॥ इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां पञ्चम आवन्त्यखण्डे रेवाखण्डे श्रीपतिमाहात्म्यवर्णनं नाम त्रिनवत्युत्तरशततमो ऽध्यायः ॥ RKV अध्याय 194 श्रीमार्कण्डेय उवाच: तच्छ्रुत्वानान्तदेवेन विश्वरूपमुदाहृतम् । देवराजस्तथा देवाः परं विस्मयमागताः
|| iti śrīskānde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ pañcama āvantyakhaṇḍe revākhaṇḍe śrīpatimāhātmyavarṇanaṃ nāma trinavatyuttaraśatatamo 'dhyāyaḥ || RKV adhyāya 194 śrīmārkaṇḍeya uvāca: tacchrutvānāntadevena viśvarūpamudāhṛtam / devarājastathā devāḥ paraṃ vismayamāgatāḥ
दृष्ट्वा चाप्सरसं पुण्याम् उर्वशीं कमलाननाम् । संत्रस्तो विस्मितश्चाभूदिन्द्रो राजश्रिया वृतः
dṛṣṭvā cāpsarasaṃ puṇyām urvaśīṃ kamalānanām / saṃtrasto vismitaścābhūdindro rājaśriyā vṛtaḥ
न किंचिदुत्तरं वाक्यमुक्तवाञ्जोषमास्थितः । इति वृत्तान्तभूतं हि नारायणविचेष्टितम्
na kiṃciduttaraṃ vākyamuktavāñjoṣamāsthitaḥ / iti vṛttāntabhūtaṃ hi nārāyaṇaviceṣṭitam
भृगोः खात्यां समुत्पन्ना लक्ष्मीः श्रुत्वा तु वै नृप । वैश्वरूपं परं रूपं विस्मिताचिन्तयत् तदा
bhṛgoḥ khātyāṃ samutpannā lakṣmīḥ śrutvā tu vai nṛpa / vaiśvarūpaṃ paraṃ rūpaṃ vismitācintayat tadā
केनोपायेन स स्यान् मे भर्ता नारायणः प्रभुः । व्रतेन तपसा वापि दानेन नियमेन च
kenopāyena sa syān me bhartā nārāyaṇaḥ prabhuḥ / vratena tapasā vāpi dānena niyamena ca
वृद्धानां सेवनेनाथ देवताराधनेन वा । इति चिन्तापरां कन्यां सती ज्ञात्वा युधिष्ठिर
vṛddhānāṃ sevanenātha devatārādhanena vā / iti cintāparāṃ kanyāṃ satī jñātvā yudhiṣṭhira
प्राह प्राप्तो मया भर्ता शङ्करस्तपसा किल । प्रजापतिश्च गायत्र्या ह्यन्याभिरभिवाञ्छिताः
prāha prāpto mayā bhartā śaṅkarastapasā kila / prajāpatiśca gāyatryā hyanyābhirabhivāñchitāḥ
तपसैव हि ते प्राप्यस्तस्मात्तच्चर सुव्रते । तपस्त्वं हि महच्चोग्रं सर्ववाञ्छितदायकम्
tapasaiva hi te prāpyastasmāttaccara suvrate / tapastvaṃ hi mahaccograṃ sarvavāñchitadāyakam
मार्कण्डेय उवाच: सागरान्तं समासाद्य लक्ष्मीः परपुरंजय । चचार विपुलं कालं तपः परमदुश्चरम्
mārkaṇḍeya uvāca: sāgarāntaṃ samāsādya lakṣmīḥ parapuraṃjaya / cacāra vipulaṃ kālaṃ tapaḥ paramaduścaram
स्थाणुवत्संस्थिता साभूद्दिव्यं वर्षसहस्रकम् । तत इन्द्रादयो देवाः शङ्खचक्रगदाधराः
sthāṇuvatsaṃsthitā sābhūddivyaṃ varṣasahasrakam / tata indrādayo devāḥ śaṅkhacakragadādharāḥ
भूत्वा जग्मुस्तदर्थं ते सा तु पृष्टवती सुरान् । विश्वरूपं वैष्णवं यत्तद्दर्शयत माचिरम्
bhūtvā jagmustadarthaṃ te sā tu pṛṣṭavatī surān / viśvarūpaṃ vaiṣṇavaṃ yattaddarśayata māciram
विलक्षा व्रीडिता देवा गत्वा नारायणं तदा । अब्रुवन् वैश्वरूपं नो शक्ता दर्शयितुं वयम्
vilakṣā vrīḍitā devā gatvā nārāyaṇaṃ tadā / abruvan vaiśvarūpaṃ no śaktā darśayituṃ vayam
ततो यथेष्टं ते जग्मुः स च विष्णुर् अचिन्तयत् । उग्ररूपा स्थिता देवी देहं दहति भार्गवी
tato yatheṣṭaṃ te jagmuḥ sa ca viṣṇur acintayat / ugrarūpā sthitā devī dehaṃ dahati bhārgavī
तां तस्मात् तत्र गत्वाहं वरं दत्त्वा तु वाञ्छितम् । पुनस् तपः करिष्यामि दर्शयिष्यामि वा पुनः । वैष्णवं विश्वरूपं यद् दुर्दश्यं देवदानवैः
tāṃ tasmāt tatra gatvāhaṃ varaṃ dattvā tu vāñchitam / punas tapaḥ kariṣyāmi darśayiṣyāmi vā punaḥ / vaiṣṇavaṃ viśvarūpaṃ yad durdaśyaṃ devadānavaiḥ
मार्कण्डेय उवाच: ततो गत्वा हृषीकेशः सागरान्तस्थितां श्रियम् । प्राह तुष्टो ऽस्मि ते देवि वरं वृणु यथेप्सितम्
mārkaṇḍeya uvāca: tato gatvā hṛṣīkeśaḥ sāgarāntasthitāṃ śriyam / prāha tuṣṭo 'smi te devi varaṃ vṛṇu yathepsitam
श्रीरुवाच: यदि तुष्टो ऽसि मे देव प्रपन्नाया जनार्दन । तदा दर्शय यद्दृष्टमप्सरोभिस् तवानघ
śrīruvāca: yadi tuṣṭo 'si me deva prapannāyā janārdana / tadā darśaya yaddṛṣṭamapsarobhis tavānagha
विश्वरूपमनन्तं च भूतभावन केशव । गन्धमादनम् आसाद्य कृतं यच्च तपस्त्वया
viśvarūpamanantaṃ ca bhūtabhāvana keśava / gandhamādanam āsādya kṛtaṃ yacca tapastvayā
तद्वदस्व विभो विष्णो न मिथ्या यदि केशव । श्रद्दधामि न चैवाहं रूपस्यास्य कथंचन
tadvadasva vibho viṣṇo na mithyā yadi keśava / śraddadhāmi na caivāhaṃ rūpasyāsya kathaṃcana
बहुभिर्यक्षरक्षोभिर् मायाचारिप्रचारिभिः । छन्दिता मम जानद्भिर्भावम् अन्तर्गतं हरौ
bahubhiryakṣarakṣobhir māyācāripracāribhiḥ / chanditā mama jānadbhirbhāvam antargataṃ harau
भूत्वा विष्णुस्वरूपास्ते चक्रिणश्च चतुर्भुजाः । सुव्रीडिता गताः सर्वे विश्वरूपो सहायतः
bhūtvā viṣṇusvarūpāste cakriṇaśca caturbhujāḥ / suvrīḍitā gatāḥ sarve viśvarūpo sahāyataḥ
मार्कण्डेय उवाच: नारायणो ऽथ भगवाञ्छङ्खचक्रगदाभृतम् । तया तथोक्तस् तद् रूपं मुक्त्वा वै सुरपूजितम्
mārkaṇḍeya uvāca: nārāyaṇo 'tha bhagavāñchaṅkhacakragadābhṛtam / tayā tathoktas tad rūpaṃ muktvā vai surapūjitam
रूपं परं यथोक्तं वै विश्वरूपम् अदर्शयत् । दर्शयित्वा वचः प्राह पञ्चरात्रविधानतः
rūpaṃ paraṃ yathoktaṃ vai viśvarūpam adarśayat / darśayitvā vacaḥ prāha pañcarātravidhānataḥ
यो ऽर्चयिष्यति मां नित्यं स पूज्यः स च पूजितः । धनधान्यसमायुक्तः सर्वभोगसमन्वितः
yo 'rcayiṣyati māṃ nityaṃ sa pūjyaḥ sa ca pūjitaḥ / dhanadhānyasamāyuktaḥ sarvabhogasamanvitaḥ
मूलं हि सर्वधर्माणां ब्रह्मचर्यं परं तपः । तेनाहं तत्र स्थास्यामि मूलश्रीपतिसंज्ञितः
mūlaṃ hi sarvadharmāṇāṃ brahmacaryaṃ paraṃ tapaḥ / tenāhaṃ tatra sthāsyāmi mūlaśrīpatisaṃjñitaḥ
मूलश्रीः प्रोच्यते ब्राह्मी ब्रह्मचर्यस्वरूपिणी । सर्वयोगमयी पुण्या सर्वपापहरी शुभा
mūlaśrīḥ procyate brāhmī brahmacaryasvarūpiṇī / sarvayogamayī puṇyā sarvapāpaharī śubhā
पतिस् तस्याः प्रभुरहं वरदः प्राणिनां प्रिये । रेवाजले नरः स्नात्वा यो ऽर्चयेन् मां यतव्रतः
patis tasyāḥ prabhurahaṃ varadaḥ prāṇināṃ priye / revājale naraḥ snātvā yo 'rcayen māṃ yatavrataḥ
मूलश्रीपतिनामानं वाञ्छिते प्राप्नुयात् फलम् । दानानि तत्र यो दद्यान्महादानानि च प्रिये
mūlaśrīpatināmānaṃ vāñchite prāpnuyāt phalam / dānāni tatra yo dadyānmahādānāni ca priye
सहस्रगुणितं पुण्यमन्यस्थानादवाप्यते । दृष्टं त्वया तत्र देशे सम्यक्चैवावधारितम् । तदर्चित्वा परान् कामान् आप्स्यसि त्वं न संशयः
sahasraguṇitaṃ puṇyamanyasthānādavāpyate / dṛṣṭaṃ tvayā tatra deśe samyakcaivāvadhāritam / tadarcitvā parān kāmān āpsyasi tvaṃ na saṃśayaḥ
वरं वृणीष्व देवेशि वाञ्छितं दुर्लभं सुरैः । दुर्गसंसारकान्तारपतितैः परमेश्वरि
varaṃ vṛṇīṣva deveśi vāñchitaṃ durlabhaṃ suraiḥ / durgasaṃsārakāntārapatitaiḥ parameśvari
श्रीरुवाच: नारायण जगद्धातर् नारायण जगत्पते । नारायण परब्रह्म नारायणपरायण
śrīruvāca: nārāyaṇa jagaddhātar nārāyaṇa jagatpate / nārāyaṇa parabrahma nārāyaṇaparāyaṇa
प्रसीद पाहि मां भक्त्या सम्यक्सर्गे नियोजय । प्रियो ह्यसि प्रियाहं ते यथा स्यां तत्तथा कुरु
prasīda pāhi māṃ bhaktyā samyaksarge niyojaya / priyo hyasi priyāhaṃ te yathā syāṃ tattathā kuru
गृहं धर्मार्थकामानां कारणं देव संमतम् । तदास्थायाश्रमं पुण्यं मां श्रेयसि नियोजय
gṛhaṃ dharmārthakāmānāṃ kāraṇaṃ deva saṃmatam / tadāsthāyāśramaṃ puṇyaṃ māṃ śreyasi niyojaya
नारायण उवाच: नारायणगिरा देवि विज्ञप्तो ऽस्मि यतस्त्वया । नारायणगिरिर्नाम तेन मेऽत्र भविष्यति
nārāyaṇa uvāca: nārāyaṇagirā devi vijñapto 'smi yatastvayā / nārāyaṇagirirnāma tena me'tra bhaviṣyati
नारायणस्मृतौ याति दुरितं जन्मकोटिजम् । यस्माद् गिरति तस्माच्च गिरिरित्येव शब्दितम्
nārāyaṇasmṛtau yāti duritaṃ janmakoṭijam / yasmād girati tasmācca girirityeva śabditam
तस्मात्सर्वाश्रयो देवि गिरिः पर्वतराङ् भवेत् । सुरासुरमनुष्याणां यथाहमपि चाश्रयः
tasmātsarvāśrayo devi giriḥ parvatarāṅ bhavet / surāsuramanuṣyāṇāṃ yathāhamapi cāśrayaḥ
य एतत् पूजयिष्यन्ति मण्डलस्थं परं मम । नारायणगिरिर्नाम देवरूपं शुभेक्षणे
ya etat pūjayiṣyanti maṇḍalasthaṃ paraṃ mama / nārāyaṇagirirnāma devarūpaṃ śubhekṣaṇe
ते दिव्यज्ञानसम्पन्ना दिव्यदेहविचेष्टिताः । दिव्यं लोकमवाप्स्यन्ति दिव्यभोगसमन्विताः
te divyajñānasampannā divyadehaviceṣṭitāḥ / divyaṃ lokamavāpsyanti divyabhogasamanvitāḥ
मार्कण्डेय उवाच: तयोरेवं संवदतोर्देवा इन्द्रपुरोगमाः । समागता वनोद्देशं सागरान्ते महर्षयः
mārkaṇḍeya uvāca: tayorevaṃ saṃvadatordevā indrapurogamāḥ / samāgatā vanoddeśaṃ sāgarānte maharṣayaḥ
ततो भृगुं देवराजो नारायणविचिन्तितम् । वव्रे ज्ञात्वा तु तत्कन्यां धर्मात्मा स ददौ च ताम्
tato bhṛguṃ devarājo nārāyaṇavicintitam / vavre jñātvā tu tatkanyāṃ dharmātmā sa dadau ca tām
धर्मो ऽपि विधिवद्वत्स विवाहं समकारयत् । देवदेवस्य राजर्षे देवतार्थे समाहितः
dharmo 'pi vidhivadvatsa vivāhaṃ samakārayat / devadevasya rājarṣe devatārthe samāhitaḥ
युधिष्ठिर उवाच: धर्मो विवाहमकरोद्विधिवद्यत्त्वयोदितम् । को विधिस्तत्र का दत्ता दक्षिणा भृगुणापि च
yudhiṣṭhira uvāca: dharmo vivāhamakarodvidhivadyattvayoditam / ko vidhistatra kā dattā dakṣiṇā bhṛguṇāpi ca
विवाहयज्ञे समभूत्स्रुक्स्रुवग्रहणे च कः । ऋत्विजः के सदस्याश्च तस्यासन् द्विजसत्तम
vivāhayajñe samabhūtsruksruvagrahaṇe ca kaḥ / ṛtvijaḥ ke sadasyāśca tasyāsan dvijasattama
किं तस्यावभृथं त्वासीत् तत्सर्वं वद विस्तरात् । त्वद्वाक्यामृतपानेन तृप्तिर्मम न विद्यते
kiṃ tasyāvabhṛthaṃ tvāsīt tatsarvaṃ vada vistarāt / tvadvākyāmṛtapānena tṛptirmama na vidyate
मार्कण्डेय उवाच: नारायणविवाहस्य यज्ञस्य च युधिष्ठिर । तपसस्तस्य देवस्य सम्यग् आचरणस्य च
mārkaṇḍeya uvāca: nārāyaṇavivāhasya yajñasya ca yudhiṣṭhira / tapasastasya devasya samyag ācaraṇasya ca
वक्तुं समर्थो न गुणान्ब्रह्मापि परमेश्वरः । तथाप्युद्देशतो वच्मि शृणु भूत्वा समाहितः
vaktuṃ samartho na guṇānbrahmāpi parameśvaraḥ / tathāpyuddeśato vacmi śṛṇu bhūtvā samāhitaḥ
ब्रह्मा सप्तर्षयस्तत्र स्रुक्स्रुवग्रहणे रताः । अग्नीञ्जुहुविरे राजन्वेदिर्धात्री ससागरा
brahmā saptarṣayastatra sruksruvagrahaṇe ratāḥ / agnīñjuhuvire rājanvedirdhātrī sasāgarā
ददुः समुद्रा रत्नानि ब्रह्मर्षिभ्यो नृपोत्तम । धनदो ऽपि ददौ वित्तं सर्वब्राह्मणवाञ्छितम्
daduḥ samudrā ratnāni brahmarṣibhyo nṛpottama / dhanado 'pi dadau vittaṃ sarvabrāhmaṇavāñchitam
विश्वकर्मा ऽपि देवानां ब्रह्मर्षीणां परंतप । वेश्मानि सुविचित्राणि सर्वरत्नमयानि च
viśvakarmā 'pi devānāṃ brahmarṣīṇāṃ paraṃtapa / veśmāni suvicitrāṇi sarvaratnamayāni ca
कृत्वा प्रदर्शयामास देवेन्द्राय यशस्विने । शतक्रतुस्ततो विप्रान्कापिष्ठलपुरोगमान्
kṛtvā pradarśayāmāsa devendrāya yaśasvine / śatakratustato viprānkāpiṣṭhalapurogamān
शौनकादींश्च पप्रच्छ बष्कलाञ्छागलानपि । आत्रेयानपि राजेन्द्र वृणुध्वमभिवाञ्छितम्
śaunakādīṃśca papraccha baṣkalāñchāgalānapi / ātreyānapi rājendra vṛṇudhvamabhivāñchitam
दृष्ट्वा ते चित्ररत्नानि प्राहुः सर्वेश्वरेश्वरम् । देवानां च ऋषीणां च सङ्गमो ऽयं सुपुण्यकृत्
dṛṣṭvā te citraratnāni prāhuḥ sarveśvareśvaram / devānāṃ ca ṛṣīṇāṃ ca saṅgamo 'yaṃ supuṇyakṛt
अस्मिन्पुण्ये सुरेशान वस्तुं वाञ्छामहे सदा । शतक्रतुः प्राह पुनर्वासो वात्र भविष्यति । सत्यधर्मरता यूयं यावत्कालं भविष्यथ
asminpuṇye sureśāna vastuṃ vāñchāmahe sadā / śatakratuḥ prāha punarvāso vātra bhaviṣyati / satyadharmaratā yūyaṃ yāvatkālaṃ bhaviṣyatha
मार्कण्डेय उवाच: पृष्टं यद्राजशार्दूल के मखे होत्रिणो ऽभवन् । तत्प्रोच्यमानमधुना शृणु भूत्वा समाहितः
mārkaṇḍeya uvāca: pṛṣṭaṃ yadrājaśārdūla ke makhe hotriṇo 'bhavan / tatprocyamānamadhunā śṛṇu bhūtvā samāhitaḥ
सनत्कुमारप्रमुखाः सदस्यास्तस्य चाभवन् । औद्गात्रमत्र्यङ्गिरसौ मरीचिश्च चकार ह
sanatkumārapramukhāḥ sadasyāstasya cābhavan / audgātramatryaṅgirasau marīciśca cakāra ha
हौत्रं धर्मवसिष्ठौ च ब्रह्मत्वं सनको मुनिः । षट्त्रिंशद्ग्रामसाहस्रं प्रादात्तेभ्यः शतक्रतुः
hautraṃ dharmavasiṣṭhau ca brahmatvaṃ sanako muniḥ / ṣaṭtriṃśadgrāmasāhasraṃ prādāttebhyaḥ śatakratuḥ
लक्ष्मीर्भर्त्रा च संयुक्ताभवत्तत्कृतवान्प्रभुः । ब्रह्मणो जुह्वतो वह्निं यावद्देशस्थितैः सुरैः
lakṣmīrbhartrā ca saṃyuktābhavattatkṛtavānprabhuḥ / brahmaṇo juhvato vahniṃ yāvaddeśasthitaiḥ suraiḥ
दृष्टं ललाटं देशो ऽसौ ललाट इति संज्ञितः । स देशः श्रीपतेः क्षेत्रपुण्यं देवर्षिसेवितम्
dṛṣṭaṃ lalāṭaṃ deśo 'sau lalāṭa iti saṃjñitaḥ / sa deśaḥ śrīpateḥ kṣetrapuṇyaṃ devarṣisevitam
सर्वाश्चर्यमयं दिव्यं दिव्यसिद्धिसमन्वितम् । ब्राह्मणानां ततः पङ्क्तिं निवेशयितुम् उद्यता
sarvāścaryamayaṃ divyaṃ divyasiddhisamanvitam / brāhmaṇānāṃ tataḥ paṅktiṃ niveśayitum udyatā
लक्ष्मीः श्रीपतिनामानमाह देवं वचस्तदा । श्रीरुवाच: य एते ब्राह्मणाः शिष्या भृग्वादीनां यतव्रताः
lakṣmīḥ śrīpatināmānamāha devaṃ vacastadā / śrīruvāca: ya ete brāhmaṇāḥ śiṣyā bhṛgvādīnāṃ yatavratāḥ
तान्निवेशयितुमिच्छामि त्वत्प्रसादादधोक्षज । मरीच्यादयः सुरेन्द्रेण स्थापिता गरुडध्वज
tānniveśayitumicchāmi tvatprasādādadhokṣaja / marīcyādayaḥ surendreṇa sthāpitā garuḍadhvaja
नैष्ठिकव्रतिनो विप्रा बहवो ऽत्र यतव्रताः । प्राजापत्ये व्रते ब्राह्मे केचिदत्र व्यवस्थिताः । तान् अहं स्थापयिष्यामि त्वत्प्रसादादधोक्षज
naiṣṭhikavratino viprā bahavo 'tra yatavratāḥ / prājāpatye vrate brāhme kecidatra vyavasthitāḥ / tān ahaṃ sthāpayiṣyāmi tvatprasādādadhokṣaja
मार्कण्डेय उवाच: ततः कौतूहलधरो भगवान्वृषभध्वजः । पप्रच्छ व्रतिनः सर्वान्वृत्तिभेदे व्यवस्थितान्
mārkaṇḍeya uvāca: tataḥ kautūhaladharo bhagavānvṛṣabhadhvajaḥ / papraccha vratinaḥ sarvānvṛttibhede vyavasthitān
नारदो ऽपि महादेवमुपेत्य च सतीपतिम् । प्राह कृष्णाजिनधरो नैष्ठिका ब्राह्मणा ह्यमी
nārado 'pi mahādevamupetya ca satīpatim / prāha kṛṣṇājinadharo naiṣṭhikā brāhmaṇā hyamī
अमी कार्याः सुवस्त्रेण छन्नगुह्या द्विजोत्तमाः । प्राजापत्याश् चतुर्विंशसहस्राणि नरेश्वर
amī kāryāḥ suvastreṇa channaguhyā dvijottamāḥ / prājāpatyāś caturviṃśasahasrāṇi nareśvara
ब्रह्मचर्यव्रतस्थानां व्रतब्रह्मविचारिणाम् । द्वादशैषां सहस्राणि सन्ति वै वृषभध्वज
brahmacaryavratasthānāṃ vratabrahmavicāriṇām / dvādaśaiṣāṃ sahasrāṇi santi vai vṛṣabhadhvaja
नारदस्य वचः श्रुत्वा देवा देवर्षयो ऽपि च । साधु साध्वित्यमन्यन्त नोचुः केचन किंचन
nāradasya vacaḥ śrutvā devā devarṣayo 'pi ca / sādhu sādhvityamanyanta nocuḥ kecana kiṃcana
समाह्वयत् ततो लक्ष्मीस् तान् विप्रान् भक्तिसंयुता । उवाच चरणान्गृह्य प्रसादः क्रियतां मयि
samāhvayat tato lakṣmīs tān viprān bhaktisaṃyutā / uvāca caraṇāngṛhya prasādaḥ kriyatāṃ mayi
षट्त्रिंशच्च सहस्राणि वेश्मनामत्र संस्थितिः । विश्वकर्मकृतानां तु तेषु तिष्ठन्तु वो ऽखिलाः
ṣaṭtriṃśacca sahasrāṇi veśmanāmatra saṃsthitiḥ / viśvakarmakṛtānāṃ tu teṣu tiṣṭhantu vo 'khilāḥ
ते तथेति प्रतिज्ञाय स्थिताः संप्रीतमानसाः । धनधान्यसमृद्धाश्च वाञ्छितप्राप्तिलक्षणाः । सर्वकामसमृद्धाश्च ह्यनारम्भेषु कर्मणाम्
te tatheti pratijñāya sthitāḥ saṃprītamānasāḥ / dhanadhānyasamṛddhāśca vāñchitaprāptilakṣaṇāḥ / sarvakāmasamṛddhāśca hyanārambheṣu karmaṇām
इति संस्थाप्य तान् विप्रान् सा स्थिता पर्यपालयत् । चतुर्धा तु स्थितो विष्णुः श्रिया देव्याः प्रिये रतः
iti saṃsthāpya tān viprān sā sthitā paryapālayat / caturdhā tu sthito viṣṇuḥ śriyā devyāḥ priye rataḥ
एवं वैवाहिकमखे निवृत्ते ऋषयस्तु तम् । ऊचुश्चावभृथस्नानं कुत्र कुर्मो जनार्दन
evaṃ vaivāhikamakhe nivṛtte ṛṣayastu tam / ūcuścāvabhṛthasnānaṃ kutra kurmo janārdana
इति श्रुत्वा तु वचनं श्रीपतिः पादपङ्कजात् । मुमोच जाह्नवीतोयं रेवामध्यगमं शुचि
iti śrutvā tu vacanaṃ śrīpatiḥ pādapaṅkajāt / mumoca jāhnavītoyaṃ revāmadhyagamaṃ śuci
हरेः पादोदकं दृष्ट्वा निःसृतं मुनयस्तु ते । विस्मिताः समपद्यन्त जानन्तस्तस्य गौरवम्
hareḥ pādodakaṃ dṛṣṭvā niḥsṛtaṃ munayastu te / vismitāḥ samapadyanta jānantastasya gauravam
रुद्रेण सहिताः सर्वे देवता ऋषयस् तथा । संकथा विस्मिताश्चक्रुर् विधुन्वन्तः शिरांसि च
rudreṇa sahitāḥ sarve devatā ṛṣayas tathā / saṃkathā vismitāścakrur vidhunvantaḥ śirāṃsi ca
ऋषय ऊचुः । ब्रूहि शम्भो किमत्रायं अकस्माद् वारिसम्भवः । विष्णोः पादाम्बुजोत्थश्च सम्मोहकरणः परः
ṛṣaya ūcuḥ / brūhi śambho kimatrāyaṃ akasmād vārisambhavaḥ / viṣṇoḥ pādāmbujotthaśca sammohakaraṇaḥ paraḥ
ईश्वर उवाच: पादोदकम् इदं विष्णोरहं जानामि वै सुराः । दशाश्वमेधावभृथैः स्नानमत्रातिरिच्यते
īśvara uvāca: pādodakam idaṃ viṣṇorahaṃ jānāmi vai surāḥ / daśāśvamedhāvabhṛthaiḥ snānamatrātiricyate
युष्माभिः श्रीपतिः पूज्यः स्नानं चावभृथं कुतः । भविष्यतीति तेनाशु इदं वो ऽर्थे विनिर्मितम्
yuṣmābhiḥ śrīpatiḥ pūjyaḥ snānaṃ cāvabhṛthaṃ kutaḥ / bhaviṣyatīti tenāśu idaṃ vo 'rthe vinirmitam
स्नात्वात्र त्रिदशेशाना यत् फलं सम्प्रपद्यते । वक्तुं न केनचिद्याति ततः किमुत्तरं वचः
snātvātra tridaśeśānā yat phalaṃ samprapadyate / vaktuṃ na kenacidyāti tataḥ kimuttaraṃ vacaḥ
मार्कण्डेय उवाच: एवमुक्त्वा तु ते सर्वे स्नानं कृत्वा यथागतम् । जग्मुर्देवा महेशानपुरोगा भरतर्षभ
mārkaṇḍeya uvāca: evamuktvā tu te sarve snānaṃ kṛtvā yathāgatam / jagmurdevā maheśānapurogā bharatarṣabha
ब्राह्मणाश्च ततः सर्वे स्ववेश्मान्येव भेजिरे । देवतीर्थे महाराज सर्वपापप्रणाशने
brāhmaṇāśca tataḥ sarve svaveśmānyeva bhejire / devatīrthe mahārāja sarvapāpapraṇāśane