ओं इति श्रीशिवमहापुराणे सप्तम्यां वायवीयसंहितायामुत्तरखण्डे सांगोपांगपूजाविधानवर्णनं नाम षड्विंशो ऽध्यायः Cहप्तेर् 27 उपमन्युरुवाच अथाग्निकार्यं वक्ष्यामि कुण्डे वा स्थंडिले ऽपि वा
oṃ iti śrīśivamahāpurāṇe saptamyāṃ vāyavīyasaṃhitāyāmuttarakhaṇḍe sāṃgopāṃgapūjāvidhānavarṇanaṃ nāma ṣaḍviṃśo 'dhyāyaḥ Chapter 27 upamanyuruvāca athāgnikāryaṃ vakṣyāmi kuṇḍe vā sthaṃḍile 'pi vā
वेद्यां वा ह्यायसे पात्रे मृन्मये वा नवे शुभे
vedyāṃ vā hyāyase pātre mṛnmaye vā nave śubhe
आधायाग्निं विधानेन संस्कृत्य च ततः परम्
ādhāyāgniṃ vidhānena saṃskṛtya ca tataḥ param
तत्राराध्य महादेवं होमकर्म समाचरेत्
tatrārādhya mahādevaṃ homakarma samācaret
कुण्डं द्विहस्तमानं वा हस्तमात्रमथापि वा
kuṇḍaṃ dvihastamānaṃ vā hastamātramathāpi vā
वृत्तं वा चतुरस्रं वा कुर्याद्वेदिं च मण्डलम्
vṛttaṃ vā caturasraṃ vā kuryādvediṃ ca maṇḍalam
कुण्डं विस्तारवन्निम्नं तन्मध्ये ऽष्टदलाम्बुजम्
kuṇḍaṃ vistāravannimnaṃ tanmadhye 'ṣṭadalāmbujam
चतुरंगुलमुत्सेधं तस्य द्व्यंगुलमेव वा
caturaṃgulamutsedhaṃ tasya dvyaṃgulameva vā
वितस्तिद्विगुणोन्नत्या नाभिमन्तः प्रचक्षते
vitastidviguṇonnatyā nābhimantaḥ pracakṣate
मध्यं च मध्यमांगुल्या मध्यमोत्तमपर्वणोः
madhyaṃ ca madhyamāṃgulyā madhyamottamaparvaṇoḥ
अंगुलैः कथ्यते सद्भिश्चतुर्विंशतिभिः करः
aṃgulaiḥ kathyate sadbhiścaturviṃśatibhiḥ karaḥ
मेखलानां त्रयं वापि द्वयमेकमथापि वा
mekhalānāṃ trayaṃ vāpi dvayamekamathāpi vā
यथाशोभं प्रकुर्वीत श्लक्ष्णमिष्टं मृदा स्थिरम्
yathāśobhaṃ prakurvīta ślakṣṇamiṣṭaṃ mṛdā sthiram
अश्वत्थपत्रवद्योनिं गजाधारवदेव वा
aśvatthapatravadyoniṃ gajādhāravadeva vā
मेखलामध्यतः कुर्यात्पश्चिमे दक्षिणे ऽपि वा
mekhalāmadhyataḥ kuryātpaścime dakṣiṇe 'pi vā
शोभनामग्नितः किंचिन्निम्नामुन्मीलिकां शनैः
śobhanāmagnitaḥ kiṃcinnimnāmunmīlikāṃ śanaiḥ
अग्रेण कुण्डाभिमुखीं किंचिदुत्सृज्य मेखलाम्
agreṇa kuṇḍābhimukhīṃ kiṃcidutsṛjya mekhalām
नोत्सेधनियमो वेद्याः सा मार्दी वाथ सैकती
notsedhaniyamo vedyāḥ sā mārdī vātha saikatī
मंडलं गोशकृत्तोयैर्मानं पात्रस्य नोदितम्
maṃḍalaṃ gośakṛttoyairmānaṃ pātrasya noditam
कुण्डं च मृन्मयं वेदिमालिपेद्गोमयांबुना
kuṇḍaṃ ca mṛnmayaṃ vedimālipedgomayāṃbunā
प्रक्षाल्य तापयेत्पात्रं प्रोक्षयेदन्यदंभसा
prakṣālya tāpayetpātraṃ prokṣayedanyadaṃbhasā
स्वसूत्रोक्तप्रकारेण कुण्डादौ विल्लिखेत्ततः
svasūtroktaprakāreṇa kuṇḍādau villikhettataḥ
संप्रोक्ष्य कल्पयेद्दर्भैः पुष्पैर्वा वह्निविष्टरम्
saṃprokṣya kalpayeddarbhaiḥ puṣpairvā vahniviṣṭaram
अर्चनार्थं च होमार्थं सर्वद्रव्याणि साधयेत्
arcanārthaṃ ca homārthaṃ sarvadravyāṇi sādhayet
प्रक्षाल्यक्षालनीयानि प्रोक्षण्या प्रोक्ष्य शोधयेत्
prakṣālyakṣālanīyāni prokṣaṇyā prokṣya śodhayet
मणिजं काष्ठजं वाथ श्रोत्रियागारसम्भवम्
maṇijaṃ kāṣṭhajaṃ vātha śrotriyāgārasambhavam
1 अदन्तत्वमार्षम् 576ब् अन्यं वाभ्यर्हितं वह्निं ततः साधारमानयेत्
1 adantatvamārṣam 576b anyaṃ vābhyarhitaṃ vahniṃ tataḥ sādhāramānayet
त्रिः प्रदक्षिणमावृत्य कुण्डादेरुपरि क्रमात्
triḥ pradakṣiṇamāvṛtya kuṇḍāderupari kramāt
वह्निबीजं समुच्चार्य त्वादधीताग्निमासने
vahnibījaṃ samuccārya tvādadhītāgnimāsane
योनिमार्गेण वा तद्वदात्मनः संमुखेन वा
yonimārgeṇa vā tadvadātmanaḥ saṃmukhena vā
नियोगः प्रदेश सर्वं कुंडं कुर्याद्विचक्षणः
niyogaḥ pradeśa sarvaṃ kuṃḍaṃ kuryādvicakṣaṇaḥ
स्वनाभ्यंतःस्थितं वह्निं तद्रंध्राद्विस्फुलिंगवद्
svanābhyaṃtaḥsthitaṃ vahniṃ tadraṃdhrādvisphuliṃgavad
निर्गम्य पावके बह्ये लीनं बिंबाकृति स्मरेत्
nirgamya pāvake bahye līnaṃ biṃbākṛti smaret
आज्यसंस्कारपर्यंतमन्वाधानपुरस्सरम्
ājyasaṃskāraparyaṃtamanvādhānapurassaram
स्वसूत्रोक्तक्रमात्कुर्यान्मूलमन्त्रेण मन्त्रवित्
svasūtroktakramātkuryānmūlamantreṇa mantravit
शिवमूर्तिं समभ्यर्च्य ततो दक्षिणपार्श्वतः
śivamūrtiṃ samabhyarcya tato dakṣiṇapārśvataḥ
न्यस्य मन्त्रं घृते मुद्रां दर्शयेद्धेनुसंज्ञिताम्
nyasya mantraṃ ghṛte mudrāṃ darśayeddhenusaṃjñitām
स्रुक्स्रुवौ तैजसौ ग्राह्यौ न कांस्यायससैसकौ
sruksruvau taijasau grāhyau na kāṃsyāyasasaisakau
यज्ञदारुमयौ वापि स्मार्तौ वा शिल्पसम्मतौ
yajñadārumayau vāpi smārtau vā śilpasammatau
पर्णे वा ब्रह्मवृक्षादेरच्छिद्रे मध्य उत्थिते
parṇe vā brahmavṛkṣāderacchidre madhya utthite
संसृज्य दर्भैस्तौ वह्नौ संताप्य प्रोक्षयेत्पुनः
saṃsṛjya darbhaistau vahnau saṃtāpya prokṣayetpunaḥ
पारार्षर्च्यस्वसूत्रोक्तक्रमेण शिवपूर्वकैः
pārārṣarcyasvasūtroktakrameṇa śivapūrvakaiḥ
जुहुयादष्टभिर्बीजैरग्निसंस्कारसिद्धये
juhuyādaṣṭabhirbījairagnisaṃskārasiddhaye
भ्रुंस्तुंब्रुश्रुं क्रमेणैव पुंड्रंद्रमित्यतः परम्
bhruṃstuṃbruśruṃ krameṇaiva puṃḍraṃdramityataḥ param
बीजानि सप्त सप्तानां जिह्वानामनुपूर्वशः
bījāni sapta saptānāṃ jihvānāmanupūrvaśaḥ
त्रिशिखा मध्यमा जिह्वा बहुरूपसमाह्वया
triśikhā madhyamā jihvā bahurūpasamāhvayā
रक्ताग्नेयी नैरृती च कृष्णान्या सुप्रभा मता
raktāgneyī nairṛtī ca kṛṣṇānyā suprabhā matā
अतिरिक्ता मरुज्जिह्वा स्वनामानुगुणप्रभा
atiriktā marujjihvā svanāmānuguṇaprabhā
स्वबिजानन्तरं वाच्या स्वाहांतञ्च यथाक्रमम्
svabijānantaraṃ vācyā svāhāṃtañca yathākramam
जिह्वामंत्रैस्तु तैर्हुत्वाज्यं जिह्वास्त्वेकैकश क्रमात्
jihvāmaṃtraistu tairhutvājyaṃ jihvāstvekaikaśa kramāt
रं वह्नयेति स्वाहेति मध्ये हुत्वाहुतित्रयम्
raṃ vahnayeti svāheti madhye hutvāhutitrayam
सर्पिषा वा समिद्भिर्वा परिषेचनमाचरेत्
sarpiṣā vā samidbhirvā pariṣecanamācaret
एवं कृते शिवाग्निः स्यात्स्मरेत्तत्र शिवासनम्
evaṃ kṛte śivāgniḥ syātsmarettatra śivāsanam
तत्रावाह्य यजेद्देवमर्धनारीश्वरं शिवम्
tatrāvāhya yajeddevamardhanārīśvaraṃ śivam
दीपान्तं परिषिच्याथ समिद्धोमं समाचरेत्
dīpāntaṃ pariṣicyātha samiddhomaṃ samācaret
ताः पालाश्यः परा वापि याज्ञिया द्वादशांगुलाः
tāḥ pālāśyaḥ parā vāpi yājñiyā dvādaśāṃgulāḥ
अवक्रा न स्वयं शुष्कास्सत्वचो निर्व्रणाः समाः
avakrā na svayaṃ śuṣkāssatvaco nirvraṇāḥ samāḥ
दशांगुला वा विहिताः कनिष्ठांगुलिसंमिताः
daśāṃgulā vā vihitāḥ kaniṣṭhāṃgulisaṃmitāḥ
प्रादेशमात्रा वालाभे होतव्याः सकला अपि
prādeśamātrā vālābhe hotavyāḥ sakalā api
दूर्वापत्रसमाकारां चतुरंगुलमायताम्
dūrvāpatrasamākārāṃ caturaṃgulamāyatām
दद्यादाज्याहुतिं पश्चादन्नमक्षप्रमाणतः
dadyādājyāhutiṃ paścādannamakṣapramāṇataḥ
लाजांस्तथा सर्षपांश्च यवांश्चैव तिलांस्तथा
lājāṃstathā sarṣapāṃśca yavāṃścaiva tilāṃstathā
सर्पिषाक्तानि भक्ष्याणि लेह्यचोष्याणि सम्भवे
sarpiṣāktāni bhakṣyāṇi lehyacoṣyāṇi sambhave
दशैवाहुतयस्तत्र पञ्च वा त्रितयं च वा
daśaivāhutayastatra pañca vā tritayaṃ ca vā
होतव्याः शक्तितो दद्यादेकमेवाथ वाहुतिम्
hotavyāḥ śaktito dadyādekamevātha vāhutim
श्रुवेणाज्यं समित्याद्यास्रुचाशेषात्करेण वा
śruveṇājyaṃ samityādyāsrucāśeṣātkareṇa vā
तत्र दिव्येन होतव्यं तीर्थेनार्षेण वा तथा
tatra divyena hotavyaṃ tīrthenārṣeṇa vā tathā
द्रव्येणैकेन वा ऽलाभे जुहुयाच्छ्रद्धया पुनः
dravyeṇaikena vā 'lābhe juhuyācchraddhayā punaḥ
प्रायश्चित्ताय जुहुयान्मंत्रयित्वाहुतित्रयम्
prāyaścittāya juhuyānmaṃtrayitvāhutitrayam
577अ ततो होमविशिष्टेन घृतेनापूर्य वै स्रुचम्
577a tato homaviśiṣṭena ghṛtenāpūrya vai srucam
निधाय पुष्पं तस्याग्रे श्रुवेणाधोमुखेन ताम्
nidhāya puṣpaṃ tasyāgre śruveṇādhomukhena tām
सदर्भेन समाच्छाद्य मूलेनांजलिनोत्थितः
sadarbhena samācchādya mūlenāṃjalinotthitaḥ
वौषडंतेन जुहुयाद्धारां तु यवसंमिताम्
vauṣaḍaṃtena juhuyāddhārāṃ tu yavasaṃmitām
इत्थं पूर्णाहुतिं कृत्वा परिषिंचेच्च पूर्ववत्
itthaṃ pūrṇāhutiṃ kṛtvā pariṣiṃcecca pūrvavat
तत उद्वास्य देवेशं गोपयेत्तु हुताशनम्
tata udvāsya deveśaṃ gopayettu hutāśanam
तमप्युद्वास्य वा नाभौ यजेत्संधाय नित्यशः
tamapyudvāsya vā nābhau yajetsaṃdhāya nityaśaḥ
अथवा वह्निमानीय शिवशास्त्रोक्तवर्त्मना
athavā vahnimānīya śivaśāstroktavartmanā
वागीशीगर्भसंभूतं संस्कृत्य विधिवद्यजेत्
vāgīśīgarbhasaṃbhūtaṃ saṃskṛtya vidhivadyajet
अन्वाधानं पुनः कृत्वा परिधीन् परिधाय च
anvādhānaṃ punaḥ kṛtvā paridhīn paridhāya ca
पात्राणि द्वन्द्वरूपेण निक्षिप्येष्ट्वा शिवं ततः
pātrāṇi dvandvarūpeṇa nikṣipyeṣṭvā śivaṃ tataḥ
संशोध्य प्रोक्षणीपात्रं प्रोक्ष्यतानि तदंभसा
saṃśodhya prokṣaṇīpātraṃ prokṣyatāni tadaṃbhasā
प्रणीतापात्रमैशान्यां विन्यस्या पूरितं जलैः
praṇītāpātramaiśānyāṃ vinyasyā pūritaṃ jalaiḥ
आज्यसंस्कारपर्यंतं कृत्वा संशोध्य स्रक्स्रुवौ
ājyasaṃskāraparyaṃtaṃ kṛtvā saṃśodhya sraksruvau
गर्भाधानं पुंसवनं सीमन्तोन्नयनं ततः
garbhādhānaṃ puṃsavanaṃ sīmantonnayanaṃ tataḥ
कृत्वा पृथक्पृथग्घुत्वा जातमग्निं विचिन्तयेत्
kṛtvā pṛthakpṛthagghutvā jātamagniṃ vicintayet
त्रिपादं सप्तहस्तं च चतुःशृंगं द्विशीर्षकम्
tripādaṃ saptahastaṃ ca catuḥśṛṃgaṃ dviśīrṣakam
मधुपिंगं त्रिनयनं सकपर्देन्दुशेखरम्
madhupiṃgaṃ trinayanaṃ sakapardenduśekharam
रक्तं रक्ताम्बरालेपं माल्यभूषनभूषितम्
raktaṃ raktāmbarālepaṃ mālyabhūṣanabhūṣitam
सर्वलक्षणसंपन्नं सोपवीतं त्रिमेखलम्
sarvalakṣaṇasaṃpannaṃ sopavītaṃ trimekhalam
शक्तिमन्तं स्रुक्स्रुवौ च दधानं दक्षिणे करे
śaktimantaṃ sruksruvau ca dadhānaṃ dakṣiṇe kare
तोमरं तालवृंतं च घृतपात्रं तथेतरैः
tomaraṃ tālavṛṃtaṃ ca ghṛtapātraṃ tathetaraiḥ
जातं ध्यात्वैवमाकारं जातकर्म समाचरेत्
jātaṃ dhyātvaivamākāraṃ jātakarma samācaret
नालापनयनं कृत्वा ततः संशोध्य सूतकम्
nālāpanayanaṃ kṛtvā tataḥ saṃśodhya sūtakam
शिवाग्निरुचिनामास्य कृत्वाहुतिपुरस्सरम्
śivāgnirucināmāsya kṛtvāhutipurassaram
पित्रोर्विसर्जनं कृत्वा चौलोपनयनादिकम्
pitrorvisarjanaṃ kṛtvā caulopanayanādikam
अप्तोर्यामावसानान्तं कृत्वा संस्कारमस्य तु
aptoryāmāvasānāntaṃ kṛtvā saṃskāramasya tu
आज्यधारादिहोमं च कृत्वा स्विष्टकृतं ततः
ājyadhārādihomaṃ ca kṛtvā sviṣṭakṛtaṃ tataḥ
रमित्यनेन बीजेन परिषिंचेत्ततः परम्
ramityanena bījena pariṣiṃcettataḥ param
ब्रह्मविष्णुशिवेशानां लोकेशानां तथैव च
brahmaviṣṇuśiveśānāṃ lokeśānāṃ tathaiva ca
तदस्त्राणां च परितः कृत्वा पूजां यथाक्रमम्
tadastrāṇāṃ ca paritaḥ kṛtvā pūjāṃ yathākramam
धूपदीपादिसिद्ध्यर्थं वह्निमुद्धृत्य कृत्यवित्
dhūpadīpādisiddhyarthaṃ vahnimuddhṛtya kṛtyavit
साधयित्वाज्यपूर्वाणि द्रव्याणि पुनरेव च
sādhayitvājyapūrvāṇi dravyāṇi punareva ca
कल्पयित्वासनं वह्नौ तत्रावाह्य यथापुरा
kalpayitvāsanaṃ vahnau tatrāvāhya yathāpurā
संपूज्य देवं देवीं च ततः पूर्णांतमाचरेत्
saṃpūjya devaṃ devīṃ ca tataḥ pūrṇāṃtamācaret
अथ वा स्वाश्रमोक्तं तु वह्निकर्म शिवार्पणम्
atha vā svāśramoktaṃ tu vahnikarma śivārpaṇam
बुद्ध्वा शिवाश्रमी कुर्यान्न च तत्रापरो विधिः
buddhvā śivāśramī kuryānna ca tatrāparo vidhiḥ
शिवाग्नेर्भस्मसंग्राह्यमग्निहोत्रोद्भवं तु वा
śivāgnerbhasmasaṃgrāhyamagnihotrodbhavaṃ tu vā
वैवाहोग्निभवं वापि पक्वं शुचि सुगंधि च
vaivāhognibhavaṃ vāpi pakvaṃ śuci sugaṃdhi ca
कपिलायाः शकृच्छस्तं गृहीतं गगने पतत्
kapilāyāḥ śakṛcchastaṃ gṛhītaṃ gagane patat
न क्लिन्नं नातिकठिनं न दुर्गन्धं न शोषितम्
na klinnaṃ nātikaṭhinaṃ na durgandhaṃ na śoṣitam
उपर्यधः परित्यज्य गृह्णीयात्पतितं यदि
uparyadhaḥ parityajya gṛhṇīyātpatitaṃ yadi
पिंडीकृत्य शिवाग्न्यादौ तत्क्षिपेन्मूलमंत्रतः
piṃḍīkṛtya śivāgnyādau tatkṣipenmūlamaṃtrataḥ
577ब् अपक्वमतिपाक्वं च संत्यज्य भसितं सितम्
577b apakvamatipākvaṃ ca saṃtyajya bhasitaṃ sitam
आदाय वा समालोड्य भस्माधारे विनिक्षिपेत्
ādāya vā samāloḍya bhasmādhāre vinikṣipet
तैजसं दारवं वापि मृन्मयं शैलमेव च
taijasaṃ dāravaṃ vāpi mṛnmayaṃ śailameva ca
अन्यद्वा शोभनं शुद्धं भस्माधारं प्रकल्पयेत्
anyadvā śobhanaṃ śuddhaṃ bhasmādhāraṃ prakalpayet
समे देशे शुभे शुद्धे धनवद्भस्म निक्षिपेत्
same deśe śubhe śuddhe dhanavadbhasma nikṣipet
न चायुक्तकरे दद्यान्नैवाशुचितले क्षिपेत्
na cāyuktakare dadyānnaivāśucitale kṣipet
न संस्पृशेच्च नीचांगैर्नोपेक्षेत न लंघयेत्
na saṃspṛśecca nīcāṃgairnopekṣeta na laṃghayet
तस्माद्भसितमादाय विनियुंजीत मन्त्रतः
tasmādbhasitamādāya viniyuṃjīta mantrataḥ
कालेषूक्तेषु नान्यत्र नायोग्येभ्यः प्रदापयेत्
kāleṣūkteṣu nānyatra nāyogyebhyaḥ pradāpayet
भस्मसंग्रहणं कुर्याद्देवे ऽनुद्वासिते सति
bhasmasaṃgrahaṇaṃ kuryāddeve 'nudvāsite sati
उद्वासने कृते यस्माच्चण्डभस्म प्रजापते
udvāsane kṛte yasmāccaṇḍabhasma prajāpate
अग्निकार्ये कृते पश्चाच्छिवशास्त्रोक्तमार्गतः
agnikārye kṛte paścācchivaśāstroktamārgataḥ
स्वसूत्रोक्तप्रकाराद्वा बलिकर्म समाचरेत्
svasūtroktaprakārādvā balikarma samācaret
अथ विद्यासनं न्यस्य सुप्रलिप्ते तु मण्दले
atha vidyāsanaṃ nyasya supralipte tu maṇdale
विद्याकोशं प्रतिष्ठाप्य यजेत्पुष्पादिभिः क्रमात्
vidyākośaṃ pratiṣṭhāpya yajetpuṣpādibhiḥ kramāt
विद्यायाः पुरतः कृत्वा गुरोरपि च मण्डलम्
vidyāyāḥ purataḥ kṛtvā gurorapi ca maṇḍalam
तत्रासनवरं कृत्वा पुष्पाद्यै गुरुमर्चयेत्
tatrāsanavaraṃ kṛtvā puṣpādyai gurumarcayet
ततोनुपूजयेत्पूज्यान् भोजयेच्च बुभुक्षितान्
tatonupūjayetpūjyān bhojayecca bubhukṣitān
ततस्स्वयं च भुंजीत शुद्धमन्नं यथासुखम्
tatassvayaṃ ca bhuṃjīta śuddhamannaṃ yathāsukham
निवेदितं च वा देवे तच्छेषं चात्मशुद्धये
niveditaṃ ca vā deve taccheṣaṃ cātmaśuddhaye
श्रद्दधानो न लोभेन न चण्डाय समर्पितम्
śraddadhāno na lobhena na caṇḍāya samarpitam
गन्धमाल्यादि यच्चान्यत्तत्राप्येष समो विधिः
gandhamālyādi yaccānyattatrāpyeṣa samo vidhiḥ
न तु तत्र शिवोस्मीति बुद्धिं कुर्याद्विचक्षणः
na tu tatra śivosmīti buddhiṃ kuryādvicakṣaṇaḥ
भुक्त्वाचम्य शिवं ध्यात्वा हृदये मूलमुच्चरेत्
bhuktvācamya śivaṃ dhyātvā hṛdaye mūlamuccaret
कालशेषं नयेद्योग्यैः शिवशास्त्रकथादिभिः
kālaśeṣaṃ nayedyogyaiḥ śivaśāstrakathādibhiḥ
रात्रौ व्यतीते पूर्वांशे कृत्वा पूजां मनोहराम्
rātrau vyatīte pūrvāṃśe kṛtvā pūjāṃ manoharām
शिवयोः शयनं त्वेकं कल्पयेदतिशोभनम्
śivayoḥ śayanaṃ tvekaṃ kalpayedatiśobhanam
भक्ष्यभोज्यांबरालेपपुष्पमालादिकं तथा
bhakṣyabhojyāṃbarālepapuṣpamālādikaṃ tathā
मनसा कर्मणा वापि कृत्वा सर्वं मनोहरम्
manasā karmaṇā vāpi kṛtvā sarvaṃ manoharam
ततो देवस्य देव्याश्च पादमूले शुचिस्स्वपेत्
tato devasya devyāśca pādamūle śucissvapet
गृहस्थो भार्यया सार्धं तदन्ये ऽपि तु केवलाः
gṛhastho bhāryayā sārdhaṃ tadanye 'pi tu kevalāḥ
प्रत्यूषसमयं बुद्ध्वा मात्रामाद्यामुदीरयेत्
pratyūṣasamayaṃ buddhvā mātrāmādyāmudīrayet
प्रणम्य मनसां देवं सांबं सगणमव्ययम्
praṇamya manasāṃ devaṃ sāṃbaṃ sagaṇamavyayam
देशकालोचितं कृत्वा शौचाद्यमपि शक्तितः
deśakālocitaṃ kṛtvā śaucādyamapi śaktitaḥ
शंखादिनिनदैर्दिव्यैर्देवं देवीं च बोधयेत्
śaṃkhādininadairdivyairdevaṃ devīṃ ca bodhayet
ततस्तत्समयोन्निद्रैः पुष्पैरतिसुगंधिभिः
tatastatsamayonnidraiḥ puṣpairatisugaṃdhibhiḥ
निर्वर्त्य शिवयोः पूजां प्रारभेत पुरोदितम्
nirvartya śivayoḥ pūjāṃ prārabheta puroditam