Aṃśa 1 · Chapter 20

एवं संचिन्तयन् विष्णुम् अभेदेनात्मनो द्विज तन्मयत्वम् अवापाग्र्यं मेने चात्मानम् अच्युतम् ॥

evaṃ saṃcintayan viṣṇum abhedenātmano dvija tanmayatvam avāpāgryaṃ mene cātmānam acyutam //

विसस्मार तथात्मानं नान्यत् किंचिद् अजानत अहम् एवाव्ययो ऽनन्तः परमात्मेत्य् अचिन्तयत् ॥

visasmāra tathātmānaṃ nānyat kiṃcid ajānata aham evāvyayo 'nantaḥ paramātmety acintayat //

तस्य तद्भावनायोगात् क्षीणपापस्य वै क्रमात् शुद्धे ऽन्तःकरणे विष्णुस् तस्थौ ज्ञानमयो ऽच्युतः ॥

tasya tadbhāvanāyogāt kṣīṇapāpasya vai kramāt śuddhe 'ntaḥkaraṇe viṣṇus tasthau jñānamayo 'cyutaḥ //

योगप्रभावात् प्रह्लादे जाते विष्णुमये ऽसुरे चलत्य् उरगबन्धैस् तैर् मैत्रेय त्रुटितं क्षणात् ॥

yogaprabhāvāt prahlāde jāte viṣṇumaye 'sure calaty uragabandhais tair maitreya truṭitaṃ kṣaṇāt //

भ्रान्तग्राहगणः सोर्मिर् ययौ क्षोभं महार्णवः चचाल च मही सर्वा सशैलवनकानना ॥

bhrāntagrāhagaṇaḥ sormir yayau kṣobhaṃ mahārṇavaḥ cacāla ca mahī sarvā saśailavanakānanā //

स च तं शैलसंघातं दैत्यैर् न्यस्तम् अथोपरि प्रक्षिप्य तस्मात् सलिलान् निश्चक्राम महामतिः ॥

sa ca taṃ śailasaṃghātaṃ daityair nyastam athopari prakṣipya tasmāt salilān niścakrāma mahāmatiḥ //

दृष्ट्वा च स जगद् भूयो गगनाद्युपलक्षणम् प्रह्लादो ऽस्मीति सस्मार पुनर् आत्मानम् आत्मना ॥

dṛṣṭvā ca sa jagad bhūyo gaganādyupalakṣaṇam prahlādo 'smīti sasmāra punar ātmānam ātmanā //

तुष्टाव च पुनर् धीमान् अनादिं पुरुषोत्तमम् एकाग्रमतिर् अव्यग्रो यतवाक्कायमानसः ॥

tuṣṭāva ca punar dhīmān anādiṃ puruṣottamam ekāgramatir avyagro yatavākkāyamānasaḥ //

ओं नमः परमार्थार्थ स्थूलसूक्ष्म क्षराक्षर व्यक्ताव्यक्त कलातीत सकलेश निरञ्जन ॥

oṃ namaḥ paramārthārtha sthūlasūkṣma kṣarākṣara vyaktāvyakta kalātīta sakaleśa nirañjana //

गुणाञ्जन गुणाधार निर्गुणात्मन् गुणस्थित मूर्तामूर्त महामूर्ते सूक्ष्ममूर्ते स्फुटास्फुट ॥

guṇāñjana guṇādhāra nirguṇātman guṇasthita mūrtāmūrta mahāmūrte sūkṣmamūrte sphuṭāsphuṭa //

करालसौम्यरूपात्मन् विद्याविद्यामयाच्युत सदसद्रूपसद्भाव सदसद्भावभावन ॥

karālasaumyarūpātman vidyāvidyāmayācyuta sadasadrūpasadbhāva sadasadbhāvabhāvana //

नित्यानित्य प्रपञ्चात्मन् निष्प्रपञ्चामलाश्रय एकानेक नमस् तुभ्यं वासुदेवादिकारण ॥

nityānitya prapañcātman niṣprapañcāmalāśraya ekāneka namas tubhyaṃ vāsudevādikāraṇa //

यः स्थूलसूक्ष्मः प्रकटप्रकाशो यः सर्वभूतो न च सर्वभूतः विश्वं यतश् चैतद् अविश्वहेतोर् नमो ऽस्तु तस्मै पुरुषोत्तमाय ॥

yaḥ sthūlasūkṣmaḥ prakaṭaprakāśo yaḥ sarvabhūto na ca sarvabhūtaḥ viśvaṃ yataś caitad aviśvahetor namo 'stu tasmai puruṣottamāya //

तस्य तच्चेतसो देवः स्तुतिम् इत्थं प्रकुर्वतः आविर्बभूव भगवान् पीताम्बरधरो हरिः ॥

tasya taccetaso devaḥ stutim itthaṃ prakurvataḥ āvirbabhūva bhagavān pītāmbaradharo hariḥ //

ससंभ्रमस् तम् आलोक्य समुत्थायाकुलाक्षरम् नमो ऽस्तु विष्णवैत्य् एतद् व्याजहारासकृद् द्विज ॥

sasaṃbhramas tam ālokya samutthāyākulākṣaram namo 'stu viṣṇavaity etad vyājahārāsakṛd dvija //

देव प्रपन्नार्तिहर प्रसादं कुरु केशव अवलोकनदानेन भूयो मां पावयाव्यय ॥

deva prapannārtihara prasādaṃ kuru keśava avalokanadānena bhūyo māṃ pāvayāvyaya //

कुर्वतस् ते प्रसन्नो ऽहं भक्तिम् अव्यभिचारिणीम् यथाभिलषितो मत्तः प्रह्लाद व्रियतां वरः ॥

kurvatas te prasanno 'haṃ bhaktim avyabhicāriṇīm yathābhilaṣito mattaḥ prahlāda vriyatāṃ varaḥ //

नाथ योनिसहस्रेषु येषु येषु व्रजाम्य् अहम् तेषु तेष्व् अच्युता भक्तिर् अच्युतास्तु सदा त्वयि ॥

nātha yonisahasreṣu yeṣu yeṣu vrajāmy aham teṣu teṣv acyutā bhaktir acyutāstu sadā tvayi //

या प्रीतिर् अविवेकानां विषयेष्व् अनपायिनी त्वाम् अनुस्मरतः सा मे हृदयान् मापसर्पतु ॥

yā prītir avivekānāṃ viṣayeṣv anapāyinī tvām anusmarataḥ sā me hṛdayān māpasarpatu //

मयि भक्तिस् तवास्त्य् एव भूयो ऽप्य् एवं भविष्यति वरश् च मत्तः प्रह्लाद व्रियतां यस् तवेप्सितः ॥

mayi bhaktis tavāsty eva bhūyo 'py evaṃ bhaviṣyati varaś ca mattaḥ prahlāda vriyatāṃ yas tavepsitaḥ //

मयि द्वेषानुबन्धो ऽभूत् संस्तुताव् उद्यते तव मत्पितुस् तत्कृतं पापं देव तस्य प्रणश्यतु ॥

mayi dveṣānubandho 'bhūt saṃstutāv udyate tava matpitus tatkṛtaṃ pāpaṃ deva tasya praṇaśyatu //

शस्त्राणि पातितान्य् अङ्गे क्षिप्तो यच् चाग्निसंहतौ दंशितश् चोरगैर् दत्तं यद् विषं मम भोजने ॥

śastrāṇi pātitāny aṅge kṣipto yac cāgnisaṃhatau daṃśitaś coragair dattaṃ yad viṣaṃ mama bhojane //

बद्ध्वा समुद्रे यत् क्षिप्तो यच् चितो ऽस्मि शिलोच्चयैः अन्यानि चाप्य् असाधूनि यानि पित्रा कृतानि मे ॥

baddhvā samudre yat kṣipto yac cito 'smi śiloccayaiḥ anyāni cāpy asādhūni yāni pitrā kṛtāni me //

त्वयि भक्तिमतो द्वेषाद् अघं तत्संभवं च यत् त्वत्प्रसादात् प्रभो सद्यस् तेन मुच्येत मे पिता ॥

tvayi bhaktimato dveṣād aghaṃ tatsaṃbhavaṃ ca yat tvatprasādāt prabho sadyas tena mucyeta me pitā //

प्रह्लाद सर्वम् एतत् ते मत्प्रसादाद् भविष्यति अन्यं च ते वरं दद्मि व्रियताम् असुरात्मज ॥

prahlāda sarvam etat te matprasādād bhaviṣyati anyaṃ ca te varaṃ dadmi vriyatām asurātmaja //

कृतकृत्यो ऽस्मि भगवन् वरेणानेन यत् त्वयि भवित्री त्वत्प्रसादेन भक्तिर् अव्यभिचारिणी ॥

kṛtakṛtyo 'smi bhagavan vareṇānena yat tvayi bhavitrī tvatprasādena bhaktir avyabhicāriṇī //

धर्मार्थकामैः किं तस्य मुक्तिस् तस्य करे स्थिता समस्तजगतां मूले यस्य भक्तिः स्थिरा त्वयि ॥

dharmārthakāmaiḥ kiṃ tasya muktis tasya kare sthitā samastajagatāṃ mūle yasya bhaktiḥ sthirā tvayi //

यथा ते निश्चलं चेतो मयि भक्तिसमन्वितम् तथा त्वं मत्प्रसादेन निर्वाणं परम् आप्स्यसि ॥

yathā te niścalaṃ ceto mayi bhaktisamanvitam tathā tvaṃ matprasādena nirvāṇaṃ param āpsyasi //

इत्य् उक्त्वान्तर्दधे विष्णुस् तस्य मैत्रेय पश्यतः स चापि पुनर् आगम्य ववन्दे चरणौ पितुः ॥

ity uktvāntardadhe viṣṇus tasya maitreya paśyataḥ sa cāpi punar āgamya vavande caraṇau pituḥ //

तं पिता मूर्ध्न्य् उपाघ्राय परिष्वज्य च पीडितम् जीवसीत्य् आह वत्सेति बाष्पार्द्रनयनो द्विज ॥

taṃ pitā mūrdhny upāghrāya pariṣvajya ca pīḍitam jīvasīty āha vatseti bāṣpārdranayano dvija //

प्रीतिमांश् चाभवत् तस्मिन्न् अनुतापी महासुरः गुरुपित्रोश् चकारैवं शुश्रूषां सो ऽपि धर्मवित् ॥

prītimāṃś cābhavat tasminn anutāpī mahāsuraḥ gurupitroś cakāraivaṃ śuśrūṣāṃ so 'pi dharmavit //

पितर्य् उपरतिं नीते नरसिंहस्वरूपिणा विष्णुना सो ऽपि दैत्यानां मैत्रेयाभूत् पतिस् ततः ॥

pitary uparatiṃ nīte narasiṃhasvarūpiṇā viṣṇunā so 'pi daityānāṃ maitreyābhūt patis tataḥ //

तद्राज्यभूतिं संप्राप्य कर्मशुद्धिकरीं द्विज पुत्रपौत्रांश् च सुबहून् अवाप्यैश्वर्यम् एव च ॥

tadrājyabhūtiṃ saṃprāpya karmaśuddhikarīṃ dvija putrapautrāṃś ca subahūn avāpyaiśvaryam eva ca //

क्षीणाधिकारः स यदा पुण्यपापविवर्जितः तदासौ भगवद्ध्यानात् परं निर्वाणम् आप्तवान् ॥

kṣīṇādhikāraḥ sa yadā puṇyapāpavivarjitaḥ tadāsau bhagavaddhyānāt paraṃ nirvāṇam āptavān //

एवंप्रभावो दैत्यो ऽसौ मैत्रेयासीन् महामतिः प्रह्लादो भगवद्भक्तो यं त्वं माम् अनुपृच्छसि ॥

evaṃprabhāvo daityo 'sau maitreyāsīn mahāmatiḥ prahlādo bhagavadbhakto yaṃ tvaṃ mām anupṛcchasi //

यस् त्व् एतच् चरितं तस्य प्रह्लादस्य महात्मनः शृणोति तस्य पापानि सद्यो गच्छन्ति संक्षयम् ॥

yas tv etac caritaṃ tasya prahlādasya mahātmanaḥ śṛṇoti tasya pāpāni sadyo gacchanti saṃkṣayam //

अहोरात्रकृतं पापं प्रह्लादचरितं नरः शृण्वन् पठंश् च मैत्रेय व्यपोहति न संशयः ॥

ahorātrakṛtaṃ pāpaṃ prahlādacaritaṃ naraḥ śṛṇvan paṭhaṃś ca maitreya vyapohati na saṃśayaḥ //

पौर्णमास्याम् अमावास्याम् अष्टम्याम् अथ वा पठन् द्वादश्यां वा तद् आप्नोति गोप्रदानफलं द्विज ॥

paurṇamāsyām amāvāsyām aṣṭamyām atha vā paṭhan dvādaśyāṃ vā tad āpnoti gopradānaphalaṃ dvija //

प्रह्लादं सकलापत्सु यथा रक्षितवान् हरिः तथा रक्षति यस् तस्य शृणोति चरितं सदा ॥

prahlādaṃ sakalāpatsu yathā rakṣitavān hariḥ tathā rakṣati yas tasya śṛṇoti caritaṃ sadā //