श्रुत्वेमाम् अमृतां पुण्यां सर्वपापप्रणाशिनीम् अवितृप्तः स धर्मात्मा शुको व्यासम् अभाषत
śrutvemām amṛtāṃ puṇyāṃ sarvapāpapraṇāśinīm avitṛptaḥ sa dharmātmā śuko vyāsam abhāṣata
अहो ऽतीव तपश्चर्या मार्कण्डेयस्य धीमतः येन दृष्टो हरिः साक्षाद् येन मृत्युः पराजितः
aho 'tīva tapaścaryā mārkaṇḍeyasya dhīmataḥ yena dṛṣṭo hariḥ sākṣād yena mṛtyuḥ parājitaḥ
न तृप्तिर् अस्ति मे तात श्रुत्वेमां वैष्णवीं कथाम् पुण्यां पापहरां तात तस्माद् अन्यत् तु मे वद
na tṛptir asti me tāta śrutvemāṃ vaiṣṇavīṃ kathām puṇyāṃ pāpaharāṃ tāta tasmād anyat tu me vada
नराणां दृढचित्तानाम् अकार्यं नेह कुर्वताम् यत् पुण्यम् ऋषिभिः प्रोक्तं तन् मे वद महामते
narāṇāṃ dṛḍhacittānām akāryaṃ neha kurvatām yat puṇyam ṛṣibhiḥ proktaṃ tan me vada mahāmate
नराणां दृढचित्तानाम् इह लोके परत्र च पुण्यं यत् स्यान् मुनिश्रेष्ठ तन् मे निगदतः शृणु
narāṇāṃ dṛḍhacittānām iha loke paratra ca puṇyaṃ yat syān muniśreṣṭha tan me nigadataḥ śṛṇu
अत्रैवोदाहरन्तीमाम् इतिहासं पुरातनम् यम्या च सह संवादं यमस्य च महात्मनः
atraivodāharantīmām itihāsaṃ purātanam yamyā ca saha saṃvādaṃ yamasya ca mahātmanaḥ
विवस्वान् अदितेः पुत्रस् तस्य पुत्रौ सुवर्चसौ जज्ञाते स यमश् चैव यमी चापि यवीयसी
vivasvān aditeḥ putras tasya putrau suvarcasau jajñāte sa yamaś caiva yamī cāpi yavīyasī
तौ तत्र संविवर्धेते पितुर् भवन उत्तमे क्रीडमानौ स्वभावेन स्वच्छन्दगमनाव् उभौ
tau tatra saṃvivardhete pitur bhavana uttame krīḍamānau svabhāvena svacchandagamanāv ubhau
यमी यमं समासाद्य स्वसा भ्रातरम् अब्रवीत्
yamī yamaṃ samāsādya svasā bhrātaram abravīt
न भ्राता भगिनीं योग्यां कामयन्तीं च कामयेत् भ्रातृभूतेन किं तस्य स्वसुर् यो न पतिर् भवेत्
na bhrātā bhaginīṃ yogyāṃ kāmayantīṃ ca kāmayet bhrātṛbhūtena kiṃ tasya svasur yo na patir bhavet
अभूत इव स ज्ञेयो न तु भूतः कथंचन अनाथां नाथम् इच्छन्तीं स्वसारं यो न नाथति
abhūta iva sa jñeyo na tu bhūtaḥ kathaṃcana anāthāṃ nātham icchantīṃ svasāraṃ yo na nāthati
काङ्क्षन्तीं भ्रातरं नाथं भर्तारं यस् तु नेच्छति भ्रातेति नोच्यते लोके स पुमान् मुनिसत्तमः
kāṅkṣantīṃ bhrātaraṃ nāthaṃ bhartāraṃ yas tu necchati bhrāteti nocyate loke sa pumān munisattamaḥ
स्याद् वान्यतनया तस्य भर्या भवति किं तया ईक्षतस् तु स्वसा भ्रातुः कामेन परिदह्यते
syād vānyatanayā tasya bharyā bhavati kiṃ tayā īkṣatas tu svasā bhrātuḥ kāmena paridahyate
यत् कार्यम् अहम् इच्छामि त्वम् एवेच्छ तद् एव हि अन्यथाहं मरिष्यामि त्वाम् इच्छन्ती विचेतना
yat kāryam aham icchāmi tvam eveccha tad eva hi anyathāhaṃ mariṣyāmi tvām icchantī vicetanā
कामदुःखम् असह्यं नु भ्रातः किं त्वं न चेच्छसि कामाग्निना भृशं तप्ता प्रलीयाम्य् अङ्ग मा चिरम्
kāmaduḥkham asahyaṃ nu bhrātaḥ kiṃ tvaṃ na cecchasi kāmāgninā bhṛśaṃ taptā pralīyāmy aṅga mā ciram
कामार्तायाः स्त्रियाः कान्त वशगो भव मा चिरम् स्वेन कायेन मे कायं संयोजयितुम् अर्हसि
kāmārtāyāḥ striyāḥ kānta vaśago bhava mā ciram svena kāyena me kāyaṃ saṃyojayitum arhasi
किम् इदं लोकविद्विष्टं धर्मं भगिनि भाषसे अकार्यम् इह कः कुर्यात् पुमान् भद्रे सुचेतनः
kim idaṃ lokavidviṣṭaṃ dharmaṃ bhagini bhāṣase akāryam iha kaḥ kuryāt pumān bhadre sucetanaḥ
न ते संयोजयिष्यामि कायं कायेन भामिनि न भ्राता मदनार्तायाः स्वसुः कामं प्रयच्छति
na te saṃyojayiṣyāmi kāyaṃ kāyena bhāmini na bhrātā madanārtāyāḥ svasuḥ kāmaṃ prayacchati
महापातकम् इत्य् आहुः स्वसारं यो ऽधिगच्छति पशूनाम् एष धर्मः स्यात् तिर्यग्योनिवतां शुभे
mahāpātakam ity āhuḥ svasāraṃ yo 'dhigacchati paśūnām eṣa dharmaḥ syāt tiryagyonivatāṃ śubhe
एकस्थाने यथा पूर्वं संयोगो नौ न दुष्यति मातृगर्भे तथैवायं संयोगो नौ न दुष्यति
ekasthāne yathā pūrvaṃ saṃyogo nau na duṣyati mātṛgarbhe tathaivāyaṃ saṃyogo nau na duṣyati
किं भ्रातर् अप्य् अनाथां त्वं मा नेच्छसि शोभनम् स्वसारं निरृती रक्षः संगच्छति च नित्यशः
kiṃ bhrātar apy anāthāṃ tvaṃ mā necchasi śobhanam svasāraṃ nirṛtī rakṣaḥ saṃgacchati ca nityaśaḥ
स्वयंभुवापि निन्द्येत लोकवृत्तं जुगुप्सितम् प्रधानपुरुषाचीर्णं लोको ऽयम् अनुवर्तते
svayaṃbhuvāpi nindyeta lokavṛttaṃ jugupsitam pradhānapuruṣācīrṇaṃ loko 'yam anuvartate
तस्माद् अनिन्दितं धर्मं प्रधानपुरुषश् चरेत् निन्दितं वर्जयेद् यत्नाद् एतद् धर्मस्य लक्षणम्
tasmād aninditaṃ dharmaṃ pradhānapuruṣaś caret ninditaṃ varjayed yatnād etad dharmasya lakṣaṇam
यद् यद् आचरति श्रेष्ठस् तत् तद् एवेतरो जनः स यत् प्रमाणं कुरुते लोकस् तद् अनुवर्तते
yad yad ācarati śreṣṭhas tat tad evetaro janaḥ sa yat pramāṇaṃ kurute lokas tad anuvartate
अतिपापम् अहं मन्ये सुभगे वचनं तव विरुद्धं सर्वधर्मेषु लोकेषु च विशेषतः
atipāpam ahaṃ manye subhage vacanaṃ tava viruddhaṃ sarvadharmeṣu lokeṣu ca viśeṣataḥ
मत्तो ऽन्यो यो भवेद् यो वै विशिष्टो रूपशीलतः तेन सार्धं प्रमोदस्व न ते भर्ता भवाम्य् अहम्
matto 'nyo yo bhaved yo vai viśiṣṭo rūpaśīlataḥ tena sārdhaṃ pramodasva na te bhartā bhavāmy aham
नाहं स्पृशामि तन्वा ते तनुं भद्रे दृढव्रतः मुनयः पापम् आहुस् तं यः स्वसारं निगृह्णति
nāhaṃ spṛśāmi tanvā te tanuṃ bhadre dṛḍhavrataḥ munayaḥ pāpam āhus taṃ yaḥ svasāraṃ nigṛhṇati
दुर्लभं चैव पश्यामि लोके रूपम् इहेदृशम् यत्र रूपं वयश् चैव पृथिव्यां क्व प्रतिष्ठितम्
durlabhaṃ caiva paśyāmi loke rūpam ihedṛśam yatra rūpaṃ vayaś caiva pṛthivyāṃ kva pratiṣṭhitam
न विजानामि ते चित्तं कुत एतत् प्रतिष्ठितम् आत्मरूपगुणोपेतां न कामयसि मोहिताम्
na vijānāmi te cittaṃ kuta etat pratiṣṭhitam ātmarūpaguṇopetāṃ na kāmayasi mohitām
लतेव पादपे लग्ना कामं त्वच्छरणं गता बाहुभ्यां संपरिष्वज्य निवसामि शुचिस्मिता
lateva pādape lagnā kāmaṃ tvaccharaṇaṃ gatā bāhubhyāṃ saṃpariṣvajya nivasāmi śucismitā
अन्यं श्रयस्व सुश्रोणि देवं देव्य् असितेक्षणे यस् तु ते काममोहेन चेतसा विभ्रमं गतः तस्य देवस्य देवी त्वं भवेथा वरवर्णिनि
anyaṃ śrayasva suśroṇi devaṃ devy asitekṣaṇe yas tu te kāmamohena cetasā vibhramaṃ gataḥ tasya devasya devī tvaṃ bhavethā varavarṇini
ईप्सितां सर्वभूतानां वर्यां शंसन्ति मानवाः सुभद्रां चारुसर्वाङ्गीं संस्कृतां परिचक्षते
īpsitāṃ sarvabhūtānāṃ varyāṃ śaṃsanti mānavāḥ subhadrāṃ cārusarvāṅgīṃ saṃskṛtāṃ paricakṣate
तत्कृते ऽपि सुविद्वांसो न करिष्यन्ति दूषणम् परितापं महाप्राज्ञे न करिष्ये दृढव्रतः
tatkṛte 'pi suvidvāṃso na kariṣyanti dūṣaṇam paritāpaṃ mahāprājñe na kariṣye dṛḍhavrataḥ
चित्तं मे निर्मलं भद्रे विष्णौ रुद्रे च संस्थितम् अतः पापं नु नेच्छामि धर्मचित्तो दृढव्रतः
cittaṃ me nirmalaṃ bhadre viṣṇau rudre ca saṃsthitam ataḥ pāpaṃ nu necchāmi dharmacitto dṛḍhavrataḥ
असकृत् प्रोच्यमानो ऽपि तया चैवं दृढव्रतः कृतवान् न यमः कार्यं तेन देवत्वम् आप्तवान्
asakṛt procyamāno 'pi tayā caivaṃ dṛḍhavrataḥ kṛtavān na yamaḥ kāryaṃ tena devatvam āptavān
नराणां दृढचित्तानाम् एवं पापम् अकुर्वताम् अनन्तं फलम् इत्य् आहुस् तेषां स्वर्गफलं भवेत्
narāṇāṃ dṛḍhacittānām evaṃ pāpam akurvatām anantaṃ phalam ity āhus teṣāṃ svargaphalaṃ bhavet
एतत् तु यम्युपाख्यानं पूर्ववृत्तं सनातनम् सर्वपापहरं पुण्यं श्रोतव्यम् अनसूयया
etat tu yamyupākhyānaṃ pūrvavṛttaṃ sanātanam sarvapāpaharaṃ puṇyaṃ śrotavyam anasūyayā
यश् चैतत् पठते नित्यं हव्यकव्येषु ब्राह्मणः संतृप्ताः पितरस् तस्य न विशन्ति यमालयम्
yaś caitat paṭhate nityaṃ havyakavyeṣu brāhmaṇaḥ saṃtṛptāḥ pitaras tasya na viśanti yamālayam
यश् चैतत् पठते नित्यं पितॄणाम् अनृणो भवेत् वैवस्वतीभ्यस् तीव्राभ्यो यातनाभ्यः प्रमुच्यते
yaś caitat paṭhate nityaṃ pitṝṇām anṛṇo bhavet vaivasvatībhyas tīvrābhyo yātanābhyaḥ pramucyate
पुत्रैतद् आख्यानम् अनुत्तमं मया तवोदितं वेदपदार्थनिश्चितम् पुरातनं पापहरं सदा नृणां किम् अन्यद् अद्यैव वदामि शंस मे
putraitad ākhyānam anuttamaṃ mayā tavoditaṃ vedapadārthaniścitam purātanaṃ pāpaharaṃ sadā nṛṇāṃ kim anyad adyaiva vadāmi śaṃsa me