153 ॥ इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे प्रथमपादे धर्मानुकथनं नाम त्रयोदशो ऽध्यायः धर्मराज उवाच श्रुतिस्मृत्युदितं धर्मं वर्णानामनुपूर्वशः । प्रब्रवीमि नृपश्रेष्ठ तं शृणुष्व समाहितः
153 // iti śrībṛhannāradīyapurāṇe pūrvabhāge prathamapāde dharmānukathanaṃ nāma trayodaśo 'dhyāyaḥ dharmarāja uvāca śrutismṛtyuditaṃ dharmaṃ varṇānāmanupūrvaśaḥ / prabravīmi nṛpaśreṣṭha taṃ śṛṇuṣva samāhitaḥ
1 ॥ यो भुञ्जानो ऽशुचिं वापि चाण्डालं पतितं स्पृशेत् । क्रोधादज्ञानतो वापिं तस्य वक्ष्यामि निष्कृतिम्
1 // yo bhuñjāno 'śuciṃ vāpi cāṇḍālaṃ patitaṃ spṛśet / krodhādajñānato vāpiṃ tasya vakṣyāmi niṣkṛtim
2 ॥ त्रिरात्रं वाथ षड्रात्रं यथासंख्यं समाचरेत् । स्नानं त्रिषवणं विप्रपञ्चगव्येन शुध्यति
2 // trirātraṃ vātha ṣaḍrātraṃ yathāsaṃkhyaṃ samācaret / snānaṃ triṣavaṇaṃ viprapañcagavyena śudhyati
3 ॥ भुञ्जानस्य तु विप्रस्य कदाचजित्स्त्रवते गुदम् । उच्छिष्टत्वे ऽशुचित्वे च तस्य शुद्धिं वदामि ते
3 // bhuñjānasya tu viprasya kadācajitstravate gudam / ucchiṣṭatve 'śucitve ca tasya śuddhiṃ vadāmi te
4 ॥ पूर्वं कृत्वा द्विजः शौचं पश्चादप उपस्पृशेत् । अहोरात्रोषितो भूत्वा पञ्चगव्येन शुध्यति
4 // pūrvaṃ kṛtvā dvijaḥ śaucaṃ paścādapa upaspṛśet / ahorātroṣito bhūtvā pañcagavyena śudhyati
5 ॥ निगिरन्यदि मेहेत भुक्त्वा वा मेहने कृते । अहोरात्रोषितो भूत्वा जुहुयात्सर्पिषानलम्
5 // nigiranyadi meheta bhuktvā vā mehane kṛte / ahorātroṣito bhūtvā juhuyātsarpiṣānalam
6 ॥ यदा भोजनकाले स्यादशुचिर्ब्राह्मणः क्वचित् । भूमौ निधाय तं ग्रासं स्त्रात्वा शुद्धिमवान्पुयात्
6 // yadā bhojanakāle syādaśucirbrāhmaṇaḥ kvacit / bhūmau nidhāya taṃ grāsaṃ strātvā śuddhimavānpuyāt
7 ॥ भक्षयित्वा तु तद् आसमुपवालेन शुद्ध्यति । अशित्वा चैव तत्सर्वं त्रिरात्रमशुचिर्भवेत्
7 // bhakṣayitvā tu tad āsamupavālena śuddhyati / aśitvā caiva tatsarvaṃ trirātramaśucirbhavet
8 ॥ अश्रतश्चेद्वमिः स्याद्वै ह्यस्वस्थस्त्रिश्रतं जपेत् । स्वस्थस्त्रीणि सहस्राणि गायत्र्याः शोधनं परम्
8 // aśrataścedvamiḥ syādvai hyasvasthastriśrataṃ japet / svasthastrīṇi sahasrāṇi gāyatryāḥ śodhanaṃ param
9 ॥ चाण्डालैः श्वपर्चैः स्पृष्टो विण्मूत्रे च कृते द्विजः
9 // cāṇḍālaiḥ śvaparcaiḥ spṛṣṭo viṇmūtre ca kṛte dvijaḥ
10 ॥ त्रिरात्रं तु प्रकुर्वीत भुक्तोच्छिष्टः षहाचरेत् । उदक्यां सूतिकांवापि संस्पृशेदन्त्यजो यदि
10 // trirātraṃ tu prakurvīta bhuktocchiṣṭaḥ ṣahācaret / udakyāṃ sūtikāṃvāpi saṃspṛśedantyajo yadi
11 ॥ त्रिरात्रेण विशुद्धिः स्यादिति शातातपो ऽब्रवीत् । रजस्वला तु संस्पृष्टा श्वभिर्मातङ्गवायसैः
11 // trirātreṇa viśuddhiḥ syāditi śātātapo 'bravīt / rajasvalā tu saṃspṛṣṭā śvabhirmātaṅgavāyasaiḥ
12 ॥ निराहारा शुचिस्तिष्टेत्काले स्नानेन शुद्ध्यति । रजस्वले यदा नार्यावन्योन्यं स्पृशतः क्वचित्
12 // nirāhārā śucistiṣṭetkāle snānena śuddhyati / rajasvale yadā nāryāvanyonyaṃ spṛśataḥ kvacit
13 ॥ शुद्धेते ब्रह्मकूर्चेन ब्रह्मकूर्चेन चोपरि । उच्छिष्टेन च संस्पृष्टो यो न स्नानं समाचरेत्
13 // śuddhete brahmakūrcena brahmakūrcena copari / ucchiṣṭena ca saṃspṛṣṭo yo na snānaṃ samācaret
14 ॥ ऋतौ तु गर्भं शङ्कित्वा स्नानं मैथुनिनः स्मृतम् । अनॄतौ तु स्त्रियं गत्वा शौचं मूत्रपुरूषवत्
14 // ṛtau tu garbhaṃ śaṅkitvā snānaṃ maithuninaḥ smṛtam / anṝtau tu striyaṃ gatvā śaucaṃ mūtrapurūṣavat
15 ॥ उभावप्यशुची स्यातां दम्पती याभसंगतौ । शयनादुत्थिता नारी शुचिः स्यादशुचिः पुमान्
15 // ubhāvapyaśucī syātāṃ dampatī yābhasaṃgatau / śayanādutthitā nārī śuciḥ syādaśuciḥ pumān
16 ॥ भर्त्तुः शरीरशुश्रूषां दौरात्म्यादप्रकुर्वती । दण्ड्या द्वादशकं नारी वर्षं त्याज्या धनं विना
16 // bharttuḥ śarīraśuśrūṣāṃ daurātmyādaprakurvatī / daṇḍyā dvādaśakaṃ nārī varṣaṃ tyājyā dhanaṃ vinā
17 ॥ त्यजन्तो पतितान्बगन्धून्दण्ड्यानुत्तमसाहसम् । पिता हि पतितः कामं न तु माता कदाचन
17 // tyajanto patitānbagandhūndaṇḍyānuttamasāhasam / pitā hi patitaḥ kāmaṃ na tu mātā kadācana
18 ॥ आत्मानं घातयेद्यस्तु रज्ज्वादिभिरुपक्रमैः । मृते मेध्येन लेत्पव्यो जीवतो द्विशतं दमः
18 // ātmānaṃ ghātayedyastu rajjvādibhirupakramaiḥ / mṛte medhyena letpavyo jīvato dviśataṃ damaḥ
19 ॥ दण्ड्यास्तत्पुत्रमित्राणि प्रत्येकं पाणिकं दमम् । प्रायश्चित्तं ततः कुर्युर्यथाशास्त्रप्रचोदितम्
19 // daṇḍyāstatputramitrāṇi pratyekaṃ pāṇikaṃ damam / prāyaścittaṃ tataḥ kuryuryathāśāstrapracoditam
20 ॥ जलाग्न्युद्वन्धनभ्रष्टाः प्रव्रज्यानाशकच्युताः । विषप्रपतनध्वस्ताः शस्त्रघातहताश्च ये
20 // jalāgnyudvandhanabhraṣṭāḥ pravrajyānāśakacyutāḥ / viṣaprapatanadhvastāḥ śastraghātahatāśca ye
21 ॥ न चैते प्रव्रत्यवसिताः सर्वलोकबहिष्कृताः । चान्द्रायणेन शुद्ध्यंन्ति तत्पकृच्छ्रद्वयेन वा
21 // na caite pravratyavasitāḥ sarvalokabahiṣkṛtāḥ / cāndrāyaṇena śuddhyaṃnti tatpakṛcchradvayena vā
22 ॥ उभयावसितः पापश्यामच्छबलकाच्च्युतः । चान्द्रायणाभ्यां शुद्ध्येत दत्त्वा धेनुं तथा वृषम्
22 // ubhayāvasitaḥ pāpaśyāmacchabalakāccyutaḥ / cāndrāyaṇābhyāṃ śuddhyeta dattvā dhenuṃ tathā vṛṣam
23 ॥ स्वशृगालप्लवङ्गाद्यैर्मानुषैश्च रतिं विना । स्पृष्टः स्त्रात्वा शुचिः सद्यो दिवा संध्यासु रात्रिषु
23 // svaśṛgālaplavaṅgādyairmānuṣaiśca ratiṃ vinā / spṛṣṭaḥ strātvā śuciḥ sadyo divā saṃdhyāsu rātriṣu
24 ॥ अज्ञानाद्वा तु यो भुक्त्वा चाण्डालान्नं कथञ्चन । गोमूत्रयावकाहारो मासार्द्धेन विशुद्ध्यति
24 // ajñānādvā tu yo bhuktvā cāṇḍālānnaṃ kathañcana / gomūtrayāvakāhāro māsārddhena viśuddhyati
25 ॥ गोब्राह्मणगृहं दग्ध्वा मृतं चोद्वन्धनादिना । पाशं छित्वा तथा तस्य कृच्छ्रमेकं चरेद्दिजः
25 // gobrāhmaṇagṛhaṃ dagdhvā mṛtaṃ codvandhanādinā / pāśaṃ chitvā tathā tasya kṛcchramekaṃ careddijaḥ
26 ॥ चाण्डालपुल्पसानां च भुक्त्वा हत्वा च योषितम् । कृच्छ्रार्ध्दमाचरेज्ज्ञानादज्ञानादैन्दवद्वयम्
26 // cāṇḍālapulpasānāṃ ca bhuktvā hatvā ca yoṣitam / kṛcchrārdhdamācarejjñānādajñānādaindavadvayam
27 ॥ कोपालिकान्नभोक्तृआणां तन्नारीगामिनां तथा । अगम्यागमने विप्रो मद्यगो मांसभक्षणे
27 // kopālikānnabhoktṛāṇāṃ tannārīgāmināṃ tathā / agamyāgamane vipro madyago māṃsabhakṣaṇe
28 ॥ तत्पकृच्छ्रपरिक्षित्पो मौर्वीहोमेन शुद्ध्यति । महापातककर्त्तारश्चत्वारो ऽथ विशेषतः
28 // tatpakṛcchraparikṣitpo maurvīhomena śuddhyati / mahāpātakakarttāraścatvāro 'tha viśeṣataḥ
29 ॥ अग्निं प्रविश्य शुद्ध्यन्तिस्थित्वावा महति क्रतौ । रहस्यकरणो ऽप्येवं मासमभ्यस्य पुरुषः
29 // agniṃ praviśya śuddhyantisthitvāvā mahati kratau / rahasyakaraṇo 'pyevaṃ māsamabhyasya puruṣaḥ
30 ॥ अघमर्षणसूक्तं वा शुद्ध्येदन्तर्जले जपन् । रजकश्चर्मकारश्च नटो बुरुड एव च
30 // aghamarṣaṇasūktaṃ vā śuddhyedantarjale japan / rajakaścarmakāraśca naṭo buruḍa eva ca
31 ॥ कैवर्त्तमेदभिल्लाश्व सत्पैते ह्यन्त्यजाः स्मृताः । भुक्त्वा चैषां स्त्रियो गत्वा पीत्वा यःप्रतिगृह्यते
31 // kaivarttamedabhillāśva satpaite hyantyajāḥ smṛtāḥ / bhuktvā caiṣāṃ striyo gatvā pītvā yaḥpratigṛhyate
32 ॥ कृच्छ्रार्द्धमाचरेज्ज्ञानादैन्दवद्वयम् । मातरं गुरुपत्नीं च दुहितृभगिनीस्नुषाः
32 // kṛcchrārddhamācarejjñānādaindavadvayam / mātaraṃ gurupatnīṃ ca duhitṛbhaginīsnuṣāḥ
33 ॥ संगम्य प्रविशेदग्निं नान्याशुद्धिर्विधीयते । राज्ञीं प्रव्रजितां धात्रीं तथावर्णोत्तमामपि
33 // saṃgamya praviśedagniṃ nānyāśuddhirvidhīyate / rājñīṃ pravrajitāṃ dhātrīṃ tathāvarṇottamāmapi
34 ॥ गत्वाकृच्छ्रद्वयं कुर्यात्सगोत्रामभिगम्य च । अमूषु पितृगोत्रासु मातृगोत्रगतासु च
34 // gatvākṛcchradvayaṃ kuryātsagotrāmabhigamya ca / amūṣu pitṛgotrāsu mātṛgotragatāsu ca
35 ॥ पददारेषु सर्वेषु कृच्छ्रार्द्धं तपनं चरेत् । वेश्याभिगमने पापं व्यपोहन्ति द्विजा स्तथा
35 // padadāreṣu sarveṣu kṛcchrārddhaṃ tapanaṃ caret / veśyābhigamane pāpaṃ vyapohanti dvijā stathā
36 ॥ पीत्वा सकृत्सुतत्पं च पञ्चरात्रं कुशोदकम् । गुरुतल्पगतो कुर्यार्द्बाह्मणो विधिवद्रूतम्
36 // pītvā sakṛtsutatpaṃ ca pañcarātraṃ kuśodakam / gurutalpagato kuryārdbāhmaṇo vidhivadrūtam
37 ॥ गोन्घस्य केचिदिच्छन्ति केचिच्चैवावकीर्णिनः । दण्डादूर्ध्वं प्रहारेण यस्तु गां विनिपातयेत्
37 // gonghasya kecidicchanti keciccaivāvakīrṇinaḥ / daṇḍādūrdhvaṃ prahāreṇa yastu gāṃ vinipātayet
38 ॥ द्विगुणं गोव्रतं तस्य प्रायश्चितं विशोधयेत् । अङ्गुष्ठमात्रस्थूलस्तु बाहुमात्रघप्रमाणकः
38 // dviguṇaṃ govrataṃ tasya prāyaścitaṃ viśodhayet / aṅguṣṭhamātrasthūlastu bāhumātraghapramāṇakaḥ
39 ॥ सार्द्रकःसपालाश्च गोदण्डः परिकीर्त्तितः । गवां निपातने चैव गर्भो ऽपि संभवेद्यदि
39 // sārdrakaḥsapālāśca godaṇḍaḥ parikīrttitaḥ / gavāṃ nipātane caiva garbho 'pi saṃbhavedyadi
40 ॥ एकैकशश्वरेत्कृच्छ्रं एषा गोन्घस्य निष्कृतिः । बन्धने रोधने चैव पोषणे वा गवां रुजाम्
40 // ekaikaśaśvaretkṛcchraṃ eṣā gonghasya niṣkṛtiḥ / bandhane rodhane caiva poṣaṇe vā gavāṃ rujām
41 ॥ संपद्यते चेन्मरणं निमित्तेनैव लिप्यते । मूर्च्छितः पतितो वापि दण्डेनाभिहतस्ततः
41 // saṃpadyate cenmaraṇaṃ nimittenaiva lipyate / mūrcchitaḥ patito vāpi daṇḍenābhihatastataḥ
42 ॥ उत्थाय षट्पदं गच्छेत्सत्प पञ्चदशापि वा । ग्रासं वा यदि गृह्णीयात्तोयं वापि पिबेद्यदि
42 // utthāya ṣaṭpadaṃ gacchetsatpa pañcadaśāpi vā / grāsaṃ vā yadi gṛhṇīyāttoyaṃ vāpi pibedyadi
43 ॥ सर्वव्याधिप्रनष्टानां प्रायश्चित्तं न विद्यते । कष्टलोष्टाश्मभिर्गावः शस्त्रैर्वा निहता यदि
43 // sarvavyādhipranaṣṭānāṃ prāyaścittaṃ na vidyate / kaṣṭaloṣṭāśmabhirgāvaḥ śastrairvā nihatā yadi
44 ॥ प्रायश्चित्तं स्मृतं तत्र शस्त्रे निगद्यते । काष्टे सान्तपनं प्रोक्तं प्राजापत्यं तु लोष्टके
44 // prāyaścittaṃ smṛtaṃ tatra śastre nigadyate / kāṣṭe sāntapanaṃ proktaṃ prājāpatyaṃ tu loṣṭake
45 ॥ तत्पकृच्छ्रं तु पाषाणे शस्त्रे चाप्यतिकृच्छ्रकम् । औषधं स्नेहमाहारं दद्याद्गोब्राह्मणेषु च
45 // tatpakṛcchraṃ tu pāṣāṇe śastre cāpyatikṛcchrakam / auṣadhaṃ snehamāhāraṃ dadyādgobrāhmaṇeṣu ca
46 ॥ दीयमाने विपत्तिः स्यात्प्रायश्चित्तं तदा नहि । तैलभेषजपाने च भेषजानां च भक्षणे
46 // dīyamāne vipattiḥ syātprāyaścittaṃ tadā nahi / tailabheṣajapāne ca bheṣajānāṃ ca bhakṣaṇe
47 ॥ निशल्यकरणे चैव प्रायश्चित्तं न विद्यते । वत्सानां कण्ठबन्धेन क्रिययाभेषजेन तु
47 // niśalyakaraṇe caiva prāyaścittaṃ na vidyate / vatsānāṃ kaṇṭhabandhena kriyayābheṣajena tu
48 ॥ सायं संगोपनार्थं च त्वदोषो रोषबन्धयोः । पादे चैवास्य रोमाणि द्विपादे श्मश्रु केवलम्
48 // sāyaṃ saṃgopanārthaṃ ca tvadoṣo roṣabandhayoḥ / pāde caivāsya romāṇi dvipāde śmaśru kevalam
49 ॥ त्रिपादे तु शिखावर्तं मूले सर्वं समाचरेत् । सर्वान्केशान्समुद्धृत्य छेदयेदङ्गुलद्वयम्
49 // tripāde tu śikhāvartaṃ mūle sarvaṃ samācaret / sarvānkeśānsamuddhṛtya chedayedaṅguladvayam
50 ॥ एवमेव तु नारीणां मुण्डनं शिरसः स्मृतम् । न स्तिया वपनं कार्यं न च वीरासनं स्मृतम्
50 // evameva tu nārīṇāṃ muṇḍanaṃ śirasaḥ smṛtam / na stiyā vapanaṃ kāryaṃ na ca vīrāsanaṃ smṛtam
51 ॥ न च गोष्टे निवासो ऽस्ति न गच्छन्तीमनुव्रजेत् । राजा वा राजपुत्रघो वा ब्राह्मणो वा बहुश्रुतः
51 // na ca goṣṭe nivāso 'sti na gacchantīmanuvrajet / rājā vā rājaputragho vā brāhmaṇo vā bahuśrutaḥ
52 ॥ अकृत्वा वपनं तेषां प्रायश्चित्तं विनिर्द्दिशेत् । केशानां रक्षघणार्थं च द्विगुणं व्रतमादिशेत्
52 // akṛtvā vapanaṃ teṣāṃ prāyaścittaṃ vinirddiśet / keśānāṃ rakṣaghaṇārthaṃ ca dviguṇaṃ vratamādiśet
53 ॥ द्विगुणे गतु व्रते चीर्णे द्विगुणा व्रतदक्षिणा
53 // dviguṇe gatu vrate cīrṇe dviguṇā vratadakṣiṇā
54 ॥ पापं न क्षीयते हन्तुर्दाता च नरकं व्रजेत् । अश्रौतस्मार्तविहितं प्रायश्चित्तं वदन्ति ये
54 // pāpaṃ na kṣīyate hanturdātā ca narakaṃ vrajet / aśrautasmārtavihitaṃ prāyaścittaṃ vadanti ye
55 ॥ तान्धर्मविन्घकर्तॄंश्च राजा दण्डेन पीडयेत् । न चैतान्पीडयेद्राजा कथञ्चित्काममोहितः
55 // tāndharmavinghakartṝṃśca rājā daṇḍena pīḍayet / na caitānpīḍayedrājā kathañcitkāmamohitaḥ
56 ॥ तत्पापं शतधाभूत्वा तमेव परिसर्पति । प्रायश्चित्ते ततश्चीर्णे कुर्याद्ब्राह्मणभोजनम्
56 // tatpāpaṃ śatadhābhūtvā tameva parisarpati / prāyaścitte tataścīrṇe kuryādbrāhmaṇabhojanam
57 ॥ विंशतिर्गा वृषं चैकं दद्यात्तेषां च दक्षिणाम् । क्रिमिभिस्तृण संभूतैर्मक्षिकादिनिपातितैः
57 // viṃśatirgā vṛṣaṃ caikaṃ dadyātteṣāṃ ca dakṣiṇām / krimibhistṛṇa saṃbhūtairmakṣikādinipātitaiḥ
58 ॥ कृच्छ्रार्द्धं स प्रकुर्वीत शक्त्या दद्याञ्च दक्षिणाम् । प्रायश्चित्तं च कृत्वा वै भोजयित्वा द्विजोत्तमान्
58 // kṛcchrārddhaṃ sa prakurvīta śaktyā dadyāñca dakṣiṇām / prāyaścittaṃ ca kṛtvā vai bhojayitvā dvijottamān
59 ॥ सुवर्णमानिकं दद्यात्ततः शुद्धिर्विधीयते । चाण्डालश्वपचैः स्पृष्टे निशि स्नानं विधीयते
59 // suvarṇamānikaṃ dadyāttataḥ śuddhirvidhīyate / cāṇḍālaśvapacaiḥ spṛṣṭe niśi snānaṃ vidhīyate
60 ॥ न वसेत्तत्र रात्रौ तु सद्यः स्नानेन शुद्ध्यति । वसेदथ यदा रात्रावज्ञानादविचक्षणः
60 // na vasettatra rātrau tu sadyaḥ snānena śuddhyati / vasedatha yadā rātrāvajñānādavicakṣaṇaḥ
61 ॥ तदा तस्य तु तत्पापं शतधा परिवर्तते । उद्गच्छन्ति च नक्षत्राण्युपरिष्टाच्च ये ग्रहाः
61 // tadā tasya tu tatpāpaṃ śatadhā parivartate / udgacchanti ca nakṣatrāṇyupariṣṭācca ye grahāḥ
62 ॥ संस्पृष्टे रश्मिभिस्तेषामुदकस्नानमाचरेत् । याश्चान्तर्जलवल्मीकमूषिकोषरवर्त्मसु
62 // saṃspṛṣṭe raśmibhisteṣāmudakasnānamācaret / yāścāntarjalavalmīkamūṣikoṣaravartmasu
63 ॥ श्मशाने शौचशेषे च न ग्राह्याः सत्प मृत्तिकाः । इष्टापूर्तं तु कर्त्तव्यं ब्राह्मणेन प्रयत्नतः
63 // śmaśāne śaucaśeṣe ca na grāhyāḥ satpa mṛttikāḥ / iṣṭāpūrtaṃ tu karttavyaṃ brāhmaṇena prayatnataḥ
64 ॥ इष्टेन लभते स्वर्गं मोक्षं पूर्त्तेन चान्पुयात् । वित्तक्षेपो भवेदिष्टं तडागं पूर्त्तमुच्यते
64 // iṣṭena labhate svargaṃ mokṣaṃ pūrttena cānpuyāt / vittakṣepo bhavediṣṭaṃ taḍāgaṃ pūrttamucyate
65 ॥ आरामश्च विशेषेण देवद्रोण्यस्तथैव च । वापीकूपतडागानि देवतायतनानि च
65 // ārāmaśca viśeṣeṇa devadroṇyastathaiva ca / vāpīkūpataḍāgāni devatāyatanāni ca
66 ॥ पतितान्युद्धरेद्यस्तु स पूर्वफलमश्नुते । शुक्लाया आहरेन्मूत्रं कृष्णाया गोः शकृत्तथा
66 // patitānyuddharedyastu sa pūrvaphalamaśnute / śuklāyā āharenmūtraṃ kṛṣṇāyā goḥ śakṛttathā
67 ॥ ताम्रायाश्च पयो ग्राह्यं श्वेतायाश्च दधि स्मृतम् । कपिलाया घृतं ग्राह्यं महापातकनाशनम्
67 // tāmrāyāśca payo grāhyaṃ śvetāyāśca dadhi smṛtam / kapilāyā ghṛtaṃ grāhyaṃ mahāpātakanāśanam
68 ॥ कुशैस्तीर्थनदीतौयैः सर्वद्रव्यं पृथक् पृथक् । आहृत्य प्रणवेनैव उत्थाप्य प्रणवेन च
68 // kuśaistīrthanadītauyaiḥ sarvadravyaṃ pṛthak pṛthak / āhṛtya praṇavenaiva utthāpya praṇavena ca
69 ॥ प्रणवेन समालोड्य प्रणवेनैव संपिबेत् । पालाशे मध्यमे पर्णे भाण्डे ताम्रमये शुभे
69 // praṇavena samāloḍya praṇavenaiva saṃpibet / pālāśe madhyame parṇe bhāṇḍe tāmramaye śubhe
70 ॥ पिबेत्पुष्करपर्णे वा मृन्मये वा कुशोदकम् । सूतके तु समुत्पन्ने द्वितीये समुपस्थिते
70 // pibetpuṣkaraparṇe vā mṛnmaye vā kuśodakam / sūtake tu samutpanne dvitīye samupasthite
71 ॥ द्वितीये नास्ति दोषस्तु प्रथमेनैव शुध्यति । जातेन शुध्यते जातं मृतेन मृतकं तथा
71 // dvitīye nāsti doṣastu prathamenaiva śudhyati / jātena śudhyate jātaṃ mṛtena mṛtakaṃ tathā
72 ॥ गर्भसंस्त्रवणे मासे त्रीण्यहानि विनिर्दिशेत्
72 // garbhasaṃstravaṇe māse trīṇyahāni vinirdiśet
73 ॥ रात्रिभिर्मासतुल्याभिर्गर्भस्त्रावे विशुद्ध्यति । रजस्युपरते साध्वी स्ननेन स्त्री रजस्वला
73 // rātribhirmāsatulyābhirgarbhastrāve viśuddhyati / rajasyuparate sādhvī snanena strī rajasvalā
74 ॥ स्वगोत्राद्भृश्यते नारी विवाहात्सत्पमे पदे । स्वामिगोत्रेण कर्त्तव्यास्तस्याः पिण्डोदकक्रियाः
74 // svagotrādbhṛśyate nārī vivāhātsatpame pade / svāmigotreṇa karttavyāstasyāḥ piṇḍodakakriyāḥ
75 ॥ उद्देश्यं पिण्डदाने स्यात्पिण्डे पिण्डे द्विनामतः । षण्णां देयास्त्रयः पिण्डा एवं दाता न मुह्यति
75 // uddeśyaṃ piṇḍadāne syātpiṇḍe piṇḍe dvināmataḥ / ṣaṇṇāṃ deyāstrayaḥ piṇḍā evaṃ dātā na muhyati
76 ॥ स्वेन भर्त्रा सहस्राब्दं माताभुक्ता सुदैवतम् । पितामह्यपि स्वेनैव स्वेनैव प्रपितामही
76 // svena bhartrā sahasrābdaṃ mātābhuktā sudaivatam / pitāmahyapi svenaiva svenaiva prapitāmahī
77 ॥ वर्षे तु कुर्वीत मातापित्रोस्तु सत्कृतिम् । अदैवं भोजयेच्छ्राद्धं पिण्डमेकं तु निर्वपेत्
77 // varṣe tu kurvīta mātāpitrostu satkṛtim / adaivaṃ bhojayecchrāddhaṃ piṇḍamekaṃ tu nirvapet
78 ॥ नित्यं नैमित्तिकं काम्यं वृद्धिश्राद्धमथापरम् । पार्वणं चेति विज्ञेयं श्राद्धं पञ्चविधं बुधैः
78 // nityaṃ naimittikaṃ kāmyaṃ vṛddhiśrāddhamathāparam / pārvaṇaṃ ceti vijñeyaṃ śrāddhaṃ pañcavidhaṃ budhaiḥ
79 ॥ ग्रहोपरागे संक्रान्तौ पर्वोत्स वमलालये । निर्वपेर्त्रीन्नरः पिण्डानेकमेव मृते ऽहनि
79 // grahoparāge saṃkrāntau parvotsa vamalālaye / nirvapertrīnnaraḥ piṇḍānekameva mṛte 'hani
80 ॥ अनूढ न पृथक्कन्या पिण्डे गोत्रे च सूतके । पाणिग्रहणमन्त्राभ्यां स्वगोत्राद्भ्रश्यते ततः
80 // anūḍha na pṛthakkanyā piṇḍe gotre ca sūtake / pāṇigrahaṇamantrābhyāṃ svagotrādbhraśyate tataḥ
81 ॥ येन येन तु वर्णेन या कान्या परिणीयते । तत्समं सूतकं याति तथापिण्डोदके ऽपि च
81 // yena yena tu varṇena yā kānyā pariṇīyate / tatsamaṃ sūtakaṃ yāti tathāpiṇḍodake 'pi ca
82 ॥ विवाहे चैव संवृत्ते चतुर्थे ऽहनिरात्रिषु । एकत्वं सा व्रजेद्भर्तुः पिण्डे गोत्रे च सूतके
82 // vivāhe caiva saṃvṛtte caturthe 'hanirātriṣu / ekatvaṃ sā vrajedbhartuḥ piṇḍe gotre ca sūtake
83 ॥ प्रथमे ऽङ्नि द्वितीये वा तृतीये वा चतुर्थके । अस्थिसंचयनं कार्यं बन्धुभिर्हितबुद्धिभिः
83 // prathame 'ṅni dvitīye vā tṛtīye vā caturthake / asthisaṃcayanaṃ kāryaṃ bandhubhirhitabuddhibhiḥ
84 ॥ चतुर्थे पञ्चमे चैव सत्पमे नवमे तथा । अस्थिसंचयनं प्रोक्तं वर्णानामनुपूर्वशः
84 // caturthe pañcame caiva satpame navame tathā / asthisaṃcayanaṃ proktaṃ varṇānāmanupūrvaśaḥ
85 ॥ एकादशाहे प्रेतस्य यस्य चोत्सृज्यते वृषः । मुच्यते प्रेतलोकात्स स्वर्गलोके महीयते
85 // ekādaśāhe pretasya yasya cotsṛjyate vṛṣaḥ / mucyate pretalokātsa svargaloke mahīyate
86 ॥ नाभिमात्रे जले स्थित्वा हृदयेन तु चिन्तयेत् । आगच्छन्तु मे पितरो गृह्णन्त्वेताआजाञ्जलीन्
86 // nābhimātre jale sthitvā hṛdayena tu cintayet / āgacchantu me pitaro gṛhṇantvetāājāñjalīn
87 ॥ हस्तौ कृत्वा तु संयुक्तौ पूरचित्वा जलेन च । गोशृङ्गमात्रमुद्धृत्य जलमध्ये विनिः क्षिपेत्
87 // hastau kṛtvā tu saṃyuktau pūracitvā jalena ca / gośṛṅgamātramuddhṛtya jalamadhye viniḥ kṣipet
88 ॥ आकाशे च क्षिपेद्वारि वारिस्थो दक्षघिणामुखः । पितॄणां स्थानमाकाशं दक्षिणादिक् तथैव च
88 // ākāśe ca kṣipedvāri vāristho dakṣaghiṇāmukhaḥ / pitṝṇāṃ sthānamākāśaṃ dakṣiṇādik tathaiva ca
89 ॥ आपो देवगणाः प्रोक्ता आपः पितृगणास्तथा । तस्मादस्य जलं देयं पितॄणां हितमिच्छता
89 // āpo devagaṇāḥ proktā āpaḥ pitṛgaṇāstathā / tasmādasya jalaṃ deyaṃ pitṝṇāṃ hitamicchatā
90 ॥ दिवासूर्यांशुसंतत्पं रात्रौ नक्षत्रमारुतैः । मध्ययोरप्युभाभ्यां च पवित्रं सर्वदा जलम्
90 // divāsūryāṃśusaṃtatpaṃ rātrau nakṣatramārutaiḥ / madhyayorapyubhābhyāṃ ca pavitraṃ sarvadā jalam
91 ॥ स्वभावयुक्तमव्यक्तममेध्येन सदा शुचिः । भाण्डस्थं धरणीस्थं वा पवित्रं सर्वदा जलम्
91 // svabhāvayuktamavyaktamamedhyena sadā śuciḥ / bhāṇḍasthaṃ dharaṇīsthaṃ vā pavitraṃ sarvadā jalam
92 ॥ देवतानां पितॄणां च जलं दद्याज्जलाञ्जलीन् । असंस्कृतप्रमीतानां स्थले दद्याद्विचक्षणः
92 // devatānāṃ pitṝṇāṃ ca jalaṃ dadyājjalāñjalīn / asaṃskṛtapramītānāṃ sthale dadyādvicakṣaṇaḥ
93 ॥ श्रद्धे हवनकाले च दद्यादेकेन पाणिना । उभाभ्यां तर्पणे दद्यादेष धर्मो व्यवस्थितः
93 // śraddhe havanakāle ca dadyādekena pāṇinā / ubhābhyāṃ tarpaṇe dadyādeṣa dharmo vyavasthitaḥ