इति श्रीशिवमहापुराणे सप्तम्यां वायवीयसंहितायां पूर्वखण्डे नैमिषोपाख्यानं नाम तृतीयो ऽध्यायः Cहप्तेर् 4 सूत उवाच तस्मिन्देशे महाभागा मुनयश्शंसितव्रताः
iti śrīśivamahāpurāṇe saptamyāṃ vāyavīyasaṃhitāyāṃ pūrvakhaṇḍe naimiṣopākhyānaṃ nāma tṛtīyo 'dhyāyaḥ Chapter 4 sūta uvāca tasmindeśe mahābhāgā munayaśśaṃsitavratāḥ
अर्चयंतो महादेवं सत्रमारेभिरे तदा
arcayaṃto mahādevaṃ satramārebhire tadā
तच्च सत्रं प्रववृते सर्वाश्चर्यं महर्षिणाम् 1
tacca satraṃ pravavṛte sarvāścaryaṃ maharṣiṇām 1
विश्वं सिसृक्षमाणानां पुरा विश्वसृजामिव
viśvaṃ sisṛkṣamāṇānāṃ purā viśvasṛjāmiva
अथ काले गते सत्रे समाप्ते भूरिदक्षिणे
atha kāle gate satre samāpte bhūridakṣiṇe
पितामहनियोगेन वायुस्तत्रागमत्स्वयम्
pitāmahaniyogena vāyustatrāgamatsvayam
शिष्यस्स्वयंभुवो देवस्सर्वप्रत्यक्षदृग्वशी
śiṣyassvayaṃbhuvo devassarvapratyakṣadṛgvaśī
आज्ञायां मरुतो यस्य संस्थितास्सप्तसप्तकाः
ājñāyāṃ maruto yasya saṃsthitāssaptasaptakāḥ
1 दीर्घाभाव आर्षः 505ब् प्रेरयञ्छश्वदंगानि प्राणाद्याभिः स्ववृत्तिभिः
1 dīrghābhāva ārṣaḥ 505b prerayañchaśvadaṃgāni prāṇādyābhiḥ svavṛttibhiḥ
सर्वभूतशरीराणां कुरुते यश्च धारणम्
sarvabhūtaśarīrāṇāṃ kurute yaśca dhāraṇam
अणिमादिभिरष्टाभिरैश्वर्यैश्च समन्वितः
aṇimādibhiraṣṭābhiraiśvaryaiśca samanvitaḥ
तिर्यक्कालादिभिर्मेध्यैर्भुवनानि बिभर्ति यः
tiryakkālādibhirmedhyairbhuvanāni bibharti yaḥ
आकाशयोनिर्द्विगुणः स्पर्शशब्दसमन्वयात्
ākāśayonirdviguṇaḥ sparśaśabdasamanvayāt
तेजसां प्रकृतिश्चेति यमाहुस्तत्त्वचिंतकाः
tejasāṃ prakṛtiśceti yamāhustattvaciṃtakāḥ
तमाश्रमगतं दृष्ट्वा मुनयो दीर्घसत्रिणः
tamāśramagataṃ dṛṣṭvā munayo dīrghasatriṇaḥ
पितामहवचः स्मृत्वा प्रहर्षमतुलं ययुः
pitāmahavacaḥ smṛtvā praharṣamatulaṃ yayuḥ
अभ्युत्थाय ततस्सर्वे प्रणम्यांबरसंभवम्
abhyutthāya tatassarve praṇamyāṃbarasaṃbhavam
चामीकरमयं तस्मै विष्टरं समकल्पयन्
cāmīkaramayaṃ tasmai viṣṭaraṃ samakalpayan
सोपि तत्र समासीनो मुनिभिस्सम्यगर्चितः
sopi tatra samāsīno munibhissamyagarcitaḥ
प्रतिनंद्य च तान् सर्वान् पप्रच्छ कुशलं ततः
pratinaṃdya ca tān sarvān papraccha kuśalaṃ tataḥ
वायुरुवाच अत्र वः कुशलं विप्राः कच्चिद्वृत्ते महाक्रतौ
vāyuruvāca atra vaḥ kuśalaṃ viprāḥ kaccidvṛtte mahākratau
कच्चिद्यज्ञहनो दैत्या न बाधेरन्सुरद्विषः
kaccidyajñahano daityā na bādheransuradviṣaḥ
प्रायश्चित्तं दुरिष्टं वा न कच्चित्समजायत
prāyaścittaṃ duriṣṭaṃ vā na kaccitsamajāyata
स्तोत्रशस्त्रगृहैर्देवान् पित्ःन् पित्र्यैश्च कर्मभिः
stotraśastragṛhairdevān pitḥn pitryaiśca karmabhiḥ
कच्चिदभ्यर्च्य युष्माभिर्विधिरासीत्स्वनुष्ठितः
kaccidabhyarcya yuṣmābhirvidhirāsītsvanuṣṭhitaḥ
निवृत्ते च महासत्रे पश्चात्किं वश्चिकीर्षितम्
nivṛtte ca mahāsatre paścātkiṃ vaścikīrṣitam
इत्युक्ता मुनयः सर्वे वायुना शिवभाविना
ityuktā munayaḥ sarve vāyunā śivabhāvinā
प्रहृष्टमनसः पूताः प्रत्यूचुर्विनयान्विताः
prahṛṣṭamanasaḥ pūtāḥ pratyūcurvinayānvitāḥ
मुनय ऊचुः अद्य नः कुशलं सर्वमद्य साधु भवेत्तपः
munaya ūcuḥ adya naḥ kuśalaṃ sarvamadya sādhu bhavettapaḥ
अस्मच्छ्रेयोभिवृद्ध्यर्थं भवानत्रागतो यतः
asmacchreyobhivṛddhyarthaṃ bhavānatrāgato yataḥ
शृणु चेदं पुरावृत्तं तमसाक्रांतमानसैः
śṛṇu cedaṃ purāvṛttaṃ tamasākrāṃtamānasaiḥ
उपासितः पुरास्माभिर्विज्ञानार्थं प्रजापतिः
upāsitaḥ purāsmābhirvijñānārthaṃ prajāpatiḥ
सोप्यस्माननुगृह्याह शरण्यश्शरणागतान्
sopyasmānanugṛhyāha śaraṇyaśśaraṇāgatān
सर्वस्मादधिको रुद्रो विप्राः परमकारणम्
sarvasmādadhiko rudro viprāḥ paramakāraṇam
तमप्रतर्क्यं याथात्म्यं भक्तिमानेव पश्यति
tamapratarkyaṃ yāthātmyaṃ bhaktimāneva paśyati
भक्तिश्चास्य प्रसादेन प्रसादादेव निर्वृतिः
bhaktiścāsya prasādena prasādādeva nirvṛtiḥ
तस्मादस्य प्रसादार्थं नैमिषे सत्रयोगतः
tasmādasya prasādārthaṃ naimiṣe satrayogataḥ
यजध्वं दीर्घसत्रेण रुद्रं परमकारणम्
yajadhvaṃ dīrghasatreṇa rudraṃ paramakāraṇam
तत्प्रसादेन सत्रांते वायुस्तत्रागमिष्यति
tatprasādena satrāṃte vāyustatrāgamiṣyati
तन्मुखाज्ज्ञानलाभो वस्तत्र श्रेयो भविष्यति
tanmukhājjñānalābho vastatra śreyo bhaviṣyati
इत्यादिश्य वयं सर्वे प्रेषिता परमेष्ठिना
ityādiśya vayaṃ sarve preṣitā parameṣṭhinā
अस्मिन्देशे महाभाग तवागमनकांक्षिणः
asmindeśe mahābhāga tavāgamanakāṃkṣiṇaḥ
दीर्घसत्रं समासीना दिव्यवर्षसहस्रकम्
dīrghasatraṃ samāsīnā divyavarṣasahasrakam
अतस्तवागमादन्यत्प्रार्थ्यं नो नास्ति किंचन
atastavāgamādanyatprārthyaṃ no nāsti kiṃcana
इत्याकर्ण्य पुरावृत्तमृषीणां दीर्घसत्रिणाम्
ityākarṇya purāvṛttamṛṣīṇāṃ dīrghasatriṇām
वायुः प्रीतमना भूत्वा तत्रासीन्मुनिसंवृतः
vāyuḥ prītamanā bhūtvā tatrāsīnmunisaṃvṛtaḥ
ततस्तैर्मुनिभिः पृष्टस्तेषां भावविवृद्धये
tatastairmunibhiḥ pṛṣṭasteṣāṃ bhāvavivṛddhaye
सर्गादि शार्वमैश्वर्यं समासाद वदद्विभुः
sargādi śārvamaiśvaryaṃ samāsāda vadadvibhuḥ