अतः परं प्रवक्ष्यामि वंशानुचरितं शुभम् शृण्वताम् अपि पापघ्नं सूर्यसोमनृपात्मकम्
ataḥ paraṃ pravakṣyāmi vaṃśānucaritaṃ śubham śṛṇvatām api pāpaghnaṃ sūryasomanṛpātmakam
सूर्यवंशोद्भवो यो वै मनुपुत्रः पुरोदितः इक्ष्वाकुर् नाम भूपालश् चरितं तस्य मे शृणु
sūryavaṃśodbhavo yo vai manuputraḥ puroditaḥ ikṣvākur nāma bhūpālaś caritaṃ tasya me śṛṇu
आसीद् भूमौ महाभाग पुरी दिव्या सुशोभना सरयूतीरम् आसाद्य अयोध्या नाम नामतः
āsīd bhūmau mahābhāga purī divyā suśobhanā sarayūtīram āsādya ayodhyā nāma nāmataḥ
अमरावत्यतिशया त्रिंशद्योजनजालिनी हस्त्यश्वरथपत्त्योघैर् द्रुमैः कल्पद्रुमप्रभैः
amarāvatyatiśayā triṃśadyojanajālinī hastyaśvarathapattyoghair drumaiḥ kalpadrumaprabhaiḥ
प्राकाराट्टप्रतोलीभिस् तोरणैः काञ्चनप्रभैः विराजमाना सर्वत्र सुविभक्तचतुष्पथा
prākārāṭṭapratolībhis toraṇaiḥ kāñcanaprabhaiḥ virājamānā sarvatra suvibhaktacatuṣpathā
अनेकभूमिप्रासादा बहुभाण्डसुविक्रया पद्मोत्पलशुभैस् तोयैर् वापीभिर् उपशोभिता
anekabhūmiprāsādā bahubhāṇḍasuvikrayā padmotpalaśubhais toyair vāpībhir upaśobhitā
देवतायतनैर् दिव्यैर् वेदघोषैश् च शोभिता वीणावेणुमृदङ्गैश् च शब्दैर् उत्कृष्टकैर् युता
devatāyatanair divyair vedaghoṣaiś ca śobhitā vīṇāveṇumṛdaṅgaiś ca śabdair utkṛṣṭakair yutā
शालैस् तालैर् नालिकेरैः पनसामलजम्बुकैः तथैवाम्रकपित्थाद्यैर् अशोकैर् उपशोभिता
śālais tālair nālikeraiḥ panasāmalajambukaiḥ tathaivāmrakapitthādyair aśokair upaśobhitā
आरामैर् विविधैर् युक्ता सर्वत्र फलपादपैः मल्लिकामालतीजातिपाटलानागचम्पकः
ārāmair vividhair yuktā sarvatra phalapādapaiḥ mallikāmālatījātipāṭalānāgacampakaḥ
करवीरैः कर्णिकारैः केतकीभिर् अलंकृता कदलीलवलीजातिमातुलुङ्गमहाफलैः क्वचिच् चन्दनगन्धाद्यैर् नारङ्गैश् च सुशोभिता
karavīraiḥ karṇikāraiḥ ketakībhir alaṃkṛtā kadalīlavalījātimātuluṅgamahāphalaiḥ kvacic candanagandhādyair nāraṅgaiś ca suśobhitā
नित्योत्सवप्रमुदिता गीतवाद्यविचक्षणैः नरनारीभिर् आढ्याभी रूपद्रविणप्रेक्षणैः
nityotsavapramuditā gītavādyavicakṣaṇaiḥ naranārībhir āḍhyābhī rūpadraviṇaprekṣaṇaiḥ
नानाजनपदाकीर्णा पताकाध्वजशोभिता देवतुल्यप्रभायुक्तैर् नृपपुत्रैश् च संयुता
nānājanapadākīrṇā patākādhvajaśobhitā devatulyaprabhāyuktair nṛpaputraiś ca saṃyutā
सरूपाभिर् वरस्त्रीभिर् देवस्त्रीभिर् इवावृता विप्रैः सत्कविभिर् युक्ता बृहस्पतिसमप्रभैः
sarūpābhir varastrībhir devastrībhir ivāvṛtā vipraiḥ satkavibhir yuktā bṛhaspatisamaprabhaiḥ
वणिग्जनैस् तथा पौरैः कल्पवृक्षवरैर् युता अश्वैर् उच्चैःश्रवस्तुल्यैर् दन्तिभिर् दिग्गजैर् इव
vaṇigjanais tathā pauraiḥ kalpavṛkṣavarair yutā aśvair uccaiḥśravastulyair dantibhir diggajair iva
इति नानाविधैर् भावैर् अयोध्येन्द्रपुरीसमा तां दृष्ट्वा नारदः श्लोकं सभामध्ये पुरोक्तवान्
iti nānāvidhair bhāvair ayodhyendrapurīsamā tāṃ dṛṣṭvā nāradaḥ ślokaṃ sabhāmadhye puroktavān
स्वर्गं वै सृजमानस्य व्यर्थं स्यात् पद्मजन्मनः जातायोध्याधिका स्वर्गात् कामभोगसमन्विता
svargaṃ vai sṛjamānasya vyarthaṃ syāt padmajanmanaḥ jātāyodhyādhikā svargāt kāmabhogasamanvitā
ताम् आवसद् अयोध्यां तु स्वभिषिक्तो महीपतिः जितवान् सर्वभूपालान् धर्मेण स महाबलः
tām āvasad ayodhyāṃ tu svabhiṣikto mahīpatiḥ jitavān sarvabhūpālān dharmeṇa sa mahābalaḥ
माणिक्यमुकुटैर् युक्तै राजभिर् मण्डलाधिपैः नमद्भिर् भक्तिभीतिभ्यां पादौ तस्य किणीकृतौ
māṇikyamukuṭair yuktai rājabhir maṇḍalādhipaiḥ namadbhir bhaktibhītibhyāṃ pādau tasya kiṇīkṛtau
इक्ष्वाकुर् अक्षतबलः सर्वशास्त्रविशारदः तेजसेन्द्रेण सदृशो मनोः सूनुः प्रतापवन्
ikṣvākur akṣatabalaḥ sarvaśāstraviśāradaḥ tejasendreṇa sadṛśo manoḥ sūnuḥ pratāpavan
धर्मतो न्यायतश् चैव वेदज्ञैर् ब्राह्मणैर् युतः पालयाम्_अस धर्मात्मा आसमुद्रां महीम् इमाम्
dharmato nyāyataś caiva vedajñair brāhmaṇair yutaḥ pālayām_asa dharmātmā āsamudrāṃ mahīm imām
अस्त्रैर् जिगाय सकलान् संयुगे भूपतीन् बली अवजित्य सुतीक्ष्णैस् तु तन्मण्डलम् अथाहरत्
astrair jigāya sakalān saṃyuge bhūpatīn balī avajitya sutīkṣṇais tu tanmaṇḍalam athāharat
जितवान् परलोकांश् च क्रतुभिर् भूरिदक्षिणैः दानैश् च विविधैर् ब्रह्मन् राजेक्ष्वाकुः प्रतापवान्
jitavān paralokāṃś ca kratubhir bhūridakṣiṇaiḥ dānaiś ca vividhair brahman rājekṣvākuḥ pratāpavān
बाहुद्वयेन वसुधां जिह्वाग्रेण सरस्वतीम् बभार पद्माम् उरसा भक्तिं चित्तेन माधवे
bāhudvayena vasudhāṃ jihvāgreṇa sarasvatīm babhāra padmām urasā bhaktiṃ cittena mādhave
संतिष्ठतो हरे रूपम् उपविष्टं च माधवम् शयानम् अप्य् अनन्तं तु कारयित्वा पटे ऽमलम्
saṃtiṣṭhato hare rūpam upaviṣṭaṃ ca mādhavam śayānam apy anantaṃ tu kārayitvā paṭe 'malam
त्रिकालं त्रयम् आराध्य रूपं विष्णोर् महात्मनः गन्धपुष्पादिभिर् नित्यं रेमे दृष्ट्वा पटे हरिम्
trikālaṃ trayam ārādhya rūpaṃ viṣṇor mahātmanaḥ gandhapuṣpādibhir nityaṃ reme dṛṣṭvā paṭe harim
कृष्णं तं कृष्णमेघाभं भुजगेन्द्रनिवासिनम् पद्माक्षं पीतवासं च स्वप्नेष्व् अपि स दृष्टवान्
kṛṣṇaṃ taṃ kṛṣṇameghābhaṃ bhujagendranivāsinam padmākṣaṃ pītavāsaṃ ca svapneṣv api sa dṛṣṭavān
चकार मेघे तद्वर्णे बहुमानमतिं नृपः पक्षपातं च तन्नाम्नि मृगे पद्मे च तादृशे
cakāra meghe tadvarṇe bahumānamatiṃ nṛpaḥ pakṣapātaṃ ca tannāmni mṛge padme ca tādṛśe
दिव्याकृतिं हरेः साक्षाद् द्रष्टुं तस्य महीभृतः अतीव तृष्णा संजाता अपूर्वैव हि सत्तम
divyākṛtiṃ hareḥ sākṣād draṣṭuṃ tasya mahībhṛtaḥ atīva tṛṣṇā saṃjātā apūrvaiva hi sattama
तृष्णायां तु प्रबुद्धायां मनसैव हि पार्थिवः चिन्तयाम्_अस मतिमान् राज्यभोगम् असारवत्
tṛṣṇāyāṃ tu prabuddhāyāṃ manasaiva hi pārthivaḥ cintayām_asa matimān rājyabhogam asāravat
वेश्मदारसुतक्षेत्रं संयस्तं येन दुःखदम् वैराग्यज्ञानपूर्वेण लोके ऽस्मिन् नास्ति तत्समः
veśmadārasutakṣetraṃ saṃyastaṃ yena duḥkhadam vairāgyajñānapūrveṇa loke 'smin nāsti tatsamaḥ
इत्य् एवं चिन्तयित्वा तु तपस्य् आसक्तचेतनः वसिष्ठं परिपप्रच्छ तत्रोपायं पुरोहितम्
ity evaṃ cintayitvā tu tapasy āsaktacetanaḥ vasiṣṭhaṃ paripapraccha tatropāyaṃ purohitam
तपोबलेन देवेशं नारायणम् अजं मुने द्रष्टुम् इच्छाम्य् अहं तत्र उपायं तं वदस्व मे
tapobalena deveśaṃ nārāyaṇam ajaṃ mune draṣṭum icchāmy ahaṃ tatra upāyaṃ taṃ vadasva me
इत्युक्तः प्राह राजानां तपस्य् आसक्तमानसम् वसिष्ठः सर्वधर्मज्ञः सदा तस्य हिते रतः
ityuktaḥ prāha rājānāṃ tapasy āsaktamānasam vasiṣṭhaḥ sarvadharmajñaḥ sadā tasya hite rataḥ
यदीच्छसि महाराज द्रष्टुं नारायणं परम् तपसा सुकृतेनेह आराधय जनार्दनम्
yadīcchasi mahārāja draṣṭuṃ nārāyaṇaṃ param tapasā sukṛteneha ārādhaya janārdanam
केनाप्य् अतप्ततपसा देवदेवो जनार्दनः द्रष्टुं न शक्यते जातु तस्मात् तं तपसार्चय
kenāpy ataptatapasā devadevo janārdanaḥ draṣṭuṃ na śakyate jātu tasmāt taṃ tapasārcaya
पूर्वदक्षिणदिग्भागे सरयूतीरगे नृप गालवप्रमुखानां च ऋषीणाम् अस्ति चाश्रमः
pūrvadakṣiṇadigbhāge sarayūtīrage nṛpa gālavapramukhānāṃ ca ṛṣīṇām asti cāśramaḥ
पञ्चयोजनम् अध्वानं स्थानम् अस्मात् तु पावनम् नानाद्रुमलताकीर्णं नानापुष्पसमाकुलम्
pañcayojanam adhvānaṃ sthānam asmāt tu pāvanam nānādrumalatākīrṇaṃ nānāpuṣpasamākulam
स्वमन्त्रिणि महाप्राज्ञे नीतिमत्य् अर्जुने नृप स्वराज्यभारं विन्यस्य कर्मकाण्डम् अपि द्विज
svamantriṇi mahāprājñe nītimaty arjune nṛpa svarājyabhāraṃ vinyasya karmakāṇḍam api dvija
स्तुत्वाराध्य गणाध्यक्षम् इतो व्रज विनायकम् तपःसिद्ध्यर्थम् अन्विच्छंस् तस्मात् तत्र तपः कुरु
stutvārādhya gaṇādhyakṣam ito vraja vināyakam tapaḥsiddhyartham anvicchaṃs tasmāt tatra tapaḥ kuru
तापसं वेषम् आस्थाय शाकमूलफलाशनः ध्यायन् नारायणं देवम् इमं मन्त्रं सदा जप
tāpasaṃ veṣam āsthāya śākamūlaphalāśanaḥ dhyāyan nārāyaṇaṃ devam imaṃ mantraṃ sadā japa
एष सिद्धिकरो मन्त्रो द्वादशाक्षरसंज्ञितः जप्त्वैनं मुनयः सिद्धिं परां प्राप्ताः पुरातनाः
eṣa siddhikaro mantro dvādaśākṣarasaṃjñitaḥ japtvainaṃ munayaḥ siddhiṃ parāṃ prāptāḥ purātanāḥ
गत्वा गत्वा निवर्तन्ते चन्द्रसूर्यादयो ग्रहाः अद्यापि न निवर्तन्ते द्वादशाक्षरचिन्तकाः
gatvā gatvā nivartante candrasūryādayo grahāḥ adyāpi na nivartante dvādaśākṣaracintakāḥ
बाह्येन्द्रियं हृदि स्थाप्य मनः सूक्ष्मे परात्मनि नृप संजप तन् मन्त्रं द्रष्टव्यो मधुसूदनः
bāhyendriyaṃ hṛdi sthāpya manaḥ sūkṣme parātmani nṛpa saṃjapa tan mantraṃ draṣṭavyo madhusūdanaḥ
इति ते कथितोपायो हरिप्राप्तेस् तपःकृतौ पृच्छतः सांप्रतं भूयो यदीच्छसि कुरुष्व तत्
iti te kathitopāyo hariprāptes tapaḥkṛtau pṛcchataḥ sāṃprataṃ bhūyo yadīcchasi kuruṣva tat
इत्य् एवम् उक्तो मुनिना स राजा राज्यं भुवो मन्त्रिवरे समर्प्य स्तुत्वा गणेशं सुमनोभिर् अर्च्य गतः पुरात् स्वात् तपसे धृतात्मा
ity evam ukto muninā sa rājā rājyaṃ bhuvo mantrivare samarpya stutvā gaṇeśaṃ sumanobhir arcya gataḥ purāt svāt tapase dhṛtātmā