116 ॥ इति श्रूबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे प्रथमपादे गङ्गामाहात्म्ये भगीरथगङ्गानयनं नाम षोडषो ऽध्यायः ऋषय ऊचुः साधु सूत महाभाग त्वयातिकरुणात्मना । श्रावितं सर्वपापन्घं गङ्गामाहात्म्य मुत्तमम्
116 // iti śrūbṛhannāradīyapurāṇe pūrvabhāge prathamapāde gaṅgāmāhātmye bhagīrathagaṅgānayanaṃ nāma ṣoḍaṣo 'dhyāyaḥ ṛṣaya ūcuḥ sādhu sūta mahābhāga tvayātikaruṇātmanā / śrāvitaṃ sarvapāpanghaṃ gaṅgāmāhātmya muttamam
1 ॥ श्रुत्वा तु गङ्गामाहात्म्यं नारदो देवदर्शनः । किं पप्रच्छ पुनः सूत सनकं मुनिसत्तमम्
1 // śrutvā tu gaṅgāmāhātmyaṃ nārado devadarśanaḥ / kiṃ papraccha punaḥ sūta sanakaṃ munisattamam
2 ॥ सूत उवाच शृणुध्वमृषयः सर्वे नारदेन सुरर्षिणा । पृष्टं पुनर्यथा प्राह प्रवक्ष्यामि तथैव तत्
2 // sūta uvāca śṛṇudhvamṛṣayaḥ sarve nāradena surarṣiṇā / pṛṣṭaṃ punaryathā prāha pravakṣyāmi tathaiva tat
3 ॥ नानाख्यानेतिहासाड्यं गङ्गामाहात्म्यमुत्तमम् । श्रुत्वा ब्रह्मसुतो भूयः पृष्टवानिदमादरात्
3 // nānākhyānetihāsāḍyaṃ gaṅgāmāhātmyamuttamam / śrutvā brahmasuto bhūyaḥ pṛṣṭavānidamādarāt
4 ॥ नारद उवाच अहो ऽतिधन्यं सुकृतैकसारं श्रुतं मया पुण्यमसंवृतार्थम् । गाङ्गेयमाहात्म्यमघप्रणाशि त्वत्तो मुने कारुणिकादभीष्टम्
4 // nārada uvāca aho 'tidhanyaṃ sukṛtaikasāraṃ śrutaṃ mayā puṇyamasaṃvṛtārtham / gāṅgeyamāhātmyamaghapraṇāśi tvatto mune kāruṇikādabhīṣṭam
5 ॥ ये साधवः साधु भजन्ति विष्णुं स्वार्थं परार्थं च यतन्त एव । नानोपदेशैः सुविमुग्धचित्तं प्रबोधयन्ति प्रसभं प्रसन्नम्
5 // ye sādhavaḥ sādhu bhajanti viṣṇuṃ svārthaṃ parārthaṃ ca yatanta eva / nānopadeśaiḥ suvimugdhacittaṃ prabodhayanti prasabhaṃ prasannam
6 ॥ ततः समाख्याहि हरेर्व्रतानि कृतैश्च यैः प्रीतिमुपैति विष्णुः । ददाति भक्तिं भजतां दयालुर्मुक्तिस्तु तस्या विदिता हि दासी
6 // tataḥ samākhyāhi harervratāni kṛtaiśca yaiḥ prītimupaiti viṣṇuḥ / dadāti bhaktiṃ bhajatāṃ dayālurmuktistu tasyā viditā hi dāsī
7 ॥ ददाति मुक्तिं भजतां मुकुन्दो व्रतार्चनध्यानपरायणानाम् । भक्तानुसेवासु महाप्रयासं विमृश्य कस्यापि न भक्तियोगम्
7 // dadāti muktiṃ bhajatāṃ mukundo vratārcanadhyānaparāyaṇānām / bhaktānusevāsu mahāprayāsaṃ vimṛśya kasyāpi na bhaktiyogam
8 ॥ प्रवृत्तं च निवृत्तं च यत्कर्म हरितो षणम् । तदा ख्याहि मुनिश्रेष्ठ विष्णुभक्तो ऽसि मानद
8 // pravṛttaṃ ca nivṛttaṃ ca yatkarma harito ṣaṇam / tadā khyāhi muniśreṣṭha viṣṇubhakto 'si mānada
9 ॥ सनक उवाच साधु साधु मुनिश्रेष्ठ भक्तस्त्वं पुरुषोत्तमेः । भूयो भूयो यतः पुच्छेश्चरित्रं शार्ङ्गधन्वनः
9 // sanaka uvāca sādhu sādhu muniśreṣṭha bhaktastvaṃ puruṣottameḥ / bhūyo bhūyo yataḥ puccheścaritraṃ śārṅgadhanvanaḥ
10 ॥ व्रतानि ते प्रवक्ष्यामि लोकोपकृतिमन्ति च । प्रसीदति हरिर्यैस्तु प्रयच्छत्यभयं तथा
10 // vratāni te pravakṣyāmi lokopakṛtimanti ca / prasīdati hariryaistu prayacchatyabhayaṃ tathā
11 ॥ यस्य प्रसन्नो भगवान्यज्ञलिङ्गो जनार्दनः । इहामुत्र सुखं तस्य तपोवृद्धिश्च जायते
11 // yasya prasanno bhagavānyajñaliṅgo janārdanaḥ / ihāmutra sukhaṃ tasya tapovṛddhiśca jāyate
12 ॥ येन केनाप्युपायेन हरिपूजापरायणाः । प्रयान्ति परमं स्थानमिति प्राहुर्महर्षयः
12 // yena kenāpyupāyena haripūjāparāyaṇāḥ / prayānti paramaṃ sthānamiti prāhurmaharṣayaḥ
13 ॥ मार्ग शीर्षे सिते पक्षे द्वादश्यां जलशायिनम् । उपोषितो ऽडर्चयेत्सम्यङ् नरः श्रद्धासमन्वितः
13 // mārga śīrṣe site pakṣe dvādaśyāṃ jalaśāyinam / upoṣito 'ḍarcayetsamyaṅ naraḥ śraddhāsamanvitaḥ
14 ॥ स्नात्वा शुक्लाम्बरधरो दन्तधावनपूर्वकम् । गन्धपुष्पाक्षतैर्धूपैर् दीपैर्नैवेद्यपूर्वकैः
14 // snātvā śuklāmbaradharo dantadhāvanapūrvakam / gandhapuṣpākṣatairdhūpair dīpairnaivedyapūrvakaiḥ
15 ॥ वाग्यतो भक्तिभावेन मुनिश्रेष्ठार्चयेद्धरिम् । केशवाय नमस्तुभ्यमिति विष्णुं च पूजयेत्
15 // vāgyato bhaktibhāvena muniśreṣṭhārcayeddharim / keśavāya namastubhyamiti viṣṇuṃ ca pūjayet
16 ॥ अष्टोत्तरशतं हुत्वा वन्हौ घृततिलाहुतीः । रात्रौ जागरणं कुर्याच्छालग्रामसमीपतः
16 // aṣṭottaraśataṃ hutvā vanhau ghṛtatilāhutīḥ / rātrau jāgaraṇaṃ kuryācchālagrāmasamīpataḥ
17 ॥ स्नापयेत्प्रस्थपयसा नारायणमनामयम् । गीतैर्वाद्यैश्च नैवेद्यैर्भक्ष्यैर्भोज्यैश्च केशवम्
17 // snāpayetprasthapayasā nārāyaṇamanāmayam / gītairvādyaiśca naivedyairbhakṣyairbhojyaiśca keśavam
18 ॥ त्रिकालं पूजयेद्भक्त्या महालक्ष्म्या समन्वितम् । पुनः कल्ये समुत्थाय कृत्वा कर्म यथोचितम्
18 // trikālaṃ pūjayedbhaktyā mahālakṣmyā samanvitam / punaḥ kalye samutthāya kṛtvā karma yathocitam
19 ॥ पूर्ववत्पूजयेद्वेवं वाग्यतो नियतः शुचिः । पायसं घृतसंमिश्रं नालिकेरफलान्वितम्
19 // pūrvavatpūjayedvevaṃ vāgyato niyataḥ śuciḥ / pāyasaṃ ghṛtasaṃmiśraṃ nālikeraphalānvitam
20 ॥ मन्त्रेणानेन विप्राय दद्याद्भक्त्या सदक्षिणम् । केशवः केशिहा देवः सर्वसंपत्प्रदायकः
20 // mantreṇānena viprāya dadyādbhaktyā sadakṣiṇam / keśavaḥ keśihā devaḥ sarvasaṃpatpradāyakaḥ
21 ॥ परमान्नप्रदानेन मम स्यादिष्टदायकः । ब्रह्मणान्भोजयेत्पश्चाच्छक्तितो बन्धुभिः सह
21 // paramānnapradānena mama syādiṣṭadāyakaḥ / brahmaṇānbhojayetpaścācchaktito bandhubhiḥ saha
22 ॥ नारायण परो भूत्वा स्वयं भुञ्जीत वाग्यतः । इति यः कुरुते भक्त्या केशवार्चनमुत्तमम्
22 // nārāyaṇa paro bhūtvā svayaṃ bhuñjīta vāgyataḥ / iti yaḥ kurute bhaktyā keśavārcanamuttamam
23 ॥ स पैण्डरीकयज्ञस्य फलमष्टगुणं लभेत् । पौषमासे सिते पक्षे द्वादश्यां समुपोषितः
23 // sa paiṇḍarīkayajñasya phalamaṣṭaguṇaṃ labhet / pauṣamāse site pakṣe dvādaśyāṃ samupoṣitaḥ
24 ॥ नमो नारायणायेति पूजयेत्प्रयतो हरिम् । पयसा स्नाप्य नैवेद्यं पायसं च समर्पयेत्
24 // namo nārāyaṇāyeti pūjayetprayato harim / payasā snāpya naivedyaṃ pāyasaṃ ca samarpayet
25 ॥ रात्रौ जागरणं कुर्यात्र्रिकालार्चनतत्परः । धूपैर्दीपैश्च नैवेद्यैर्गन्धैः पुष्पैर्मनोरमैः
25 // rātrau jāgaraṇaṃ kuryātrrikālārcanatatparaḥ / dhūpairdīpaiśca naivedyairgandhaiḥ puṣpairmanoramaiḥ
26 ॥ तृणैश्च गीतवाद्याद्यैः स्तोत्रैश्चाप्यर्ययेद्धरिम् । कृशरान्नं च विप्राय दद्यात्सघृतदक्षिणम्
26 // tṛṇaiśca gītavādyādyaiḥ stotraiścāpyaryayeddharim / kṛśarānnaṃ ca viprāya dadyātsaghṛtadakṣiṇam
27 ॥ सर्वात्मा सर्वलोकेशः सर्वव्यापी सनातनः । नारायणः प्रसन्नः स्यात्कृशरान्नप्रदानतः
27 // sarvātmā sarvalokeśaḥ sarvavyāpī sanātanaḥ / nārāyaṇaḥ prasannaḥ syātkṛśarānnapradānataḥ
28 ॥ मन्त्रेणानेन विप्राय दत्त्वा वै दानमुत्तमम् । द्विजांश्च भोजेयच्छक्त्या स्वयमद्यात्सबान्धवः
28 // mantreṇānena viprāya dattvā vai dānamuttamam / dvijāṃśca bhojeyacchaktyā svayamadyātsabāndhavaḥ
29 ॥ एवं संपूजयेद्भक्त्या देवं नारायणं प्रभुम् । अग्निष्टोमाष्टकफलं स संपूर्णमवाप्नुयात्
29 // evaṃ saṃpūjayedbhaktyā devaṃ nārāyaṇaṃ prabhum / agniṣṭomāṣṭakaphalaṃ sa saṃpūrṇamavāpnuyāt
30 ॥ माघस्य शुक्लद्वादश्यां पूर्ववत्समुपोषितः । नमस्ते माधवायेति हुत्वाष्टौ च घृताहुतीः
30 // māghasya śukladvādaśyāṃ pūrvavatsamupoṣitaḥ / namaste mādhavāyeti hutvāṣṭau ca ghṛtāhutīḥ
31 ॥ पूर्वमानेन पयसा स्नापयेन्माधवं तदा । पुष्पगन्धाक्षतैरर्चेत्सावधानेन चेतसा
31 // pūrvamānena payasā snāpayenmādhavaṃ tadā / puṣpagandhākṣatairarcetsāvadhānena cetasā
32 ॥ रात्रौ जागरणं कुर्यात्पूर्ववद्भघक्तिसंयुतः । कल्यकर्म च निर्वर्त्य माधवं पुनरर्चयेत्
32 // rātrau jāgaraṇaṃ kuryātpūrvavadbhaghaktisaṃyutaḥ / kalyakarma ca nirvartya mādhavaṃ punararcayet
33 ॥ प्रस्थं तिलानां विप्राय दद्याद्वै मन्त्रपूर्वकम् । सदक्षिणं सवास्त्रञ्च सर्वपापविमुक्तये
33 // prasthaṃ tilānāṃ viprāya dadyādvai mantrapūrvakam / sadakṣiṇaṃ savāstrañca sarvapāpavimuktaye
34 ॥ माधवः सर्वभूतात्मा सर्वकर्मफलप्रदः । तिलदानेन महता सर्वान्कामान्प्रयच्छतु
34 // mādhavaḥ sarvabhūtātmā sarvakarmaphalapradaḥ / tiladānena mahatā sarvānkāmānprayacchatu
35 ॥ मन्त्रेणानेन विप्राय दत्त्वा भक्तिसमन्वितः । ब्रह्मणान्भोजयेच्छक्त्या संस्मरन्माधवं प्रभुम्
35 // mantreṇānena viprāya dattvā bhaktisamanvitaḥ / brahmaṇānbhojayecchaktyā saṃsmaranmādhavaṃ prabhum
36 ॥ एवं यः कुरुते भक्त्या तिलदाने व्रतं मुने । वाजपेय शतस्यासौ संपूर्णं फलमाप्नुयात्
36 // evaṃ yaḥ kurute bhaktyā tiladāne vrataṃ mune / vājapeya śatasyāsau saṃpūrṇaṃ phalamāpnuyāt
37 ॥ फआल्गुनस्य सिते पक्षे द्वादश्यां समुपोषितः । गोविन्दाय नमस्तुभ्यमिति संपूजयेद्व्रती
37 // phaālgunasya site pakṣe dvādaśyāṃ samupoṣitaḥ / govindāya namastubhyamiti saṃpūjayedvratī
38 ॥ अष्टोत्तगरशतं दृत्वा घृतमिश्रतिलाहुतीः । पूर्वमानेन पयसा गोविन्दं स्नापयेच्छुचिः
38 // aṣṭottagaraśataṃ dṛtvā ghṛtamiśratilāhutīḥ / pūrvamānena payasā govindaṃ snāpayecchuciḥ
39 ॥ रात्रौ जागरणं कुर्यात्र्रिकालं पूजयैत्तथा । प्रातः कृत्यं समाप्याथ गोविन्दं पूजयेत्पुनः
39 // rātrau jāgaraṇaṃ kuryātrrikālaṃ pūjayaittathā / prātaḥ kṛtyaṃ samāpyātha govindaṃ pūjayetpunaḥ
40 ॥ व्रीह्याढकं च विप्राय दद्याद्वस्त्रं सदक्षिणम् । नमो गोविन्द सर्वेश गोपिकाजनवल्लभ
40 // vrīhyāḍhakaṃ ca viprāya dadyādvastraṃ sadakṣiṇam / namo govinda sarveśa gopikājanavallabha
41 ॥ अनेन धान्य दानेन प्रीतो भव जगद्गुरो । एवं कृत्वा व्रतं सम्यक् सर्वपापविवर्जितः
41 // anena dhānya dānena prīto bhava jagadguro / evaṃ kṛtvā vrataṃ samyak sarvapāpavivarjitaḥ
42 ॥ गोमेधमखजं पुण्यं सम्पूर्णं लभते नरः । चैत्रमासे सिते पक्षे द्वादश्यां समुपोषितः
42 // gomedhamakhajaṃ puṇyaṃ sampūrṇaṃ labhate naraḥ / caitramāse site pakṣe dvādaśyāṃ samupoṣitaḥ
43 ॥ नमो ऽस्तु विष्णवे तुभ्यमिति पूर्ववदर्चयेत् । क्षीरेण स्नापयेद्विष्णुं पूर्वमानेन शक्तितः
43 // namo 'stu viṣṇave tubhyamiti pūrvavadarcayet / kṣīreṇa snāpayedviṣṇuṃ pūrvamānena śaktitaḥ
44 ॥ तथैव स्नापयेद्विप्र घृतप्रस्थेन सादनम् । कृत्वा जागरणं रात्रौ पूजयेत्पूर्ववद्रूती
44 // tathaiva snāpayedvipra ghṛtaprasthena sādanam / kṛtvā jāgaraṇaṃ rātrau pūjayetpūrvavadrūtī
45 ॥ ततकः कल्ये समुत्थाय प्रातः कृत्यं समाप्य च । अष्टोत्तरशतं हुत्वा मधअवाज्यतिलमिश्रितम्
45 // tatakaḥ kalye samutthāya prātaḥ kṛtyaṃ samāpya ca / aṣṭottaraśataṃ hutvā madhaavājyatilamiśritam
46 ॥ सदक्षिणं च विप्राय दद्याद्वै तण्डुलाढकम् । प्राणरुपी महाविष्णुः प्राणदः सर्ववल्लभः
46 // sadakṣiṇaṃ ca viprāya dadyādvai taṇḍulāḍhakam / prāṇarupī mahāviṣṇuḥ prāṇadaḥ sarvavallabhaḥ
47 ॥ तण्डुलाढकदानेन प्रीयतां मे जनार्दनः । एवं कृत्वा नरो भक्त्या सर्वपापविवर्जितः
47 // taṇḍulāḍhakadānena prīyatāṃ me janārdanaḥ / evaṃ kṛtvā naro bhaktyā sarvapāpavivarjitaḥ
48 ॥ अत्यन्गिष्टोमयज्ञस्य फलमष्टगुणं लभेत् । वैशाखशुक्लद्वादश्यामुपोष्य मधुसूदनम्
48 // atyangiṣṭomayajñasya phalamaṣṭaguṇaṃ labhet / vaiśākhaśukladvādaśyāmupoṣya madhusūdanam
49 ॥ द्रोणक्षीरेण देवेशं स्नापयेद्भक्तिंसंयुतः । जागरं तत्रघ कर्त्तव्यं त्रिकालार्चनसंयुतम्
49 // droṇakṣīreṇa deveśaṃ snāpayedbhaktiṃsaṃyutaḥ / jāgaraṃ tatragha karttavyaṃ trikālārcanasaṃyutam
50 ॥ नमस्ते मधुहन्त्रे च जुहुयाच्छक्तितो घृतम् । अष्टोत्तरशतं प्रोर्च्य विधिवन्मधुसूदनम्
50 // namaste madhuhantre ca juhuyācchaktito ghṛtam / aṣṭottaraśataṃ prorcya vidhivanmadhusūdanam
51 ॥ विपापो ह्यश्वमेधानामष्टानां फलमान्पुयात् । ज्येष्टमासे सिते पक्षे द्वादश्यामुपवासकृत्
51 // vipāpo hyaśvamedhānāmaṣṭānāṃ phalamānpuyāt / jyeṣṭamāse site pakṣe dvādaśyāmupavāsakṛt
52 ॥ क्षीरेणाढकमानेन स्नापयेद्यस्त्रिविक्तमम् । नमस्त्रिविक्तमायेति पूजयेद्भक्तिसंयुतः
52 // kṣīreṇāḍhakamānena snāpayedyastriviktamam / namastriviktamāyeti pūjayedbhaktisaṃyutaḥ
53 ॥ जुहुयात्पायसेनैव ह्यष्टोत्तरशताहुतीः । कृत्वा जागरणं रात्रौ पुनः पूजां प्रकल्पयेत्
53 // juhuyātpāyasenaiva hyaṣṭottaraśatāhutīḥ / kṛtvā jāgaraṇaṃ rātrau punaḥ pūjāṃ prakalpayet
54 ॥ अपूपविंशतिं दत्त्वा ब्राह्मणाय सदक्षिणम् । देवदेव जगन्नात प्रसीद परमेश्वर
54 // apūpaviṃśatiṃ dattvā brāhmaṇāya sadakṣiṇam / devadeva jagannāta prasīda parameśvara
55 ॥ उपायनं च संगृह्य ममाभीष्टप्रदो भव । ब्राह्मणान्भोजयेच्छक्त्या स्वयं भुञ्जीत वाग्यतः
55 // upāyanaṃ ca saṃgṛhya mamābhīṣṭaprado bhava / brāhmaṇānbhojayecchaktyā svayaṃ bhuñjīta vāgyataḥ
56 ॥ एवं यः कुरुते विप्र व्रतं त्रैविक्रमं परम् । सो ऽष्टानां नरमेधानां विपापः फलमान्पुयात्
56 // evaṃ yaḥ kurute vipra vrataṃ traivikramaṃ param / so 'ṣṭānāṃ naramedhānāṃ vipāpaḥ phalamānpuyāt
57 ॥ आषाढशुक्लद्वादश्यामुपवासी जितेन्द्रियः । वामनं पूर्वमानेन स्नापयेत्पयसा व्रती
57 // āṣāḍhaśukladvādaśyāmupavāsī jitendriyaḥ / vāmanaṃ pūrvamānena snāpayetpayasā vratī
58 ॥ नमस्ते वामनायेति दूर्वाज्याष्टोत्तरं शतम् । हुत्वा च जागरं कुर्याद्वामनं चार्चयेत्पुनः
58 // namaste vāmanāyeti dūrvājyāṣṭottaraṃ śatam / hutvā ca jāgaraṃ kuryādvāmanaṃ cārcayetpunaḥ
59 ॥ सदाक्षिणं च दध्यन्नं नालिकेरफलान्वितम् । भक्त्या प्रदद्याद्विप्राय वामनार्चनशीलिने
59 // sadākṣiṇaṃ ca dadhyannaṃ nālikeraphalānvitam / bhaktyā pradadyādviprāya vāmanārcanaśīline
60 ॥ वामनो वुद्धिदो होता द्रव्यस्थो वामनः सदा । वामनस्तारको ऽस्माच्च वामनाय नमो नमः
60 // vāmano vuddhido hotā dravyastho vāmanaḥ sadā / vāmanastārako 'smācca vāmanāya namo namaḥ
61 ॥ अनेन दत्त्वा दध्यन्नं शक्तितो भोजयेद्दिजान् । कृत्वै वमग्रिष्टोमानां शतस्य फलमाप्नुयात्
61 // anena dattvā dadhyannaṃ śaktito bhojayeddijān / kṛtvai vamagriṣṭomānāṃ śatasya phalamāpnuyāt
62 ॥ श्रावणस्य सिते पक्षे द्वादश्यामुपवासकृत् । क्षीरेण मधुमिश्रेण स्नापयेच्छ्रीधरं व्रती
62 // śrāvaṇasya site pakṣe dvādaśyāmupavāsakṛt / kṣīreṇa madhumiśreṇa snāpayecchrīdharaṃ vratī
63 ॥ नमो ऽस्तु श्रीधरायेति गन्धाद्यैः पूजयेत्क्रमात् । जुहुयात्पृषदाज्येन शतमष्टोत्तरं मुने
63 // namo 'stu śrīdharāyeti gandhādyaiḥ pūjayetkramāt / juhuyātpṛṣadājyena śatamaṣṭottaraṃ mune
64 ॥ कृत्वा च जागरं रात्रौ पुनः पूजां प्रकल्पयेत् । दातव्यं चैव विप्राय क्षीराढकमनुत्तमम्
64 // kṛtvā ca jāgaraṃ rātrau punaḥ pūjāṃ prakalpayet / dātavyaṃ caiva viprāya kṣīrāḍhakamanuttamam
65 ॥ दक्षिणां च सवस्त्रां वै प्रदद्याद्धेमकुण्डले । मन्त्रेणानेन विप्रेन्द्रु सर्वकामाश्रसिद्धये
65 // dakṣiṇāṃ ca savastrāṃ vai pradadyāddhemakuṇḍale / mantreṇānena viprendru sarvakāmāśrasiddhaye
66 ॥ क्षीराब्धिशायिन्देवेश रमाकान्त जगत्पते । क्षीरदानेन सुप्रीतो भव सर्वसुखप्रदः
66 // kṣīrābdhiśāyindeveśa ramākānta jagatpate / kṣīradānena suprīto bhava sarvasukhapradaḥ
67 ॥ सुखप्रदत्त्वाद्विप्रांश्च भोजयेच्छक्तितो व्रती । एव कृत्वा श्वमेधानां सहस्रस्य फलं लभेत्
67 // sukhapradattvādviprāṃśca bhojayecchaktito vratī / eva kṛtvā śvamedhānāṃ sahasrasya phalaṃ labhet
68 ॥ मासि भाद्रपदे शुक्ले द्वादश्यां समुपोषितः । स्नापयेद्द्रोणपयसा हृषीकेशं जगद्गुरुम्
68 // māsi bhādrapade śukle dvādaśyāṃ samupoṣitaḥ / snāpayeddroṇapayasā hṛṣīkeśaṃ jagadgurum
69 ॥ हृषीकेश नमस्तुभ्यमिति संपूजयेन्नरः । चरुणा मधुयुक्तेन शतमष्टोत्तरं हुनेत्
69 // hṛṣīkeśa namastubhyamiti saṃpūjayennaraḥ / caruṇā madhuyuktena śatamaṣṭottaraṃ hunet
70 ॥ जागरादीनिनि निर्वर्त्य दद्यादात्मविदे ततः । सार्धाढकं च गोधूमान्दक्षिणां हेम शक्तितः
70 // jāgarādīnini nirvartya dadyādātmavide tataḥ / sārdhāḍhakaṃ ca godhūmāndakṣiṇāṃ hema śaktitaḥ
71 ॥ हृषीकेश नमस्तुभ्यं सर्वलोकैकहेतवे । मह्यं सर्वसुखं देहि गोधूमस्य प्रदानतः
71 // hṛṣīkeśa namastubhyaṃ sarvalokaikahetave / mahyaṃ sarvasukhaṃ dehi godhūmasya pradānataḥ
72 ॥ भोजयेद्व्राह्माञ्शक्त्या स्वयं चाश्रीतवाग्यतः । सर्वपापविनिर्मुक्तो ब्रह्ममेधफलं लभेत्
72 // bhojayedvrāhmāñśaktyā svayaṃ cāśrītavāgyataḥ / sarvapāpavinirmukto brahmamedhaphalaṃ labhet
73 ॥ आश्विने मासिशुक्लायां द्वादश्यांसमुपोषितः । पद्मनाभं चपयसा स्नापयेद्भक्तितः शुचिः
73 // āśvine māsiśuklāyāṃ dvādaśyāṃsamupoṣitaḥ / padmanābhaṃ capayasā snāpayedbhaktitaḥ śuciḥ
74 ॥ नमस्ते पद्मनाभाय होमं कुयार्त्स्वशक्तितः । तिलब्रीहियवाज्यैश्च पूजयेच्च विधानतः
74 // namaste padmanābhāya homaṃ kuyārtsvaśaktitaḥ / tilabrīhiyavājyaiśca pūjayecca vidhānataḥ
75 ॥ जामरं निशि निर्वर्त्य पुनः पूजां समाचरेत् । दद्याद्विप्राय कुडवं मधुनस्तु सदक्षिणम्
75 // jāmaraṃ niśi nirvartya punaḥ pūjāṃ samācaret / dadyādviprāya kuḍavaṃ madhunastu sadakṣiṇam
76 ॥ पद्मनाभघ नमस्तुभ्यं सर्वलोकपितामह । मधुदानेन सुप्रीतो भवसर्वसुखप्रदः
76 // padmanābhagha namastubhyaṃ sarvalokapitāmaha / madhudānena suprīto bhavasarvasukhapradaḥ
77 ॥ एवं यः कुरुते भक्त्या पद्मनाभव्रतं सुधीः । ब्रह्ममेधसहस्रस्य फलमान्पोति निश्चितम्
77 // evaṃ yaḥ kurute bhaktyā padmanābhavrataṃ sudhīḥ / brahmamedhasahasrasya phalamānpoti niścitam
78 ॥ द्वादश्यां कार्तिके शुक्ले उपवासी जितेन्द्रियः । क्षीरेणाकढकमानेन दन्धा वाज्येन तावता
78 // dvādaśyāṃ kārtike śukle upavāsī jitendriyaḥ / kṣīreṇākaḍhakamānena dandhā vājyena tāvatā
79 ॥ नमो दामोदरायेति स्नापयेद्भक्तिभावतः । अष्टोत्तरशतं हुत्वा मघ्वाज्याक्ततिलाहुतीः
79 // namo dāmodarāyeti snāpayedbhaktibhāvataḥ / aṣṭottaraśataṃ hutvā maghvājyāktatilāhutīḥ
80 ॥ जागरं नियतः कुर्यात्त्रिकालार्चनतत्परः । प्रातः संपूजयेद्देवं पद्मपुष्पैर्मनोरमैः
80 // jāgaraṃ niyataḥ kuryāttrikālārcanatatparaḥ / prātaḥ saṃpūjayeddevaṃ padmapuṣpairmanoramaiḥ
81 ॥ पुनरष्टोत्तरशतं जुहुयात्सघृतै स्तिलैः । पञ्चभक्ष्ययुतं चान्नं दद्याद्विप्राय भक्तितः
81 // punaraṣṭottaraśataṃ juhuyātsaghṛtai stilaiḥ / pañcabhakṣyayutaṃ cānnaṃ dadyādviprāya bhaktitaḥ
82 ॥ दामोदर जगन्नाथ सर्वकारणकारण । त्राहिमां कृपया देव शारणागतपालकः
82 // dāmodara jagannātha sarvakāraṇakāraṇa / trāhimāṃ kṛpayā deva śāraṇāgatapālakaḥ
83 ॥ अनेन दत्त्वा दानं च श्रोत्रियाय कुटुम्बिने । दक्षिणाञ्च यथाशक्त्या ब्राह्मणांश्वापि भोजयेत्
83 // anena dattvā dānaṃ ca śrotriyāya kuṭumbine / dakṣiṇāñca yathāśaktyā brāhmaṇāṃśvāpi bhojayet
84 ॥ एवङ्कृत्वा व्रतं सम्यगश्रीयाद्वून्धुभिः सह । अश्वमेघ सहस्राणां द्विगुणं फलमश्नुते
84 // evaṅkṛtvā vrataṃ samyagaśrīyādvūndhubhiḥ saha / aśvamegha sahasrāṇāṃ dviguṇaṃ phalamaśnute
85 ॥ एवं कुर्याद्व्रती यस्तु द्वादशीव्रतमुत्तमम् । संवत्सरं मुनिश्रेष्ठ स याति परम पदम्
85 // evaṃ kuryādvratī yastu dvādaśīvratamuttamam / saṃvatsaraṃ muniśreṣṭha sa yāti parama padam
86 ॥ एकमासे द्विमासे वायः कुर्याद्भक्तितत्परः । तत्तत्फलमवान्पोति प्रान्पोति च हरेः पदम्
86 // ekamāse dvimāse vāyaḥ kuryādbhaktitatparaḥ / tattatphalamavānpoti prānpoti ca hareḥ padam
87 ॥ पूर्णं संवत्सरं कृत्वा कुर्यादुद्यापनं व्रती । मार्गशीर्षासिते पक्षे द्वादश्यां च मुनीश्वर
87 // pūrṇaṃ saṃvatsaraṃ kṛtvā kuryādudyāpanaṃ vratī / mārgaśīrṣāsite pakṣe dvādaśyāṃ ca munīśvara
88 ॥ स्नात्वा प्रातर्यथाचारं दन्तधावनपूर्वकम् । शुक्लमाल्याम्बरधरः शुक्लगन्धानुलेपनः
88 // snātvā prātaryathācāraṃ dantadhāvanapūrvakam / śuklamālyāmbaradharaḥ śuklagandhānulepanaḥ
89 ॥ मण्डपं कारयेद्दिव्यं चतुरस्त्रं सुशीभनम् । घण्टाचामरसंयुक्तं किङ्किणीरवशोभितम्
89 // maṇḍapaṃ kārayeddivyaṃ caturastraṃ suśībhanam / ghaṇṭācāmarasaṃyuktaṃ kiṅkiṇīravaśobhitam
90 ॥ अलङ्कृतं पुष्पमाल्यैर्वितानघ्वजराजितान् । छादितं शुक्लवस्त्रेण दीपमालाविभूषितम्
90 // alaṅkṛtaṃ puṣpamālyairvitānaghvajarājitān / chāditaṃ śuklavastreṇa dīpamālāvibhūṣitam
91 ॥ तन्मध्ये सर्वतोभद्रं कुर्यात्सम्यगलङ्कृतम् । तस्योपरिन्यसेत्कुम्भान्द्वादशाम्बुप्रपूरितान्
91 // tanmadhye sarvatobhadraṃ kuryātsamyagalaṅkṛtam / tasyoparinyasetkumbhāndvādaśāmbuprapūritān
92 ॥ एकेन शुल्कवनस्त्रेण सम्यक्संशोधितेन च । सर्वानाच्छादयेत्कुम्भान्पञ्चरत्नसमन्वितान्
92 // ekena śulkavanastreṇa samyaksaṃśodhitena ca / sarvānācchādayetkumbhānpañcaratnasamanvitān
93 ॥ लक्ष्मीनारायणं देवं कारयेद्भक्तिमान्व्रती । हेन्मा वा राजतेनापि तथा ताम्रेण वा द्विजा
93 // lakṣmīnārāyaṇaṃ devaṃ kārayedbhaktimānvratī / henmā vā rājatenāpi tathā tāmreṇa vā dvijā
94 ॥ स्थापयेत्प्रतिमां तां च कुम्भोपरि सुसंयमी । तन्मूल्यं वा द्विजश्रेष्ठ काञ्चनं च स्वशक्तितः
94 // sthāpayetpratimāṃ tāṃ ca kumbhopari susaṃyamī / tanmūlyaṃ vā dvijaśreṣṭha kāñcanaṃ ca svaśaktitaḥ
95 ॥ सर्वव्रतेषु मतिमान्वित्तशाठ्यं विवर्ज येत् । यदि कुर्यात्क्षयं यान्ति तस्यायुर्द्धनसंपदः
95 // sarvavrateṣu matimānvittaśāṭhyaṃ vivarja yet / yadi kuryātkṣayaṃ yānti tasyāyurddhanasaṃpadaḥ
96 ॥ अनन्तशायिनं देवं नारायणमनामयटम् । पञ्चामृतेन प्रथमं स्नापयेद्भक्तिसंयुतः
96 // anantaśāyinaṃ devaṃ nārāyaṇamanāmayaṭam / pañcāmṛtena prathamaṃ snāpayedbhaktisaṃyutaḥ
97 ॥ नांमभिः केशवाद्यैश्च ह्युपचारान्मकल्पयेत् । रात्रौ जागरणं कुर्यात्पुराणश्रवणादिभघिः
97 // nāṃmabhiḥ keśavādyaiśca hyupacārānmakalpayet / rātrau jāgaraṇaṃ kuryātpurāṇaśravaṇādibhaghiḥ
98 ॥ जितनिद्रो भवेत्सम्यक्सोपवासो जितेन्द्रियः । त्रिकालमर्चयेद्देवं यथाविभवविस्तरम्
98 // jitanidro bhavetsamyaksopavāso jitendriyaḥ / trikālamarcayeddevaṃ yathāvibhavavistaram
99 ॥ ततः प्रातः समुत्थाय प्रातः कृत्यं समाप्य च । तिलहोमान्व्याहृतिभिः सहस्रंर काव्येद्द्विजैः
99 // tataḥ prātaḥ samutthāya prātaḥ kṛtyaṃ samāpya ca / tilahomānvyāhṛtibhiḥ sahasraṃra kāvyeddvijaiḥ
100 ॥ ततः संपूजयेद्देवं गन्धपुष्पादिभिः क्रमात् । देवस्य पुरतः कुर्यात्पुराणश्रवणं ततः
100 // tataḥ saṃpūjayeddevaṃ gandhapuṣpādibhiḥ kramāt / devasya purataḥ kuryātpurāṇaśravaṇaṃ tataḥ
101 ॥ दद्याद्द्वादशविप्रेभ्यो दध्यन्नं पायसं पायसं तथा । अपूपैर्दश भिर्युक्तं सघृतं च सदक्षिणम्
101 // dadyāddvādaśaviprebhyo dadhyannaṃ pāyasaṃ pāyasaṃ tathā / apūpairdaśa bhiryuktaṃ saghṛtaṃ ca sadakṣiṇam
102 ॥ देवदेवजगन्नाथ भक्तानुग्रहविग्रह । गृहाणोपायनं कृष्ण सर्वाभीष्टप्रदो भव
102 // devadevajagannātha bhaktānugrahavigraha / gṛhāṇopāyanaṃ kṛṣṇa sarvābhīṣṭaprado bhava
103 ॥ अनेनोपायनं दत्त्वा प्रार्थये माञ्जलिः स्थितः । आधाय जानुनी भूमौ विनयावननतो व्रती
103 // anenopāyanaṃ dattvā prārthaye māñjaliḥ sthitaḥ / ādhāya jānunī bhūmau vinayāvananato vratī
104 ॥ नमो नमस्ते सुरराजराज नमो ऽस्तुते देवं जगन्निवास । कुरुष्व संपृर्णफलं ममाद्य नमो ऽस्तु तुभ्यं पुरुषोत्तमाय
104 // namo namaste surarājarāja namo 'stute devaṃ jagannivāsa / kuruṣva saṃpṛrṇaphalaṃ mamādya namo 'stu tubhyaṃ puruṣottamāya
105 ॥ इति संप्रार्थयेद्विप्रान्देवं च पुरुषोत्तमम् । दद्यादर्घ्यं च देवाय महालक्ष्मीयुताय वै
105 // iti saṃprārthayedviprāndevaṃ ca puruṣottamam / dadyādarghyaṃ ca devāya mahālakṣmīyutāya vai
106 ॥ लक्ष्मीपते नमस्तुभ्यं क्षीरार्णवनिवासिने । अर्घ्यं गृहाण देवेश लक्ष्म्या च सहितः प्रक्षो
106 // lakṣmīpate namastubhyaṃ kṣīrārṇavanivāsine / arghyaṃ gṛhāṇa deveśa lakṣmyā ca sahitaḥ prakṣo
107 ॥ यस्य स्मृत्या च नामोक्त्या तपोयज्ञक्रियादिषु । न्यूनं संपूर्णतां याति सद्यो वन्दे तमच्युतम्
107 // yasya smṛtyā ca nāmoktyā tapoyajñakriyādiṣu / nyūnaṃ saṃpūrṇatāṃ yāti sadyo vande tamacyutam
108 ॥ इति विज्ञाप्य देवेशं तत्सर्वं संयमी व्रते । प्रतिमां दक्षिणायुक्तामाचार्याय निवेदयेत्
108 // iti vijñāpya deveśaṃ tatsarvaṃ saṃyamī vrate / pratimāṃ dakṣiṇāyuktāmācāryāya nivedayet
109 ॥ ब्राह्मणान्भोजयेत्पश्चीच्छक्त्या दद्याज दक्षिणाम् । भुञ्जीत वाग्यतः पश्चात्स्वयं बेवृजनैर्वृतः
109 // brāhmaṇānbhojayetpaścīcchaktyā dadyāja dakṣiṇām / bhuñjīta vāgyataḥ paścātsvayaṃ bevṛjanairvṛtaḥ
110 ॥ आसायं शृदुयाद्विष्णोः कथां विद्वज्जनैः सह । इत्येवं कुरुते यस्तु मनुजो द्वादशीव्रतम्
110 // āsāyaṃ śṛduyādviṣṇoḥ kathāṃ vidvajjanaiḥ saha / ityevaṃ kurute yastu manujo dvādaśīvratam
111 ॥ सर्वान्कामान्स आन्पोति परघत्रेह च नारद । त्रिसतकुलसंयुक्तः सर्वपापविवर्जितः । तपाति विष्णुभवनं यत्र यत्त्वा न शोचति
111 // sarvānkāmānsa ānpoti paraghatreha ca nārada / trisatakulasaṃyuktaḥ sarvapāpavivarjitaḥ / tapāti viṣṇubhavanaṃ yatra yattvā na śocati
112 ॥ य इदं शृणुयाद्विप्र द्वादशीव्रतमुत्तमम् । वाचयेद्वापि स नरो वाजपेयफलं लभेत्
112 // ya idaṃ śṛṇuyādvipra dvādaśīvratamuttamam / vācayedvāpi sa naro vājapeyaphalaṃ labhet