इति श्रीस्कन्दपुराणे प्रभासतीर्थमहिमानुवर्णनो नाम दशाधिकशततमो ऽध्यायः ॥ RKS अध्याय 111 मार्कण्डेय उवाच: ततो गच्छेत् तु राजेन्द्र नर्मदादक्षिणे तटे । स्थापितं वासुकेर् नाम्ना अशेषाघौघनाशनम्
iti śrīskandapurāṇe prabhāsatīrthamahimānuvarṇano nāma daśādhikaśatatamo 'dhyāyaḥ || RKS adhyāya 111 mārkaṇḍeya uvāca: tato gacchet tu rājendra narmadādakṣiṇe taṭe / sthāpitaṃ vāsuker nāmnā aśeṣāghaughanāśanam
युधिष्ठिर उवाच: आः कस्मात् कारणात् तात स्थापितं दक्षिणे तटे । तत्त्वं सर्वं ममाख्याहि त्व् अशेषं धर्मकारणम्
yudhiṣṭhira uvāca: āḥ kasmāt kāraṇāt tāta sthāpitaṃ dakṣiṇe taṭe / tattvaṃ sarvaṃ mamākhyāhi tv aśeṣaṃ dharmakāraṇam
मार्कण्डेय उवाच: शृणु त्वं कुरुशार्दूल यः प्रश्नः क्रियते त्वया । भैरवं रूपमास्थाय नृत्यं शम्भुश् चकार ह
mārkaṇḍeya uvāca: śṛṇu tvaṃ kuruśārdūla yaḥ praśnaḥ kriyate tvayā / bhairavaṃ rūpamāsthāya nṛtyaṃ śambhuś cakāra ha
तच् छ्रमाज् जायते स्वेदो गङ्गातोयविमिश्रितः । तत्रैव पन्नगः स्नातो हरतोयविमिश्रिते
tac chramāj jāyate svedo gaṅgātoyavimiśritaḥ / tatraiva pannagaḥ snāto haratoyavimiśrite
मन्दाकिनी ततः क्रुद्धा व्यालस्योपरि भारत । अजगरत्वमाप्नोषि उरगं चाब्रवीत् तदा
mandākinī tataḥ kruddhā vyālasyopari bhārata / ajagaratvamāpnoṣi uragaṃ cābravīt tadā
वासुकिर् उवाच: अनुग्राह्यो ऽस्म्य् अहं पापो भवत्या हरसम्भृते । त्रैलोक्यपावनी पुण्या सरित् त्वं शुभलक्षणे
vāsukir uvāca: anugrāhyo 'smy ahaṃ pāpo bhavatyā harasambhṛte / trailokyapāvanī puṇyā sarit tvaṃ śubhalakṣaṇe
संसारच्छेदनकरी आर्ता नामार्तिनाशिनी । स्वर्गद्वारस्थिते देवि दयां कुरु ममोपरि
saṃsāracchedanakarī ārtā nāmārtināśinī / svargadvārasthite devi dayāṃ kuru mamopari
गङ्गोवाच: चर त्वं विपुलं नाग तपो वै शङ्करं प्रति । ततस् तपश् चचारासाव् ईश्वराराधनं परम्
gaṅgovāca: cara tvaṃ vipulaṃ nāga tapo vai śaṅkaraṃ prati / tatas tapaś cacārāsāv īśvarārādhanaṃ param
ततश् च ध्यायतो देवं दमयुक्तो ऽभवत् स च । ततो वर्षशते पूर्णे उपरुद्धो जगद्गुरुः
tataś ca dhyāyato devaṃ damayukto 'bhavat sa ca / tato varṣaśate pūrṇe uparuddho jagadguruḥ
आगत्य तत्समीपस्थः श्लक्ष्णां वाणीम् उदाहरत् । वरं वरयतु श्रेष्ठं पन्नग त्वं महाबल
āgatya tatsamīpasthaḥ ślakṣṇāṃ vāṇīm udāharat / varaṃ varayatu śreṣṭhaṃ pannaga tvaṃ mahābala
पन्नग उवाच: यदि तुष्टो ऽसि मे देव वरं दातुं त्रिशूलभृत् । तदा मे दीयतां स्थानं स्वकीयं वृषवाहन
pannaga uvāca: yadi tuṣṭo 'si me deva varaṃ dātuṃ triśūlabhṛt / tadā me dīyatāṃ sthānaṃ svakīyaṃ vṛṣavāhana
ईश्वर उवाच: प्रसन्नो ऽहं महाबाहो रेवां गच्छ शुभां त्वरम् । याम्ये चैव तटे पुण्ये स्नानं कृत्वा विधानतः
īśvara uvāca: prasanno 'haṃ mahābāho revāṃ gaccha śubhāṃ tvaram / yāmye caiva taṭe puṇye snānaṃ kṛtvā vidhānataḥ
इत्युक्त्वा ऽन्तर्दधे देवो वासुकिस् त्वरितान्वितः । रूपेणाजगरेणाथ विवेश नर्मदाजले
ityuktvā 'ntardadhe devo vāsukis tvaritānvitaḥ / rūpeṇājagareṇātha viveśa narmadājale
मार्गेण तस्य तज् जातं जाह्नव्याः स्रोत उत्तमम् । निर्धूतकल्मषः सर्पः स जातो नर्मदाजले
mārgeṇa tasya taj jātaṃ jāhnavyāḥ srota uttamam / nirdhūtakalmaṣaḥ sarpaḥ sa jāto narmadājale
स्थापितश् चेश्वरस् तत्र नर्मदाया युधिष्ठिर । तेन नागेश्वरो भूम्यां सर्वपापविनाशनः
sthāpitaś ceśvaras tatra narmadāyā yudhiṣṭhira / tena nāgeśvaro bhūmyāṃ sarvapāpavināśanaḥ
अष्टम्यां च चतुर्दश्यां मधुना स्नापयेच् छिवम् । विमुक्तः सर्वपापेभ्यो जायते ह्य् अनलो यथा
aṣṭamyāṃ ca caturdaśyāṃ madhunā snāpayec chivam / vimuktaḥ sarvapāpebhyo jāyate hy analo yathā
अपुत्रा ये नराः पार्थ स्नानं कुर्वन्ति संगमे । ते लभन्ते शुभान् पुत्रान् कार्तवीर्योपमान् अपि
aputrā ye narāḥ pārtha snānaṃ kurvanti saṃgame / te labhante śubhān putrān kārtavīryopamān api
श्राद्धं तत्रैव ये भक्त्या उपवासपरायणाः । कुर्वन्ति तारयन्ति स्वान् नरकान् नृपनन्दन
śrāddhaṃ tatraiva ye bhaktyā upavāsaparāyaṇāḥ / kurvanti tārayanti svān narakān nṛpanandana
एवम् आख्यातवान् अस्मि तव स्नेहाद् विशेषतः । मार्कण्डेय उवाच: ततो गच्छेच् च राजेन्द्र मार्कण्डेश्वरम् उत्तमम्
evam ākhyātavān asmi tava snehād viśeṣataḥ / mārkaṇḍeya uvāca: tato gacchec ca rājendra mārkaṇḍeśvaram uttamam
नर्मदादक्षिणे कूले गीर्वाणैर् वन्दितं शुभम् । गुह्याद् गुह्यतरं तीर्थं नाख्यातं कस्यचिन् मया
narmadādakṣiṇe kūle gīrvāṇair vanditaṃ śubham / guhyād guhyataraṃ tīrthaṃ nākhyātaṃ kasyacin mayā
स्थापितं च मया पुण्यं स्वर्गभोगं च मुक्तिदम् । ज्ञानं तत्रैव मे जातं प्रसादाच् छङ्करस्य च
sthāpitaṃ ca mayā puṇyaṃ svargabhogaṃ ca muktidam / jñānaṃ tatraiva me jātaṃ prasādāc chaṅkarasya ca
अन्यसूक्तं च यो ध्यायेद् द्रुपदं च जले जपेत् । सो ऽपि घोराद् अघौघाच् च मुच्यते पाण्डुनन्दन
anyasūktaṃ ca yo dhyāyed drupadaṃ ca jale japet / so 'pi ghorād aghaughāc ca mucyate pāṇḍunandana
वाचिकैर् मानसैश् चापि कर्मजैर् अपि पाण्डव । पञ्चेन्द्रियाण्यवष्टभ्य याम्यामाशां च संस्थितः
vācikair mānasaiś cāpi karmajair api pāṇḍava / pañcendriyāṇyavaṣṭabhya yāmyāmāśāṃ ca saṃsthitaḥ
यो जपेत् सलिले भक्त्या इत्येवं शङ्करो ऽब्रवीत् । श्राद्धं तत्रैव यो भक्त्या कुरुते नृपनन्दन
yo japet salile bhaktyā ityevaṃ śaṅkaro 'bravīt / śrāddhaṃ tatraiva yo bhaktyā kurute nṛpanandana
पितरस् तस्य वै तृप्ता यावदाहूतसम्प्लवम् । आमलैर् बदरैर् बिल्वैर् अक्षतैर् वा जलेन वा
pitaras tasya vai tṛptā yāvadāhūtasamplavam / āmalair badarair bilvair akṣatair vā jalena vā
तर्पयेत् तत्र यः प्रेतान् प्रेता यान्ति शुभां गतिम्
tarpayet tatra yaḥ pretān pretā yānti śubhāṃ gatim