योभ्यो ऽपि यथाशक्ति भूयसीं च ततो ददेत् । प्रणम्य दक्षिणीकृत्य प्रविसृज्य द्विजोत्तमाम्
66 // anyobhyo 'pi yathāśakti bhūyasīṃ ca tato dadet / praṇamya dakṣiṇīkṛtya pravisṛjya dvijottamām
67 ॥ बन्धुभिः सह भुञ्जीत स्वयं च प्रीतमानसः । एतद्व्रतं नरः कृत्वा भुक्त्वा भोगानिहोत्तमान्
67 // bandhubhiḥ saha bhuñjīta svayaṃ ca prītamānasaḥ / etadvrataṃ naraḥ kṛtvā bhuktvā bhogānihottamān
68 ॥ सायुज्यं लभते विष्णोर्गणेशस्य प्रसादतः । केचिद्वरव्रतं नाम प्राहुरेतस्य नारद
68 // sāyujyaṃ labhate viṣṇorgaṇeśasya prasādataḥ / kecidvaravrataṃ nāma prāhuretasya nārada
69 ॥ विधानमेतदेवापि फलं चापीह तत्समम् । पौषमासचतुर्थ्यां तु विघ्नेशं प्रार्थ्य भक्तितः
69 // vidhānametadevāpi phalaṃ cāpīha tatsamam / pauṣamāsacaturthyāṃ tu vighneśaṃ prārthya bhaktitaḥ
70 ॥ विप्रैकं भोजयेच्चैवं मोदकैर्दक्षिणां ददेत् । एवं कृते मुने भूयाद्व्रती संपत्तिभाजनम्
70 // vipraikaṃ bhojayeccaivaṃ modakairdakṣiṇāṃ dadet / evaṃ kṛte mune bhūyādvratī saṃpattibhājanam
71 ॥ माघकृष्णचतुर्थ्यां तु संकष्टव्रतमुच्यते । तत्रोपवासं संकल्प्य व्रती नियमपूर्वकम्
71 // māghakṛṣṇacaturthyāṃ tu saṃkaṣṭavratamucyate / tatropavāsaṃ saṃkalpya vratī niyamapūrvakam
72 ॥ चन्द्रोदयमभिव्याप्य तिष्ठेत्प्रयतमानसः । ततश्चन्द्रोदये प्राप्ते मृन्मयं गणनायकम्
72 // candrodayamabhivyāpya tiṣṭhetprayatamānasaḥ / tataścandrodaye prāpte mṛnmayaṃ gaṇanāyakam
73 ॥ विधाय विन्यसेत्पीठे सायुधं च सवाहनम् । उपचारैः षोडशभिः समभ्यर्च्य विधानतः
73 // vidhāya vinyasetpīṭhe sāyudhaṃ ca savāhanam / upacāraiḥ ṣoḍaśabhiḥ samabhyarcya vidhānataḥ
74 ॥ मोदकं चापि नैवेद्यं सगुडं तिलकुट्टकम् । ततोर्ऽघ्यं ताम्रजे पात्रे रक्तचन्दनमिश्रितम्
74 // modakaṃ cāpi naivedyaṃ saguḍaṃ tilakuṭṭakam / tator'ghyaṃ tāmraje pātre raktacandanamiśritam
75 ॥ सकुशं च सदूर्वं च पुष्पाक्षतसमन्वितम् । सशमीपत्रदधि च कृत्वा चन्द्राय दापयेत्
75 // sakuśaṃ ca sadūrvaṃ ca puṣpākṣatasamanvitam / saśamīpatradadhi ca kṛtvā candrāya dāpayet
76 ॥ गगनार्णवमाणिक्य चन्द्र दाक्षायणीपते । गृहाणार्घ्यं मया दत्तं गणेशप्रतिरूपक
76 // gaganārṇavamāṇikya candra dākṣāyaṇīpate / gṛhāṇārghyaṃ mayā dattaṃ gaṇeśapratirūpaka
77 ॥ एवं दत्त्वा गणेशाय दिव्यार्घ्यं पापनाशनम् । शक्त्या संभोज्य विप्राग्र्यान्स्वयं भुञ्जीत चाज्ञया
77 // evaṃ dattvā gaṇeśāya divyārghyaṃ pāpanāśanam / śaktyā saṃbhojya viprāgryānsvayaṃ bhuñjīta cājñayā
78 ॥ एवं कृत्वा व्रतं विप्र संकष्टाख्यं शूभावहम् । समृद्धो धनधान्यैः स्यान्न च संकष्टमाप्नुयात्
78 // evaṃ kṛtvā vrataṃ vipra saṃkaṣṭākhyaṃ śūbhāvaham / samṛddho dhanadhānyaiḥ syānna ca saṃkaṣṭamāpnuyāt
79 ॥ माघशुक्लचतुर्थ्यां तु गौरीव्रतमनुत्तमम् । तस्यां तु गौरी संपूज्या संयुक्ता योगिनीगणैः
79 // māghaśuklacaturthyāṃ tu gaurīvratamanuttamam / tasyāṃ tu gaurī saṃpūjyā saṃyuktā yoginīgaṇaiḥ
80 ॥ नरैः स्त्रीभिर्विशेषेण कुन्दपुष्पैः सकुङ्कुमैः । रक्तसूत्रे रक्तपुष्पैस्तथैवालक्तकेन च
80 // naraiḥ strībhirviśeṣeṇa kundapuṣpaiḥ sakuṅkumaiḥ / raktasūtre raktapuṣpaistathaivālaktakena ca
81 ॥ धूपैर्दीपंश्च बलिभिः सगुडैनार्द्रकेण च । पयसा पायसेनापि लवणेन च पालकैः
81 // dhūpairdīpaṃśca balibhiḥ saguḍainārdrakeṇa ca / payasā pāyasenāpi lavaṇena ca pālakaiḥ
82 ॥ पूज्याश्चाविधवा नार्यस्तथा विप्राः सुशोभनाः । सौभाग्यवृद्धये देयो भोक्तव्यं बन्धुभिः सह
82 // pūjyāścāvidhavā nāryastathā viprāḥ suśobhanāḥ / saubhāgyavṛddhaye deyo bhoktavyaṃ bandhubhiḥ saha
83 ॥ इदं गौरीव्रतं विप्र सौभाग्यारोग्यवर्द्धनम् । प्रतिवर्षं प्रकर्त्तव्यं नारीभिश्च नरैस्तथा
83 // idaṃ gaurīvrataṃ vipra saubhāgyārogyavarddhanam / prativarṣaṃ prakarttavyaṃ nārībhiśca naraistathā
84 ॥ ढुण्ढिव्रतं परैः प्रोक्तं कैश्चित्कुण्डव्रतं स्मृतम् । ललिताव्रतमित्यन्यैः शान्तिव्रतमथापरैः
84 // ḍhuṇḍhivrataṃ paraiḥ proktaṃ kaiścitkuṇḍavrataṃ smṛtam / lalitāvratamityanyaiḥ śāntivratamathāparaiḥ
85 ॥ स्नानं दानं जपो होमः सर्वमस्यां कृतं मुने । भवेत्सह स्रगुणितं प्रसादाद्दन्तिनः सदा
85 // snānaṃ dānaṃ japo homaḥ sarvamasyāṃ kṛtaṃ mune / bhavetsaha sraguṇitaṃ prasādāddantinaḥ sadā
86 ॥ चतुर्थ्यां फआल्गुने मासि ढुण्ढिराजव्रतं शुभम् । तिलषिष्टैर्द्विजान् भोज्य स्वयं चाश्नीत मानवः
86 // caturthyāṃ phaālgune māsi ḍhuṇḍhirājavrataṃ śubham / tilaṣiṣṭairdvijān bhojya svayaṃ cāśnīta mānavaḥ
87 ॥ गणेशाराधनपरो दानहोमप्रपूजनैः । तिलैरेव कृतैः सिद्धिं प्राप्नुयात्तत्प्रसादतः
87 // gaṇeśārādhanaparo dānahomaprapūjanaiḥ / tilaireva kṛtaiḥ siddhiṃ prāpnuyāttatprasādataḥ
88 ॥ सौवर्णं गजवक्त्रं च कृत्वा संपूज्य यत्नतः । द्विजाग्र्याय प्रदातव्यं सर्वसंपत्समृद्धये
88 // sauvarṇaṃ gajavaktraṃ ca kṛtvā saṃpūjya yatnataḥ / dvijāgryāya pradātavyaṃ sarvasaṃpatsamṛddhaye
89 ॥ यस्मिन्कस्मिन्भवेन्मासि चतुर्थी रविवारयुक् । सांगारका वा विप्रेन्द्र सा विशेषफलप्रदा
89 // yasminkasminbhavenmāsi caturthī ravivārayuk / sāṃgārakā vā viprendra sā viśeṣaphalapradā
90 ॥ सर्वासु च चतुर्थीषु शुक्लास्वप्यसितासु च । विघ्नेश एव देवेशः संपूज्यो भक्तितत्परैः
90 // sarvāsu ca caturthīṣu śuklāsvapyasitāsu ca / vighneśa eva deveśaḥ saṃpūjyo bhaktitatparaiḥ