इति श्रीस्कन्दपुराणे रेवाखण्डे गोदानमहिमानुवर्णनो नाम पञ्चपञ्चाशत्तमो ऽध्यायः ॥ RKS अध्याय 56 मार्कण्डेय उवाच: माहिष्मत्याः पश्चिमे वै तीर्थं पापहरं परम् । अशोकवनिका नाम सर्वशोकविनाशनम्
iti śrīskandapurāṇe revākhaṇḍe godānamahimānuvarṇano nāma pañcapañcāśattamo 'dhyāyaḥ || RKS adhyāya 56 mārkaṇḍeya uvāca: māhiṣmatyāḥ paścime vai tīrthaṃ pāpaharaṃ param / aśokavanikā nāma sarvaśokavināśanam
स्नात्वा तत्रार्चयेद् गौरीं यथा विभवविस्तरैः । मातङ्गस्याश्रम तद्वत् सिद्धगन्धर्वसेवितम्
snātvā tatrārcayed gaurīṃ yathā vibhavavistaraiḥ / mātaṅgasyāśrama tadvat siddhagandharvasevitam
शुक्लकृष्णातृतीयायां गन्धधूपविलेपनैः । उपहारैर् अनेकैश् च दीपमालाप्रबोधनैः
śuklakṛṣṇātṛtīyāyāṃ gandhadhūpavilepanaiḥ / upahārair anekaiś ca dīpamālāprabodhanaiḥ
तत्र या पूजयेन् नारी गौरीं भक्तिसमन्विता । रूपसौभाग्यसम्पन्नं लभते सत्पतिं तु सा
tatra yā pūjayen nārī gaurīṃ bhaktisamanvitā / rūpasaubhāgyasampannaṃ labhate satpatiṃ tu sā
कार्त्तिक्यां तु गतप्राणा मोदमाना तु संयता । अस्य तीर्थस्य माहात्म्यात् प्राप्ता माहेश्वरं पुरम्
kārttikyāṃ tu gataprāṇā modamānā tu saṃyatā / asya tīrthasya māhātmyāt prāptā māheśvaraṃ puram
मातङ्गो नाम देवर्षिः पुराकल्पे युधिष्ठिर । नर्मदातीरमाश्रित्य तपस् तेपे सुदुष्करम्
mātaṅgo nāma devarṣiḥ purākalpe yudhiṣṭhira / narmadātīramāśritya tapas tepe suduṣkaram
पुरा जन्मनिषादः स जातिं स्मरति पूर्विकाम् । अघमर्षणदेशस्थः सर्वधर्म बुबोध च
purā janmaniṣādaḥ sa jātiṃ smarati pūrvikām / aghamarṣaṇadeśasthaḥ sarvadharma bubodha ca
महर्षीणां प्रसङ्गेन नर्मदादर्शनेन च । पापबुद्धिं परित्यज्य धर्मबुद्धिं चकार सः
maharṣīṇāṃ prasaṅgena narmadādarśanena ca / pāpabuddhiṃ parityajya dharmabuddhiṃ cakāra saḥ
निर्विण्णो ऽहं च भिक्षुश् चाधुना श्वपचयोनिषु । एवम् उक्त्वा ततो राजन्न् अशोकवनिकां गतः
nirviṇṇo 'haṃ ca bhikṣuś cādhunā śvapacayoniṣu / evam uktvā tato rājann aśokavanikāṃ gataḥ
जटावल्कलधारी च कन्दमूलफलाशनः । दिव्यं वर्षसहस्रं तु शिवाराधनतत्परः
jaṭāvalkaladhārī ca kandamūlaphalāśanaḥ / divyaṃ varṣasahasraṃ tu śivārādhanatatparaḥ
शिवध्यानपरः सो ऽभूद् उग्रे तपसि संस्थितः । दिव्यं वर्षसहस्रं हि तथा तस्य तपस्यतः
śivadhyānaparaḥ so 'bhūd ugre tapasi saṃsthitaḥ / divyaṃ varṣasahasraṃ hi tathā tasya tapasyataḥ
एकाशीतिसहस्राणि जटाग्रेभ्यो विनिःस्मृताः । स्वयं पतन्ति विविधा नर्मदातोयम् अध्यतः
ekāśītisahasrāṇi jaṭāgrebhyo viniḥsmṛtāḥ / svayaṃ patanti vividhā narmadātoyam adhyataḥ
तत्क्षणाद् यक्षिणीरूपा अनन्ताश् चाप्रमाणिकाः । श्यामवर्णाः सुतेजः काः सर्वाभरणभूषिताः
tatkṣaṇād yakṣiṇīrūpā anantāś cāpramāṇikāḥ / śyāmavarṇāḥ sutejaḥ kāḥ sarvābharaṇabhūṣitāḥ
यक्षलोकं व्रजन्त्य् आशु तीर्थस्यास्य प्रभावतः । मन्त्रयन्त्रविहीनो ऽपि शिवभक्तिपरायणः
yakṣalokaṃ vrajanty āśu tīrthasyāsya prabhāvataḥ / mantrayantravihīno 'pi śivabhaktiparāyaṇaḥ
षडक्षरम् इमं मन्त्रं हृदि चक्रे दिवानिशम् । ओंनमः शिवाय इति सर्वमन्त्रोत्तमोत्तमम्
ṣaḍakṣaram imaṃ mantraṃ hṛdi cakre divāniśam / oṃnamaḥ śivāya iti sarvamantrottamottamam
तस्य भक्तिं परां ज्ञात्वा देवदेव उमापतिः । प्रत्यक्षरूपो भगवान् छूलपाणिः समागतः
tasya bhaktiṃ parāṃ jñātvā devadeva umāpatiḥ / pratyakṣarūpo bhagavān chūlapāṇiḥ samāgataḥ
उवाच वचनं देवो मातङ्गं प्रति भारत । वरं वृणीष्व भद्रं ते ध्यानेनानेन सुव्रत
uvāca vacanaṃ devo mātaṅgaṃ prati bhārata / varaṃ vṛṇīṣva bhadraṃ te dhyānenānena suvrata
मातङ्ग उवाच: यदि तुष्टो ऽसि देवेश वरं दातुम् इहेच्छसि । मातङ्गनाम्ना विख्यातिं तीर्थम् एतत् प्रयातु वै
mātaṅga uvāca: yadi tuṣṭo 'si deveśa varaṃ dātum ihecchasi / mātaṅganāmnā vikhyātiṃ tīrtham etat prayātu vai
चाण्डालाः श्वपचाश् चैव पापयोनिगता ऽपि । जपादि रहिताश् चापि मुच्यन्ते ऽत्रापि किल्बिषात्
cāṇḍālāḥ śvapacāś caiva pāpayonigatā 'pi / japādi rahitāś cāpi mucyante 'trāpi kilbiṣāt
मातङ्गनामलिङ्गं तु नर्मदातीरम् आश्रितम् । स्नात्वा यो ऽत्रार्चयेत् तस्य भवेद् बन्धविमोक्षणम्
mātaṅganāmaliṅgaṃ tu narmadātīram āśritam / snātvā yo 'trārcayet tasya bhaved bandhavimokṣaṇam
इदं वरम् अहं मन्ये त्वत्प्रसादात् महेश्वर । तस्य तद् वचनं श्रुत्वा प्रत्य् उवाच शिवापतिः
idaṃ varam ahaṃ manye tvatprasādāt maheśvara / tasya tad vacanaṃ śrutvā praty uvāca śivāpatiḥ
एवम् भवतु तत्सर्वं मत्प्रसादान् न संशय । एवम् उक्त्वा ययौ देव कैलासं पर्वतोत्तमम्
evam bhavatu tatsarvaṃ matprasādān na saṃśaya / evam uktvā yayau deva kailāsaṃ parvatottamam
वरं सम्प्राप्य मातङ्ग उमामाहेश्वरं पुरम् । कामिकं यानम् आरूढः सर्वाभरणभूषित
varaṃ samprāpya mātaṅga umāmāheśvaraṃ puram / kāmikaṃ yānam ārūḍhaḥ sarvābharaṇabhūṣita
जगामाशु चिरं भोक्तुं भोगान् स्नानप्रभावतः । या चैत्रमासे ऽमावास्या कृष्णपक्षे चतुर्दशी
jagāmāśu ciraṃ bhoktuṃ bhogān snānaprabhāvataḥ / yā caitramāse 'māvāsyā kṛṣṇapakṣe caturdaśī
तस्यां तत्र हुतं दत्तम् अनन्तफलम् अश्नुते । तिलोदकप्रदानेन पापयोनिगता ऽपि
tasyāṃ tatra hutaṃ dattam anantaphalam aśnute / tilodakapradānena pāpayonigatā 'pi
सक्त्वाढ्यगुडपिण्डेन पितॄन् मोदयते तु यः । पितरस्तस्य तृप्यन्ति यावदिन्द्राश् चतुर्दश
saktvāḍhyaguḍapiṇḍena pitṝn modayate tu yaḥ / pitarastasya tṛpyanti yāvadindrāś caturdaśa
तिलतण्डुलमिश्रं यः कुर्याल् लिङ्गस्य पूजनम् । सो ऽपि वर्षसहस्राणि शिवलोके महीयते
tilataṇḍulamiśraṃ yaḥ kuryāl liṅgasya pūjanam / so 'pi varṣasahasrāṇi śivaloke mahīyate
अशोकवनिका नाम मातङ्गं तीर्थम् उच्यते । रेवाया उत्तरे कूले कथितं तव भारत
aśokavanikā nāma mātaṅgaṃ tīrtham ucyate / revāyā uttare kūle kathitaṃ tava bhārata
अथान्यत् कथयिष्यामि याम्यभागे व्यवस्थितम् । तीर्थं मृगवनं नाम सर्वपापप्रणाशनम्
athānyat kathayiṣyāmi yāmyabhāge vyavasthitam / tīrthaṃ mṛgavanaṃ nāma sarvapāpapraṇāśanam
तत्र स्नात्वा ऽर्चयेद् विष्णुं शङ्खचक्रगदाधरम् । एकादश्यां महाराज निराहारो निशां नयेत्
tatra snātvā 'rcayed viṣṇuṃ śaṅkhacakragadādharam / ekādaśyāṃ mahārāja nirāhāro niśāṃ nayet
हरिं मृगवने तत्र गन्धपुष्पैश् च पूजयेत् । एकस्मिन् भोजिते विप्रे लक्षं भवतु भोजितम्
hariṃ mṛgavane tatra gandhapuṣpaiś ca pūjayet / ekasmin bhojite vipre lakṣaṃ bhavatu bhojitam
तिलोदकप्रदानेन पितॄणां वैष्णवं पदम् । तत्रैव सन्निविष्टं तु वाराहं तीर्थमुत्तमम्
tilodakapradānena pitṝṇāṃ vaiṣṇavaṃ padam / tatraiva sanniviṣṭaṃ tu vārāhaṃ tīrthamuttamam
यत्र वाराहरूपेण धरा चैव समुद्धृता । विश्वरूपं तथा चान्यद्धरिणामिततेजसा
yatra vārāharūpeṇa dharā caiva samuddhṛtā / viśvarūpaṃ tathā cānyaddhariṇāmitatejasā
पतिव्रता च नारी वै तथा मासोपवासिनी । तत्र स्नात्वा विधानेन लोकं प्राप्नोति वैष्णवम्
pativratā ca nārī vai tathā māsopavāsinī / tatra snātvā vidhānena lokaṃ prāpnoti vaiṣṇavam