अहो महत् त्वया प्रोक्तं विष्ण्वाराधनजं फलम् सुप्तास् ते मुनिशार्दूल ये विष्णुं नार्चयन्ति वै
aho mahat tvayā proktaṃ viṣṇvārādhanajaṃ phalam suptās te muniśārdūla ye viṣṇuṃ nārcayanti vai
त्वत्प्रसादाच् छ्रुतं ह्य् एतन् नरसिंहार्चनक्रमम् भक्त्या तं पूजयिष्यामि कोटिहोमफलं वद
tvatprasādāc chrutaṃ hy etan narasiṃhārcanakramam bhaktyā taṃ pūjayiṣyāmi koṭihomaphalaṃ vada
इमम् अर्थं पुरा पृष्टः शौनको गुरुणा नृप यत् तस्मै कथयाम्_अस शौनकस् तद् वादमि ते
imam arthaṃ purā pṛṣṭaḥ śaunako guruṇā nṛpa yat tasmai kathayām_asa śaunakas tad vādami te
शौनकं तु सुखासीनं पर्यपृच्छद् बृहस्पतिः
śaunakaṃ tu sukhāsīnaṃ paryapṛcchad bṛhaspatiḥ
लक्षहोमस्य या भूमिः कोटिहोमस्य या शुभा
lakṣahomasya yā bhūmiḥ koṭihomasya yā śubhā
तां मे कथय विप्रेन्द्र होमस्य चरिते विधिम्
tāṃ me kathaya viprendra homasya carite vidhim
इत्युक्तो गुरुणा सो ऽथ लक्षहोमादिकं विधिम्
ityukto guruṇā so 'tha lakṣahomādikaṃ vidhim
शौनको वक्तुम् आरेभे यथावन् नृपसत्तम
śaunako vaktum ārebhe yathāvan nṛpasattama
प्रवक्ष्यामि यथावत् ते शृणु देवपुरोहित
pravakṣyāmi yathāvat te śṛṇu devapurohita
लक्षहोममहाभूमिं तद्विशुद्धिं विशेषतः यज्ञकर्मणि शस्ताया भूमेर् लक्षणम् उत्तमम्
lakṣahomamahābhūmiṃ tadviśuddhiṃ viśeṣataḥ yajñakarmaṇi śastāyā bhūmer lakṣaṇam uttamam
सुसंस्कृतां समां स्निग्धां पूर्वपूर्वम् अथोत्तमाम् ऊरुमात्रं खनित्वा च शोधयेत् तां विशेषतः
susaṃskṛtāṃ samāṃ snigdhāṃ pūrvapūrvam athottamām ūrumātraṃ khanitvā ca śodhayet tāṃ viśeṣataḥ
बहिरच्छतया तत्र मृदाच्छाद्य प्रलेपयेत् प्रमाणं बाहुमात्रं तु सर्वतः कुण्डलक्षणम्
bahiracchatayā tatra mṛdācchādya pralepayet pramāṇaṃ bāhumātraṃ tu sarvataḥ kuṇḍalakṣaṇam
चतुरस्रं चतुष्कोणं तुल्यसूत्रेण कारयेत् उपरि मेखलां कुर्याच् चतुरस्रां सुविस्तराम्
caturasraṃ catuṣkoṇaṃ tulyasūtreṇa kārayet upari mekhalāṃ kuryāc caturasrāṃ suvistarām
चतुरङ्गुलमात्रं तु उच्छ्रितां सूत्रसूत्रिताम् ब्राह्मणान् वेदसंपन्नान् ब्रह्मकर्मसमन्वितान्
caturaṅgulamātraṃ tu ucchritāṃ sūtrasūtritām brāhmaṇān vedasaṃpannān brahmakarmasamanvitān
आमन्त्रयेद् यथान्यायं यजमानो विशेषतः ब्रह्मचर्यव्रतं कुर्युस् त्रिरात्रं ते द्विजातयः
āmantrayed yathānyāyaṃ yajamāno viśeṣataḥ brahmacaryavrataṃ kuryus trirātraṃ te dvijātayaḥ
अहोरात्रम् उपोष्याथ गायत्रीम् अयुतं जपेत् ते शुक्लवाससः स्नाता गन्धस्रक्पुष्पधारिणः
ahorātram upoṣyātha gāyatrīm ayutaṃ japet te śuklavāsasaḥ snātā gandhasrakpuṣpadhāriṇaḥ
शुचयश् च निराहाराः संतुष्टा संयतेन्द्रियाः कौशम् आसनम् आसीना एकाग्रमनसः पुनः
śucayaś ca nirāhārāḥ saṃtuṣṭā saṃyatendriyāḥ kauśam āsanam āsīnā ekāgramanasaḥ punaḥ
आरभेयुश् च ते यत्नात् ततो होमम् अतन्द्रिताः भूमिम् आलिख्य चाभ्युक्ष्य यत्नाद् अग्निं निधापयेत्
ārabheyuś ca te yatnāt tato homam atandritāḥ bhūmim ālikhya cābhyukṣya yatnād agniṃ nidhāpayet
गृह्योक्तेन विधानेन होमं तत्र च होमयेत् आघाराव् आज्यभागौ च जुहुयात् पूर्वम् एव तु
gṛhyoktena vidhānena homaṃ tatra ca homayet āghārāv ājyabhāgau ca juhuyāt pūrvam eva tu
यवधान्यतिलैर् मिश्रां गायत्र्या प्रथमाहुतिम् जुहुयाद् एकचित्तेन स्वाहाकारान्वितां बुधः
yavadhānyatilair miśrāṃ gāyatryā prathamāhutim juhuyād ekacittena svāhākārānvitāṃ budhaḥ
गायत्री छन्दसां माता ब्रह्मयोनिः प्रतिष्ठिता सविता देवता तस्य विश्वामित्रस् तथा ऋषिः
gāyatrī chandasāṃ mātā brahmayoniḥ pratiṣṭhitā savitā devatā tasya viśvāmitras tathā ṛṣiḥ
ततो व्याहृतिभिः पश्चाज् जुहुयाच् च तिलान्वितम् यावत् प्रपूर्यते संख्या लक्षं वा कोटिर् एव वा
tato vyāhṛtibhiḥ paścāj juhuyāc ca tilānvitam yāvat prapūryate saṃkhyā lakṣaṃ vā koṭir eva vā
तावद् धोमं तिलैः कुर्याद् अच्युतार्चनपूर्वकम् दीनानाथजनेभ्यस् तु यजमानः प्रयत्नतः
tāvad dhomaṃ tilaiḥ kuryād acyutārcanapūrvakam dīnānāthajanebhyas tu yajamānaḥ prayatnataḥ
तावच् च भोजनं दद्याद् यावद् धोमं समाचरेत् समाप्ते दक्षिणां दद्याद् ऋत्विग्भ्यः श्रद्धयान्वितः
tāvac ca bhojanaṃ dadyād yāvad dhomaṃ samācaret samāpte dakṣiṇāṃ dadyād ṛtvigbhyaḥ śraddhayānvitaḥ
यथार्हता न लोभेन ततः शान्त्युदकेन च प्रोक्षयेद् ग्राममध्ये तु व्याधितांस् तु विशेषतः
yathārhatā na lobhena tataḥ śāntyudakena ca prokṣayed grāmamadhye tu vyādhitāṃs tu viśeṣataḥ
एवं कृते तु होमस्य पुरस्य नगरस्य च राष्ट्रस्य च महाभाग राज्ञो जनपदस्य च सर्वबाधाप्रशमनी शान्तिर् भवति सर्वदा
evaṃ kṛte tu homasya purasya nagarasya ca rāṣṭrasya ca mahābhāga rājño janapadasya ca sarvabādhāpraśamanī śāntir bhavati sarvadā
इत्य् एतच् छौनकप्रोक्तं कथितं नृपनन्दन लक्षहोमादिकविधिं कार्यं राष्ट्रे सुशान्तिदम्
ity etac chaunakaproktaṃ kathitaṃ nṛpanandana lakṣahomādikavidhiṃ kāryaṃ rāṣṭre suśāntidam
ग्रामे गृहे वा पुरबाह्यदेशे द्विजैर् अयं यत्नकृतः पुरोविधिः तत्रापि शान्तिर् भविता नराणां गवां च भृत्यैः सह भूपतेश् च
grāme gṛhe vā purabāhyadeśe dvijair ayaṃ yatnakṛtaḥ purovidhiḥ tatrāpi śāntir bhavitā narāṇāṃ gavāṃ ca bhṛtyaiḥ saha bhūpateś ca