इति श्रीशिवमहापुराणे विद्येश्वरसंहितायां पञ्चमो ऽध्यायः Cहप्तेर् 6 नन्दिकेश्वर उवाच पुरा कदाचिद्योगींद्र विष्णुर्विषधरासनः
iti śrīśivamahāpurāṇe vidyeśvarasaṃhitāyāṃ pañcamo 'dhyāyaḥ Chapter 6 nandikeśvara uvāca purā kadācidyogīṃdra viṣṇurviṣadharāsanaḥ
सुष्वाप परया भूत्या स्वानुगैरपि संवृतः
suṣvāpa parayā bhūtyā svānugairapi saṃvṛtaḥ
यदृच्छया गतस्तत्र ब्रह्मा ब्रह्मविदांवरः
yadṛcchayā gatastatra brahmā brahmavidāṃvaraḥ
अपृच्छत्पुंडरीकाक्षं शयनं सर्वसुन्दरम्
apṛcchatpuṃḍarīkākṣaṃ śayanaṃ sarvasundaram
कस्त्वं पुरुषवच्छेषे दृष्ट्वा मामपि दृप्तवत्
kastvaṃ puruṣavaccheṣe dṛṣṭvā māmapi dṛptavat
उत्तिष्ठ वत्स मां पश्य तव नाथमिहागतम्
uttiṣṭha vatsa māṃ paśya tava nāthamihāgatam
आगतं गुरुमाराध्यं दृष्ट्वा यो दृप्तवच्चरेत्
āgataṃ gurumārādhyaṃ dṛṣṭvā yo dṛptavaccaret
द्रोहिणस्तस्य मूढस्य प्रायश्चित्तं विधीयते
drohiṇastasya mūḍhasya prāyaścittaṃ vidhīyate
इति श्रुत्वा वचः क्रुद्धो बहिः शांतवदाचरत्
iti śrutvā vacaḥ kruddho bahiḥ śāṃtavadācarat
स्वस्ति ते स्वागतं वत्स तिष्ठ पीठमितो विश
svasti te svāgataṃ vatsa tiṣṭha pīṭhamito viśa
किमु ते व्याग्रवद्वक्त्रं विभाति विषमेक्षणम्
kimu te vyāgravadvaktraṃ vibhāti viṣamekṣaṇam
ब्रह्मोवाच वत्स विष्णो महामानमागतं कालवेगतः
brahmovāca vatsa viṣṇo mahāmānamāgataṃ kālavegataḥ
पितामहश्च जगतः पाता च तव वत्सक
pitāmahaśca jagataḥ pātā ca tava vatsaka
विष्णुरुवाच मत्स्थं जगदिदं वत्स मनुषे त्वं हि चोरवत्
viṣṇuruvāca matsthaṃ jagadidaṃ vatsa manuṣe tvaṃ hi coravat
मन्नाभिकमलाज्जातः पुत्रस्त्वं भाषसे वृथा
mannābhikamalājjātaḥ putrastvaṃ bhāṣase vṛthā
नन्दिकेश्वर उवाच एवं हि वदतोस्तत्र मुग्धयोरजयोस्तदा
nandikeśvara uvāca evaṃ hi vadatostatra mugdhayorajayostadā
अहमेव बरो न त्वमहं प्रभुरहं प्रभुः
ahameva baro na tvamahaṃ prabhurahaṃ prabhuḥ
परस्परं हंतुकामौ चक्रतुः समरोद्यमम्
parasparaṃ haṃtukāmau cakratuḥ samarodyamam
युयुधाते ऽमरौ वीरौ हंसपक्षींद्रवाहनौ
yuyudhāte 'marau vīrau haṃsapakṣīṃdravāhanau
वैरंच्या वैष्णवाश्चैवं मिथो युयुधिरे तदा
vairaṃcyā vaiṣṇavāścaivaṃ mitho yuyudhire tadā
तावद्विमानगतयः सर्वा वै देवजातयः
tāvadvimānagatayaḥ sarvā vai devajātayaḥ
दिदृक्षवः समाजग्मुः समरं तं महाद्भुतम्
didṛkṣavaḥ samājagmuḥ samaraṃ taṃ mahādbhutam
क्षिपंतः पुष्पवर्षाणि पश्यंतः स्वैरमंबरे
kṣipaṃtaḥ puṣpavarṣāṇi paśyaṃtaḥ svairamaṃbare
सुपर्णवाहनस्तत्र क्रुद्धो वै ब्रह्मवक्षसि
suparṇavāhanastatra kruddho vai brahmavakṣasi
मुमोच बाणानसहानस्त्रांश्च विविधान्बहून्
mumoca bāṇānasahānastrāṃśca vividhānbahūn
मुमोचा ऽथ विधिः क्रुद्धो विष्णोरुरसि दुःसहान्
mumocā 'tha vidhiḥ kruddho viṣṇorurasi duḥsahān
बाणाननलसंकाशानस्त्रांश्च बहुशस्तदा
bāṇānanalasaṃkāśānastrāṃśca bahuśastadā
तदाश्चर्यमिति स्पष्टं तयोः समरगोचरम्
tadāścaryamiti spaṣṭaṃ tayoḥ samaragocaram
समीक्ष्य दैवतगणाः शशंसुर्भृशमाकुलाः
samīkṣya daivatagaṇāḥ śaśaṃsurbhṛśamākulāḥ
ततो विष्णुः सुसंक्रुद्धः श्वसन्व्यसनकर्शितः
tato viṣṇuḥ susaṃkruddhaḥ śvasanvyasanakarśitaḥ
माहेश्वरास्त्रं मतिमान् संदधे ब्रह्मणोपरि
māheśvarāstraṃ matimān saṃdadhe brahmaṇopari
ततो ब्रह्मा भृशं क्रुद्धः कंपयन्विश्वमेव हि
tato brahmā bhṛśaṃ kruddhaḥ kaṃpayanviśvameva hi
अस्त्रं पाशुपतं घोरं संदधे विष्णुवक्षसि
astraṃ pāśupataṃ ghoraṃ saṃdadhe viṣṇuvakṣasi
ततस्तदुत्थितं व्योम्नि तपनायुतसन्निभम्
tatastadutthitaṃ vyomni tapanāyutasannibham
सहस्रमुखमत्युग्रं चंडवातभयंकरम्
sahasramukhamatyugraṃ caṃḍavātabhayaṃkaram
अस्त्रद्वयमिदं तत्र ब्रह्मविष्ण्वोर्भयंकरम्
astradvayamidaṃ tatra brahmaviṣṇvorbhayaṃkaram
इत्थं बभूव समरो ब्रह्मविष्ण्वोः परस्परम्
itthaṃ babhūva samaro brahmaviṣṇvoḥ parasparam
ततो देवगणाः सर्वे विषण्णा भृशमाकुलाः
tato devagaṇāḥ sarve viṣaṇṇā bhṛśamākulāḥ
ऊचुः परस्परं तात राजक्षोभे यथा द्विजाः
ūcuḥ parasparaṃ tāta rājakṣobhe yathā dvijāḥ
सृष्टिः स्थितिश्च संहारस्तिरो भावोप्यनुग्रहः
sṛṣṭiḥ sthitiśca saṃhārastiro bhāvopyanugrahaḥ
यस्मात्प्रवर्तते तस्मै ब्रह्मणे च त्रिशूलिने
yasmātpravartate tasmai brahmaṇe ca triśūline
अशक्यमन्यैर्यदनुग्रहं विना तृणक्षयोप्यत्र यदृच्छया क्वचित्
aśakyamanyairyadanugrahaṃ vinā tṛṇakṣayopyatra yadṛcchayā kvacit
इति देवाभयं कृत्वा विचिन्वंतः शिवक्षयम्
iti devābhayaṃ kṛtvā vicinvaṃtaḥ śivakṣayam
जग्मुः कैलासशिखरं यत्रास्ते चंद्रशेखरः
jagmuḥ kailāsaśikharaṃ yatrāste caṃdraśekharaḥ
दृष्ट्वैवममरा हृष्टाः पदंतत्पारमेश्वरम्
dṛṣṭvaivamamarā hṛṣṭāḥ padaṃtatpārameśvaram
प्रणेमुः प्रणवाकारं प्रविष्टास्तत्र सद्मनि
praṇemuḥ praṇavākāraṃ praviṣṭāstatra sadmani
तेपि तत्र सभामध्ये मंडपे मणिविष्टरे
tepi tatra sabhāmadhye maṃḍape maṇiviṣṭare
विराजमानमुमया ददृशुर्देवपुंगवम्
virājamānamumayā dadṛśurdevapuṃgavam
सव्योत्तरेतरपदं तदर्हितकरां बुजम्
savyottaretarapadaṃ tadarhitakarāṃ bujam
स्वगणैः सर्वतो जुष्टं सर्वलक्षणलक्षितम्
svagaṇaiḥ sarvato juṣṭaṃ sarvalakṣaṇalakṣitam
वीज्यमानं विशोषजैः स्त्रीजनैस्तीव्रभावनैः
vījyamānaṃ viśoṣajaiḥ strījanaistīvrabhāvanaiḥ
शस्यमानं सदावेदैरनुगृह्णंतमीश्वरम्
śasyamānaṃ sadāvedairanugṛhṇaṃtamīśvaram
दृष्ट्वैवमीशममराः संतोषसलिलेक्षणाः
dṛṣṭvaivamīśamamarāḥ saṃtoṣasalilekṣaṇāḥ
दंडवद्दूरतो वत्स नमश्चक्रुर्महागणाः
daṃḍavaddūrato vatsa namaścakrurmahāgaṇāḥ
तानवेक्ष्य पतिर्देवान्समीपे चाह्वयद्गणैः
tānavekṣya patirdevānsamīpe cāhvayadgaṇaiḥ
अथ संह्लादयन्देवान्देवो देवशिखामणिः
atha saṃhlādayandevāndevo devaśikhāmaṇiḥ
अवोचदर्थगंभीरं वचनं मधुमंगलम्
avocadarthagaṃbhīraṃ vacanaṃ madhumaṃgalam