Aṃśa 1 · Chapter 19

हिरण्यकशिपुः श्रुत्वा तां कृत्यां वितथीकृताम् आहूय पुत्रं पप्रच्छ प्रभावस्यास्य कारणम् ॥

hiraṇyakaśipuḥ śrutvā tāṃ kṛtyāṃ vitathīkṛtām āhūya putraṃ papraccha prabhāvasyāsya kāraṇam //

प्रह्लाद सुप्रभावो ऽसि किम् एतत् ते विचेष्टितम् एतन् मन्त्रादिजनितम् उताहो सहजं तव ॥

prahlāda suprabhāvo 'si kim etat te viceṣṭitam etan mantrādijanitam utāho sahajaṃ tava //

एवं पृष्टस् तदा पित्रा प्रह्लादो ऽसुरबालकः प्रणिपत्य पितुः पादाव् इदं वचनम् अब्रवीत् ॥

evaṃ pṛṣṭas tadā pitrā prahlādo 'surabālakaḥ praṇipatya pituḥ pādāv idaṃ vacanam abravīt //

न मन्त्रादिकृतस् तात न च नैसर्गिको मम प्रभाव एष सामान्यो यस्य यस्याच्युतो हृदि ॥

na mantrādikṛtas tāta na ca naisargiko mama prabhāva eṣa sāmānyo yasya yasyācyuto hṛdi //

अन्येषां यो न पापानि चिन्तयत्य् आत्मनो यथा तस्य पापागमस् तात हेत्वभावान् न विद्यते ॥

anyeṣāṃ yo na pāpāni cintayaty ātmano yathā tasya pāpāgamas tāta hetvabhāvān na vidyate //

कर्मणा मनसा वाचा परपीडां करोति यः तद् बीजं जन्म फलति प्रभूतं तस्य चाशुभम् ॥

karmaṇā manasā vācā parapīḍāṃ karoti yaḥ tad bījaṃ janma phalati prabhūtaṃ tasya cāśubham //

सो ऽहं न पापम् इच्छामि न करोमि वदामि वा चिन्तयन् सर्वभूतस्थम् आत्मन्य् अपि च केशवम् ॥

so 'haṃ na pāpam icchāmi na karomi vadāmi vā cintayan sarvabhūtastham ātmany api ca keśavam //

शारीरं मानसं दुःखं दैवं भूतभवं तथा सर्वत्र शुभचित्तस्य तस्य मे जायते कुतः ॥

śārīraṃ mānasaṃ duḥkhaṃ daivaṃ bhūtabhavaṃ tathā sarvatra śubhacittasya tasya me jāyate kutaḥ //

एवं सर्वेषु भूतेषु भक्तिर् अव्यभिचारिणी कर्तव्या पण्डितैर् ज्ञात्वा सर्वभूतमयं हरिम् ॥

evaṃ sarveṣu bhūteṣu bhaktir avyabhicāriṇī kartavyā paṇḍitair jñātvā sarvabhūtamayaṃ harim //

इति श्रुत्वा स दैत्येन्द्रः प्रासादशिखरे स्थितः क्रोधान्धकारितमुखः प्राह दैतेयकिंकरान् ॥

iti śrutvā sa daityendraḥ prāsādaśikhare sthitaḥ krodhāndhakāritamukhaḥ prāha daiteyakiṃkarān //

दुरात्मा क्षिप्यताम् अस्मात् प्रासादाच् छतयोजनात् गिरिपृष्ठे पतत्व् अस्मिञ् शिलाभिन्नाङ्गसंहतिः ॥

durātmā kṣipyatām asmāt prāsādāc chatayojanāt giripṛṣṭhe patatv asmiñ śilābhinnāṅgasaṃhatiḥ //

ततस् तं चिक्षिपुः सर्वे बालं दैतेयकिंकराः पपात सो ऽप्य् अधः क्षिप्तो हृदयेनोद्वहन् हरिम् ॥

tatas taṃ cikṣipuḥ sarve bālaṃ daiteyakiṃkarāḥ papāta so 'py adhaḥ kṣipto hṛdayenodvahan harim //

पतमानं जगद्धात्री जगद्धातरि केशवे भक्तियुक्तं दधारैनम् उपगम्य च मेदिनी ॥

patamānaṃ jagaddhātrī jagaddhātari keśave bhaktiyuktaṃ dadhārainam upagamya ca medinī //

ततो विलोक्य तं स्वस्थम् अविशीर्णास्थिबन्धनम् हिरण्यकशिपुः प्राह शम्बरं मायिनां वरम् ॥

tato vilokya taṃ svastham aviśīrṇāsthibandhanam hiraṇyakaśipuḥ prāha śambaraṃ māyināṃ varam //

नास्माभिः शक्यते हन्तुम् अयं दुर्वृत्तबालकः मायां वेत्ति भवांस् तस्मान् माययैनं निषूदय ॥

nāsmābhiḥ śakyate hantum ayaṃ durvṛttabālakaḥ māyāṃ vetti bhavāṃs tasmān māyayainaṃ niṣūdaya //

सूदयाम्य् एष दैत्येन्द्र पश्य मायाबलं मम सहस्रम् अत्र मायानां पश्य कोटिशतं तथा ॥

sūdayāmy eṣa daityendra paśya māyābalaṃ mama sahasram atra māyānāṃ paśya koṭiśataṃ tathā //

ततः समसृजन् मायाः प्रह्लादे शम्बरो ऽसुरः विनाशम् इच्छन् दुर्बुद्धिः सर्वत्र समदर्शिनि ॥

tataḥ samasṛjan māyāḥ prahlāde śambaro 'suraḥ vināśam icchan durbuddhiḥ sarvatra samadarśini //

समाहितमना भूत्वा शम्बरे ऽपि विमत्सरः मैत्रेय सो ऽपि प्रह्लादः सस्मार मधुसूदनम् ॥

samāhitamanā bhūtvā śambare 'pi vimatsaraḥ maitreya so 'pi prahlādaḥ sasmāra madhusūdanam //

ततो भगवता तस्य रक्षार्थं चक्रम् उत्तमम् आजगाम समाज्ञप्तं ज्वालामालि सुदर्शनम् ॥

tato bhagavatā tasya rakṣārthaṃ cakram uttamam ājagāma samājñaptaṃ jvālāmāli sudarśanam //

तेन मायासहस्रं तच् शम्बरस्याशुगामिना बालस्य रक्षता देहम् एकैकश्येन सूदितम् ॥

tena māyāsahasraṃ tac śambarasyāśugāminā bālasya rakṣatā deham ekaikaśyena sūditam //

संशोषकं ततो वायुं दैत्येन्द्र इदम् अब्रवीत् शीघ्रम् एष ममादेशाद् दुरात्मा नीयतां क्षयम् ॥

saṃśoṣakaṃ tato vāyuṃ daityendra idam abravīt śīghram eṣa mamādeśād durātmā nīyatāṃ kṣayam //

तथेत्य् उक्त्वाथ सो ऽप्य् एनं विवेश पवनो लघुः शीतो ऽतिरूक्षः शोषाय तद्देहस्यातिदुःसहः ॥

tathety uktvātha so 'py enaṃ viveśa pavano laghuḥ śīto 'tirūkṣaḥ śoṣāya taddehasyātiduḥsahaḥ //

तेनाविष्टं तथात्मानं स बुद्ध्वा दैत्यबालकः हृदयेन महात्मानं दधार धरणीधरम् ॥

tenāviṣṭaṃ tathātmānaṃ sa buddhvā daityabālakaḥ hṛdayena mahātmānaṃ dadhāra dharaṇīdharam //

हृदयस्थस् ततस् तस्य तं वायुम् अतिशोषणम् पपौ जनार्दनः क्रुद्धः स ययौ पवनः क्षयम् ॥

hṛdayasthas tatas tasya taṃ vāyum atiśoṣaṇam papau janārdanaḥ kruddhaḥ sa yayau pavanaḥ kṣayam //

क्षीणासु सर्वमायासु पवने संक्षयं गते जगाम सो ऽपि भवनं गुरोर् एव महामतिः ॥

kṣīṇāsu sarvamāyāsu pavane saṃkṣayaṃ gate jagāma so 'pi bhavanaṃ guror eva mahāmatiḥ //

अहन्य् अहन्य् अथाचार्यो नीतिं राज्यफलप्रदाम् ग्राहयाम् आस तं बालं राज्ञाम् उशनसा कृताम् ॥

ahany ahany athācāryo nītiṃ rājyaphalapradām grāhayām āsa taṃ bālaṃ rājñām uśanasā kṛtām //

गृहीतनीतिशास्त्रं तं विनीतं स यदा गुरुः मेने तदैनं तत्पित्रे कथयाम् आस शिक्षितम् ॥

gṛhītanītiśāstraṃ taṃ vinītaṃ sa yadā guruḥ mene tadainaṃ tatpitre kathayām āsa śikṣitam //

गृहीतनीतिशास्त्रस् ते पुत्रो दैत्यपते कृतः प्रह्लादस् तत्त्वतो वेत्ति भार्गवेण यद् ईरितम् ॥

gṛhītanītiśāstras te putro daityapate kṛtaḥ prahlādas tattvato vetti bhārgaveṇa yad īritam //

मित्रेषु वर्तेत कथम् अरिवर्गेषु भूपतिः प्रह्लाद त्रिषु कालेषु मध्यस्थेषु कथं चरेत् ॥

mitreṣu varteta katham arivargeṣu bhūpatiḥ prahlāda triṣu kāleṣu madhyastheṣu kathaṃ caret //

कथं मन्त्रिष्व् अमात्येषु बाह्येष्व् आभ्यन्तरेषु च चारेषु पौरवर्गेषु शङ्कितेष्व् इतरेषु च ॥

kathaṃ mantriṣv amātyeṣu bāhyeṣv ābhyantareṣu ca cāreṣu pauravargeṣu śaṅkiteṣv itareṣu ca //

कृत्याकृत्यविधानं च दुर्गाटविकसाधनम् प्रह्लाद कथ्यतां सम्यक् तथा कण्टकशोधनम् ॥

kṛtyākṛtyavidhānaṃ ca durgāṭavikasādhanam prahlāda kathyatāṃ samyak tathā kaṇṭakaśodhanam //

एतच् चान्यच् च सकलम् अधीतं भवता यथा तथा मे कथ्यतां ज्ञातुं तवेच्छामि मनोगतम् ॥

etac cānyac ca sakalam adhītaṃ bhavatā yathā tathā me kathyatāṃ jñātuṃ tavecchāmi manogatam //

प्रणिपत्य पितुः पादौ ततः प्रश्रयभूषणः प्रह्लादः प्राह दैत्येन्द्रं कृताञ्जलिपुटः स्थितः ॥

praṇipatya pituḥ pādau tataḥ praśrayabhūṣaṇaḥ prahlādaḥ prāha daityendraṃ kṛtāñjalipuṭaḥ sthitaḥ //

ममोपदिष्टं सकलं गुरुणा नात्र संशयः गृहीतं च मया किन्तु न सद् एतन् मतं मम ॥

mamopadiṣṭaṃ sakalaṃ guruṇā nātra saṃśayaḥ gṛhītaṃ ca mayā kintu na sad etan mataṃ mama //

साम चोपप्रदानं च भेददण्डौ तथैव च उपायाः कथिता ह्य् एते मित्रादीनां च साधने ॥

sāma copapradānaṃ ca bhedadaṇḍau tathaiva ca upāyāḥ kathitā hy ete mitrādīnāṃ ca sādhane //

तान् एवाहं न पश्यामि मित्रादींस् तात मा क्रुधः साध्याभावे महाबाहो साधनैः किं प्रयोजनम् ॥

tān evāhaṃ na paśyāmi mitrādīṃs tāta mā krudhaḥ sādhyābhāve mahābāho sādhanaiḥ kiṃ prayojanam //

सर्वभूतात्मके तात जगन्नाथे जगन्मये परमात्मनि गोविन्दे मित्रामित्रकथा कुतः ॥

sarvabhūtātmake tāta jagannāthe jaganmaye paramātmani govinde mitrāmitrakathā kutaḥ //

त्वय्य् अस्ति भगवान् विष्णुर् मयि चान्यत्र चास्ति सः यतस् ततो ऽयं मित्रं मे शत्रुश् चेति पृथक् कुतः ॥

tvayy asti bhagavān viṣṇur mayi cānyatra cāsti saḥ yatas tato 'yaṃ mitraṃ me śatruś ceti pṛthak kutaḥ //

तद् एभिर् अलम् अत्यर्थं दुष्टारम्भोक्तिविस्तरैः अविद्यान्तर्गतैर् यत्नः कर्तव्यस् तात शोभने ॥

tad ebhir alam atyarthaṃ duṣṭārambhoktivistaraiḥ avidyāntargatair yatnaḥ kartavyas tāta śobhane //

विद्याबुद्धिर् अविद्यायाम् अज्ञानात् तात जायते बालो ऽग्निं किं न खद्योतम् असुरेश्वर मन्यते ॥

vidyābuddhir avidyāyām ajñānāt tāta jāyate bālo 'gniṃ kiṃ na khadyotam asureśvara manyate //

तत् कर्म यन् न बन्धाय सा विद्या या विमुक्तये आयासायापरं कर्म विद्यान्या शिल्पनैपुणम् ॥

tat karma yan na bandhāya sā vidyā yā vimuktaye āyāsāyāparaṃ karma vidyānyā śilpanaipuṇam //

तद् एतद् अवगम्याहम् असारं साध्यम् उत्तमम् निशामय महाभाग प्रणिपत्य ब्रवीमि यत् ॥

tad etad avagamyāham asāraṃ sādhyam uttamam niśāmaya mahābhāga praṇipatya bravīmi yat //

न चिन्तयति को राज्यं को धनं नाभिवाञ्छति तथापि भाव्यम् एवैतद् उभयं प्राप्यते नरैः ॥

na cintayati ko rājyaṃ ko dhanaṃ nābhivāñchati tathāpi bhāvyam evaitad ubhayaṃ prāpyate naraiḥ //

सर्व एव महाभाग महत्त्वं प्रति सोद्यमाः तथापि पुंसां भाग्यानि नोद्यमा भूतिहेतवः ॥

sarva eva mahābhāga mahattvaṃ prati sodyamāḥ tathāpi puṃsāṃ bhāgyāni nodyamā bhūtihetavaḥ //

जडानाम् अविवेकानाम् अशूराणाम् अपि प्रभो भाग्यभोज्यानि राज्यानि सन्त्य् अनीतिमताम् अपि ॥

jaḍānām avivekānām aśūrāṇām api prabho bhāgyabhojyāni rājyāni santy anītimatām api //

तस्माद् यतेत पुण्येषु य इच्छेन् महतीं श्रियम् यतितव्यं समत्वे च निर्वाणम् अपि चेच्छता ॥

tasmād yateta puṇyeṣu ya icchen mahatīṃ śriyam yatitavyaṃ samatve ca nirvāṇam api cecchatā //

देवा मनुष्याः पशवः पक्षिवृक्षसरीसृपाः रूपम् एतद् अनन्तस्य विष्णोर् भिन्नम् इव स्थितम् ॥

devā manuṣyāḥ paśavaḥ pakṣivṛkṣasarīsṛpāḥ rūpam etad anantasya viṣṇor bhinnam iva sthitam //

एतद् विजानता सर्वं जगत् स्थावरजङ्गमम् द्रष्टव्यम् आत्मवद् विष्णुर् यतो ऽयं विश्वरूपधृक् ॥

etad vijānatā sarvaṃ jagat sthāvarajaṅgamam draṣṭavyam ātmavad viṣṇur yato 'yaṃ viśvarūpadhṛk //

एवं ज्ञाते स भगवान् अनादिः परमेश्वरः प्रसीदत्य् अच्युतस् तस्मिन् प्रसन्ने क्लेशसंक्षयः ॥

evaṃ jñāte sa bhagavān anādiḥ parameśvaraḥ prasīdaty acyutas tasmin prasanne kleśasaṃkṣayaḥ //

एतच् छ्रुत्वा तु कोपेन समुत्थाय वरासनात् हिरण्यकशिपुः पुत्रं पदा वक्षस्य् अताडयत् ॥

etac chrutvā tu kopena samutthāya varāsanāt hiraṇyakaśipuḥ putraṃ padā vakṣasy atāḍayat //

उवाच च स कोपेन सामर्षः प्रज्वलन्न् इव निष्पिष्य पाणिना पाणिं हन्तुकामो जगद् यथा ॥

uvāca ca sa kopena sāmarṣaḥ prajvalann iva niṣpiṣya pāṇinā pāṇiṃ hantukāmo jagad yathā //

हे विप्रचित्ते हे राहो हे बलैष महार्णवे नागपाशैर् दृढं बद्ध्वा क्षिप्यतां मा विलम्बथ ॥

he vipracitte he rāho he balaiṣa mahārṇave nāgapāśair dṛḍhaṃ baddhvā kṣipyatāṃ mā vilambatha //

अन्यथा सकला लोकास् तथा दैतेयदानवाः अनुयास्यन्ति मूढस्य मतम् अस्य दुरात्मनः ॥

anyathā sakalā lokās tathā daiteyadānavāḥ anuyāsyanti mūḍhasya matam asya durātmanaḥ //

बहुशो वारितो ऽस्माभिर् अयं पापस् तथाप्य् अरेः स्तुतिं करोति दुष्टानां वध एवोपकारकः ॥

bahuśo vārito 'smābhir ayaṃ pāpas tathāpy areḥ stutiṃ karoti duṣṭānāṃ vadha evopakārakaḥ //

ततस् ते सत्वरा दैत्या बद्ध्वा तं नागबन्धनैः भर्तुर् आज्ञां पुरस्कृत्य चिक्षिपुः सलिलार्णवे ॥

tatas te satvarā daityā baddhvā taṃ nāgabandhanaiḥ bhartur ājñāṃ puraskṛtya cikṣipuḥ salilārṇave //

ततश् चचाल चलता प्रह्लादेन महार्णवः उद्वेलो ऽभूत् परं क्षोभम् उपेत्य च समन्ततः ॥

tataś cacāla calatā prahlādena mahārṇavaḥ udvelo 'bhūt paraṃ kṣobham upetya ca samantataḥ //

भूर्लोकम् अखिलं दृष्ट्वा प्लाव्यमानं महाम्भसा हिरण्यकशिपुर् दैत्यान् इदम् आह महामुने ॥

bhūrlokam akhilaṃ dṛṣṭvā plāvyamānaṃ mahāmbhasā hiraṇyakaśipur daityān idam āha mahāmune //

दैतेयाः सकलैः शैलैर् अत्रैव वरुणालये निश्छिद्रैः सर्वतः सर्वैश् चीयताम् एष दुर्मतिः ॥

daiteyāḥ sakalaiḥ śailair atraiva varuṇālaye niśchidraiḥ sarvataḥ sarvaiś cīyatām eṣa durmatiḥ //

नाग्निर् दहति नैवायं शस्त्रैश् छिन्नो न चोरगैः क्षयं नीतो न वातेन न विषेण न कृत्यया ॥

nāgnir dahati naivāyaṃ śastraiś chinno na coragaiḥ kṣayaṃ nīto na vātena na viṣeṇa na kṛtyayā //

न मायाभिर् न चैवोच्चात् पातितो न च दिग्गजैः बालो ऽतिदुष्टचित्तो ऽयं नानेनार्थो ऽस्ति जीवता ॥

na māyābhir na caivoccāt pātito na ca diggajaiḥ bālo 'tiduṣṭacitto 'yaṃ nānenārtho 'sti jīvatā //

तद् एष तोयधाव् अत्र समाक्रान्तो महीधरैः तिष्ठत्व् अब्दसहस्रान्तं प्राणान् हास्यति दुर्मतिः ॥

tad eṣa toyadhāv atra samākrānto mahīdharaiḥ tiṣṭhatv abdasahasrāntaṃ prāṇān hāsyati durmatiḥ //

ततो दैत्या दानवाश् च पर्वतैस् तं महोदधौ आक्रम्य चयनं चक्रुर् योजनानि सहस्रशः ॥

tato daityā dānavāś ca parvatais taṃ mahodadhau ākramya cayanaṃ cakrur yojanāni sahasraśaḥ //

स चितः पर्वतैर् अन्तः समुद्रस्य महामतिः तुष्टावाह्निकवेलायाम् एकाग्रमतिर् अच्युतम् ॥

sa citaḥ parvatair antaḥ samudrasya mahāmatiḥ tuṣṭāvāhnikavelāyām ekāgramatir acyutam //

नमस् ते पुण्डरीकाक्ष नमस् ते पुरुषोत्तम नमस् ते सर्वलोकात्मन् नमस् ते तिग्मचक्रिणे ॥

namas te puṇḍarīkākṣa namas te puruṣottama namas te sarvalokātman namas te tigmacakriṇe //

नमो ब्रह्मण्यदेवाय गोब्राह्मणहिताय च जगद्धिताय कृष्णाय गोविन्दाय नमो नमः ॥

namo brahmaṇyadevāya gobrāhmaṇahitāya ca jagaddhitāya kṛṣṇāya govindāya namo namaḥ //

ब्रह्मत्वे सृजते विश्वं स्थितौ पालयते पुनः रुद्ररूपाय कल्पान्ते नमस् तुभ्यं त्रिमूर्तये ॥

brahmatve sṛjate viśvaṃ sthitau pālayate punaḥ rudrarūpāya kalpānte namas tubhyaṃ trimūrtaye //

देवा यक्षासुराः सिद्धा नागा गन्धर्वकिंनराः पिशाचा राक्षसाश् चैव मनुष्याः पशवस् तथा ॥

devā yakṣāsurāḥ siddhā nāgā gandharvakiṃnarāḥ piśācā rākṣasāś caiva manuṣyāḥ paśavas tathā //

पक्षिणः स्थावराश् चैव पिपीलिकसरीसृपाः भूम्यापो ऽग्निर् नभो वायुः शब्दः स्पर्शस् तथा रसः ॥

pakṣiṇaḥ sthāvarāś caiva pipīlikasarīsṛpāḥ bhūmyāpo 'gnir nabho vāyuḥ śabdaḥ sparśas tathā rasaḥ //

रूपं गन्धो मनो बुद्धिर् आत्मा कालस् तथा गुणाः एतेषां परमार्थश् च सर्वम् एतत् त्वम् अच्युत ॥

rūpaṃ gandho mano buddhir ātmā kālas tathā guṇāḥ eteṣāṃ paramārthaś ca sarvam etat tvam acyuta //

विद्याविद्ये भवान् सत्यम् असत्यं त्वं विषामृते प्रवृत्तं च निवृत्तं च कर्म वेदोदितं भवान् ॥

vidyāvidye bhavān satyam asatyaṃ tvaṃ viṣāmṛte pravṛttaṃ ca nivṛttaṃ ca karma vedoditaṃ bhavān //

समस्तकर्मभोक्ता च कर्मोपकरणानि च त्वम् एव विष्णो सर्वाणि सर्वकर्मफलं च यत् ॥

samastakarmabhoktā ca karmopakaraṇāni ca tvam eva viṣṇo sarvāṇi sarvakarmaphalaṃ ca yat //

मय्य् अन्यत्र तथाशेषभूतेषु भुवनेषु च तवैव व्याप्तिर् ऐश्वर्यगुणसंसूचिकी प्रभो ॥

mayy anyatra tathāśeṣabhūteṣu bhuvaneṣu ca tavaiva vyāptir aiśvaryaguṇasaṃsūcikī prabho //

त्वां योगिनश् चिन्तयन्ति त्वां यजन्ति च यज्विनः हव्यकव्यभुग् एकस् त्वं पितृदेवस्वरूपधृक् ॥

tvāṃ yoginaś cintayanti tvāṃ yajanti ca yajvinaḥ havyakavyabhug ekas tvaṃ pitṛdevasvarūpadhṛk //

रूपं महत् ते ऽच्युत यत्र विश्वं यतश् च सूक्ष्मं जगद् एतद् ईश रूपाणि सूक्ष्माणि च भूतभेदास् तेष्व् अन्तर् आत्माख्यम् अतीव सूक्ष्मम् ॥

rūpaṃ mahat te 'cyuta yatra viśvaṃ yataś ca sūkṣmaṃ jagad etad īśa rūpāṇi sūkṣmāṇi ca bhūtabhedās teṣv antar ātmākhyam atīva sūkṣmam //

तस्माच् च सूक्ष्मादिविशेषणानाम् अगोचरे यत् परमार्थरूपम् किम् अप्य् अचिन्त्यं तव रूपम् अस्ति तस्मै नमस् ते पुरुषोत्तमाय ॥

tasmāc ca sūkṣmādiviśeṣaṇānām agocare yat paramārtharūpam kim apy acintyaṃ tava rūpam asti tasmai namas te puruṣottamāya //

सर्वभूतेषु सर्वात्मन् या शक्तिर् अपरा तव गुणाश्रया नमस् तस्यै शाश्वतायै सुरेश्वर ॥

sarvabhūteṣu sarvātman yā śaktir aparā tava guṇāśrayā namas tasyai śāśvatāyai sureśvara //

यातीतगोचरा वाचां मनसां चाविशेषणा ज्ञानिज्ञानपरिच्छेद्या तां वन्दे चेश्वरीं पराम् ॥

yātītagocarā vācāṃ manasāṃ cāviśeṣaṇā jñānijñānaparicchedyā tāṃ vande ceśvarīṃ parām //

ओं नमो वासुदेवाय तस्मै भगवते सदा व्यतिरिक्तं न यस्यास्ति व्यतिरिक्तो ऽखिलस्य यः ॥

oṃ namo vāsudevāya tasmai bhagavate sadā vyatiriktaṃ na yasyāsti vyatirikto 'khilasya yaḥ //

नमस् तस्मै नमस् तस्मै नमस् तस्मै महात्मने नामरूपं न यस्यैको यो ऽस्तित्वेनोपलभ्यते ॥

namas tasmai namas tasmai namas tasmai mahātmane nāmarūpaṃ na yasyaiko yo 'stitvenopalabhyate //

यस्यावताररूपाणि समर्चन्ति दिवौकसः अपश्यन्तः परं रूपं नमस् तस्मै महात्मने ॥

yasyāvatārarūpāṇi samarcanti divaukasaḥ apaśyantaḥ paraṃ rūpaṃ namas tasmai mahātmane //

यो ऽन्तस् तिष्ठन्न् अशेषस्य पश्यतीशः शुभाशुभम् तं सर्वसाक्षिणं विष्णुं नमस्ये परमेश्वरम् ॥

yo 'ntas tiṣṭhann aśeṣasya paśyatīśaḥ śubhāśubham taṃ sarvasākṣiṇaṃ viṣṇuṃ namasye parameśvaram //

नमो ऽस्तु विष्णवे तस्मै यस्याभिन्नम् इदं जगत् ध्येयः स जगताम् आद्यः स प्रसीदतु मे ऽव्ययः ॥

namo 'stu viṣṇave tasmai yasyābhinnam idaṃ jagat dhyeyaḥ sa jagatām ādyaḥ sa prasīdatu me 'vyayaḥ //

यत्रोतम् एतत् प्रोतं च विश्वम् अक्षरसंज्ञके आधारभूतः सर्वस्य स प्रसीदतु मे हरिः ॥

yatrotam etat protaṃ ca viśvam akṣarasaṃjñake ādhārabhūtaḥ sarvasya sa prasīdatu me hariḥ //

ओं नमो विष्णवे तस्मै नमस् तस्मै पुनः पुनः यत्र सर्वं यतः सर्वं यः सर्वं सर्वतश् च यः ॥

oṃ namo viṣṇave tasmai namas tasmai punaḥ punaḥ yatra sarvaṃ yataḥ sarvaṃ yaḥ sarvaṃ sarvataś ca yaḥ //

सर्वगत्वाद् अनन्तस्य स एवाहम् अवस्थितः मत्तः सर्वम् अहं सर्वं मयि सर्वं सनातने ॥

sarvagatvād anantasya sa evāham avasthitaḥ mattaḥ sarvam ahaṃ sarvaṃ mayi sarvaṃ sanātane //

अहम् एवाक्षयो नित्यः परमात्मात्मसंश्रयः ब्रह्मसंज्ञो ऽहम् एवाग्रे तथान्ते च परः पुमान् ॥

aham evākṣayo nityaḥ paramātmātmasaṃśrayaḥ brahmasaṃjño 'ham evāgre tathānte ca paraḥ pumān //