॥ इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां पञ्चम आवन्त्यखण्डे रेवाखण्डे परार्थतीर्थयात्राफलकथनं नामाष्टविंशत्यधिकद्विशततमो ऽध्यायः ॥ RKV अध्याय 229 श्रीमार्कण्डेय उवाच: एवं ते कथितं राजन्पुराणं धर्मसंहितम् । शिवप्रीत्या यथा प्रोक्तं वायुना देवसंसदि
|| iti śrīskānde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ pañcama āvantyakhaṇḍe revākhaṇḍe parārthatīrthayātrāphalakathanaṃ nāmāṣṭaviṃśatyadhikadviśatatamo 'dhyāyaḥ || RKV adhyāya 229 śrīmārkaṇḍeya uvāca: evaṃ te kathitaṃ rājanpurāṇaṃ dharmasaṃhitam / śivaprītyā yathā proktaṃ vāyunā devasaṃsadi
षष्टितीर्थसहस्राणि षष्टिकोटिस्तथैव च । आदिमध्यावसानेषु नर्मदायां पदे पदे
ṣaṣṭitīrthasahasrāṇi ṣaṣṭikoṭistathaiva ca / ādimadhyāvasāneṣu narmadāyāṃ pade pade
मया द्वादशसाहस्री संहिता या श्रुता पुरा । देवदेवस्य गदतः साम्प्रतं कथिता तव
mayā dvādaśasāhasrī saṃhitā yā śrutā purā / devadevasya gadataḥ sāmprataṃ kathitā tava
पृष्टस्त्वयाहं भूपाल पर्वते ऽमरकण्टके । स्थितः संक्षेपतः सर्वं मया तत्कथितं तव
pṛṣṭastvayāhaṃ bhūpāla parvate 'marakaṇṭake / sthitaḥ saṃkṣepataḥ sarvaṃ mayā tatkathitaṃ tava
नर्मदाचरितं पुण्यं शृणु तस्यास्ति यत्फलम् । यत्फलं सर्ववेदैः स्यात् सषडङ्गपदक्रमैः
narmadācaritaṃ puṇyaṃ śṛṇu tasyāsti yatphalam / yatphalaṃ sarvavedaiḥ syāt saṣaḍaṅgapadakramaiḥ
पठितैश्च श्रुतैर् वापि तस्माद् बहुतरं भवेत् । सत्रयाजी फलं यत्र लभते द्वादशाब्दिकम्
paṭhitaiśca śrutair vāpi tasmād bahutaraṃ bhavet / satrayājī phalaṃ yatra labhate dvādaśābdikam
चरिते तु श्रुते देव्या लभते तादृशं फलम् । सर्वतीर्थेषु यत्पुण्यं स्नात्वा सागरमादितः
carite tu śrute devyā labhate tādṛśaṃ phalam / sarvatīrtheṣu yatpuṇyaṃ snātvā sāgaramāditaḥ
सकृत्स्नात्वा तथा श्रुत्वा नर्मदायां फलं हि तत् । आदिमध्यावसानेन नर्मदाचरितं शुभम्
sakṛtsnātvā tathā śrutvā narmadāyāṃ phalaṃ hi tat / ādimadhyāvasānena narmadācaritaṃ śubham
यः शृणोति नरो भक्त्या तस्य पुण्यफलं शृणु । स प्राप्य शिवसंस्थानं रुद्रकन्यासमावृतः
yaḥ śṛṇoti naro bhaktyā tasya puṇyaphalaṃ śṛṇu / sa prāpya śivasaṃsthānaṃ rudrakanyāsamāvṛtaḥ
रुद्रस्यानुचरो भूत्वा तेनैव सह मोदते । एतद् धर्ममुपाख्यानं सर्वशास्त्रेषु सत्तमम्
rudrasyānucaro bhūtvā tenaiva saha modate / etad dharmamupākhyānaṃ sarvaśāstreṣu sattamam
देशे वा मण्डले वापि वा ग्रामे नगरे ऽपि वा । गृहे वा तिष्ठते यस्य चातुर्वर्ण्यस्य भारत
deśe vā maṇḍale vāpi vā grāme nagare 'pi vā / gṛhe vā tiṣṭhate yasya cāturvarṇyasya bhārata
स ब्रह्मा स शिवः साक्षात्स च देवो जनार्दनः । त्रिविधं कारणं लोके धर्मपन्थानमुत्तमम्
sa brahmā sa śivaḥ sākṣātsa ca devo janārdanaḥ / trividhaṃ kāraṇaṃ loke dharmapanthānamuttamam
देवतानां गुरुं शास्त्रं परमं सिद्धिकारणम् । श्रुत्वेश्वरमुखात्पार्थ मयापि तव कीर्तितम्
devatānāṃ guruṃ śāstraṃ paramaṃ siddhikāraṇam / śrutveśvaramukhātpārtha mayāpi tava kīrtitam
दक्षिणे चोत्तरे कूले यानि तीर्थानि कानिचित् । प्रधानतः सुपुण्यानि कथितानि विशेषतः
dakṣiṇe cottare kūle yāni tīrthāni kānicit / pradhānataḥ supuṇyāni kathitāni viśeṣataḥ
स्पर्शनाद् दर्शनात् तेषां कीर्तनाच्छ्रवणात् तथा । मुच्यते सर्वपापेभ्यो रुद्रलोकं स गच्छति
sparśanād darśanāt teṣāṃ kīrtanācchravaṇāt tathā / mucyate sarvapāpebhyo rudralokaṃ sa gacchati
इदं यः शृणुयान् नित्यं पुराणं शिवभाषितम् । ब्राह्मणो वेदविद्यावान् क्षत्रियो विजयी भवेत्
idaṃ yaḥ śṛṇuyān nityaṃ purāṇaṃ śivabhāṣitam / brāhmaṇo vedavidyāvān kṣatriyo vijayī bhavet
धनभागी भवेद् वैश्यः शूद्रो वै धर्मभाग्भवेत् । सौभाग्यं सन्ततिं स्वर्गं नारी श्रुत्वाप्नुयाद्धनम्
dhanabhāgī bhaved vaiśyaḥ śūdro vai dharmabhāgbhavet / saubhāgyaṃ santatiṃ svargaṃ nārī śrutvāpnuyāddhanam
ब्रह्मघ्नश्च सुरापश्च स्तेयी च गुरुतल्पगः । माहात्म्यं नर्मदायास्तु श्रुत्वा पापबहिष्कृताः
brahmaghnaśca surāpaśca steyī ca gurutalpagaḥ / māhātmyaṃ narmadāyāstu śrutvā pāpabahiṣkṛtāḥ
पापभेदी कृतघ्नश्च स्वामिविश्वासघातकः । गोघ्नश्च गरदश्चैव कन्याविक्रयकारकः
pāpabhedī kṛtaghnaśca svāmiviśvāsaghātakaḥ / goghnaśca garadaścaiva kanyāvikrayakārakaḥ
एते श्रुत्वैव पापेभ्यो मुच्यन्ते नात्र संशयः । ये पुनर्भावितात्मानः शृण्वन्ति सततं नृप
ete śrutvaiva pāpebhyo mucyante nātra saṃśayaḥ / ye punarbhāvitātmānaḥ śṛṇvanti satataṃ nṛpa
पूजयन्त इदं देवाः पूजिता गुरवश्च तैः । नर्मदा पूजिता तेन भगवांश्च महेश्वरः
pūjayanta idaṃ devāḥ pūjitā guravaśca taiḥ / narmadā pūjitā tena bhagavāṃśca maheśvaraḥ
तस्मात्सर्वप्रयत्नेन गन्धपुष्पविभूषणैः । पूजितं परया भक्त्या शास्त्रमेतत्फलप्रदम्
tasmātsarvaprayatnena gandhapuṣpavibhūṣaṇaiḥ / pūjitaṃ parayā bhaktyā śāstrametatphalapradam
लेखापयित्वा सकलं नर्मदाचरितं शुभम् । उत्तमं सर्वशास्त्रेभ्यो यो ददाति द्विजन्मने
lekhāpayitvā sakalaṃ narmadācaritaṃ śubham / uttamaṃ sarvaśāstrebhyo yo dadāti dvijanmane
नर्मदासर्वतीर्थेषु स्नाने दाने च यत्फलम् । तत्फलं समवाप्नोति स नरो नात्र संशयः
narmadāsarvatīrtheṣu snāne dāne ca yatphalam / tatphalaṃ samavāpnoti sa naro nātra saṃśayaḥ
एतत्पुराणं रुद्रोक्तं महापुण्यफलप्रदम् । स्वर्गदं पुत्रदं धन्यं यशस्यं कीर्तिवर्धनम्
etatpurāṇaṃ rudroktaṃ mahāpuṇyaphalapradam / svargadaṃ putradaṃ dhanyaṃ yaśasyaṃ kīrtivardhanam
सर्वपापहरं पार्थ दुःखदुःस्वप्ननाशनम् । पठतां शृण्वतां राजन् सर्वकामार्थसिद्धिदम्
sarvapāpaharaṃ pārtha duḥkhaduḥsvapnanāśanam / paṭhatāṃ śṛṇvatāṃ rājan sarvakāmārthasiddhidam
शान्तिरस्तु शिवं चास्तु लोकाः सन्तु निरामयाः । गोब्राह्मणेभ्यः स्वस्त्यस्तु धर्मं धर्मात्मजाश्रयः
śāntirastu śivaṃ cāstu lokāḥ santu nirāmayāḥ / gobrāhmaṇebhyaḥ svastyastu dharmaṃ dharmātmajāśrayaḥ
नरकान्तकरी रेवा सतीर्था विश्वपावनी । नर्मदा धर्मदा चास्तु शर्मदा पार्थ ते सदा
narakāntakarī revā satīrthā viśvapāvanī / narmadā dharmadā cāstu śarmadā pārtha te sadā