इति श्रीवामनपुराणे चतुस्त्रिंशो ऽध्यायः ब्रह्मोवाच । परदाराभिगमनं पापीयांसोपसेवनम् । पारुष्यं सर्वभूतानां प्रथमं नरकं स्मृतम्
iti śrīvāmanapurāṇe catustriṃśo 'dhyāyaḥ brahmovāca / paradārābhigamanaṃ pāpīyāṃsopasevanam / pāruṣyaṃ sarvabhūtānāṃ prathamaṃ narakaṃ smṛtam
फलस्तेयं महापापं फलहीनं तथाटनम् । छेदनं वृक्षजातीनां द्वितीयं नरकं स्मृतम्
phalasteyaṃ mahāpāpaṃ phalahīnaṃ tathāṭanam / chedanaṃ vṛkṣajātīnāṃ dvitīyaṃ narakaṃ smṛtam
वर्ज्यादानं तथा दुष्टमवध्यवधबन्धनम् । विवादमर्थहेतूत्थं तृतीयं नरकं स्मृतम्
varjyādānaṃ tathā duṣṭamavadhyavadhabandhanam / vivādamarthahetūtthaṃ tṛtīyaṃ narakaṃ smṛtam
भयदं सर्वसत्त्वानां भवभूति विनाशनम् । भ्रंशनं निजधर्माणां चतुर्थं नरकं स्मृतम्
bhayadaṃ sarvasattvānāṃ bhavabhūti vināśanam / bhraṃśanaṃ nijadharmāṇāṃ caturthaṃ narakaṃ smṛtam
मारणं मित्रकौटिल्यं लिथ्याभिशपनं च यत् । मिष्टौकाशनमित्युक्तं पञ्चमं तु नृपाचनम्
māraṇaṃ mitrakauṭilyaṃ lithyābhiśapanaṃ ca yat / miṣṭaukāśanamityuktaṃ pañcamaṃ tu nṛpācanam
यन्त्रः फलादिहरणं यमनं योगनाशनम् । यानयुग्यस्य हरणं षष्ठमुक्तं नृपाचनम्
yantraḥ phalādiharaṇaṃ yamanaṃ yoganāśanam / yānayugyasya haraṇaṃ ṣaṣṭhamuktaṃ nṛpācanam
राजभागहरं मूढं राजजायानिषेवणम् । राज्ये त्वहितकारित्वं सप्तमं निरयं स्मृतम्
rājabhāgaharaṃ mūḍhaṃ rājajāyāniṣevaṇam / rājye tvahitakāritvaṃ saptamaṃ nirayaṃ smṛtam
लुब्धत्वं लोलुपत्वं च लब्धधर्मार्थनाशनम् । लालासंकीर्णमेवोक्तमष्टमं नरकं स्मृतम्
lubdhatvaṃ lolupatvaṃ ca labdhadharmārthanāśanam / lālāsaṃkīrṇamevoktamaṣṭamaṃ narakaṃ smṛtam
विप्रोष्यं ब्रह्महरणं ब्राह्मणानां विनिन्दनम् । विरोधं बन्धुभिश्चोक्तं नवमं नरपाचनम्
viproṣyaṃ brahmaharaṇaṃ brāhmaṇānāṃ vinindanam / virodhaṃ bandhubhiścoktaṃ navamaṃ narapācanam
शिष्टाचारविनाशं च शिष्टद्वेषं शिशोर्वधम् । शास्त्रस्तेयं धर्मनाशं दशमं परिकीर्तितम्
śiṣṭācāravināśaṃ ca śiṣṭadveṣaṃ śiśorvadham / śāstrasteyaṃ dharmanāśaṃ daśamaṃ parikīrtitam
षडङ्गनिधनं घोरं षाङ्गुण्यप्रतिषेधनम् । एकादशममेवोक्तं नरकं सद्भिरुत्तमम्
ṣaḍaṅganidhanaṃ ghoraṃ ṣāṅguṇyapratiṣedhanam / ekādaśamamevoktaṃ narakaṃ sadbhiruttamam
सत्सु नित्यं सदा वैरमनाचारमसत्क्रिया । संस्कारपरिहीनत्वमिदं द्वादशमं स्मृतम्
satsu nityaṃ sadā vairamanācāramasatkriyā / saṃskāraparihīnatvamidaṃ dvādaśamaṃ smṛtam
हानिर्धर्मार्थकामनामपवर्गस्य हारणम् । संभेदः संविदामेतत् त्रयोदशममुच्यते
hānirdharmārthakāmanāmapavargasya hāraṇam / saṃbhedaḥ saṃvidāmetat trayodaśamamucyate
कृपणं धर्महीनं च यद् वर्ज्यं यच्च वह्निदम् । चतुद्र्दशममोवोक्तं नरकं तद् विगर्हितम्
kṛpaṇaṃ dharmahīnaṃ ca yad varjyaṃ yacca vahnidam / catudrdaśamamovoktaṃ narakaṃ tad vigarhitam
अज्ञानं चाप्यमुयत्वमशौचमशुभावहम् । स्मृतं तत् पञ्चदशममस्त्यवचनानि च
ajñānaṃ cāpyamuyatvamaśaucamaśubhāvaham / smṛtaṃ tat pañcadaśamamastyavacanāni ca
आलस्यं वै षोडशममाक्रोशं च विशेषतः । सर्वस्य चाततायित्वलमावासेष्वग्निदीपनम्
ālasyaṃ vai ṣoḍaśamamākrośaṃ ca viśeṣataḥ / sarvasya cātatāyitvalamāvāseṣvagnidīpanam
इच्छा च परदारेषु नरकाय निगद्यते । ईर्षर्याभावश्च सत्येषु उद्धृत्तं तु विगर्हितम्
icchā ca paradāreṣu narakāya nigadyate / īrṣaryābhāvaśca satyeṣu uddhṛttaṃ tu vigarhitam
एतैस्तु पापैः पुरुषः पुन्नमाद्यैर्न संशयः । संयुक्तः प्रीणयेद् देवं संतत्या जगतः पतिम्
etaistu pāpaiḥ puruṣaḥ punnamādyairna saṃśayaḥ / saṃyuktaḥ prīṇayed devaṃ saṃtatyā jagataḥ patim
प्रीतः सृष्ट्या तु शुभया स पापाद्येन मुच्यते । पुंनामनरकं घोरं विनाशयति सर्वतः
prītaḥ sṛṣṭyā tu śubhayā sa pāpādyena mucyate / puṃnāmanarakaṃ ghoraṃ vināśayati sarvataḥ
एतस्मात् कारणात् साध्य सुतः पुत्रेति गद्यते । अतः परं प्रवक्ष्यामि शेषपापस्य लक्षणम्
etasmāt kāraṇāt sādhya sutaḥ putreti gadyate / ataḥ paraṃ pravakṣyāmi śeṣapāpasya lakṣaṇam
ऋमं देवर्षिभूतानां मनुष्याणां विशेषतः । पितृणां च द्विजश्रेष्ठ सर्वर्वणेषु चैकता
ṛmaṃ devarṣibhūtānāṃ manuṣyāṇāṃ viśeṣataḥ / pitṛṇāṃ ca dvijaśreṣṭha sarvarvaṇeṣu caikatā
ओङ्कारादपि निर्वृत्तिः पापकार्यकृतश्च यः । मत्स्यादश्च महापापमगम्यागमनं तथा
oṅkārādapi nirvṛttiḥ pāpakāryakṛtaśca yaḥ / matsyādaśca mahāpāpamagamyāgamanaṃ tathā
घृतादिविक्रयं घोरं चण्डालादिपरिग्रहः । स्वदोषाच्छादनं पापं परदोषप्रकाशनम्
ghṛtādivikrayaṃ ghoraṃ caṇḍālādiparigrahaḥ / svadoṣācchādanaṃ pāpaṃ paradoṣaprakāśanam
मत्सरित्वं वाग्दुष्टत्वं निष्टुरत्वं तथा परम् । टाकित्वं तालवादित्वं नाम्ना वाचाप्यधर्मजम्
matsaritvaṃ vāgduṣṭatvaṃ niṣṭuratvaṃ tathā param / ṭākitvaṃ tālavāditvaṃ nāmnā vācāpyadharmajam
दारुणत्वमधार्मिक्यं नरकावहमुच्यते । एतैश्च पापैः संयुक्तः प्रीणयेद् यदि शङ्करम्
dāruṇatvamadhārmikyaṃ narakāvahamucyate / etaiśca pāpaiḥ saṃyuktaḥ prīṇayed yadi śaṅkaram
ज्ञानाधिरमशेषेण शेषपापं जयेत् ततः । शारीरं वाचिकं यत् तु मानसं कायिकं तथा
jñānādhiramaśeṣeṇa śeṣapāpaṃ jayet tataḥ / śārīraṃ vācikaṃ yat tu mānasaṃ kāyikaṃ tathā
पितृमातृकृतं यच्च कृतं यच्चाश्रितैर्नरैः । भ्रातृभिर्बान्धवैश्चापि तस्मिन् जन्मनि धर्मज
pitṛmātṛkṛtaṃ yacca kṛtaṃ yaccāśritairnaraiḥ / bhrātṛbhirbāndhavaiścāpi tasmin janmani dharmaja
तत्सर्वं विलयं याति स धर्मः सुतशिष्ययोः । विपरीते भवेत् साध्य विपरीतः पदक्रमः
tatsarvaṃ vilayaṃ yāti sa dharmaḥ sutaśiṣyayoḥ / viparīte bhavet sādhya viparītaḥ padakramaḥ
तस्मात् पुत्रश्च शिष्यश्च विधातव्यौ विपश्चिता । एतदर्थमभिध्याय शिष्याच्छ्रेष्ठतरः सुतः । सेषात् तारयते शिष्यः सर्वतो ऽपि हि पुत्रकः
tasmāt putraśca śiṣyaśca vidhātavyau vipaścitā / etadarthamabhidhyāya śiṣyācchreṣṭhataraḥ sutaḥ / seṣāt tārayate śiṣyaḥ sarvato 'pi hi putrakaḥ
पुलस्त्य उवाच । पितामहवचः श्रुत्वा साध्यः प्राह तपोधनः । त्रिः सत्यं तव पुत्रो ऽहं देव योगं वदस्व मे
pulastya uvāca / pitāmahavacaḥ śrutvā sādhyaḥ prāha tapodhanaḥ / triḥ satyaṃ tava putro 'haṃ deva yogaṃ vadasva me
तमुवाच महायोगी त्वन्मातापिररौ यदि । दास्येते च ततः सूनुर्दायादो मे ऽसि पुत्रक
tamuvāca mahāyogī tvanmātāpirarau yadi / dāsyete ca tataḥ sūnurdāyādo me 'si putraka
सनत्कुमारः प्रोवाच दायादपरिकल्पना । येयं हि भवता प्रोक्ता तां मे व्याख्यातुमर्हसि
sanatkumāraḥ provāca dāyādaparikalpanā / yeyaṃ hi bhavatā proktā tāṃ me vyākhyātumarhasi
तदुक्तं साध्यमुख्येन वाक्यं श्रुत्वा पितामहः । प्राह प्रहस्य भगवान् क्श्रुणु वत्सेति नारद
taduktaṃ sādhyamukhyena vākyaṃ śrutvā pitāmahaḥ / prāha prahasya bhagavān kśruṇu vatseti nārada
ब्रह्मोवाच । औरसः क्षेत्रजश्चैव दत्तः कृत्रिम एव च । गुढोत्पन्नो ऽपविद्धश्च दायादा बान्धवास्तु षट्
brahmovāca / aurasaḥ kṣetrajaścaiva dattaḥ kṛtrima eva ca / guḍhotpanno 'paviddhaśca dāyādā bāndhavāstu ṣaṭ
अमीषु षट्पु पुत्रेषु ऋमपिण्डधनक्रियाः । गोत्रस्म्यं कुले वृत्तिः प्रतिष्ठ शाश्वती तथा
amīṣu ṣaṭpu putreṣu ṛmapiṇḍadhanakriyāḥ / gotrasmyaṃ kule vṛttiḥ pratiṣṭha śāśvatī tathā
कानीनश्च सहोढश्च क्रीतः पौनर्भवस्तथा । स्वयेदत्तः पारशवः षडदायादबन्धवाः
kānīnaśca sahoḍhaśca krītaḥ paunarbhavastathā / svayedattaḥ pāraśavaḥ ṣaḍadāyādabandhavāḥ
अमीभिरृणपिण्डादिकथा नैवेह विद्यते । नामधारका एवेह न गोत्रकुलसंमताः
amībhirṛṇapiṇḍādikathā naiveha vidyate / nāmadhārakā eveha na gotrakulasaṃmatāḥ
तत् तस्य वचनं श्रुत्वा ब्रह्मणः सनकाग्रजः । उवाचैषां विशेषं मे ब्रह्मन् व्याख्यातुमहसि
tat tasya vacanaṃ śrutvā brahmaṇaḥ sanakāgrajaḥ / uvācaiṣāṃ viśeṣaṃ me brahman vyākhyātumahasi
ततो ऽब्रवीत् सुरपतिर्विशेषं शृणु पुत्रक । औरसो यः स्वयं जातः प्रतिबिम्बमिवात्मनः
tato 'bravīt surapatirviśeṣaṃ śṛṇu putraka / auraso yaḥ svayaṃ jātaḥ pratibimbamivātmanaḥ
क्लीबोन्मत्ते व्यसनिनि पत्यौ तस्याज्ञया तु या । भार्या ह्यनातुरा पुत्रं जनयेत् क्षेत्रजस्तु सः
klībonmatte vyasanini patyau tasyājñayā tu yā / bhāryā hyanāturā putraṃ janayet kṣetrajastu saḥ
मातापितृभ्यां यो दत्तः स दत्तः परिगीयते । मित्रपुत्रं मित्रदत्तं कृत्रिमं प्राहुरुत्तमाः
mātāpitṛbhyāṃ yo dattaḥ sa dattaḥ parigīyate / mitraputraṃ mitradattaṃ kṛtrimaṃ prāhuruttamāḥ
न ज्ञायते गृहे केन जातस्त्विति स गूञकः । बाह्मतः स्वयमानीतः सो ऽपविद्धः प्रकीर्तितः
na jñāyate gṛhe kena jātastviti sa gūñakaḥ / bāhmataḥ svayamānītaḥ so 'paviddhaḥ prakīrtitaḥ
कन्याजातस्तु कानीनः सगर्भोढः सहोकः । मूल्यैर्गृहीतः क्रीतः स्याद् द्विविधः स्यात् पुनर्भवः
kanyājātastu kānīnaḥ sagarbhoḍhaḥ sahokaḥ / mūlyairgṛhītaḥ krītaḥ syād dvividhaḥ syāt punarbhavaḥ
दत्त्वैकस्य च या कन्या हृत्वान्यस्य प्रदीयते । तज्जालस्तनयो ज्ञेयो लोके पौनर्भवो मुने
dattvaikasya ca yā kanyā hṛtvānyasya pradīyate / tajjālastanayo jñeyo loke paunarbhavo mune
दुर्भिक्षे व्यसने चापि येनात्मा विनिवेदितः । स स्वयन्दत्त इत्युस्तथान्यः कारणान्तरैः
durbhikṣe vyasane cāpi yenātmā viniveditaḥ / sa svayandatta ityustathānyaḥ kāraṇāntaraiḥ
ब्राह्मणस्य सुतः शूद्रयां जायते यस्तु सुव्रत । ऊढायां वाप्यनूढायां स पारशव उच्यते
brāhmaṇasya sutaḥ śūdrayāṃ jāyate yastu suvrata / ūḍhāyāṃ vāpyanūḍhāyāṃ sa pāraśava ucyate
एतस्मात् कारणात् पुत्र न स्वयं दातुमर्हसि । स्वमात्मानं गच्छ शीघ्रं पितरौ समुपाह्वय
etasmāt kāraṇāt putra na svayaṃ dātumarhasi / svamātmānaṃ gaccha śīghraṃ pitarau samupāhvaya
ततःस मातापितरौ सस्मार वचनाद् विभोः । तावाजग्मतुरीशानं द्रष्टुं वै दम्पती मुने
tataḥsa mātāpitarau sasmāra vacanād vibhoḥ / tāvājagmaturīśānaṃ draṣṭuṃ vai dampatī mune
धर्मो ऽहिंसा च देवेशं प्रणिपत्य न्यषीदताम् । उपविष्टौ सुखासीनौ साध्यो वचनमब्रवीत्
dharmo 'hiṃsā ca deveśaṃ praṇipatya nyaṣīdatām / upaviṣṭau sukhāsīnau sādhyo vacanamabravīt
सनत्कुमार उवाच । योगं जिगमिषुस्तात व्रह्माणं समचूचुदम् । स चोक्तवान् मां पुत्रार्थे तस्मात् त्वं दातुमर्हसि
sanatkumāra uvāca / yogaṃ jigamiṣustāta vrahmāṇaṃ samacūcudam / sa coktavān māṃ putrārthe tasmāt tvaṃ dātumarhasi
तावेवमुक्तौ पुत्रेण योगाचार्यं पितामहम् । उक्तवन्तौ प्रभो ऽयं हि आवयोस्तनयस्तव
tāvevamuktau putreṇa yogācāryaṃ pitāmaham / uktavantau prabho 'yaṃ hi āvayostanayastava
अद्यप्रभृत्ययं पुत्रस्तव ब्रह्मन् भविष्यति । इत्युक्त्वा जग्मतुर्सूर्ण येनैवाब्यागतौ यथा
adyaprabhṛtyayaṃ putrastava brahman bhaviṣyati / ityuktvā jagmatursūrṇa yenaivābyāgatau yathā
पितामहो ऽपि तं पुत्रं साध्यं सद्धिनयान्वितम् । सनत्कुमारं प्रोवाच योगं द्वादशपत्रकम्
pitāmaho 'pi taṃ putraṃ sādhyaṃ saddhinayānvitam / sanatkumāraṃ provāca yogaṃ dvādaśapatrakam
शिखासंश्थं तु ओङ्कारं मेषो ऽस्य शिरसि स्थितः । मासो वैशाखनामा च प्रथमं पत्रकं स्मृतम्
śikhāsaṃśthaṃ tu oṅkāraṃ meṣo 'sya śirasi sthitaḥ / māso vaiśākhanāmā ca prathamaṃ patrakaṃ smṛtam
नकारो मुखसंस्थो हि वृषस्तत्र प्रकीर्तितः । ज्येष्ठमासाश्च तत्पत्रं द्वितीयं परिकीर्तितम्
nakāro mukhasaṃstho hi vṛṣastatra prakīrtitaḥ / jyeṣṭhamāsāśca tatpatraṃ dvitīyaṃ parikīrtitam
मोकारो भुजयोर्युग्मं मिथुनस्तत्र संस्थितः । मासो आषाढनामा च तृतीयं पत्रकं स्मृतम्
mokāro bhujayoryugmaṃ mithunastatra saṃsthitaḥ / māso āṣāḍhanāmā ca tṛtīyaṃ patrakaṃ smṛtam
भकारं नेत्रयुगलं तत्र कर्कटकः स्थितः । मासः श्रावण इत्युक्तश्चतुर्थं पत्रकं स्मृतम्
bhakāraṃ netrayugalaṃ tatra karkaṭakaḥ sthitaḥ / māsaḥ śrāvaṇa ityuktaścaturthaṃ patrakaṃ smṛtam
गकारं हृदयं प्रोक्तं सिंहो वसति तत्र च । मासो भाद्रस्तथा प्रोक्तः पञ्चमं पत्रकं स्मृतम्
gakāraṃ hṛdayaṃ proktaṃ siṃho vasati tatra ca / māso bhādrastathā proktaḥ pañcamaṃ patrakaṃ smṛtam
वकारं कवचं विद्यात् कन्या तत्र प्रतिषिठता । मासश्चाश्वयुजो नाम ष्ष्ठं तत् पत्रकं स्मृतम्
vakāraṃ kavacaṃ vidyāt kanyā tatra pratiṣiṭhatā / māsaścāśvayujo nāma ṣṣṭhaṃ tat patrakaṃ smṛtam
तेकारमस्त्रग्रामं च तुलाराशिः कृताश्रयः । मासश्च कार्तिको नाम सप्तमं पत्रकं स्मृतम्
tekāramastragrāmaṃ ca tulārāśiḥ kṛtāśrayaḥ / māsaśca kārtiko nāma saptamaṃ patrakaṃ smṛtam
वाकारं नाभिसंयुक्तं स्थितस्तत्र तु वृश्चिकः । मासो मार्गशिरो नाम त्वष्टमं पत्रकं स्मृतम्
vākāraṃ nābhisaṃyuktaṃ sthitastatra tu vṛścikaḥ / māso mārgaśiro nāma tvaṣṭamaṃ patrakaṃ smṛtam
सुकारं जघनं प्रोक्तं तत्रस्थश्च धनुर्धरः । पौषति गदितो मासो नवमं परिकीर्तितम्
sukāraṃ jaghanaṃ proktaṃ tatrasthaśca dhanurdharaḥ / pauṣati gadito māso navamaṃ parikīrtitam
देकारश्चोरुयुगलं मकरो ऽप्यत्र संस्थितः । माघो निगदितो मासः पत्रकं दशमं स्मृतम्
dekāraścoruyugalaṃ makaro 'pyatra saṃsthitaḥ / māgho nigadito māsaḥ patrakaṃ daśamaṃ smṛtam
वाकारो जनुयुग्मं च कुम्भस्तत्रादिसंस्थितः । पत्रकं फाल्गुनं प्रोक्तं तदेकादशमुत्तमम्
vākāro januyugmaṃ ca kumbhastatrādisaṃsthitaḥ / patrakaṃ phālgunaṃ proktaṃ tadekādaśamuttamam
पादौ यकारो मीनो ऽपि स चैत्रे वसते मुने । इदं द्वादशमं प्रोक्तं पत्रं वै केशवस्य हि
pādau yakāro mīno 'pi sa caitre vasate mune / idaṃ dvādaśamaṃ proktaṃ patraṃ vai keśavasya hi
द्वादशारं तथा चक्रं षष्णाभि द्वियुतं तथा । त्रिव्यूहमेकमूर्तिश्च तथोक्तः परमेश्वरः
dvādaśāraṃ tathā cakraṃ ṣaṣṇābhi dviyutaṃ tathā / trivyūhamekamūrtiśca tathoktaḥ parameśvaraḥ
एतत् तवोक्तं देवस्य रूपं द्वादशपत्रकम् । यस्मिन् ज्ञाते मुनिश्रेष्ठ न भूयो मरणं भवेत्
etat tavoktaṃ devasya rūpaṃ dvādaśapatrakam / yasmin jñāte muniśreṣṭha na bhūyo maraṇaṃ bhavet
द्वितीयमुक्तं सत्त्वाढ्यं चतुर्वर्णं चतुर्मुखम् । चतुर्बाहुमुदाराङ्गं श्रीवत्सधरमव्ययम्
dvitīyamuktaṃ sattvāḍhyaṃ caturvarṇaṃ caturmukham / caturbāhumudārāṅgaṃ śrīvatsadharamavyayam
तृतीयस्तमसो माम शेषमूर्तिः सहस्रपात् । सहस्रवदनः श्रीमान् प्रजाप्रलयकारकः
tṛtīyastamaso māma śeṣamūrtiḥ sahasrapāt / sahasravadanaḥ śrīmān prajāpralayakārakaḥ
चतुर्थो राजसो नाम रक्तवर्णश्चतुर्मुखः । द्विभुजो धारयन् मालं सृष्टिकृच्चादिपूरुषः
caturtho rājaso nāma raktavarṇaścaturmukhaḥ / dvibhujo dhārayan mālaṃ sṛṣṭikṛccādipūruṣaḥ
अव्याक्तात् मभवन्त्येते त्रयो व्यक्ता महामुने । अतो मरीचिप्रमुखास्तथान्ये ऽपि सहस्रशः
avyāktāt mabhavantyete trayo vyaktā mahāmune / ato marīcipramukhāstathānye 'pi sahasraśaḥ
एतत् तवोक्तं मुनिवर्य रूपं विभोः पुराणं मतिपुष्टिवर्धनम् । चुतुर्भुजं तं स मुरुर्दुरात्मा कृतान्तवाक्यात् पुनराससाद
etat tavoktaṃ munivarya rūpaṃ vibhoḥ purāṇaṃ matipuṣṭivardhanam / cuturbhujaṃ taṃ sa mururdurātmā kṛtāntavākyāt punarāsasāda
तमागतं प्राह मुने मधुघ्नः प्राप्तो ऽसि केनासुर कारणेन । स प्राह योद्धुं सह वै त्वयाद्य तं प्राह भूयः सुरशत्रुहन्ता
tamāgataṃ prāha mune madhughnaḥ prāpto 'si kenāsura kāraṇena / sa prāha yoddhuṃ saha vai tvayādya taṃ prāha bhūyaḥ suraśatruhantā
यदीह मां योद्धुमुपागतो ऽसि तत् कम्पेत ते हृदयं किमर्थम् । ज्वरातुरस्येव मुहुर्मुहुर्वै तन्नास्मि योत्स्ये सह कातरेण । । 35.74 इत्येवमुक्तो मधुसूदनेन मुरुस्तदा स्वे हृदये स्वहस्तम् । कथं क्व कस्येति मुहुस्तथोक्त्वा निपातयामास विपन्नबुद्धिः
yadīha māṃ yoddhumupāgato 'si tat kampeta te hṛdayaṃ kimartham / jvarāturasyeva muhurmuhurvai tannāsmi yotsye saha kātareṇa / / 35.74 ityevamukto madhusūdanena murustadā sve hṛdaye svahastam / kathaṃ kva kasyeti muhustathoktvā nipātayāmāsa vipannabuddhiḥ
हरिश्च चक्रं मृदुलाघवेन मुमोच तद्धतकमलस्य शत्रोः । चिच्छेद देवास्तु गतव्यथाभवन् देवं प्रसंसन्ति च पद्मनाभम्
hariśca cakraṃ mṛdulāghavena mumoca taddhatakamalasya śatroḥ / ciccheda devāstu gatavyathābhavan devaṃ prasaṃsanti ca padmanābham
एतत् तवोक्तं मुरदैत्यनाशनं कृतं हि युक्त्या शितचक्रपाणिना । अतः प्रसिद्धिं समुपाजगाम मुरारिरित्येव विभुर्नृसिंहः
etat tavoktaṃ muradaityanāśanaṃ kṛtaṃ hi yuktyā śitacakrapāṇinā / ataḥ prasiddhiṃ samupājagāma murārirityeva vibhurnṛsiṃhaḥ