॥ इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां पञ्चम आवन्त्यखण्डे रेवाखण्डे भण्डारीतीर्थमाहात्म्यवर्णनं नाम सप्तोत्तरशततमो ऽध्यायः ॥ RKV अध्याय 108 श्रीमार्कण्डेय उवाच: ततो गच्छेन्महीपाल रोहिणीतीर्थमुत्तमम् । विख्यातं त्रिषु लोकेषु सर्वपापहरं परम्
|| iti śrīskānde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ pañcama āvantyakhaṇḍe revākhaṇḍe bhaṇḍārītīrthamāhātmyavarṇanaṃ nāma saptottaraśatatamo 'dhyāyaḥ || RKV adhyāya 108 śrīmārkaṇḍeya uvāca: tato gacchenmahīpāla rohiṇītīrthamuttamam / vikhyātaṃ triṣu lokeṣu sarvapāpaharaṃ param
युधिष्ठिर उवाच: रोहिणीतीर्थमाहात्म्यं सर्वपापप्रणाशनम् । श्रोतुमिच्छामि तत्त्वेन तन्मे त्वं वक्तुमर्हसि
yudhiṣṭhira uvāca: rohiṇītīrthamāhātmyaṃ sarvapāpapraṇāśanam / śrotumicchāmi tattvena tanme tvaṃ vaktumarhasi
श्रीमार्कण्डेय उवाच: तस्मिन्नेकार्णवे घोरे नष्टे स्थावरजङ्गमे । उदधौ च शयानस्य देवदेवस्य चक्रिणः
śrīmārkaṇḍeya uvāca: tasminnekārṇave ghore naṣṭe sthāvarajaṅgame / udadhau ca śayānasya devadevasya cakriṇaḥ
नाभौ समुत्थितं पद्मं रविमण्डलसन्निभम् । कर्णिकाकेसरोपेतं पत्रैश्च समलंकृतम्
nābhau samutthitaṃ padmaṃ ravimaṇḍalasannibham / karṇikākesaropetaṃ patraiśca samalaṃkṛtam
तत्र ब्रह्मा समुत्पन्नश्चतुर्वदनपङ्कजः । किं करोमीति देवेश आज्ञा मे दीयतां प्रभो
tatra brahmā samutpannaścaturvadanapaṅkajaḥ / kiṃ karomīti deveśa ājñā me dīyatāṃ prabho
एवमुक्तस्तु देवेशः शङ्खचक्रगदाधरः । उवाच मधुरां वाणीं तदा देवं पितामहम्
evamuktastu deveśaḥ śaṅkhacakragadādharaḥ / uvāca madhurāṃ vāṇīṃ tadā devaṃ pitāmaham
सरस्वत्यां महाबाहो लोकं कुरु ममाज्ञया । भूतग्राममशेषस्य उत्पादनविधिक्षयम्
sarasvatyāṃ mahābāho lokaṃ kuru mamājñayā / bhūtagrāmamaśeṣasya utpādanavidhikṣayam
एतच्छ्रुतं तु वचनं पद्मनाभस्य भारत । चिन्तयामास भगवान्सप्तर्षीन्हितकाम्यया
etacchrutaṃ tu vacanaṃ padmanābhasya bhārata / cintayāmāsa bhagavānsaptarṣīnhitakāmyayā
क्रमात्ते चिन्तिताः प्राज्ञाः पुलस्त्यः पुलहः क्रतुः । प्राचेतसो वसिष्ठश्च भृगुर्नारद एव च
kramātte cintitāḥ prājñāḥ pulastyaḥ pulahaḥ kratuḥ / prācetaso vasiṣṭhaśca bhṛgurnārada eva ca
यज्ञे प्राचेतसो दक्षो महातेजाः प्रजापतिः । दक्षस्यापि तथा जाताः पञ्चाशद्दुहितरो ऽनघ
yajñe prācetaso dakṣo mahātejāḥ prajāpatiḥ / dakṣasyāpi tathā jātāḥ pañcāśadduhitaro 'nagha
ददौ स दश धर्माय कश्यपाय त्रयोदश । तथैव स महाभागः सप्तविंशतिमिन्दवे
dadau sa daśa dharmāya kaśyapāya trayodaśa / tathaiva sa mahābhāgaḥ saptaviṃśatimindave
रोहिणीनाम या तासां मध्ये तस्य नराधिप । अनिष्टा सर्वनारीणां भर्तुश्चैव विशेषतः
rohiṇīnāma yā tāsāṃ madhye tasya narādhipa / aniṣṭā sarvanārīṇāṃ bhartuścaiva viśeṣataḥ
ततः सा परमं कृत्वा वैराग्यं नृपसत्तम । आगत्य नर्मदातीरे चचार विपुलं तपः
tataḥ sā paramaṃ kṛtvā vairāgyaṃ nṛpasattama / āgatya narmadātīre cacāra vipulaṃ tapaḥ
एकरात्रैस् त्रिरात्रैश्च षड्द्वादशभिरेव च । पक्षमासोपवासैश्च कर्शयन्ति कलेवरम्
ekarātrais trirātraiśca ṣaḍdvādaśabhireva ca / pakṣamāsopavāsaiśca karśayanti kalevaram
आराधयन्ती सततं महिषासुरनाशिनीं । देवीं भगवतीं तात सर्वार्तिविनिवारणीम्
ārādhayantī satataṃ mahiṣāsuranāśinīṃ / devīṃ bhagavatīṃ tāta sarvārtivinivāraṇīm
स्नात्वा स्नात्वा जले नित्यं नर्मदायाः शुचिस्मिता । ततस्तुष्टा महाभागा देवी नारायणी नृप
snātvā snātvā jale nityaṃ narmadāyāḥ śucismitā / tatastuṣṭā mahābhāgā devī nārāyaṇī nṛpa
प्रसन्ना ते महाभागे व्रतेन नियमेन च । एतच्छ्रुत्वा तु वचनं रोहिणी शशिनः प्रिया
prasannā te mahābhāge vratena niyamena ca / etacchrutvā tu vacanaṃ rohiṇī śaśinaḥ priyā
यथा भवामि न चिरात्तथा भवतु मानदे । एवमस्त्विति सा चोक्त्वा भवानी भक्तवत्सला
yathā bhavāmi na cirāttathā bhavatu mānade / evamastviti sā coktvā bhavānī bhaktavatsalā
स्तूयमाना मुनिगणैस्तत्रैवान्तरधीयत । तदाप्रभृति तत्तीर्थं रोहिणी शशिनः प्रिया
stūyamānā munigaṇaistatraivāntaradhīyata / tadāprabhṛti tattīrthaṃ rohiṇī śaśinaḥ priyā
संजाता सर्वकालं तु वल्लभा नृपसत्तम । तत्र तीर्थे तु या नारी नरो वा स्नानि भक्तितः
saṃjātā sarvakālaṃ tu vallabhā nṛpasattama / tatra tīrthe tu yā nārī naro vā snāni bhaktitaḥ
वल्लभा जायते सा तु भर्तुर् वै रोहिणी यथा । तत्र तीर्थे तु यः कश्चित्प्राणत्यागं करोति वै
vallabhā jāyate sā tu bhartur vai rohiṇī yathā / tatra tīrthe tu yaḥ kaścitprāṇatyāgaṃ karoti vai
सप्तजन्मानि दाम्पत्यवियोगो न भवेत् क्वचित्
saptajanmāni dāmpatyaviyogo na bhavet kvacit