॥ इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां पञ्चम आवन्त्यखण्डे रेवाखण्डे सिद्धेश्वरतीर्थमाहात्म्यवर्णनं नाम सप्तचत्वारिंशदधिकशततमो ऽध्यायः ॥ RKV अध्याय 148 श्रीमार्कण्डेय उवाच: ततो गच्छेन्महीपाल तीर्थमङ्गारकं शिवम् । उत्तरे नर्मदाकूले सर्वपापक्षयंकरम्
|| iti śrīskānde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ pañcama āvantyakhaṇḍe revākhaṇḍe siddheśvaratīrthamāhātmyavarṇanaṃ nāma saptacatvāriṃśadadhikaśatatamo 'dhyāyaḥ || RKV adhyāya 148 śrīmārkaṇḍeya uvāca: tato gacchenmahīpāla tīrthamaṅgārakaṃ śivam / uttare narmadākūle sarvapāpakṣayaṃkaram
चतुर्थ्यङ्गारकदिने संकल्प्य कृतनिश्चयः । स्नायादस्तं गते सूर्ये सन्ध्योपासनतत्परः
caturthyaṅgārakadine saṃkalpya kṛtaniścayaḥ / snāyādastaṃ gate sūrye sandhyopāsanatatparaḥ
पूजयेल्लोहितं भक्त्या गन्धमाल्यविभूषणैः । संस्थाप्यस्थण्डिले देवं रक्तचन्दनचर्चितम्
pūjayellohitaṃ bhaktyā gandhamālyavibhūṣaṇaiḥ / saṃsthāpyasthaṇḍile devaṃ raktacandanacarcitam
अङ्गारकायेति नमः कर्णिकायां प्रपूजयेत् । कुजाय भूमिपुत्राय रक्ताङ्गाय सुवाससे
aṅgārakāyeti namaḥ karṇikāyāṃ prapūjayet / kujāya bhūmiputrāya raktāṅgāya suvāsase
हरकोपोद्भवायेति स्वेदजायातिबाहवे । सर्वकामप्रदायेति पूर्वादिषु दलेषु च
harakopodbhavāyeti svedajāyātibāhave / sarvakāmapradāyeti pūrvādiṣu daleṣu ca
एवं सम्पूज्य विधिवद्दद्यादर्घ्यं विधानतः । भूमिपुत्र महावीर्य स्वेदोद्भव पिनाकिनः
evaṃ sampūjya vidhivaddadyādarghyaṃ vidhānataḥ / bhūmiputra mahāvīrya svedodbhava pinākinaḥ
अङ्गारक महातेजा लोहिताङ्ग नमो ऽस्तु ते । करकं वारिसंयुक्तं शालितंदुलपूरितम्
aṅgāraka mahātejā lohitāṅga namo 'stu te / karakaṃ vārisaṃyuktaṃ śālitaṃdulapūritam
सहिरण्यं सवस्त्रं च मोदकोपरि संस्थितम् । ब्राह्मणाय निवेद्यं तत्कुजो मे प्रीयतामिति
sahiraṇyaṃ savastraṃ ca modakopari saṃsthitam / brāhmaṇāya nivedyaṃ tatkujo me prīyatāmiti
अर्घं दत्त्वा विधानेन रक्तचन्दनवारिणा । रक्तपुष्पसमाकीर्णं तिलतंदुलमिश्रितम्
arghaṃ dattvā vidhānena raktacandanavāriṇā / raktapuṣpasamākīrṇaṃ tilataṃdulamiśritam
कृत्वा ताम्रमये पात्रे मण्डले वर्तुले शुभे । कृत्वा शिरसि तत्पात्रं जानुभ्यां धरणीं गतः
kṛtvā tāmramaye pātre maṇḍale vartule śubhe / kṛtvā śirasi tatpātraṃ jānubhyāṃ dharaṇīṃ gataḥ
मन्त्रपूतं महाभाग दद्याद् अर्घ्यं विचक्षणः । ततो भुञ्जीत मौनेन क्षारतिलाम्लवर्जितम्
mantrapūtaṃ mahābhāga dadyād arghyaṃ vicakṣaṇaḥ / tato bhuñjīta maunena kṣāratilāmlavarjitam
स्निग्धं मृदुसमधुरम् आत्मनः श्रेय इच्छता । एवं चतुर्थे सम्प्राप्ते चतुर्थ्यङ्गारके नृप
snigdhaṃ mṛdusamadhuram ātmanaḥ śreya icchatā / evaṃ caturthe samprāpte caturthyaṅgārake nṛpa
सौवर्णं कारयेद्देवं यथाशक्ति सुरूपिणम् । स्थापयेत् ताम्रके पात्रे गुडपीठसमन्विते
sauvarṇaṃ kārayeddevaṃ yathāśakti surūpiṇam / sthāpayet tāmrake pātre guḍapīṭhasamanvite
गन्धपुष्पादिभिर्देवं पूजयेद् गुडसंस्थितम् । ईशान्यां स्थापयेद्देवं गुडतोयसमन्वितम्
gandhapuṣpādibhirdevaṃ pūjayed guḍasaṃsthitam / īśānyāṃ sthāpayeddevaṃ guḍatoyasamanvitam
कासारेण तथाग्नेय्यां स्थापयेत् करकं परम् । रक्ततन्दुलसंमिश्रं नैरृत्यां वायुगोचरे
kāsāreṇa tathāgneyyāṃ sthāpayet karakaṃ param / raktatandulasaṃmiśraṃ nairṛtyāṃ vāyugocare
स्थापयेन्मोदकैः सार्धं चतुर्थं करकं बुधः । सूत्रेण वेष्टितग्रीवं गन्धमाल्यैर् अलंकृतम्
sthāpayenmodakaiḥ sārdhaṃ caturthaṃ karakaṃ budhaḥ / sūtreṇa veṣṭitagrīvaṃ gandhamālyair alaṃkṛtam
शङ्खतूर्यनिनादेन जयशब्दादिमङ्गलैः । रक्ताम्बरधरं विप्रं रक्तमाल्यानुलेपनम्
śaṅkhatūryaninādena jayaśabdādimaṅgalaiḥ / raktāmbaradharaṃ vipraṃ raktamālyānulepanam
वेदिमध्यगतं वापि महदासनसंस्थितम् । सुरूपं सुभगं शान्तं सर्वभूतहिते रतम्
vedimadhyagataṃ vāpi mahadāsanasaṃsthitam / surūpaṃ subhagaṃ śāntaṃ sarvabhūtahite ratam
वेदविद्याव्रतस्नातं सर्वशास्त्रविशारदम् । पूजयित्वा यथान्यायं वाचयेत्पाण्डुनन्दन
vedavidyāvratasnātaṃ sarvaśāstraviśāradam / pūjayitvā yathānyāyaṃ vācayetpāṇḍunandana
रक्तां गां च ततो दद्याद् रक्तेनानडुहा सह । प्रीयतां भूमिजो देवः सर्वदैवतपूजितः
raktāṃ gāṃ ca tato dadyād raktenānaḍuhā saha / prīyatāṃ bhūmijo devaḥ sarvadaivatapūjitaḥ
विप्रं प्रदक्षिणीकृत्य पत्नीपुत्रसमन्वितः । पितृमातृसुहृत्सार्द्धं क्षमाप्य च विसर्जयेत्
vipraṃ pradakṣiṇīkṛtya patnīputrasamanvitaḥ / pitṛmātṛsuhṛtsārddhaṃ kṣamāpya ca visarjayet
एवं कृतस्य तस्याथ तस्मिंस्तीर्थे विशेषतः । यत्पुण्यं फलमुद्दिष्टं तत्ते सर्वं वदाम्यहम्
evaṃ kṛtasya tasyātha tasmiṃstīrthe viśeṣataḥ / yatpuṇyaṃ phalamuddiṣṭaṃ tatte sarvaṃ vadāmyaham
सप्त जन्मानि राजेन्द्र सुरूपः सुभगो भवेत् । तीर्थस्यास्य प्रभावेन नात्र कार्या विचारणा
sapta janmāni rājendra surūpaḥ subhago bhavet / tīrthasyāsya prabhāvena nātra kāryā vicāraṇā
अकामो वा सकामो वा तत्र तीर्थे मृतो नरः । अङ्गारकपुरं याति देवगन्धर्वपूजितः
akāmo vā sakāmo vā tatra tīrthe mṛto naraḥ / aṅgārakapuraṃ yāti devagandharvapūjitaḥ
उपभुज्य यथान्यायं दिव्यान्भोगाननुत्तमान् । इह मानुष्यलोके वै राजा भवति धार्मिकः
upabhujya yathānyāyaṃ divyānbhogānanuttamān / iha mānuṣyaloke vai rājā bhavati dhārmikaḥ
सुरूपः सुभगश्चैव सर्वव्याधिविवर्जितः । जीवेद्वर्षशतं साग्रं सर्वलोकनमस्कृतः
surūpaḥ subhagaścaiva sarvavyādhivivarjitaḥ / jīvedvarṣaśataṃ sāgraṃ sarvalokanamaskṛtaḥ